Przejdź do treści
JakiToGrzyb

Koźlarz babka

Leccinum scabrum

Jadalny
Jadalny

Ustaw lokalizację, żeby zobaczyć dane dla swojego regionu.

Koźlarz babka (Leccinum scabrum) to pospolity w Polsce grzyb jadalny tworzący mikoryzę z brzozami. Występuje w lasach liściastych i mieszanych od lata do jesieni. Kapelusz ma poduszkowaty, w odcieniach szarości, brązu lub ochry, o suchej i gładkiej powierzchni. Hymenofor tworzą drobne rurki o białawych, z wiekiem szarzejących porach. Trzon jest smukły, jasny, pokryty ciemnymi łuseczkami. Miąższ jest białawy i zasadniczo nie zmienia barwy po przekrojeniu. Ceniony jest za delikatny, grzybowy smak.

Rozpoznawanie, siedlisko i najważniejsze różnice.

Grzybiarz

Budowa owocnika

Typ budowy
Owocnik ma kapelusz i trzon.

Kapelusz

Kształt
Kapelusz może mieć kształt wypukły; u młodych owocników — półkulisty; u dojrzałych owocników — wypukły; u starych owocników — płaski.
Pokrycie
Powierzchnia kapelusza może być zamszowa, u młodych owocników może być filcowata, a u dojrzałych owocników może być naga lub łuskowata.
Lepkość i śluzowatość
W wilgotnych warunkach powierzchnia kapelusza może być lepka lub śluzowata.
Kolor
Kapelusz może być żółtobrązowy, ciemnobrązowy, orzechowy, szarobrązowy, czarnobrązowy, czerwonobrązowy, ochrowobrązowy lub brązowy.
Ułożenie brzegu
Brzeg kapelusza może być zagięty w dół lub zagięty do wewnątrz.
Brzeg
Brzeg kapelusza może być niewystający poza hymenofor lub wystający poza hymenofor.
Średnica
Kapelusz może mieć średnicę od 30 do 200 milimetrów.

Spód kapelusza

Typ
Hymenofor ma budowę rurkową.

Rurki przy trzonie

Połączenie z trzonem
Rurki są przyrośnięte do trzonu.
Szerokość przyrośnięcia hymenoforu
Rurki są szeroko przyrośnięte.
Zmiana koloru
Po uszkodzeniu lub nacisku barwa porów jest brązowawa.
Naturalna barwa porów
U młodych owocników pory mogą być białe.
U dojrzałych owocników pory mogą być szarobrązowe.
Naturalna barwa rurek
U młodych owocników rurki mogą być białawe.
U dojrzałych owocników rurki mogą być szarobrązowe.

Trzon i podstawa

Kształt
Trzon może mieć kształt walcowaty lub maczugowaty.
Podstawa
Podstawa trzonu jest maczugowata.
Kolor
Trzon może być białawy, żółtawy lub jasnobrązowy.
Ukształtowanie powierzchni
Powierzchnia trzonu jest bruzdowana.
Pokrycie powierzchni
Powierzchnia trzonu jest łuskowata.
Barwa ornamentacji
Ornamentacja trzonu może być czarniawa, szarawa, bladobrązowa, czarna lub szarobrązowa.
Wnętrze
Trzon jest pełny.
Konsystencja
Trzon może być twardy lub włóknisty.
Długość
Trzon może mieć długość od 50 do 200 milimetrów.
Grubość
Trzon może mieć grubość od 10 do 55 milimetrów.

Miąższ

Barwa
Miąższ może być białawy, biały lub szarawy.
Twardość i zwartość
W kapeluszu u starych owocników miąższ może być miękki, a u młodych owocników może być zwarty.
Zmiana koloru
Po uszkodzeniu miąższ nie zmienia barwy.
Po uszkodzeniu barwa miąższu może być różowawa lub czerwonawa.

Gdzie i kiedy rośnie

Siedlisko
Grzyb może występować w parkach i ogrodach.
Podłoże
Bezpośrednim podłożem wzrostu może być gleba.
Sposób wyrastania
Owocniki mogą wyrastać pojedynczo, po kilka lub w grupach.
Częstość
Gatunek jest pospolity.
Owocnikowanie
Owocniki mogą pojawiać się od czerwca do listopada.

Jadalność i kuchnia

Jadalność
Jadalny

Prawo

Ochrona
Koźlarz babka nie jest objęty w Polsce gatunkową ochroną ścisłą ani częściową.
Handel
Koźlarz babka (wszystkie odmiany) figuruje w polskim wykazie grzybów dopuszczonych do obrotu i produkcji przetworów grzybowych, poz.15.

Z czym można pomylić

1 / 7

FAQ

Jakie cechy wyróżniają trzon koźlarza babki?

Trzon jest smukły, cylindryczny, białawy i gęsto pokryty drobnymi łuseczkami o barwie od szarej przez brunatną do czarniawej. W miarę wzrostu owocnika staje się włóknisty i zdrewniały.

Czy koźlarz babka jest grzybem jadalnym?

Tak, to powszechnie zbierany i smaczny grzyb jadalny. Cenione są zwłaszcza młode kapelusze. Trzony starszych egzemplarzy bywają twarde i włókniste, dlatego często bywają odrzucane.

Czy koźlarza babkę można pomylić z grzybem trującym?

W Polsce nie ma śmiertelnie trujących grzybów rurkowych o takim wyglądzie. Niedoświadczeni grzybiarze mogą go pomylić z goryczakiem żółciowym, który ma gorzki smak i różowiejące z wiekiem pory.

W jakich miesiącach występuje koźlarz babka?

Owocniki pojawiają się zazwyczaj od lata do późnej jesieni, najczęściej od czerwca lub lipca do końca października, ze szczytem owocnikowania we wrześniu po ciepłych i wilgotnych dniach.

Czym różni się koźlarz babka od koźlarza czerwonego?

Koźlarz czerwony ma pomarańczowy kapelusz, miąższ ciemniejący do szaroczarnego i niebieskawy u nasady trzonu. U babki kapelusz jest szarobrązowy, a miąższ może słabo różowieć, brązowieć lub szarzeć.

Pod jakimi drzewami rośnie koźlarz babka?

Grzyb ten tworzy mikoryzę wyłącznie z brzozami. Można go spotkać w lasach brzozowych, mieszanych, na skrajach zagajników i na torfowiskach wszędzie tam, gdzie rosną brzozy.

Które części owocnika najlepiej nadają się do przetwórstwa?

Najbardziej cenione są kapelusze młodych owocników o zwartej strukturze. Trzony starszych grzybów stają się łykowate, dlatego zwykle suszy się je i mieli na przyprawę lub po prostu odrzuca.

Czy miąższ koźlarza babki zmienia barwę po przekrojeniu?

Miąższ typowej babki jest biały lub kremowy i zasadniczo nie zmienia barwy po uszkodzeniu ani nie sinieje, w przeciwieństwie do niektórych innych koźlarzy (np. koźlarza różnobarwnego).