Przejdź do treści
JakiToGrzyb

Borowik szlachetny

Boletus edulis

Jadalny
Jadalny
Dopuszczony do obrotu
Dopuszczony do obrotuKraj: PL.

Ustaw lokalizację, żeby zobaczyć dane dla swojego regionu.

Borowik szlachetny (Boletus edulis) to ceniony grzyb jadalny występujący w lasach iglastych, liściastych i mieszanych na glebach kwaśnych. Tworzy owocniki o mięsistym, brązowym kapeluszu oraz trzonie pokrytym drobną, białawą lub jasnobrązową siateczką. Pory rurek u młodych grzybów są białe, a u dojrzałych zmieniają barwę na żółtą do żółtooliwkowej. Biały miąższ nie zmienia barwy po przekrojeniu. Gatunek ten tworzy mikoryzę z różnymi drzewami, m.in. świerkiem, jodłą, sosną, bukiem i brzozą.

Rozpoznawanie, siedlisko i najważniejsze różnice.

Grzybiarz

Budowa owocnika

Typ budowy
Owocnik ma kapelusz i trzon.

Kapelusz

Kształt
U młodych owocników kapelusz może mieć kształt półkulisty; u dojrzałych owocników — wypukły lub płaski.
Ukształtowanie powierzchni
Powierzchnia kapelusza może być gładka lub pomarszczona.
Pokrycie
Powierzchnia kapelusza jest naga.
Połysk powierzchni
W wilgotnych warunkach powierzchnia kapelusza jest lśniąca.
Lepkość i śluzowatość
W wilgotnych warunkach powierzchnia kapelusza może być lepka lub śluzowata.
Kolor
Kapelusz może być beżowy, brązowy, ciemnobrązowy, jasnobrązowy, jasnoochrowy lub ochrowobrązowy, u młodych owocników może być jasnobrązowy, a u dojrzałych owocników może być ciemnobrązowy lub czerwonobrązowy.
Brzeg kapelusza może być biały.
Średnica
Kapelusz może mieć średnicę od 50 do 300 milimetrów.

Spód kapelusza

Typ
Hymenofor ma budowę rurkową.

Rurki przy trzonie

Połączenie z trzonem
Rurki są przyrośnięte do trzonu.
Profil przy trzonie
Rurki są wycięte przy trzonie.
Oddzielalność
Rurki są łatwo oddzielalne od kapelusza.
Kształt porów
U młodych owocników pory mogą być okrągłe, a u dojrzałych owocników mogą być kanciaste.
Zmiana koloru
Po uszkodzeniu lub nacisku pory nie zmieniają barwy.
Barwa rurek po uszkodzeniu
Po uszkodzeniu lub nacisku rurki nie zmieniają barwy.
Naturalna barwa porów
U młodych owocników pory mogą być białe lub białawe.
U dojrzałych owocników pory mogą być żółte, żółtooliwkowe, oliwkowo-zielonożółte lub żółtozielone.
Naturalna barwa rurek
U młodych owocników rurki mogą być białe lub białawe.
U dojrzałych owocników rurki mogą być kremowe, bladożółte, żółtooliwkowe, oliwkowo-zielonożółte, żółte lub żółtozielone.

Trzon i podstawa

Kształt
Trzon może mieć kształt walcowaty, maczugowaty lub zwężony ku podstawie, u młodych owocników może mieć kształt beczułkowaty, a u dojrzałych owocników może mieć kształt maczugowaty.
Podstawa
Podstawa trzonu może być maczugowata lub zgrubiała.
Kolor
Trzon może być białawy lub jasnobrązowy.
Ukształtowanie powierzchni
U góry powierzchnia trzonu jest siateczkowata.
Długość
Trzon może mieć długość od 20 do 300 milimetrów.
Grubość
Trzon może mieć grubość od 15 do 120 milimetrów.
Barwa siateczki
U góry siateczka trzonu może być biaława, jasnobrązowa lub biała.

Miąższ

Barwa
Miąższ może być biały, a w kapeluszu pod skórką może być czerwonobrązowy lub różowawy, a u podstawy trzonu może być brązowawy.
Twardość i zwartość
U młodych owocników miąższ może być zwarty, a u dojrzałych owocników może być miękki.
Smak
Ma słaby smak.
Sprężystość
U młodych owocników miąższ jest sprężysty.
Struktura
U dojrzałych owocników miąższ może mieć strukturę watowatą.
U starych owocników miąższ może mieć strukturę gąbczastą.
Zmiana koloru
Po uszkodzeniu miąższ nie zmienia barwy.
Zapach
Zapach miąższu jest słaby, grzybowy.
Nuta smakowa
Miąższ ma nutę smakową orzechową.

Gdzie i kiedy rośnie

Siedlisko
Grzyb może występować w lasach iglastych, w lasach liściastych lub w lasach mieszanych.
Podłoże
Bezpośrednim podłożem wzrostu może być gleba.
Sposób wyrastania
Owocniki mogą wyrastać pojedynczo lub w grupach.
Częstość
Gatunek jest pospolity.
Owocnikowanie
Owocniki mogą pojawiać się od czerwca do listopada.

Jadalność i kuchnia

Jadalność
Jadalny
Ocena kulinarna
Bardzo smaczny

Prawo

Ochrona
W Polsce borowik szlachetny nie podlega prawnej ochronie gatunkowej.

Z czym można pomylić

1 / 6

FAQ

Czy borowik szlachetny sinieje po przekrojeniu?

Nie. Miąższ borowika szlachetnego nie zmienia barwy po przekrojeniu – nie sinieje ani nie ciemnieje w kontakcie z powietrzem. Brak zmiany zabarwienia na cięciu to ważna cecha diagnostyczna.

Czy kapelusz borowika może być śliski?

Tak. W czasie wilgotnej pogody kapelusz bywa śliski, lepki lub śluzowaty i błyszczący, a u młodych owocników lekko lepki. Sama powierzchnia kapelusza bywa gładka lub pomarszczona.

Czy każdy borowik szlachetny ma ciemnobrązowy kapelusz?

Nie. Barwa kapelusza bywa zmienna: od jasnobrązowej przez orzechową po ciemnobrązową i czerwonobrązową. W szerokim ujęciu gatunku uwzględnia się także formy o jeszcze jaśniejszym zabarwieniu.

Czy prawdziwek i borowik szlachetny to to samo?

Prawdziwek to potoczna nazwa borowika szlachetnego, jednak w powszechnym użyciu bywa odnoszona także do kilku podobnych gatunków borowików zbieranych przez grzybiarzy.

Dlaczego borowik ma raz białe, a raz żółtooliwkowe pory?

Zależy to od dojrzałości owocnika. U młodych grzybów pory są białe, natomiast u dojrzałych stają się żółte do żółtooliwkowych. Z wiekiem drobne, okrągławe pory stają się ponadto kanciaste.

Czy suszenie wzmacnia zapach borowika?

Tak. Świeże owocniki mają słaby zapach grzybowy, natomiast suszenie wyraźnie wzmacnia aromat. Wysuszony borowik pachnie znacznie mocniej i stanowi tradycyjny składnik polskich zup oraz pierogów.

Jak duży może być kapelusz borowika szlachetnego?

W źródłach polskich Snowarski podaje średnicę 60–250 mm, a czeski Tejkal 50–250 mm. Z kolei opracowania Muñoza i Korhonena notują dla borowika szlachetnego kapelusze osiągające do 300 mm (30 cm).

Jak odróżnić borowika szlachetnego od goryczaka żółciowego?

Goryczak żółciowy ma ciemną, grubą siateczkę na trzonie i dojrzałe pory w odcieniu różowym. U borowika siateczka jest drobna, biaława lub jasnobrązowa, a dojrzałe pory są żółte do żółtooliwkowych.

Kiedy można znaleźć borowika szlachetnego?

Zależy to od ujęcia regionalnego. W źródłach polskich okres występowania określa się jako lato i jesień, natomiast w Czechach grzyb owocnikuje w powtarzalnym przedziale od czerwca do października.

Pod jakimi drzewami rośnie borowik szlachetny?

Borowik szlachetny rośnie w lasach iglastych, liściastych i mieszanych. Tworzy powiązania mikoryzowe z różnymi drzewami: źródła wymieniają tu świerka, jodłę, sosnę, buka oraz brzozę.