Przejdź do treści
JakiToGrzyb

Opieńka północna

Armillaria borealis

Jadalny
JadalnyOcena autora źródła.
Wymaga obróbki
Wymaga obróbkiOcena autora źródła. Snowarski zaleca obgotowanie opieniek, odlanie wody i dalszą obróbkę. Zalecenie dotyczy rodzaju Armillaria; karta opieńki północnej odsyła do tych uwag.
Na surowo trujący
Na surowo trującyOcena autora źródła. W zestawieniu z 2010 r. surowe opieńki uznano za trujące. Adnotacja dotyczy całego rodzaju Armillaria; A. borealis nie wymieniono osobno. Nie odczytano pierwotnego arkusza, do którego odwołuje się zestawienie.

Ustaw lokalizację, żeby zobaczyć dane dla swojego regionu.

Grzyb nadrzewny o kapeluszu 8–12 cm, higrofanicznym, wilgotnym pomarańczowobrązowym, po wyschnięciu ochrowym do brązowego, z płaskim garbkiem pośrodku i prześwitująco prążkowanym brzegiem. Powierzchnia pokryta jest odstającymi, żółtawymi lub jasnobrązowymi łuseczkami, które z wiekiem zanikają. Blaszki są białawe do kremowych, zbiegające ząbkiem, o białym wysypie zarodników. Trzon cylindryczny, smukły, u góry białawy, ku dołowi ciemniejszy, z żółtawymi kłaczkami osłony oraz trwałym, cienkim pierścieniem o łuskowatym spodzie. Rośnie w wiązkach lub grupach na martwym drewnie drzew liściastych i iglastych od lata do późnej jesieni.

Rozpoznawanie, siedlisko i najważniejsze różnice.

Grzybiarz

Budowa owocnika

Typ budowy
Owocnik ma kapelusz i trzon.

Kapelusz

Kształt
U młodych owocników kapelusz może mieć kształt wypukły; u dojrzałych owocników — płaski.
Pokrycie
Powierzchnia kapelusza może być łuskowata, łuski mają barwę żółtawą lub jasnobrązową; u starych owocników — naga.
Kolor
Po wyschnięciu kapelusz może być brązowy lub jasnoochrowy, a w wilgotnym stanie może być pomarańczowobrązowy.
Średnica
Kapelusz może mieć średnicę od 20 do 120 milimetrów.
Środek
Na środku kapelusza występuje płaski garbek.
Higrofaniczność kapelusza
Kapelusz jest higrofaniczny.

Spód kapelusza

Typ
Hymenofor ma budowę blaszkową.

Blaszki przy trzonie

Połączenie z trzonem
Blaszki są przyrośnięte do trzonu.
Zbieganie hymenoforu po trzonie
Blaszki mogą nie zbiegać po trzonie lub zbiegać po trzonie.
Barwa
U młodych owocników hymenofor może być białawy, a u dojrzałych owocników może być kremowy.
Rozstaw
Blaszki są gęste.

Trzon i podstawa

Kształt
Trzon może mieć kształt walcowaty, zwężający się ku górze lub maczugowaty.
Podstawa
Podstawa trzonu jest maczugowata.
Kolor
Góra trzonu jest biaława.
Pokrycie powierzchni
Powierzchnia trzonu jest wełnista. Elementy pokrycia trzonu mogą mieć barwę żółtawą lub ochrową.
Długość
Trzon może mieć długość od 45 do 120 milimetrów.
Grubość
Trzon może mieć grubość od 8 do 20 milimetrów.

Pierścień

Obecność
Pierścień występuje u tego gatunku.
Budowa
Pierścień jest błoniasty.
Trwałość
Pierścień jest trwały.
Barwa
Brzeg i spód pierścienia są żółte.
Pokrycie powierzchni
Spód pierścienia jest łuskowaty.
Grubość opisowa pierścienia
Pierścień może być cienki lub gruby.
Krępość trzonu
Trzon jest smukły.

Miąższ

Barwa
W kapeluszu i trzonie miąższ jest białawy.
Twardość i zwartość
W kapeluszu miąższ jest zwarty.
Zapach
Zapach miąższu jest słaby, grzybowy.

Gdzie i kiedy rośnie

Siedlisko
Grzyb występuje w lasach iglastych.
Podłoże
Bezpośrednim podłożem wzrostu może być martwe drewno.
Sposób wyrastania
Owocniki wyrastają kępkami.
Częstość
Gatunek jest niezbyt częsty.
Owocnikowanie
Potwierdzony zakres obserwacji obejmuje X–XI (dane z 2018 r.).
Obszar występowania
Potwierdzono występowanie w Polsce.

Jadalność i kuchnia

Jadalność
Jadalny
Wymagana obróbka
Wymaga obróbki
Spożycie na surowo
Na surowo trujący

Prawo

Ochrona
W Polsce nie figuruje w wykazie gatunków grzybów objętych ochroną.
Handel
W Polsce nie figuruje w wykazie grzybów dopuszczonych do obrotu.

Z czym można pomylić

1 / 2

FAQ

Czy opieńka północna jest grzybem jadalnym?

Tak, to smaczny grzyb jadalny, lecz nadaje się do spożycia wyłącznie po dokładnym obgotowaniu i odlaniu wody. Na surowo oraz niedogotowana może wywołać silne dolegliwości żołądkowe.

Gdzie najczęściej można spotkać opieńkę północną?

Rośnie w lasach iglastych i mieszanych na martwym lub żywym drewnie, zwłaszcza świerków i brzóz. Preferuje tereny północne oraz chłodniejsze rejony górskie.

Jak odróżnić opieńkę północną od innych opieniek?

Odróżnienie w terenie jest bardzo trudne. Ma zazwyczaj jaśniejszy, miodowożółty kapelusz i delikatniejszy pierścień, lecz pewną identyfikację dają głównie badania mikroskopowe.

Czy opieńka północna rośnie pojedynczo, czy w kępach?

Zazwyczaj wyrasta w gęstych wiązkach i kępach liczących od kilku do kilkudziesięciu owocników na pniach, pniakach oraz wystających korzeniach drzew.

Kiedy przypada szczyt sezonu na ten gatunek?

Owocniki pojawiają się przede wszystkim jesienią, od września do listopada, najobficiej po pierwszych chłodniejszych deszczach.

Czy trzonki opieńki nadają się do jedzenia?

Zbiera się głównie młode kapelusze. Trzony są twarde, łykowate i włókniste, dlatego w kuchni zazwyczaj się je odrzuca.

Czym są czarne sznury widoczne pod korą pni?

To ryzomorfy, czyli wyspecjalizowane wiązki grzybni, którymi grzyb rozprzestrzenia się w drewnie i ściółce w poszukiwaniu nowych drzew.

Czy można pomylić opieńkę z grzybami trującymi?

Niedoświadczeni zbieracze mogą pomylić ją z trującą maślanką wiązkową. Maślanka ma jednak siarkowożółty odcień i nie posiada wyraźnego pierścienia.