Essbar
Erfordert Zubereitung
Roh giftig
Lege deinen Standort fest, um Daten für deine Region zu sehen.





Baumbewohnender Pilz mit einem 8–12 cm breiten, hygrophanen Hut, feucht orangebraun, nach dem Trocknen ocker- bis braunfarben, mit einem flachen Buckel in der Mitte und durchscheinend gerieftem Rand. Die Oberfläche ist mit abstehenden, gelblichen oder hellbraunen Schüppchen bedeckt, die mit dem Alter verschwinden. Die Lamellen sind weißlich bis cremefarben, mit Zähnchen herablaufend, mit weißem Sporenpulver. Der Stiel ist zylindrisch, schlank, oben weißlich, nach unten dunkler, mit gelblichen Velumflocken sowie einem dauerhaften, dünnen Ring mit schuppiger Unterseite. Er wächst in Büscheln oder Gruppen an totem Laub- und Nadelholz vom Sommer bis zum Spätherbst.
Erkennung, Lebensraum und wichtigste Unterschiede.
Pilzsammler
Fruchtkörperaufbau
- Fruchtkörperform
- Fruchtkörperform: Hut, Stiel.
Hut
- Hutform
- bei jungen Fruchtkörpern: Hutform: gewölbt.
bei reifen Fruchtkörpern: Hutform: flach. - Hutbedeckung
- Hutbedeckung: schuppig (gelblicher Überzug).
Hutbedeckung: schuppig (hellbrauner Überzug).
bei alten Fruchtkörpern: Hutbedeckung: kahl. - Hutfarbe
- bei Trockenheit: Hutfarbe: braun.
bei Trockenheit: Hutfarbe: hellocker.
bei Nässe: Hutfarbe: orangebraun. - Hutdurchmesser
- Der Hutdurchmesser beträgt 20–120 mm.
- Hutmitte
- Hutmitte: mit deutlichem Buckel (flacher Buckel).
- Hygrophanie des Hutes
- Hygrophanie des Hutes: hygrophan.
Hutunterseite
- Hymenophortyp
- Hymenophortyp: Lamellen.
Lamellen am Stielansatz
- Ansatz des Hymenophors am Stiel
- Ansatz des Hymenophors am Stiel: am Stiel angewachsen (Lamellen).
- Herablaufen des Hymenophors am Stiel
- Herablaufen des Hymenophors am Stiel: nicht herablaufend (Lamellen).
Herablaufen des Hymenophors am Stiel: herablaufend (Lamellen). - Farbe des Hymenophors
- bei jungen Fruchtkörpern: Farbe des Hymenophors: weißlich.
bei reifen Fruchtkörpern: Farbe des Hymenophors: cremefarben. - Lamellenabstand
- Lamellenabstand: dicht stehend.
Stiel und Basis
- Stielform
- Stielform: zylindrisch.
Stielform: nach oben verjüngt.
Stielform: zylindrisch oder keulenförmig. - Stielbasis
- Stielbasis: keulenförmig.
- Stielfarbe
- im oberen Teil des Stiels: Stielfarbe: weißlich.
- Überzug der Stieloberfläche
- Überzug der Stieloberfläche: wollig (gelblicher Überzug).
Überzug der Stieloberfläche: wollig (ockerfarbener Überzug). - Stiellänge
- Stiellänge: 45–120 mm.
- Stieldurchmesser
- Stieldurchmesser: 8–20 mm.
Ring
- Vorhandensein eines Rings
- Vorhandensein eines Rings: vorhanden.
Vorhandensein eines Rings: vorhanden. - Struktur des Ringmaterials
- Struktur des Ringmaterials: häutig.
- Beständigkeit des Rings
- Beständigkeit des Rings: ausdauernd.
Beständigkeit des Rings: ausdauernd. - Ringfarbe
- Ringfarbe: gelb (Rand des Rings).
Ringfarbe: gelb (Unterseite des Rings). - Überzug der Ringoberfläche
- Überzug der Ringoberfläche: schuppig (Unterseite des Rings).
- Deskriptive Dicke des Rings
- Deskriptive Dicke des Rings: dünn.
Deskriptive Dicke des Rings: dick.
- Stämmigkeit des Stiels
- Stämmigkeit des Stiels: schlank.
Fleisch
- Fleischfarbe
- Fleischfarbe: weißlich (Stielfleisch).
Fleischfarbe: weißlich (Hutfleisch). - Festigkeit des Fleisches
- Festigkeit des Fleisches: fest (Hutfleisch).
- Fleischgeruch
- Fleischgeruch: pilzartig, schwach.
Wo und wann wächst er
- Lebensraum
- Lebensraum: Nadelwald.
- Substrat
- Substrat: Totholz.
- Wuchsweise der Fruchtkörper
- Wuchsweise der Fruchtkörper: büschelig.
- Vorkommenshäufigkeit
- Vorkommenshäufigkeit: nicht sehr häufig.
- Fruchtzeit
- Die Fruchtkörper erscheinen von Oktober bis November (beobachteter Zeitraum, Beobachtungsjahre: 2018, Beobachtungsmonate: 10, 11).
- Verbreitungsgebiet
- Verbreitungsgebiet: bestätigt.
Essbarkeit und Küche
- Speisewert
- Essbar
- Erforderliche Zubereitung
- Erfordert Zubereitung
- Rohverzehr
- Roh giftig
Recht
- Schutzstatus
- Die Art steht nicht auf der polnischen Liste geschützter Pilzarten.
- Handel
- Die Art steht nicht auf der polnischen Liste der zum Handel zugelassenen Pilze.
Verwechslungsmöglichkeiten
Armillaria ostoyae
Wichtigste Unterschiede
Der Dunkle Hallimasch (Armillaria ostoyae) unterscheidet sich durch dunklere, rotbraune oder dunkelbraune Schüppchen, die lange auf dem Hut verbleiben, sowie durch einen dicken, wolligen Ring und reichliche Velumflocken am Stiel.
FAQ
Ist der Nördliche Hallimasch ein Speisepilz?
Ja, er ist ein schmackhafter Speisepilz, eignet sich jedoch ausschließlich nach gründlichem Abkochen und Weggießen des Wassers zum Verzehr. Roh sowie unzureichend gekocht kann er starke Magenbeschwerden hervorrufen.
Wo ist der Nördliche Hallimasch am häufigsten anzutreffen?
Er wächst in Nadel- und Mischwäldern auf totem oder lebendem Holz, insbesondere von Fichten und Birken. Er bevorzugt nördliche Gebiete sowie kühlere Bergregionen.
Wie unterscheidet man den Nördlichen Hallimasch von anderen Hallimaschen?
Die Unterscheidung im Feld ist sehr schwierig. Er hat in der Regel einen helleren, honiggelben Hut und einen zarteren Ring, eine sichere Bestimmung liefern jedoch hauptsächlich mikroskopische Untersuchungen.
Wächst der Nördliche Hallimasch einzeln oder in Büscheln?
In der Regel wächst er in dichten Büscheln und Horsten von einigen bis zu mehreren Dutzend Fruchtkörpern an Stämmen, Baumstümpfen sowie hervorstehenden Baumwurzeln.
Wann ist der Höhepunkt der Saison für diese Art?
Die Fruchtkörper erscheinen vor allem im Herbst, von September bis November, am reichlichsten nach den ersten kühleren Regenfällen.
Sind die Stiele des Hallimaschs zum Verzehr geeignet?
Es werden hauptsächlich junge Hüte gesammelt. Die Stiele sind hart, zäh und faserig, weshalb sie in der Küche meist verworfen werden.
Was sind die schwarzen Schnüre, die unter der Rinde von Baumstämmen sichtbar sind?
Das sind Rhizomorphen, also spezialisierte Myzelstränge, mit denen sich der Pilz auf der Suche nach neuen Bäumen im Holz und in der Streu ausbreitet.
Kann man den Hallimasch mit Giftpilzen verwechseln?
Unerfahrene Sammler können ihn mit dem giftigen Grünblättrigen Schwefelkopf verwechseln. Der Schwefelkopf hat jedoch einen schwefelgelben Farbton und besitzt keinen deutlichen Ring.
Liebhaber
Namen und Geschichte
- Obowiązująca nazwa krajowa
- Opieńka północna
- Obowiązująca nazwa taksonomiczna
- Armillaria borealis Marxm. & Korhonen
- Inne nazwy krajowe
- opieńka europejska
Heimische Beobachtungen
Sporenabwurf
- Benötigte Materialien
- frischer, reifer Hut, Blatt Papier, Glas oder Schälchen, Wasser
- Zeit
- 2–24 h
- Durchführung
- Den Hut mit der Unterseite auf das Papier legen.
- Einen Tropfen Wasser auf die Oberseite geben und abdecken.
- Nach 2–24 Stunden den Hut anheben und den Niederschlag betrachten.
Wonach gesucht werden soll
- Sporenpulverfarbe
- Sporenpulverfarbe: weiß.
- Farbton des Sporenpulvers
- Farbton des Sporenpulvers: weißlich. Farbton des Sporenpulvers: sehr blass cremefarben.
Unter dem Mikroskop
- Benötigte Materialien
- Lichtmikroskop, Objektträger und Deckglas, Nadel, Wasser, Sporen aus dem Sporenabwurf
- Durchführung
- Mit einer Nadel etwas Sporenabwurf auf den Objektträger übertragen.
- Einen Tropfen Wasser hinzufügen, mit dem Deckglas abdecken und die Sporen betrachten.
Wonach gesucht werden soll
- Sporenform
- Sporenform: ellipsoid.
- Sporenoberfläche
- Sporenoberfläche: glatt.
- Sporenmaße
- Länge 7–10 µm, Breite 4,5–7 µm.
Maße erst nach Kalibrierung der Mikrosk解读enskala vergleichen.
Ökologie und Verbreitung
- Ernährungsweise
- Ernährungsweise: saprotroph.
Ernährungsweise: parasitisch.
Außerkulinarische Verwendungen
Die Art stellt wertvolles Material für vergleichende Untersuchungen zur Biologie von Waldpathogenen, Phytopathologie und Pilzviren dar.
Geschichte und Kultur
Die Arbeiten zur Ausgliederung von A. borealis als eigenständige biologische Art begannen in den 1970er-Jahren in Skandinavien, wo Größe und Alter von Waldmyzelklonen mit einem Durchmesser von bis zu 150 Metern untersucht wurden.
Essbarkeit und Sicherheit
Essbarer Pilz nach entsprechender Hitzebehandlung. Für den Verzehr werden ausschließlich junge Hüte gesammelt, die in Wasser abgekocht werden müssen, wobei der Sud vor der weiteren Zubereitung unbedingt weggeschüttet werden muss.
Lebensraum und Vorkommen
Armillaria borealis (Nördlicher Hallimasch) ist eine Art, die in den kühleren Regionen Eurasiens verbreitet ist und vor allem aus Nordeuropa bekannt ist. Sie kommt in Nadel-, Misch- und Laubwäldern vor und besiedelt sowohl Fichten- und Kiefernwälder als auch feuchtere Baumbestände mit Laubholzanteil. Sie entwickelt sich als Saprotroph und Schwächeparasit an totem oder geschwächtem Holz: an Baumstümpfen, Wurzeln sowie liegenden Stämmen. In nationalen Untersuchungen zur Gattung Armillaria (Żółciak 2003, Tabellen 2–4) wurde das Vorkommen des Pilzes an verschiedenen Wirten dokumentiert, unter denen u. a. Gemeine Fichte, Stieleiche, Hänge-Birke sowie Waldkiefer verzeichnet wurden, wobei die Kiefer in der analysierten Materialreihe deutlich seltener erfasst wurde als die dominierende Fichte. In der tabellarischen Zusammenstellung der Karte wurde die Fruchtkörperbildung dieser Art im Zeitraum von Oktober bis November (X–XI) registriert, was auf eine spätherbstliche Phänologie hinweist, ohne das Auftreten von Fruchtkörpern in anderen Abschnitten des Herbstes unter günstigen Bedingungen kategorisch auszuschließen. In Polen wurden Fundorte u. a. im nördlichen und mittleren Teil des Landes in unterschiedlichen Waldbeständen festgestellt, ohne eine deutlich ausgeprägte absolute Verbreitungsgrenze oder ein eindeutiges Überwiegen von Gebirgsregionen.
Quellen
- P. O’Reilly, First Nature: Northern Honey Fungus
- B. Grzesiak et al. (2020), Mycobiota of Bory Tucholskie National Park, Acta Mycologica55:5521; DOI 10.5586/am.5521
- M. Snowarski, Atlas grzybów Polski: Armillaria borealis
- W. Wojewoda (2003), Checklist of Polish larger Basidiomycetes
Forscher
Essbarkeit und Küche
Ustalenia źródłowe: jadalność, spożycie i wykorzystanie
- Speisewert
- Essbar
Źródło oznaczenia.
W. Wojewoda (2003), Checklist of Polish larger Basidiomycetes · S. 61 (63. strona pliku PDF), uwagi przy gatunku: jadalny.
M. Snowarski, Atlas grzybów Polski: Armillaria borealis · Sekcja „Jadalne czy trujące?”: gatunek jadalny; odsyłacz do uwag dotyczących rodzaju Armillaria.
- Erforderliche Zubereitung
- Erfordert Kochen
Snowarski zaleca obgotowanie opieniek, odlanie wody i dalszą obróbkę.
Zalecenie dotyczy rodzaju Armillaria; karta opieńki północnej odsyła do tych uwag.
M. Snowarski, Armillaria — uwagi o przygotowaniu opieniek, odczyt 22.10.2026. · Zachowany odczyt uwag dotyczących rodzaju Armillaria: obgotowanie i odlanie wody; odsyłacz z karty A. borealis.
M. Snowarski, Atlas grzybów Polski: Armillaria borealis · Sekcja „Jadalne czy trujące?”: gatunek jadalny; odsyłacz do uwag dotyczących rodzaju Armillaria.
- Rohverzehr
- Giftig
Materiał: surowy
W zestawieniu z 2010 r. surowe opieńki uznano za trujące.
Adnotacja dotyczy całego rodzaju Armillaria; A. borealis nie wymieniono osobno. Nie odczytano pierwotnego arkusza, do którego odwołuje się zestawienie.
A. Ehret, W. Prüfert (2010), Artenliste zur Speisepilzbewertung, adnotacja W. Pätzolda, s. 5. · S. 5 (5. strona pliku PDF), wpis „Armillaria gallica etc.” i adnotacja W. Pätzolda odnosząca się do wszystkich opieniek; wykaz źródeł zestawienia: s. 1.
Wissenschaftliche Namen und Taxonomie
- Gültiger wissenschaftlicher Name
Armillaria borealis Marxm. & Korhonen
Armillaria borealis Marxm. & Korhonen należy do rodziny obrzękowcowatych (Physalacriaceae), rzędu pieczarkowców (Agaricales) oraz klasy pieczarniaków (Agaricomycetes). Gatunek opisano w 1982 roku w publikacji Helgi Marxmüller na łamach Bulletin trimestriel de la Société mycologique de France (tom 98(1), s. 122), wskazując Niemcy jako miejsce typowe (rejestr Index Fungorum nr 110479). W systemie EPPO takson nosi kod ARMLBO, a w bazie NCBI Taxonomy numer 47425 z powiązaniem do materiału typowego CBS 155.83.
[2] [6] [19]Ökologie und Verbreitung
Labordiagnostik
Untersuchungsmaterial und -methoden
Merkmalsbeschreibung — Quelle und Umfang
Materiał: Gatunkowy opis opieńki północnej w polskim atlasie Zarzyńskiego 2021. To przekaz atlasowy o podłożu, nie nowe pomiary i nie partner mikoryzowy.
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Ograniczenia: Nie ustalono gatunku buka ponad rodzaj Fagus. Nie użyto ogólnego opisu A. mellea sensu lato do ustalenia morfologii, terminu owocnikowania lub sposobu przyrządzania A. borealis.
[33]Materiał: Pniaki i martwe drewno brzozy, na których odnotowano owocniki na powierzchni 11 w borze chrobotkowym w Borach Tucholskich.
Zakres odczytu: Pełny tekst.
Ograniczenia: To opis podłoża konkretnego stwierdzenia terenowego. Nie jest doświadczeniem ustalającym zakres żywicieli ani dowodem mikoryzy.
[24]Reinkultur des Myzels
- Lage des Myzels in der Kultur
- Lage des Myzels in der Kultur: submers. [30]
Reinkultur des Myzels — Material und Einschränkungen
Materiał: Szczep grzybni A. borealis 1 opisany w badaniu Lysakovej i współautorów; źródło rozróżnia grzybnię i płyn hodowlany.
Zakres odczytu: Fragment źródła; pełny tekst i wszystkie metody nie zostały zweryfikowane.
Ograniczenia: Charakterystyki hodowli oraz wyników przesiewu in vitro nie przypisano owocnikom ani działaniu po spożyciu. Wyników innych szczepów i badań MIC nie przeniesiono na ten szczep.
[27]Archiwalny opis siedliska
W lasach skandynawskich jest to pospolity grzyb nadrzewny rozwijający się głównie na świerku pospolitym (Picea abies), rzadziej na dębach, brzozach, sosnach i olszach, sięgający na północy za koło podbiegunowe (do ponad 69°N).
[3]Metody i zapisy źródłowe — Opis mikrocech docelowego gatunku: P. O’Reilly, First Nature: Northern Honey Fungus
Liczba zarodników na jednej podstawce — zapis źródłowy: „Basidia:usually4-spored; own source qualifier, no invented frequencies.” [22]
Kształt podstawki — zapis źródłowy: „Basidia:clavate.” [22]
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Microscopy:7.5–10×5–7µm; method/material n unreported.” [22]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „Spores:ellipsoidal.” [22]
Powierzchnia zarodnika — zapis źródłowy: „Spores:smooth in ordinary atlas microscopy. Not TEM result.” [22]
Metody i zapisy źródłowe — Jeden ryzomorf z gleby, ukraińskie Karpaty, Tsykun2012.
Obecność ryzomorf — zapis źródłowy: „Print409/PDF7:one molecularly/interfertility-identified rhizomorph fromsoil.” [36]
Metody i zapisy źródłowe — Opis mikrocech docelowego gatunku: T. Læssøe, J.H. Petersen, T.G. Frøslev, J. Heilmann-Clausen (24IX2025), Keys to the fungi of Temperate Europe, tricholomatoids
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Print138,couplet17:7–8.5×4.5–5.5µm; not adjacent A.mellea7–9×5–6.” [23]
Namen und Umfang des Taxons
Przyjęta nazwa naukowa to Armillaria borealis Marxm. & Korhonen. Nazwę polską „opieńka północna” podaje Wojewoda; „opieńka europejska” jest udokumentowana w atlasie Snowarskiego. Wariant „opieńka borealna” pozostaje niepotwierdzony poza dawnymi materiałami serwisu. Oznaczenia Armillaria mellea sensu lato i dawnej grupy biologicznej A nie są automatycznie ścisłymi synonimami gatunku.
[39] [29] [25] [21]Vorkommen und Überblick über Wirte in Polen
Polskie stwierdzenia owocników: Wojewoda wymienia stanowisko w rezerwacie Cisy w Czarnem oraz świerk jako podłoże. Oryginalny przegląd z Borów Tucholskich podaje owocniki na pniakach i martwym drewnie brzozy na powierzchni 11 w listopadzie 2018 r. W tym badaniu gatunek występował jako saprotrof w borze chrobotkowym. Pojedyncza obserwacja nie ustala pełnego, powtarzalnego sezonu owocnikowania.
Pełny przegląd z lat 1988–1998: Żółciak (2003) zebrała 1700 prób opieniek z 433 stanowisk. Materiał obejmował owocniki, drewno przerośnięte grzybnią i ryzomorfy. Opieńkę północną oznaczono w 119 próbach; 114 powiązano z określonym gospodarzem, a pięć pobrano z gleby bez oznaczenia gospodarza. Wyniki dotyczyły czterech krain przyrodniczoleśnych: Bałtyckiej, Mazursko-Podlaskiej, Wielkopolsko-Pomorskiej i Mazowiecko-Podlaskiej.
Rośliny gospodarze i zakres związku: W tabeli 3 wymieniono 12 gospodarzy: Picea abies, Pinus sylvestris, Acer pseudoplatanus, Betula pendula, Carpinus betulus, Corylus avellana, Sambucus nigra, Quercus robur, Fraxinus excelsior, Sorbus aucuparia, Populus tremula i Tilia cordata. Są to związki z gospodarzami podane w badaniu. Zbiorcza tabela nie rozdziela rodzaju materiału w każdym wierszu i nie potwierdza mikoryzy ani chorobotwórczości każdej relacji.
Metoda i ograniczenia próby: W całym badaniu 710 izolatów oznaczono testami intersterylności, a 990 prób na podstawie cech owocników i kryteriów fenologicznych. Nie podano tej proporcji osobno dla opieńki północnej. Dobór drzewostanów opierał się m.in. na zgłoszeniach chorób korzeni; liczby prób nie są miarą preferencji ani częstości w całym kraju. Brak południowych stwierdzeń w tym historycznym materiale nie oznacza współczesnej nieobecności gatunku.
[39] [24] [35]Morphologie und Mikroskopie nach den Quellen
Atlas Snowarskiego podaje kapelusz 80–120 mm, a FirstNature 20–80 mm; klucz FTE z 2025 r. 30–100 mm. Zapisy zachowano oddzielnie. Również pierścień jest opisany jako cienki przez Snowarskiego i gruby, lecz wąski przez FirstNature. Wymiary zarodników wynoszą odpowiednio 7,5–10×5–7 µm oraz 7–8,5×4,5–5,5 µm w FTE. Opracowanie Watlinga opisuje nieznaczną nieregularność obrysu w transmisyjnej mikroskopii elektronowej, trudno uchwytną w świetlnej; nie jest to dowód brodawkowanej powierzchni widocznej pod zwykłym mikroskopem.
[29] [22] [23] [38]Bewertungen der Essbarkeit und Grenzen der Belege
Wojewoda i Snowarski oceniają gatunek jako jadalny. Oryginalny turecki przegląd z 2016 r. oznacza okaz Allı5239 jako „Not edible”. To rozbieżne oceny autorów; turecka praca nie opisuje klinicznego zatrucia ani eksperymentu toksykologicznego. FirstNature zaleca unikanie zbioru, odwołując się do problemów w grupie opieniek i lokalnej rzadkości. W sprawdzonym materiale nie znaleziono badania, które ustala bezpieczny dla człowieka sposób przygotowania tego gatunku. Ocen innych Armillaria nie przypisano automatycznie A. borealis.
[39] [29] [37] [22]Chemische Zusammensetzung: Fruchtkörperteile und maßgebliche Bezugsgröße
Bakanov i współautorzy badali oznaczone przez S. Wołobujewa owocniki zebrane 25 IX 2020 na pograniczu obwodów nowogrodzkiego i leningradzkiego. Kapelusze i trzony analizowano osobno. W profilu kwasów tłuszczowych udział kwasu linolowego wynosił 47,8% w kapeluszach i 64,7% w trzonach; kwasu oleinowego 23,8% i 7,3%. Są to udziały w badanym profilu frakcji, a nie zawartość procentowa w całym świeżym grzybie. Osobne tabele dotyczą steroli, cukroalkoholi, wydajności ekstrakcji i triglicerydów.
[16]Metalle: Das Ergebnis allein entscheidet nicht über die Schädlichkeit
W tabeli 6 Bakanova kapelusze mają podane Hg 0,60, Cd 0,23 i Fe 191,7 mg/kg; trzony Hg 0,34, Cd 0,04 i Fe 208,3 mg/kg. Metody wskazują materiał po ekstrakcji izopropanolem. Podstawa masy dla tych wartości nie jest jednoznacznie objaśniona; dlatego wyników nie przeliczono na świeży produkt, nie porównano z limitami żywności i nie wprowadzono do pola wymagającego wyboru masy świeżej albo suchej.
[16]Dokumentierte Rhizomorphe und pH-Wert des Standorts
Tsykun i współautorzy przypisali A. borealis jeden ryzomorf spośród 424 oznaczonych próbek Armillaria. Pochodził z gleby o pH 4,74 na wysokości 1210 m w ukraińskich Karpatach, na powierzchni z dominacją jodły pospolitej. Potwierdzenie obejmowało zgodność biologiczną i analizę molekularną. Jest to wynik pojedynczego stanowiska: nie ustala preferowanego zakresu pH, polskiej częstości, mikoryzy z jodłą ani bezpośredniego porażenia tego drzewa.
[36]Forschungsanwendungen
Puzyr i współautorzy w 2019 r. wykorzystywali układ enzymatyczny grzybni szczepu IBSO 2328 jako doświadczalny układ luminescencyjny. Badanie rozróżnia materiał grzybni i płyn hodowlany; nie dowodzi świecenia owocników ani wdrożonego wyrobu. Autorzy odsyłają do własnej pracy z 2018 r. o wykrywaniu hispidyny, której pełnego oryginału nie odczytano niezależnie. Nie potwierdzono w sprawdzonym zbiorze praktyki zielarskiej, przyprawowej lub technicznego wdrożenia swoistego dla tego taksonu.
[28]Screening auf antimikrobielle Aktivität
Lysakova i współautorzy w 2025 r. raportowali strefy hamowania dla ekstraktu płynu hodowlanego A. borealis 1 wobec wybranych bakterii Gram-dodatnich i grzybów. Odpowiedni ekstrakt grzybni nie dał tych samych wyników. To wczesny przesiew in vitro; nie jest dowodem działania po spożyciu. Wyników MIC i identyfikacji sekwencyjnej wybranych innych aktywnych szczepów nie przypisano temu szczepowi. Dokładne cele, średnice stref i niepewności zachowano w propozycji rozszerzenia modelu.
[27]Mykovirenstudie und Anwendungsgrenzen
Linnakoski i współautorzy badali izolaty Armillaria z Finlandii, Rosji i Afryki Południowej. W materiale A. borealis wykryto wirusy RNA. Pilotowe porównanie wzrostu nie wykazało dużego efektu dla badanych izogenicznych linii A. borealis; istotnego wyniku dotyczącego innego gatunku nie przypisano opieńce północnej. Badanie nie potwierdza gotowego środka biologicznej ochrony lasu ani skuteczności na stanowisku terenowym.
[5]Laboruntersuchung zum Holzabbau
Zastosowanie i materiał: W pracy z 2024 r. izolat opieńki północnej z kolekcji SGGW wykorzystano do laboratoryjnego badania rozkładu drewna czeremchy amerykańskiej z Kampinoskiego Parku Narodowego. Buk był drewnem odniesienia. Badanie dotyczyło ubytku suchej masy drewna, a nie składu owocników lub skuteczności preparatu.
Wyniki i granice: Tabela 9 podaje dla opieńki 62 próbki: 27 z Lipkowa i 35 z Sierakowa. Ubytki wynosiły odpowiednio 0,76–11,65% i 3,37–10,76%. Autorzy uznali badany izolat za nieprzydatny do klasyfikowania trwałości drewna, ponieważ ubytek w drewnie bukowym nie osiągnął wymaganego progu. Wynik nie potwierdza wdrożenia technicznego ani naturalnego gospodarza.
Sprawdzona droga źródłowa: Odwołanie autorów do Żółciak (2002) sprawdzono w oryginalnej tabeli 2. Wcześniejsza praca badała dwa polskie izolaty na różnych rodzajach drewna. Jej trzymiesięcznego doświadczenia nie scalono z szesnastotygodniowym testem z 2024 r. W tabeli 1 pierwotnej pracy wskazano owocniki na pniu dębu szypułkowego w Miłomłynie i na pniaku świerka pospolitego w Czerwonym Dworze.
[31] [34]Überprüfung des Vorkommens — Umfang und Grenzen
Materiał: Opublikowane stwierdzenie owocników opieńki północnej w Borach Tucholskich: powierzchnia 11, listopad 2018 roku.
Zakres odczytu: Pełny tekst.
Data przeglądu: 20.10.2026.
Ograniczenia: Zapis dokumentuje polskie występowanie gatunku. Pojedyncza data zbioru nie wyznacza całego sezonu owocnikowania ani częstości występowania w Polsce.
[24]Materiał: Udokumentowany polski zbiór z województwa łódzkiego.
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Data przeglądu: 21.10.2026.
Ograniczenia: Nie ustalono regularnego polskiego sezonu. Daty konkretnych polskich zbiorów nie wyznaczają kalendarza całego kraju. Nie przeniesiono sezonów z innych krajów ani gatunków zbiorowych. Odczytano krajowy atlas i zachowane źródła właściwe danemu taksonowi; szczegóły sprawdzonych źródeł i granice odczytu zapisano w raporcie przeglądu P0. Wymóg TARGET_SEASON_REQUIRED pozostaje aktywny. Źródłowe oznaczenie i zakres pojęcia zachowano. Nie zadeklarowano nowego badania okazów ani odczytu wszystkich publikacji cytowanych przez źródło.
[29]Bearbeitungsumfang
Vor Abschluss muss der Datensatz ergänzt oder geprüft werden.
- Suche nach Vorkommensregionen erfordert Abrechnung.
- Verknüpfungen früherer Befunde müssen erneut geprüft werden.
- Bei neuen Quellen müssen die bei der Sichtung gefundenen Informationen geprüft werden.
Rechtsgrundlage und Bewertungsumfang
Analytische Ergebnisse
Zusammensetzung und Laboraktivität
- Anteil der Komponente am Fettsäureprofil
- Anteil der Komponente am Fettsäureprofil: 47,8 % (C18:2 n-6, im Fettsäureprofil, berichteter Wert). [30]
Anteil der Komponente am Fettsäureprofil: 1,5 % (C18:0, im Fettsäureprofil, berichteter Wert). [30]
Anteil der Komponente am Fettsäureprofil: 64,7 % (C18:2 n-6, im Fettsäureprofil, berichteter Wert). [30]
Anteil der Komponente am Fettsäureprofil: 2,1 % (C16:1, im Fettsäureprofil, berichteter Wert). [30]
Anteil der Komponente am Fettsäureprofil: 0,6 % (C15:0, im Fettsäureprofil, berichteter Wert). [30]
Anteil der Komponente am Fettsäureprofil: 23,8 % (C18:1 n-9, im Fettsäureprofil, berichteter Wert). [30]
Anteil der Komponente am Fettsäureprofil: 0,3 % (C12:0, im Fettsäureprofil, berichteter Wert). [30]
Anteil der Komponente am Fettsäureprofil: 1,7 % (C18:0, im Fettsäureprofil, berichteter Wert). [30]
Anteil der Komponente am Fettsäureprofil: 19,6 % (C16:0, im Fettsäureprofil, berichteter Wert). [30]
Anteil der Komponente am Fettsäureprofil: 7,3 % (C18:1 n-9, im Fettsäureprofil, berichteter Wert). [30]
Anteil der Komponente am Fettsäureprofil: 0,3 % (C14:0, im Fettsäureprofil, berichteter Wert). [30]
Anteil der Komponente am Fettsäureprofil: 0,3 % (C14:0, im Fettsäureprofil, berichteter Wert). [30]
Anteil der Komponente am Fettsäureprofil: 8,5 % (C16:1, im Fettsäureprofil, berichteter Wert). [30]
Anteil der Komponente am Fettsäureprofil: 10,6 % (C16:0, im Fettsäureprofil, berichteter Wert). [30]
Wichtigste Inhaltsstoffe und ihre Wirkung
W badaniach składu chemicznego owocników analizowano zawartość kwasów tłuszczowych, steroli oraz węglowodanów w kapeluszach i trzonach za pomocą chromatografii gazowej ze spektrometrią mas (GC-MS).
[16]Wysuszone tkanki dostarczają od 16,9% do 20,8% ekstraktu izopropanolowego oraz 19,8–36,1% frakcji rozpuszczalnej w gorącej wodzie, przy zawartości trójglicerydów na poziomie 0,2% w trzonach i 1,0% w kapeluszach.
[16]W profilu kwasów tłuszczowych dominuje nienasycony kwas linolowy (47,8% frakcji kwasowej w kapeluszach i 64,7% w trzonach), a także kwas oleinowy i palmitynowy.
[16]Wśród steroli obecnych w tkankach wykazano obecność ergosterolu (6,7% we frakcji kapeluszy i 16,1% w trzonach) oraz jego pochodnych.
[16]Głównymi alkoholami cukrowymi i węglowodanami są treitol (50,7% w kapeluszach, 54,2% w trzonach) oraz mannitol (40,4–42,5%).
[16]W analizach zawartości metali w kapeluszach oznaczono obecność żelaza (191,7 mg/kg), kadmu (0,23 mg/kg) oraz rtęci (0,60 mg/kg).
[16]W hodowlach grzybni A. borealis wykryto obecność specyficznych mykowirusów RNA należących do mikowirusów oraz wirusów typu ambi-like.
[5]Zsekwencjonowano kompletne genomy wirusowe powiązane z izolatami grzyba, oznaczone jako AbMV1, AbAlV1, AbAlV2 oraz AsAlV3.
[5]W badaniach molekularnych wykryto wirusowe RNA; badane sekwencje nie były zintegrowane z genomem grzyba.
[5]Obecność mykowirusów w kulturach laboratoryjnych nie wywierała istotnego wpływu na tempo wzrostu grzybni A. borealis.
[5]Różnicowanie genetyczne populacji opiera się na profilach restrykcyjnych fragmentów amplifikowanego regionu IGS1 przy użyciu enzymów AluI, BsmI, NdeI oraz TaqI.
[3]Europejskie kolekcje referencyjne tego gatunku posiadają udokumentowane profile sekwencyjne loci tef1-α, ITS oraz IGS1 zdeponowane w bazach genetycznych.
[15]Lebensraum und Vorkommen
Potwierdzony zasięg występowania
Wszystkie obszary potwierdzone w zapisanych danych źródłowych.
| Kraj | Regiony i stanowiska | Owocnikowanie | Quellen |
|---|---|---|---|
| Polen | Woiwodschaft Łódź | X–XI — minimalny zakres obserwacji |
|
Quellen
- Index Fungorum, Name Record110479 (także [25])
- Keča N., Solheim H. 2011. Ecology and distribution of Armillaria species in Norway. Forest Pathology41(2): 120–132; DOI 10.1111/j.1439-0329.2010.00644.x
- Suomen Lajitietokeskus, Armillaria, PinkkaBIO-519
- Linnakoski R.et al. 2021. Armillaria root rot fungi host single-stranded RNA viruses. ScientificReports11:7336. DOI 10.1038/s41598-021-86343-7
- NCBI Taxonomy47425
- Antonín V.et al. 2009. Morphological and molecular characterization of the Armillaria cepistipes–A.gallica complex... DOI 10.1007/s11557-009-0597-1
- Bakanov V.V.et al. 2022. Extractive substances of saprotrophic mushrooms... DOI 10.14258/jcprm.20220310984
- Rozporządzenie Ministra Środowiska 9.10.2014; Dz.U. 2014 poz. 1408
- Tekst jednolity rozporządzenia Ministra Zdrowia; Dz.U. 2026 poz. 258 (także [20])
- EPPO, ARMLBO (także [21])
- P. O’Reilly, First Nature: Northern Honey Fungus
- T. Læssøe, J.H. Petersen, T.G. Frøslev, J. Heilmann-Clausen (24IX 2025), Keys to the fungi of Temperate Europe, tricholomatoids
- B. Grzesiak et al. (2020), Mycobiota of Bory Tucholskie National Park, Acta Mycologica55:5521; DOI 10.5586/am.5521
- 10.3390/ijms26199802
- 10.1080/21501203.2019.1583688
- M. Snowarski, Atlas grzybów Polski: Armillaria borealis
- Opieńka północna — źródłowy materiał, wynik i warunki.
- The physical, mechanical, and chemical properties of black cherry tree wood (Prunus serotina Ehrh.) and its susceptibility to fungal decomposition in areas where it is secondary and invasive: a case study in the Kampinos National Park (Poland)
- Opieńka północna — dodatkowy sprawdzony materiał źródłowy i jego ograniczenia.
- Grzyby polskich lasów
- Rozkład drewna różnych gatunków drzew leśnych przez Armillaria spp.
- Rozmieszczenie grzybów z rodzaju Armillaria w Polsce oraz ich rośliny żywicielskie
- T. Tsykun et al. (2012), Diversity and ecology of Armillaria species in virgin forests in the Ukrainian Carpathians, Mycological Progress11:403–414
- H. Allı, İ. Şen, D. Altuntaş (2016), Macrofungi of Iznik Province, Commun.Fac.Sci.Univ.Ank.SeriesC25:7–24; DOI 10.1501/Commuc_0000000183
- R. Watling et al. (1987), Annulate armillarias in northern Britain
- W. Wojewoda (2003), Checklist of Polish larger Basidiomycetes