Opieńkowate
Physalacriaceae Corner
Grzyby pasożytnicze i saprotroficzne, atakujące żywe drzewa i martwe drewno. Tworzą charakterystyczne czarne sznury grzybniowe (ryzomorfy).
🔬 Kluczowe cechy diagnostyczne rodziny
- 1 Wzrost w gęstych wiązkach/kępach na pniakach drzew
- 2 Drobne ciemne łuseczki na środku kapelusza u opieniek
- 3 Wyraźny pierścień na trzonie u opieńki
- 4 Biały wysyp zarodników (odróżnia od trującej maślanki wiązkowej i hełmówki!)
Terenowa zasada bezpieczeństwa
UWAGA: Opieńki na surowo są trujące! Wymagają bezwzględnego gotowania przez 15-20 minut i wylania wody. Młode opieńki bywają śmiertelnie mylone z hełmówką jadowitą!
🍄 Gatunki z rodziny Opieńkowate (11)
Wszystkie rodziny →
Opieńka miodowa
Armillaria mellea
Owocuje masowo późną jesienią w wielkich kępach na pniach drzew. Kapelusz miodowożółty, pokryty drobnymi, ciemniejszymi ŁUSECZKAMI (zwłaszcza na środku). Na trzonie obecny trwały, wełnisty, białożółtawy PIERŚCIEŃ. Wysyp zarodników BIAŁY.
Opieńka ciemna
Armillaria ostoyae
Najczęstsza opieńka w polskich lasach iglastych (zwłaszcza pod świerkami i sosnami). Kapelusz ciemnobrązowy, gęsto pokryty wyraźnymi, sterczącymi ciemnobrązowymi łuskami. Pierścień gruby, z czarnobrązowymi kłaczkami na dolnej krawędzi.
Płomiennica zimowa (zimówka aksamitnotrzonowa)
Flammulina velutipes
Owocuje ZIMĄ (od listopada do marca) na pniach drzew liściastych. Kapelusz miodowożółty, w wilgoci mocno lepki. Trzon u góry żółty, dołem ciemnobrązowy do czarnego, pokryty AKSAMITNYM KUTNEREM (włoskami), całkowicie bez pierścienia.
Opieńka żółtotrzonowa
Armillaria gallica
Występuje pojedynczo lub w małych kępkach w ściółce lasów liściastych. Posiada wyraźnie maczugowato pogrubioną bulwę u podstawy trzonu z żółtymi resztkami osłony i pajęczynowatym pierścieniem.
Opieńka bezpierścieniowa
Desarmillaria tabescens
Ciepłolubna opieńka lasów dębowych. Rośnie w gęstych wiązkach u podstawy pni dębowych. Bezwzględną cechą rozpoznawczą jest całkowity brak pierścienia na trzonie.
Szyszkówka świerkowa
Strobilurus esculentus
Pojawia się wczesną wiosną (marzec-maj) wprost na zagrzebanych w ściółce szyszkach świerkowych. Kapelusz jasnobrązowy, smak łagodny.
Szyszkówka sosnowa
Strobilurus tenacellus
Rośnie wczesną wiosną wyłącznie na zagrzebanych szyszkach sosnowych. W odróżnieniu od świerkowej ma lekko gorzkawy, ostrawy posmak.
Monetka bukowa
Oudemansiella mucida
Niezwykle piękny, czysto porcelanowobiały grzyb rosnący na żywych i martwych pniach buków. Cały kapelusz jest pokryty grubą, przezroczystą, lśniącą warstwą śluzu. Posiada pierścień.
Monetka korzeniasta
Hymenopellis radicata
Pospolita w lasach bukowych. Kapelusz szarobrązowy do żółtobrązowego, promieniście pomarszczony. Trzon niesłychanie długi (do 20 cm), wnikający głęboko w glebę grubym korzeniem aż do korzeni buka.
Opieńka maczugowatotrzonowa
Armillaria cepistipes
Rośnie w lasach liściastych na drewnie bukowym i dębowym. Kapelusz jasny, miodowobeżowy z drobnymi, szybko znikającymi łuseczkami. Trzon w dole cebulowato rozdęty.
Opieńka północna
Armillaria borealis
Północny gatunek opieńki pospolity w północnej Polsce i w górach. Kapelusz jasnomiodowy do ochrowego z gęstymi, drobnymi łuseczkami.