Съедобный
Требует кулинарной обработки
В сыром виде ядовит
Укажите местоположение, чтобы увидеть данные для своего региона.





Древесный гриб со шляпкой 8–12 см, гигрофанной, влажной оранжево-коричневой, при высыхании от охристой до коричневой, с плоским бугорком в центре и просвечивающе-полосатым краем. Поверхность покрыта оттопыренными желтоватыми или светло-коричневыми чешуйками, которые исчезают с возрастом. Пластинки от беловатых до кремовых, нисходящие зубцом, с белым споровым порошком. Ножка цилиндрическая, стройная, вверху беловатая, книзу темнее, с желтоватыми хлопьями покрывала и стойким, тонким кольцом с чешуйчатой нижней стороной. Растет пучками или группами на мертвой древесине лиственных и хвойных деревьев с лета до поздней осени.
Определение, местообитание и важнейшие отличия.
Грибник
Строение плодового тела
- Тип строения плодового тела
- Тип строения плодового тела: Шляпка, ножка.
Шляпка
- Форма шляпки
- у молодых плодовых тел: Форма шляпки: выпуклый.
у зрелых плодовых тел: Форма шляпки: плоский. - Покров шляпки
- Покров шляпки: чешуйчатая (желтоватый покров).
Покров шляпки: чешуйчатая (светло-коричневый покров).
у старых плодовых тел: Покров шляпки: голая. - Цвет шляпки
- в сухом состоянии: Цвет шляпки: коричневый.
в сухом состоянии: Цвет шляпки: светло-охристый.
во влажном состоянии: Цвет шляпки: оранжево-коричневый. - Диаметр шляпки
- Диаметр шляпки составляет 20–120 mm.
- Центр шляпки
- Центр шляпки: с выраженным бугорком (плоский бугорок).
- Гигрофанность шляпки
- Гигрофанность шляпки: гигрофанный.
Нижняя сторона шляпки
- Тип гименофора
- Тип гименофора: пластинки.
Пластинки у ножки
- Прикрепление гименофора к ножке
- Прикрепление гименофора к ножке: приросший к ножке (пластинки).
- Нисхождение гименофора по ножке
- Нисхождение гименофора по ножке: не нисходит на ножку (пластинки).
Нисхождение гименофора по ножке: нисходящий (пластинки). - Цвет гименофора
- у молодых плодовых тел: Цвет гименофора: беловатая.
у зрелых плодовых тел: Цвет гименофора: кремовый. - Расстояние между пластинками
- Расстояние между пластинками: густо расположенные.
Ножка и основание
- Форма ножки
- Форма ножки: цилиндрический.
Форма ножки: сужающийся кверху.
Форма ножки: цилиндрический или булавовидный. - Основание ножки
- Основание ножки: булавовидное.
- Цвет ножки
- в верхней части ножки: Цвет ножки: беловатая.
- Покров поверхности ножки
- Покров поверхности ножки: шерстистая (желтоватый покров).
Покров поверхности ножки: шерстистая (охристый покров). - Длина ножки
- Длина ножки: 45–120 mm.
- Диаметр ножки
- Диаметр ножки: 8–20 mm.
Кольцо
- Наличие кольца
- Наличие кольца: присутствует.
Наличие кольца: присутствует. - Строение материала кольца
- Строение материала кольца: перепончатый.
- Сохранность кольца
- Сохранность кольца: стойкий.
Сохранность кольца: стойкий. - Цвет кольца
- Цвет кольца: жёлтый (край кольца).
Цвет кольца: жёлтый (нижняя сторона кольца). - Покров поверхности кольца
- Покров поверхности кольца: чешуйчатая (нижняя сторона кольца).
- Описательная толщина кольца
- Описательная толщина кольца: тонкий.
Описательная толщина кольца: толстый.
- Коренастость ножки
- Коренастость ножки: стройный.
Мякоть
- Цвет мякоти
- Цвет мякоти: беловатая (мякоть ножки).
Цвет мякоти: беловатая (мякоть шляпки). - Плотность мякоти
- Плотность мякоти: плотный (мякоть шляпки).
- Запах мякоти
- Запах мякоти: грибной, слабый.
Где и когда растёт
- Местообитание
- Местообитание: хвойный лес.
- Субстрат
- Субстрат: мёртвая древесина.
- Характер роста плодовых тел
- Характер роста плодовых тел: пучками.
- Частота встречаемости
- Частота встречаемости: не очень частый.
- Период плодоношения
- Плодовые тела появляются с октября по ноябрь (наблюдавшийся период, годы наблюдений: 2018, месяцы наблюдений: 10, 11).
- Ареал распространения
- Ареал распространения: подтверждено.
Съедобность и кулинария
- Съедобность
- Съедобный
- Требуемая кулинарная обработка
- Требует кулинарной обработки
- Употребление в сыром виде
- В сыром виде ядовит
Законодательство
- Охрана
- Вид не включён в польский перечень охраняемых видов грибов.
- Торговля
- Вид не включён в польский перечень грибов, допущенных к обороту.
С чем можно спутать
Armillaria ostoyae
Основные различия
Опёнок темный (Armillaria ostoyae) отличается более темными, красно-коричневыми или темно-коричневыми чешуйками, которые долго сохраняются на шляпке, а также толстым, шерстистым кольцом и обильными хлопьями покрывала на ножке.
FAQ
Является ли опёнок северный съедобным грибом?
Да, это вкусный съедобный гриб, но он пригоден к употреблению исключительно после тщательного отваривания и слива воды. В сыром и недоваренном виде он может вызвать сильные желудочные расстройства.
Где чаще всего можно встретить опёнок северный?
Он растет в хвойных и смешанных лесах на мертвой или живой древесине, особенно елей и берез. Предпочитает северные территории и более прохладные горные районы.
Как отличить опёнок северный от других опят?
Отличить его в полевых условиях очень сложно. У него обычно более светлая, медово-желтая шляпка и более нежное кольцо, но надежную идентификацию дают главным образом микроскопические исследования.
Растет ли опёнок северный одиночно или сростками?
Обычно он вырастает плотными пучками и сростками, насчитывающими от нескольких до нескольких десятков плодовых тел, на стволах, пнях и выступающих корнях деревьев.
Когда приходится пик сезона на этот вид?
Плодовые тела появляются прежде всего осенью, с сентября по ноябрь, наиболее обильно — после первых более прохладных дождей.
Пригодны ли ножки опят в пищу?
Собирают в основном молодые шляпки. Ножки твердые, жесткие и волокнистые, поэтому в кулинарии их обычно выбрасывают.
Что представляют собой черные шнуры, видимые под корой стволов?
Это ризоморфы, то есть специализированные тяжи мицелия, с помощью которых гриб распространяется в древесине и подстилке в поисках новых деревьев.
Можно ли спутать опёнок с ядовитыми грибами?
Неопытные грибники могут спутать его с ядовитым ложноопёнком серно-желтым. Однако у ложноопёнка серно-желтый оттенок и нет выраженного кольца.
Любитель
Названия и история
- Obowiązująca nazwa krajowa
- Opieńka północna
- Obowiązująca nazwa taksonomiczna
- Armillaria borealis Marxm. & Korhonen
- Inne nazwy krajowe
- opieńka europejska
Наблюдения дома
Споровый порошок
- Необходимые материалы
- свежая, зрелая шляпка, лист бумаги, стакан или чашка, вода
- Время
- 2–24 h
- Выполнение
- Положите шляпку нижней стороной на бумагу.
- Нанесите каплю воды на верхнюю сторону и накройте.
- Через 2–24 часов поднимите шляпку и осмотрите осадок.
Что искать
- Цвет спорового отпечатка
- Цвет спорового отпечатка: белый.
- Оттенок спорового отпечатка
- Оттенок спорового отпечатка: беловатый. Оттенок спорового отпечатка: очень бледно-кремовый.
Под микроскопом
- Необходимые материалы
- световой микроскоп, предметное и покровное стёкла, игла, вода, споры из спорового порошка
- Выполнение
- Перенесите иглой немного спорового порошка на стекло.
- Добавьте каплю воды, накройте покровным стеклом и рассмотрите споры.
Что искать
- Форма споры
- Форма споры: эллипсоидный.
- Поверхность споры
- Поверхность споры: гладкий.
- Размеры споры
- Длина 7–10 µm, ширина 4,5–7 µm.
Сравнивайте размеры после калибровки шкалы микроскопа.
Экология и распространение
- Способ питания
- Способ питания: сапротрофный.
Способ питания: паразитический.
Некулинарное применение
Вид представляет собой ценный материал для сравнительных исследований биологии лесных патогенов, фитопатологии и вирусов грибов.
История и культура
Работы по выделению A. borealis в качестве отдельного биологического вида были начаты в 70-х годах XX века в Скандинавии, где исследовались размер и возраст лесных клонов мицелия, достигавших до 150 метров в диаметре.
Съедобность и безопасность
Съедобный гриб после соответствующей термической обработки. В пищу собирают исключительно молодые шляпки, которые необходимо отварить в воде, а отвар обязательно вылить перед дальнейшим приготовлением.
Местообитание и встречаемость
Armillaria borealis (опёнок северный) — вид, распространенный в более холодных регионах Евразии, известный прежде всего из Северной Европы. Встречается в хвойных, смешанных и лиственных лесах, заселяя как еловые и сосновые боры, так и более влажные насаждения с участием лиственных деревьев. Развивается как сапротроф и паразит ослабленных деревьев на мёртвой или ослабленной древесине: на пнях, корнях и лежащих брёвнах. В национальных исследованиях рода Armillaria (Żółciak 2003, таблицы 2–4) задокументировано присутствие гриба на различных видах-хозяевах, среди которых отмечены в том числе ель обыкновенная, дуб черешчатый, берёза повислая и сосна обыкновенная, причём сосна в проанализированной серии материалов отмечалась значительно реже, чем доминирующая ель. В табличной сводке карточки плодоношение этого вида зафиксировано в период с октября по ноябрь (X–XI), что указывает на позднеосеннюю фенологию, без категорического исключения появления плодовых тел в другие периоды осени при благоприятных условиях. В Польше местонахождения выявлены в том числе в северной и центральной частях страны, в разнообразных древостоях, без чётко выраженной абсолютной границы ареала или однозначного преобладания горных районов.
Источники
- P. O’Reilly, First Nature: Northern Honey Fungus
- B. Grzesiak et al. (2020), Mycobiota of Bory Tucholskie National Park, Acta Mycologica55:5521; DOI 10.5586/am.5521
- M. Snowarski, Atlas grzybów Polski: Armillaria borealis
- W. Wojewoda (2003), Checklist of Polish larger Basidiomycetes
Исследователь
Съедобность и кулинария
Ustalenia źródłowe: jadalność, spożycie i wykorzystanie
- Съедобность
- Съедобный
Źródło oznaczenia.
W. Wojewoda (2003), Checklist of Polish larger Basidiomycetes · S. 61 (63. strona pliku PDF), uwagi przy gatunku: jadalny.
M. Snowarski, Atlas grzybów Polski: Armillaria borealis · Sekcja „Jadalne czy trujące?”: gatunek jadalny; odsyłacz do uwag dotyczących rodzaju Armillaria.
- Требуемая кулинарная обработка
- Требует отваривания
Snowarski zaleca obgotowanie opieniek, odlanie wody i dalszą obróbkę.
Zalecenie dotyczy rodzaju Armillaria; karta opieńki północnej odsyła do tych uwag.
M. Snowarski, Armillaria — uwagi o przygotowaniu opieniek, odczyt 22.10.2026. · Zachowany odczyt uwag dotyczących rodzaju Armillaria: obgotowanie i odlanie wody; odsyłacz z karty A. borealis.
M. Snowarski, Atlas grzybów Polski: Armillaria borealis · Sekcja „Jadalne czy trujące?”: gatunek jadalny; odsyłacz do uwag dotyczących rodzaju Armillaria.
- Употребление в сыром виде
- Ядовитый
Materiał: surowy
W zestawieniu z 2010 r. surowe opieńki uznano za trujące.
Adnotacja dotyczy całego rodzaju Armillaria; A. borealis nie wymieniono osobno. Nie odczytano pierwotnego arkusza, do którego odwołuje się zestawienie.
A. Ehret, W. Prüfert (2010), Artenliste zur Speisepilzbewertung, adnotacja W. Pätzolda, s. 5. · S. 5 (5. strona pliku PDF), wpis „Armillaria gallica etc.” i adnotacja W. Pätzolda odnosząca się do wszystkich opieniek; wykaz źródeł zestawienia: s. 1.
Научные названия и таксономия
- Действующее научное название
Armillaria borealis Marxm. & Korhonen
Armillaria borealis Marxm. & Korhonen należy do rodziny obrzękowcowatych (Physalacriaceae), rzędu pieczarkowców (Agaricales) oraz klasy pieczarniaków (Agaricomycetes). Gatunek opisano w 1982 roku w publikacji Helgi Marxmüller na łamach Bulletin trimestriel de la Société mycologique de France (tom 98(1), s. 122), wskazując Niemcy jako miejsce typowe (rejestr Index Fungorum nr 110479). W systemie EPPO takson nosi kod ARMLBO, a w bazie NCBI Taxonomy numer 47425 z powiązaniem do materiału typowego CBS 155.83.
[2] [6] [19]Экология и распространение
Лабораторная диагностика
Материал и методы исследований
Описание признаков — источник и охват
Materiał: Gatunkowy opis opieńki północnej w polskim atlasie Zarzyńskiego 2021. To przekaz atlasowy o podłożu, nie nowe pomiary i nie partner mikoryzowy.
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Ograniczenia: Nie ustalono gatunku buka ponad rodzaj Fagus. Nie użyto ogólnego opisu A. mellea sensu lato do ustalenia morfologii, terminu owocnikowania lub sposobu przyrządzania A. borealis.
[33]Materiał: Pniaki i martwe drewno brzozy, na których odnotowano owocniki na powierzchni 11 w borze chrobotkowym w Borach Tucholskich.
Zakres odczytu: Pełny tekst.
Ograniczenia: To opis podłoża konkretnego stwierdzenia terenowego. Nie jest doświadczeniem ustalającym zakres żywicieli ani dowodem mikoryzy.
[24]Чистая культура мицелия
- Положение мицелия в культуре
- Положение мицелия в культуре: погружённая. [30]
Чистая культура мицелия — материал и ограничения
Materiał: Szczep grzybni A. borealis 1 opisany w badaniu Lysakovej i współautorów; źródło rozróżnia grzybnię i płyn hodowlany.
Zakres odczytu: Fragment źródła; pełny tekst i wszystkie metody nie zostały zweryfikowane.
Ograniczenia: Charakterystyki hodowli oraz wyników przesiewu in vitro nie przypisano owocnikom ani działaniu po spożyciu. Wyników innych szczepów i badań MIC nie przeniesiono na ten szczep.
[27]Archiwalny opis siedliska
W lasach skandynawskich jest to pospolity grzyb nadrzewny rozwijający się głównie na świerku pospolitym (Picea abies), rzadziej na dębach, brzozach, sosnach i olszach, sięgający na północy za koło podbiegunowe (do ponad 69°N).
[3]Metody i zapisy źródłowe — Opis mikrocech docelowego gatunku: P. O’Reilly, First Nature: Northern Honey Fungus
Liczba zarodników na jednej podstawce — zapis źródłowy: „Basidia:usually4-spored; own source qualifier, no invented frequencies.” [22]
Kształt podstawki — zapis źródłowy: „Basidia:clavate.” [22]
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Microscopy:7.5–10×5–7µm; method/material n unreported.” [22]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „Spores:ellipsoidal.” [22]
Powierzchnia zarodnika — zapis źródłowy: „Spores:smooth in ordinary atlas microscopy. Not TEM result.” [22]
Metody i zapisy źródłowe — Jeden ryzomorf z gleby, ukraińskie Karpaty, Tsykun2012.
Obecność ryzomorf — zapis źródłowy: „Print409/PDF7:one molecularly/interfertility-identified rhizomorph fromsoil.” [36]
Metody i zapisy źródłowe — Opis mikrocech docelowego gatunku: T. Læssøe, J.H. Petersen, T.G. Frøslev, J. Heilmann-Clausen (24IX2025), Keys to the fungi of Temperate Europe, tricholomatoids
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Print138,couplet17:7–8.5×4.5–5.5µm; not adjacent A.mellea7–9×5–6.” [23]
Названия и границы таксона
Przyjęta nazwa naukowa to Armillaria borealis Marxm. & Korhonen. Nazwę polską „opieńka północna” podaje Wojewoda; „opieńka europejska” jest udokumentowana w atlasie Snowarskiego. Wariant „opieńka borealna” pozostaje niepotwierdzony poza dawnymi materiałami serwisu. Oznaczenia Armillaria mellea sensu lato i dawnej grupy biologicznej A nie są automatycznie ścisłymi synonimami gatunku.
[39] [29] [25] [21]Распространение и обзор хозяев в Польше
Polskie stwierdzenia owocników: Wojewoda wymienia stanowisko w rezerwacie Cisy w Czarnem oraz świerk jako podłoże. Oryginalny przegląd z Borów Tucholskich podaje owocniki na pniakach i martwym drewnie brzozy na powierzchni 11 w listopadzie 2018 r. W tym badaniu gatunek występował jako saprotrof w borze chrobotkowym. Pojedyncza obserwacja nie ustala pełnego, powtarzalnego sezonu owocnikowania.
Pełny przegląd z lat 1988–1998: Żółciak (2003) zebrała 1700 prób opieniek z 433 stanowisk. Materiał obejmował owocniki, drewno przerośnięte grzybnią i ryzomorfy. Opieńkę północną oznaczono w 119 próbach; 114 powiązano z określonym gospodarzem, a pięć pobrano z gleby bez oznaczenia gospodarza. Wyniki dotyczyły czterech krain przyrodniczoleśnych: Bałtyckiej, Mazursko-Podlaskiej, Wielkopolsko-Pomorskiej i Mazowiecko-Podlaskiej.
Rośliny gospodarze i zakres związku: W tabeli 3 wymieniono 12 gospodarzy: Picea abies, Pinus sylvestris, Acer pseudoplatanus, Betula pendula, Carpinus betulus, Corylus avellana, Sambucus nigra, Quercus robur, Fraxinus excelsior, Sorbus aucuparia, Populus tremula i Tilia cordata. Są to związki z gospodarzami podane w badaniu. Zbiorcza tabela nie rozdziela rodzaju materiału w każdym wierszu i nie potwierdza mikoryzy ani chorobotwórczości każdej relacji.
Metoda i ograniczenia próby: W całym badaniu 710 izolatów oznaczono testami intersterylności, a 990 prób na podstawie cech owocników i kryteriów fenologicznych. Nie podano tej proporcji osobno dla opieńki północnej. Dobór drzewostanów opierał się m.in. na zgłoszeniach chorób korzeni; liczby prób nie są miarą preferencji ani częstości w całym kraju. Brak południowych stwierdzeń w tym historycznym materiale nie oznacza współczesnej nieobecności gatunku.
[39] [24] [35]Морфология и микроскопия по источникам
Atlas Snowarskiego podaje kapelusz 80–120 mm, a FirstNature 20–80 mm; klucz FTE z 2025 r. 30–100 mm. Zapisy zachowano oddzielnie. Również pierścień jest opisany jako cienki przez Snowarskiego i gruby, lecz wąski przez FirstNature. Wymiary zarodników wynoszą odpowiednio 7,5–10×5–7 µm oraz 7–8,5×4,5–5,5 µm w FTE. Opracowanie Watlinga opisuje nieznaczną nieregularność obrysu w transmisyjnej mikroskopii elektronowej, trudno uchwytną w świetlnej; nie jest to dowód brodawkowanej powierzchni widocznej pod zwykłym mikroskopem.
[29] [22] [23] [38]Оценки съедобности и границы доказательств
Wojewoda i Snowarski oceniają gatunek jako jadalny. Oryginalny turecki przegląd z 2016 r. oznacza okaz Allı5239 jako „Not edible”. To rozbieżne oceny autorów; turecka praca nie opisuje klinicznego zatrucia ani eksperymentu toksykologicznego. FirstNature zaleca unikanie zbioru, odwołując się do problemów w grupie opieniek i lokalnej rzadkości. W sprawdzonym materiale nie znaleziono badania, które ustala bezpieczny dla człowieka sposób przygotowania tego gatunku. Ocen innych Armillaria nie przypisano automatycznie A. borealis.
[39] [29] [37] [22]Химический состав: части плодового тела и соответствующая основа измерения
Bakanov i współautorzy badali oznaczone przez S. Wołobujewa owocniki zebrane 25 IX 2020 na pograniczu obwodów nowogrodzkiego i leningradzkiego. Kapelusze i trzony analizowano osobno. W profilu kwasów tłuszczowych udział kwasu linolowego wynosił 47,8% w kapeluszach i 64,7% w trzonach; kwasu oleinowego 23,8% i 7,3%. Są to udziały w badanym profilu frakcji, a nie zawartość procentowa w całym świeżym grzybie. Osobne tabele dotyczą steroli, cukroalkoholi, wydajności ekstrakcji i triglicerydów.
[16]Металлы: результат сам по себе не определяет вредность
W tabeli 6 Bakanova kapelusze mają podane Hg 0,60, Cd 0,23 i Fe 191,7 mg/kg; trzony Hg 0,34, Cd 0,04 i Fe 208,3 mg/kg. Metody wskazują materiał po ekstrakcji izopropanolem. Podstawa masy dla tych wartości nie jest jednoznacznie objaśniona; dlatego wyników nie przeliczono na świeży produkt, nie porównano z limitami żywności i nie wprowadzono do pola wymagającego wyboru masy świeżej albo suchej.
[16]Задокументированная ризоморфа и pH местообитания
Tsykun i współautorzy przypisali A. borealis jeden ryzomorf spośród 424 oznaczonych próbek Armillaria. Pochodził z gleby o pH 4,74 na wysokości 1210 m w ukraińskich Karpatach, na powierzchni z dominacją jodły pospolitej. Potwierdzenie obejmowało zgodność biologiczną i analizę molekularną. Jest to wynik pojedynczego stanowiska: nie ustala preferowanego zakresu pH, polskiej częstości, mikoryzy z jodłą ani bezpośredniego porażenia tego drzewa.
[36]Применение в исследованиях
Puzyr i współautorzy w 2019 r. wykorzystywali układ enzymatyczny grzybni szczepu IBSO 2328 jako doświadczalny układ luminescencyjny. Badanie rozróżnia materiał grzybni i płyn hodowlany; nie dowodzi świecenia owocników ani wdrożonego wyrobu. Autorzy odsyłają do własnej pracy z 2018 r. o wykrywaniu hispidyny, której pełnego oryginału nie odczytano niezależnie. Nie potwierdzono w sprawdzonym zbiorze praktyki zielarskiej, przyprawowej lub technicznego wdrożenia swoistego dla tego taksonu.
[28]Скрининг антимикробной активности
Lysakova i współautorzy w 2025 r. raportowali strefy hamowania dla ekstraktu płynu hodowlanego A. borealis 1 wobec wybranych bakterii Gram-dodatnich i grzybów. Odpowiedni ekstrakt grzybni nie dał tych samych wyników. To wczesny przesiew in vitro; nie jest dowodem działania po spożyciu. Wyników MIC i identyfikacji sekwencyjnej wybranych innych aktywnych szczepów nie przypisano temu szczepowi. Dokładne cele, średnice stref i niepewności zachowano w propozycji rozszerzenia modelu.
[27]Исследование миковирусов и ограничения применения
Linnakoski i współautorzy badali izolaty Armillaria z Finlandii, Rosji i Afryki Południowej. W materiale A. borealis wykryto wirusy RNA. Pilotowe porównanie wzrostu nie wykazało dużego efektu dla badanych izogenicznych linii A. borealis; istotnego wyniku dotyczącego innego gatunku nie przypisano opieńce północnej. Badanie nie potwierdza gotowego środka biologicznej ochrony lasu ani skuteczności na stanowisku terenowym.
[5]Лабораторное исследование разложения древесины
Zastosowanie i materiał: W pracy z 2024 r. izolat opieńki północnej z kolekcji SGGW wykorzystano do laboratoryjnego badania rozkładu drewna czeremchy amerykańskiej z Kampinoskiego Parku Narodowego. Buk był drewnem odniesienia. Badanie dotyczyło ubytku suchej masy drewna, a nie składu owocników lub skuteczności preparatu.
Wyniki i granice: Tabela 9 podaje dla opieńki 62 próbki: 27 z Lipkowa i 35 z Sierakowa. Ubytki wynosiły odpowiednio 0,76–11,65% i 3,37–10,76%. Autorzy uznali badany izolat za nieprzydatny do klasyfikowania trwałości drewna, ponieważ ubytek w drewnie bukowym nie osiągnął wymaganego progu. Wynik nie potwierdza wdrożenia technicznego ani naturalnego gospodarza.
Sprawdzona droga źródłowa: Odwołanie autorów do Żółciak (2002) sprawdzono w oryginalnej tabeli 2. Wcześniejsza praca badała dwa polskie izolaty na różnych rodzajach drewna. Jej trzymiesięcznego doświadczenia nie scalono z szesnastotygodniowym testem z 2024 r. W tabeli 1 pierwotnej pracy wskazano owocniki na pniu dębu szypułkowego w Miłomłynie i na pniaku świerka pospolitego w Czerwonym Dworze.
[31] [34]Проверка распространения — объём и ограничения
Materiał: Opublikowane stwierdzenie owocników opieńki północnej w Borach Tucholskich: powierzchnia 11, listopad 2018 roku.
Zakres odczytu: Pełny tekst.
Data przeglądu: 20.10.2026.
Ograniczenia: Zapis dokumentuje polskie występowanie gatunku. Pojedyncza data zbioru nie wyznacza całego sezonu owocnikowania ani częstości występowania w Polsce.
[24]Materiał: Udokumentowany polski zbiór z województwa łódzkiego.
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Data przeglądu: 21.10.2026.
Ograniczenia: Nie ustalono regularnego polskiego sezonu. Daty konkretnych polskich zbiorów nie wyznaczają kalendarza całego kraju. Nie przeniesiono sezonów z innych krajów ani gatunków zbiorowych. Odczytano krajowy atlas i zachowane źródła właściwe danemu taksonowi; szczegóły sprawdzonych źródeł i granice odczytu zapisano w raporcie przeglądu P0. Wymóg TARGET_SEASON_REQUIRED pozostaje aktywny. Źródłowe oznaczenie i zakres pojęcia zachowano. Nie zadeklarowano nowego badania okazów ani odczytu wszystkich publikacji cytowanych przez źródło.
[29]Объём проверки
Перед завершением запись нужно дополнить или проверить.
- Поиск регионов произрастания требует уточнения.
- Связи прежних выводов требуют повторной проверки.
- Новые источники требуют проверки сведений, выявленных при обзоре.
Правовая основа и объём оценки
Аналитические результаты
Состав и лабораторная активность
- Доля компонента в профиле жирных кислот
- Доля компонента в профиле жирных кислот: 47,8 % (C18:2 n-6, в профиле жирных кислот, приведённое значение). [30]
Доля компонента в профиле жирных кислот: 1,5 % (C18:0, в профиле жирных кислот, приведённое значение). [30]
Доля компонента в профиле жирных кислот: 64,7 % (C18:2 n-6, в профиле жирных кислот, приведённое значение). [30]
Доля компонента в профиле жирных кислот: 2,1 % (C16:1, в профиле жирных кислот, приведённое значение). [30]
Доля компонента в профиле жирных кислот: 0,6 % (C15:0, в профиле жирных кислот, приведённое значение). [30]
Доля компонента в профиле жирных кислот: 23,8 % (C18:1 n-9, в профиле жирных кислот, приведённое значение). [30]
Доля компонента в профиле жирных кислот: 0,3 % (C12:0, в профиле жирных кислот, приведённое значение). [30]
Доля компонента в профиле жирных кислот: 1,7 % (C18:0, в профиле жирных кислот, приведённое значение). [30]
Доля компонента в профиле жирных кислот: 19,6 % (C16:0, в профиле жирных кислот, приведённое значение). [30]
Доля компонента в профиле жирных кислот: 7,3 % (C18:1 n-9, в профиле жирных кислот, приведённое значение). [30]
Доля компонента в профиле жирных кислот: 0,3 % (C14:0, в профиле жирных кислот, приведённое значение). [30]
Доля компонента в профиле жирных кислот: 0,3 % (C14:0, в профиле жирных кислот, приведённое значение). [30]
Доля компонента в профиле жирных кислот: 8,5 % (C16:1, в профиле жирных кислот, приведённое значение). [30]
Доля компонента в профиле жирных кислот: 10,6 % (C16:0, в профиле жирных кислот, приведённое значение). [30]
Важнейшие вещества и их действие
W badaniach składu chemicznego owocników analizowano zawartość kwasów tłuszczowych, steroli oraz węglowodanów w kapeluszach i trzonach za pomocą chromatografii gazowej ze spektrometrią mas (GC-MS).
[16]Wysuszone tkanki dostarczają od 16,9% do 20,8% ekstraktu izopropanolowego oraz 19,8–36,1% frakcji rozpuszczalnej w gorącej wodzie, przy zawartości trójglicerydów na poziomie 0,2% w trzonach i 1,0% w kapeluszach.
[16]W profilu kwasów tłuszczowych dominuje nienasycony kwas linolowy (47,8% frakcji kwasowej w kapeluszach i 64,7% w trzonach), a także kwas oleinowy i palmitynowy.
[16]Wśród steroli obecnych w tkankach wykazano obecność ergosterolu (6,7% we frakcji kapeluszy i 16,1% w trzonach) oraz jego pochodnych.
[16]Głównymi alkoholami cukrowymi i węglowodanami są treitol (50,7% w kapeluszach, 54,2% w trzonach) oraz mannitol (40,4–42,5%).
[16]W analizach zawartości metali w kapeluszach oznaczono obecność żelaza (191,7 mg/kg), kadmu (0,23 mg/kg) oraz rtęci (0,60 mg/kg).
[16]W hodowlach grzybni A. borealis wykryto obecność specyficznych mykowirusów RNA należących do mikowirusów oraz wirusów typu ambi-like.
[5]Zsekwencjonowano kompletne genomy wirusowe powiązane z izolatami grzyba, oznaczone jako AbMV1, AbAlV1, AbAlV2 oraz AsAlV3.
[5]W badaniach molekularnych wykryto wirusowe RNA; badane sekwencje nie były zintegrowane z genomem grzyba.
[5]Obecność mykowirusów w kulturach laboratoryjnych nie wywierała istotnego wpływu na tempo wzrostu grzybni A. borealis.
[5]Różnicowanie genetyczne populacji opiera się na profilach restrykcyjnych fragmentów amplifikowanego regionu IGS1 przy użyciu enzymów AluI, BsmI, NdeI oraz TaqI.
[3]Europejskie kolekcje referencyjne tego gatunku posiadają udokumentowane profile sekwencyjne loci tef1-α, ITS oraz IGS1 zdeponowane w bazach genetycznych.
[15]Местообитание и встречаемость
Potwierdzony zasięg występowania
Wszystkie obszary potwierdzone w zapisanych danych źródłowych.
| Kraj | Regiony i stanowiska | Owocnikowanie | Источники |
|---|---|---|---|
| Польша | Лодзинское воеводство | X–XI — minimalny zakres obserwacji |
|
Источники
- Index Fungorum, Name Record110479 (także [25])
- Keča N., Solheim H. 2011. Ecology and distribution of Armillaria species in Norway. Forest Pathology41(2): 120–132; DOI 10.1111/j.1439-0329.2010.00644.x
- Suomen Lajitietokeskus, Armillaria, PinkkaBIO-519
- Linnakoski R.et al. 2021. Armillaria root rot fungi host single-stranded RNA viruses. ScientificReports11:7336. DOI 10.1038/s41598-021-86343-7
- NCBI Taxonomy47425
- Antonín V.et al. 2009. Morphological and molecular characterization of the Armillaria cepistipes–A.gallica complex... DOI 10.1007/s11557-009-0597-1
- Bakanov V.V.et al. 2022. Extractive substances of saprotrophic mushrooms... DOI 10.14258/jcprm.20220310984
- Rozporządzenie Ministra Środowiska 9.10.2014; Dz.U. 2014 poz. 1408
- Tekst jednolity rozporządzenia Ministra Zdrowia; Dz.U. 2026 poz. 258 (także [20])
- EPPO, ARMLBO (także [21])
- P. O’Reilly, First Nature: Northern Honey Fungus
- T. Læssøe, J.H. Petersen, T.G. Frøslev, J. Heilmann-Clausen (24IX 2025), Keys to the fungi of Temperate Europe, tricholomatoids
- B. Grzesiak et al. (2020), Mycobiota of Bory Tucholskie National Park, Acta Mycologica55:5521; DOI 10.5586/am.5521
- 10.3390/ijms26199802
- 10.1080/21501203.2019.1583688
- M. Snowarski, Atlas grzybów Polski: Armillaria borealis
- Opieńka północna — źródłowy materiał, wynik i warunki.
- The physical, mechanical, and chemical properties of black cherry tree wood (Prunus serotina Ehrh.) and its susceptibility to fungal decomposition in areas where it is secondary and invasive: a case study in the Kampinos National Park (Poland)
- Opieńka północna — dodatkowy sprawdzony materiał źródłowy i jego ograniczenia.
- Grzyby polskich lasów
- Rozkład drewna różnych gatunków drzew leśnych przez Armillaria spp.
- Rozmieszczenie grzybów z rodzaju Armillaria w Polsce oraz ich rośliny żywicielskie
- T. Tsykun et al. (2012), Diversity and ecology of Armillaria species in virgin forests in the Ukrainian Carpathians, Mycological Progress11:403–414
- H. Allı, İ. Şen, D. Altuntaş (2016), Macrofungi of Iznik Province, Commun.Fac.Sci.Univ.Ank.SeriesC25:7–24; DOI 10.1501/Commuc_0000000183
- R. Watling et al. (1987), Annulate armillarias in northern Britain
- W. Wojewoda (2003), Checklist of Polish larger Basidiomycetes