Jedlý
Vyžaduje úpravu
Za surova jedovatý
Nastavte polohu, aby sa zobrazili údaje pre váš región.










Hojná drevokazná huba s klobúkom 3–10 cm (až do 12 cm), žltoochrovej, ružovohnedej alebo hnedej farby, pokrytým drobnými, tmavšími šupinkami sústredenými najmä v strede okolo nízkeho hrboľa. Okraj klobúka je pri starších plodniciach ryhovaný. Lupene sú belavé, vekom mäsovohnedé, zúbkom pripojené alebo mierne zbiehavé. Hlúbik je 4–12 cm dlhý a 0,8–2 cm hrubý, smerom nadol je zreteľne kyjakovito alebo hľuzovito zhrubnutý (až do 3 cm), so žltými zvyškami plachtičky a čiernymi rizomorfami na báze. Prsteň je vláknito-vlnatý, belavý so žltým okrajom, vekom často miznúci. Dužina je belavá, tvrdá, pružná, so sťahujúcou chuťou. Rastie na jeseň na dreve a koreňoch listnatých, zriedkavejšie ihličnatých stromov. Za surova jedovatá.
Rozpoznávanie, biotop a najdôležitejšie rozdiely.
Hubár
Stavba plodnice
- Typ stavby plodnice
- Typ stavby plodnice: Klobúk, hlúbik.
Klobúk
- Tvar klobúka
- pri mladých plodniciach: Tvar klobúka: kužeľovitý.
Tvar klobúka: plochý. - Pokryv klobúka
- Pokryv klobúka: šupinatá.
Pokryv klobúka: šupinatá (tmavohnedý povlak).
Pokryv klobúka: šupinatá (stred klobúka, sivohnedý pokryv).
Pokryv klobúka: šupinatá (na okraji klobúka, žltkastý povlak).
Pokryv klobúka: šupinatá (na okraji klobúka, belavý povlak). - Lepkavosť a slizkosť klobúka
- Lepkavosť a slizkosť klobúka: lepkavý.
- Farba klobúka
- Farba klobúka: hnedý.
pri mladých plodniciach: Farba klobúka: hnedý.
pri mladých plodniciach: Farba klobúka: ružovohnedý. - Usporiadanie okraja
- pri mladých plodniciach: Usporiadanie okraja: podvinutý.
- Priemer klobúka
- Priemer klobúka je 25–100 mm.
- Stred klobúka
- Stred klobúka: s výrazným hrboľom.
Spodná strana klobúka
- Typ hymenoforu
- Typ hymenoforu: lupene.
Lupene pri hlúbiku
- Pripojenie hymenoforu k hlúbiku
- Pripojenie hymenoforu k hlúbiku: prirastený k hlúbiku (lupene).
Pripojenie hymenoforu k hlúbiku: prirastený k hlúbiku (lupene).
Pripojenie hymenoforu k hlúbiku: prirastený k hlúbiku (lupene). - Profil hymenoforu pri hlúbiku
- Profil hymenoforu pri hlúbiku: vykrojený pri hlúbiku (lupene).
- Šírka prirastenia hymenofóru
- Šírka prirastenia hymenofóru: široko prirastený (lupene).
- Zbiehavosť hymenoforu na hlúbik
- Zbiehavosť hymenoforu na hlúbik: zbiehavý zúbkom (lupene).
Zbiehavosť hymenoforu na hlúbik: zbiehavý (lupene).
Zbiehavosť hymenoforu na hlúbik: zbiehavý (lupene). - Farba hymenoforu
- Farba hymenoforu: belavá.
- Vzťah farby ostria a plochy lupeňa
- Vzťah farby ostria a plochy lupeňa: rovnakej farby ako plocha lupeňa.
- Rozostup lupeňov
- Rozostup lupeňov: blízko pri sebe.
Rozostup lupeňov: blízko pri sebe. - Prítomnosť krátkych lupeňov
- Prítomnosť krátkych lupeňov: prítomný.
Hlúbik a báza
- Tvar hlúbika
- Tvar hlúbika: valcovitý.
- Báza hlúbika
- Báza hlúbika: kyjakovitý.
Báza hlúbika: hľuzovitý. - Farba hlúbika
- nad prsteňom: Farba hlúbika: biely.
pod prsteňom: Farba hlúbika: hnedý.
pri báze hlúbika: Farba hlúbika: sivastý. - Reliéf povrchu hlúbika
- nad prsteňom: Reliéf povrchu hlúbika: brázditý.
- Pokryv povrchu hlúbika
- Pokryv povrchu hlúbika: vláknitá (žltý pokryv).
- Dĺžka hlúbika
- Dĺžka hlúbika: do 120 mm.
- Priemer hlúbika
- Priemer hlúbika: do 30 mm.
Priemer hlúbika: do 25 mm (pri báze hlúbika).
Prsteň
- Prítomnosť prsteňa
- Prítomnosť prsteňa: prítomný.
Prítomnosť prsteňa: prítomný. - Stavba materiálu prsteňa
- Stavba materiálu prsteňa: vláknitý.
Stavba materiálu prsteňa: blanitý. - Trvácnosť prsteňa
- Trvácnosť prsteňa: miznúci.
- Farba prsteňa
- Farba prsteňa: biely (celý prsteň).
- Pokryv povrchu prsteňa
- Pokryv povrchu prsteňa: šupinatá (okraj prsteňa).
- Opisná hrúbka prsteňa
- Opisná hrúbka prsteňa: tenký.
Dužina
- Farba dužiny
- Farba dužiny: belavá.
- Pevnosť dužiny
- Pevnosť dužiny: tvrdý.
- Chuť dužiny
- Chuť dužiny: sťahujúci.
Chuť dužiny: sťahujúci, slabý.
Chuť dužiny: horký, slabý. - Pružnosť dužiny
- Pružnosť dužiny: pružný.
- Farba dužiny po poranení
- Farba dužiny po poranení: bez zmeny farby.
Farba dužiny po poranení: bez zmeny farby.
Kde a kedy rastie
- Stanovište
- Stanovište: listnatý les.
Stanovište: park. - Substrát
- Substrát: drevo v zemi.
- Spôsob rastu plodníc
- Spôsob rastu plodníc: jednotlivo.
Spôsob rastu plodníc: v skupinách.
Spôsob rastu plodníc: v trsoch. - Frekvencia výskytu
- Obdobie rastu
- Plodnice sa objavujú od augusta do novembra.
- Oblasť výskytu
- Oblasť výskytu: potvrdený.
Jedlosť a kuchyňa
- Jedlosť
- Jedlý
- Požadovaná úprava
- Vyžaduje úpravu
- Konzumácia za surova
- Za surova jedovatý
Právo
- Predaj
- V Poľsku nie je uvedený v zozname húb povolených na predaj.
- Ochrana
- Nie je uvedený v poľskom zozname chránených druhov húb.
Možnosť zámeny
Armillaria cepistipes
Hlavné rozdiely
Armillaria gallica sa líši trvácnejším, často vlnatým alebo hviezdicovito pukajúcim prsteňom, bohatšími žltými zvyškami plachtičky na hlúbiku, pomalším miznutím šupiniek na okraji klobúka a výtrusmi častejšie elipsoidno-mandľovitého tvaru.
Veľmi podobná podpňovka kyjakovitá (Armillaria cepistipes) stráca šupinky na okraji klobúka rýchlejšie, má skromnejšie zvyšky plachtičky na hlúbiku a vytvára častejšie široko elipsoidné výtrusy s rozmermi 7–9(10) × 4,5–6,5(7) µm.
FAQ
Je podpňovka žltkastá jedlá?
Áno, je to chutná jedlá huba, ale vyžaduje bezpodmienečné predvarenie počas minimálne 15–20 minút a zliatie vody. Za surova alebo nedovarená je jedovatá.
Kde a na čom rastie podpňovka žltkastá?
Rastie v listnatých a zmiešaných lesoch, na mŕtvom dreve, pňoch, konároch alebo opadanke, často zdanlivo na zemi zo zahrabaného dreva.
Čím sa líši od podpňovky obyčajnej?
Má zreteľne hľuzovito rozšírenú bázu hlúbika so žltkastými vločkami a jemnejší, pavučinovitý alebo vlnatý prsteň, často so žltým odtieňom.
Kedy je sezóna tohto druhu?
Plodnice sa objavujú zvyčajne od neskorého leta do neskorej jesene, najčastejšie od septembra do novembra, jednotlivo alebo v malých trsoch.
Rastie podpňovka žltkastá vo veľkých trsoch?
Na rozdiel od podpňovky tmavej zriedkavejšie vytvára husté trsy. Častejšie rastie jednotlivo, v malých skupinách alebo vo voľných trsoch po niekoľko kusov.
Svieti podhubie tohto druhu v tme?
Áno, jej podhubie a rizomorfy vykazujú jav bioluminiscencie a môžu vyžarovať slabé, zelenkavé svetlo viditeľné v úplnej tme.
Aké sú kulinárske využitia tejto huby?
Po predvarení sa výborne hodí na nakladanie do octu, vyprážanie, dusenie a ako prísada do omáčok a hubových polievok.
S akými jedovatými hubami si ju možno pomýliť?
Možno si ju pomýliť s jedovatou strapcovkou zväzkovitou, ktorá má horkú chuť a sírovožltú dužinu, a so smrteľne jedovatou kapucňovkou jedovatou.
Nadšenec
Názvy a história
- Obowiązująca nazwa krajowa
- opieńka żółtawa
- Obowiązująca nazwa taksonomiczna
- Armillaria gallica Marxm. & Romagn.
- Pozostałe nazwy
- opieńka żółta, opieńka żółtotrzonowa, opieńka bulwiasta
Pozorovania doma
Výtrusný prach
- Potrebný materiál
- čerstvý, zrelý klobúk, list papiera, pohár alebo miska, voda
- Čas
- 2–24 h
- Postup
- Položte klobúk spodnou stranou na papier.
- Pridajte kvapku vody na vrch a prikryte.
- Po 2–24 hodinách klobúk zdvihnite a prezrite si odtlačok.
Čo hľadať
- Farba výtrusného prachu
- Farba výtrusného prachu: biely.
Pod mikroskopom
- Potrebný materiál
- svetelný mikroskop, podložné a krycie sklíčko, ihla, voda, výtrusy z výtrusného prachu
- Postup
- Ihlicou preneste malé množstvo výtrusného prachu na sklíčko.
- Pridajte kvapku vody, prikryte krycím sklíčkom a pozorujte výtrusy.
Čo hľadať
- Tvar výtrusu
- Tvar výtrusu: široko elipsoidný.
- Povrch výtrusu
- Povrch výtrusu: hladký. Povrch výtrusu: hladký.
- Rozmery výtrusu
- Dĺžka 7–12 µm, šírka 4–6,5 µm.
- Rozmery výtrusu
- Dĺžka 8,9 µm, šírka 5,5 µm.
Rozmery porovnávajte až po kalibrácii mierky mikroskopu.
Ekológia a rozšírenie
- Spôsob výživy
- Spôsob výživy: saprotrofný.
Spôsob výživy: parazitický.
Nekulinárske využitie
V Ázii podhubie A. gallica spoluvytvára mykorízne vzťahy nevyhnutné pre rast a pestovanie hľúz liečivej orchidey Gastrodia elata.
História a kultúra
Vyčlenenie A. gallica z niekdajšieho širokého poňatia podpňovky obyčajnej predstavovalo prelom v pochopení ekológie a diferenciácie lesných patogénov.
Jedlosť a bezpečnosť
Podmienečne jedlá huba – surová alebo nedostatočne uvarená je jedovatá a spôsobuje akútne žalúdočno-črevné ťažkosti. Vyžaduje bezpodmienečné predvarenie minimálne 30 minút a zliatie vývaru.
Huba sa zbiera na kulinárske účely, no vzhľadom na prítomnosť látok dráždiacich tráviaci trakt si pred konzumáciou vyžaduje bezpodmienečné, dlhé varenie.
Biotop a výskyt
Podpňovka žltkastá (Armillaria gallica) sa vyskytuje predovšetkým v listnatých a zmiešaných lesoch, zriedkavejšie v ihličnatých lesoch a niekedy aj v starých parkoch. Ako saprotrof a slabý sekundárny parazit sa vyvíja na mŕtvom dreve – plodnice vyrastajú jednotlivo alebo v malých skupinách na práchnivejúcich pňoch, koreňoch, ležiacich konároch a veľmi často zdanlivo priamo z opadanky z úlomkov dreva plytko zahrabaných v pôde. V domácom výskumnom materiáli zhrnutom Żółciak (2003, tabuľky 2–3) bola zdokumentovaná prítomnosť huby na 9 druhoch listnatých stromov vrátane buka lesného a duba letného, zatiaľ čo na ihličnatých stromoch je zaznamenávaná podstatne zriedkavejšie. V Európe má tento druh široké rozšírenie, avšak vo vzťahu k Poľsku vedecké publikácie poukazujú na doložené lokality v niekoľkých rôznych regiónoch krajiny, bez dôvodu na zovšeobecňovanie o rovnomernom hojnom výskyte na celom území. Sezóna plodenia v tabuľkových prehľadoch pre Poľsko zahŕňa mesiace od augusta do novembra (VIII–XI), zatiaľ čo v analogických fenologických tabuľkách pre Česko bol zdokumentovaný výskyt od septembra do októbra (IX–X).
Bádateľ
Jedlosť a kuchyňa
Ustalenia źródłowe: jadalność, spożycie i wykorzystanie
- Jedlosť
- Jedlý — źródło oznaczenia
Materiał: po pełnej obróbce
Karel Tejkal, Vladimír Sojka, ČMS: Armillaria gallica · myko.cz/myko-atlas/Armillaria-gallica/: Popis and Kuchyňské využití; full page, atlas-level, Hagara2014 not read
- Požadovaná úprava
- Vyžaduje úpravu
Karel Tejkal, Vladimír Sojka, ČMS: Armillaria gallica · myko.cz/myko-atlas/Armillaria-gallica/: Popis and Kuchyňské využití; full page, atlas-level, Hagara2014 not read
- Konzumácia za surova
- Jedovatý
Materiał: surowy
Źródło bez opisu bibliograficznego · Artenliste Speisewert, Armillaria gallica etc. entry; W. Pätzold annotation on raw toxicity of Armillaria. Group-level author assessment explicitly covering listed Armillaria gallica, not a species-specific clinical trial.
Vedecké názvy a taxonómia
- Platný vedecký názov
Armillaria gallica Marxm. & Romagn.
Nazwa naukowa Armillaria gallica Marxm. & Romagn. należy do rodziny obrzękowcowatych (Physalacriaceae). Została opublikowana w 1987 roku i jest uznawana przez Index Fungorum za nazwę bieżącą.
W literaturze mykologicznej takson ten bywał opisywany pod nazwami Armillaria bulbosa, Armillariella bulbosa oraz Armillaria mellea var. bulbosa. W części baz i atlasów (m.in. w polskim rejestrze GRej) preferowana bywa nazwa Armillaria lutea, traktowana w innych ujęciach jako synonim heterotypowy.
Rozsah taxónu a obmedzenia určovania
Nazwa Armillaria inflata uznawana jest za nazwę wątpliwą (nomen dubium) z powodu braku zachowanego materiału zielnikowego umożliwiającego jej jednoznaczną weryfikację molekularną w obrębie kompleksu A. cepistipes–A. gallica.
Rozpoznanie taksonomiczne opiera się na analizie mikrostruktury osłony, pomiarach zarodników oraz badaniach sekwencji genu tef1-α, gdyż sam region ITS nie zawsze w pełni rozdziela gatunki z tego kompleksu.
- Zakres ujęcia taksonomicznego
Przyjęto bieżące ujęcie Armillaria gallica (IF131162) oraz materiały oznaczone jako ten gatunek w pracy Antonína (2009, Czechy i Słowacja), atlasie czeskim i opracowaniu Kuo (USA). Doniesienia GRej jako A. lutea oraz powiązania nazw bulbosa/lutea zachowują własne zakresy taksonomiczne; nie przypisano ich automatycznie do wąsko rozumianej A. gallica. Ujęcie synonimii heterotypowej w NCBI nie oznacza scalenia taksonów w Index Fungorum. Dawny genet z Michigan, przekazy o grupie opieniek i materiały laboratoryjne rozpatruje się osobno.
[21] [25] [23] [22] [1]
Ekológia a rozšírenie
Laboratórna diagnostika
Materiál a metódy výskumu
Štúdia zloženia a aktivity — Su 2024 — rovnaký výsledok a tri dávky
Materiał: Frakcja polisacharydowa AgP z materiału opisanego przez autorów jako A. gallica z Heilongjiang; osobne komórki docelowe HepG2 (TCHu 72).
Zakres odczytu: Pełny tekst.
Ograniczenia: Doświadczenie dotyczyło wyłącznie wskazanej frakcji AgP i komórek HepG2 w modelu uszkodzenia oksydacyjnego. Nie przeprowadzono próby klinicznej. Wynik nie określa skuteczności leczniczej ani bezpieczeństwa spożywania owocników. Takson materiału podano według oznaczenia autorów; nie wykonano tutaj niezależnej identyfikacji.
[26]Archiwalny opis siedliska
Gatunek rozwija się jako saprotrof na martwym drewnie, pniakach i zagrzebanych korzeniach, a także jako słaby patogen nekrotroficzny na osłabionych drzewach liściastych (rzadziej iglastych), wywołując białą zgniliznę drewna.
Szerokie spektrum żywicieli obejmuje liczne rodzaje drzew liściastych (m.in. dąb, grab, buk, jesion, olsza, brzoza, lipa, klon) oraz iglastych (świerk, jodła, sosna, modrzew).
W Europie Środkowej owocnikowanie trwa zasadniczo od sierpnia do listopada, z największym nasileniem we wrześniu i październiku.
Archiwalny opis siedliska
W Ameryce Północnej grzyb występuje pospolicie w lasach liściastych i nadrzecznych na wschód od Gór Skalistych, owocnikując późnym latem i jesienią.
Archiwalny opis siedliska
W Azji Wschodniej owocniki notowano m.in. w październiku w sąsiedztwie upraw storczyka Gastrodia elata.
- Výsledky zaznamenané v zdrojoch — Počet výtrusov na bazídii
- Liczba zarodników na jednej podstawce wynosi 4. [24] [21]
- Výsledky zaznamenané v zdrojoch — Dĺžka hymeniálnej cystidy
- na ostrzu blaszki: 15–40 µm [24]
na ostrzu blaszki: 15–25 µm [21] - Výsledky zaznamenané v zdrojoch — Šírka hymeniálnej cystidy
- na ostrzu blaszki: 5–12 µm [21]
na ostrzu blaszki: 2,5–5 µm [24] - Výsledky zaznamenané v zdrojoch — Dĺžka výtrusu
- 7,5–11 µm (skrajnie do 12 µm) [21]
7–9 µm [22]
7–10 µm [24]
Materiał badania: Europejski materiał A.gallica z pierwotnej pracy Antonína i współautorów2009. Nie jest to polska kolekcja ani próbka z galerii. Materiał suszony (przygotowanie opisano w Metodach): Średnia długość zarodnika w badanym materiale wynosi 8,9 mikrometra. [28] - Výsledky zaznamenané v zdrojoch — Šírka výtrusu
- 5–6,5 µm [21]
4,5–6 µm [22]
4–6 µm [24]
Materiał badania: Europejski materiał A.gallica z pierwotnej pracy Antonína i współautorów2009. Nie jest to polska kolekcja ani próbka z galerii. Materiał suszony (przygotowanie opisano w Metodach): Średnia szerokość zarodnika w badanym materiale wynosi 5,5 mikrometra. [28]
Metody i zapisy źródłowe — Europejski materiał A.gallica z pierwotnej pracy Antonína i współautorów2009. Nie jest to polska kolekcja ani próbka z galerii.
Stan materiału: suszony.
Metoda źródłowa. Technika: mikroskopia świetlna (LM). Opis metody w źródle: Według ogólnych metod praca opiera się głównie na suszonym materiale. Źródło wymienia kilka mediów, nie przypisując jednego z nich do podanych średnich.
Układ strzępek skórki — zapis źródłowy: „Antonín et al.2009, A.gallica: Pileipellis a cutis of radially arranged hyphae. Radial is explicitly reported, not inferred from subradial or parallel.” [28]
Kształt podstawki — zapis źródłowy: „Antonín et al.2009, A.gallica: Basidia (narrowly) clavate. The clavate base shape is recorded; the optional narrow qualifier awaits its own approved attribute, not nearly.” [28]
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Antonín et al.2009, A.gallica: basidiospores7.5–11(12)×5.0–6.5µm, explicitly reported mean=8.9×5.5µm. Mean retained separately from source range.” [28]
Metody i zapisy źródłowe — Antonín V., Tomšovský M., Sedlák P., Májek T., Jankovský L. 2009. Mycological Progress 8:259–271. DOI 10.1007/s11557-009-0597-1
Długość podstawki — zapis źródłowy: „Podstawki 32–45 × 7,5–9 µm; długość 32–45 µm.” [21]
Szerokość podstawki — zapis źródłowy: „Podstawki 32–45 × 7,5–9 µm; szerokość 7,5–9 µm.” [21]
Długość kaulocystyd; Kształt kaulocystyd; Szerokość kaulocystyd — zapis źródłowy: „20–55×11–23 µm, szerokomaczugowate/pęcherzykowate/wrzecionowato-maczugowate.” [21]
Organizacja skórki kapelusza — zapis źródłowy: „Cutis radialnych ±walcowatych strzępek z nieregularnymi/koraloidowymi końcami.” [21]
Długość zarodnika — zapis źródłowy: „Zarodniki 7,5–11(12) × 5–6,5 µm; średnia 8,9 × 5,5 µm. Długość typowo 7,5–11 µm, wyjątkowo 12 µm.” [21]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „Często elipsoidalno-migdałowaty, rzadsze szerokoelipsoidalne.” [21]
Grubość ściany zarodnika — zapis źródłowy: „Cienko- i grubościenne warianty.” [21]
Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Zarodniki 7,5–11(12) × 5–6,5 µm; szerokość 5–6,5 µm, średnio 5,5 µm.” [21]
Metody i zapisy źródłowe — Michael Kuo, January 2017: Armillaria gallica; kolekcje HMK 09210401, 11020401, 09150721, 11121102
Szerokość elementów skórki — zapis źródłowy: „Cutis/ixocutis ze strefami elementów wzniesionych; elementy5–15 µm szerokości, bezbarwne/brązowe w KOH.” [24]
Długość zarodnika — zapis źródłowy: „Zarodniki 7–10 × 4–6 µm w czterech amerykańskich kolekcjach; długość 7–10 µm.” [24]
Powierzchnia zarodnika — zapis źródłowy: „Gładka.” [24]
Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Zarodniki 7–10 × 4–6 µm; szerokość 4–6 µm.” [24]
Metody i zapisy źródłowe — Owocniki opisane przez Antonína2009 jako A.gallica. Zestaw obejmuje kolekcje czeskie i słowackie oraz jedną austriacką; nie jest to nowy wynik polskiego materiału.
Obecność kaulocystyd — zapis źródłowy: „Źródło jawnie wymienia kaulocystydy i podaje ich wymiary oraz kształty.” [21]
Metody i zapisy źródłowe — Exact source material and scope: ["Exact source/material: Antonin2009 CZ/SK identified gallica;explicit cheilocystidia", {}, null, null]
Długość cystydy hymenialnej; Kształt cystydy hymenialnej; Szerokość cystydy hymenialnej — zapis źródłowy: „15–25×5–12 µm, przeważnie regularne maczugowate/subwalcowate/±wrzecionowate, czasem łańcuchy2(3)komórkowe.” [21]
Metody i zapisy źródłowe — Exact source material and scope: ["Exact source/material: Kuo US four collection description, not four spores or fruitbodies;explicit cheilocystidia", {}, null, null]
Długość cystydy hymenialnej; Kształt cystydy hymenialnej; Szerokość cystydy hymenialnej — zapis źródłowy: „15–40×2,5–5 µm, cylindryczne/faliste do nieregularnych, cienka ściana, bezbarwne w KOH.” [24]
Metody i zapisy źródłowe — Europejski materiał źródłowo oznaczony jako A.gallica, opisany przez Antonína i współautorów. Nie przypisano komórkom vouchera fotografii ani N całej pracy.
Stan materiału: suszony.
Metoda źródłowa. Technika: mikroskopia świetlna (LM). Opis metody w źródle: Ogólne metody morfologiczne: mikroskop Olympus BX, głównie suszony materiał; czerwień Kongo, KOH i odczynnik Melzera. Nie wskazano konkretnego medium przy każdym pomiarze komórek.
Długość; Szerokość — zapis źródłowy: „A.gallica description: pileus scale cells10–125(175)×5–25µm.” [28]
Długość; Szerokość — zapis źródłowy: „A.gallica description: terminal cells15–130×5–25µm.” [28]
Liczba przegród — zapis źródłowy: „A.gallica: pileus scale cells0–2-septate.” [28]
Kształt — zapis źródłowy: „A.gallica: scale cells ellipsoid, subfusoid to cylindrical; subfusoid is fusiform plus its own nearly qualifier.” [28]
Kształt — zapis źródłowy: „A.gallica: terminal cells subulate, ellipsoid to cylindrical.” [28]
Grubość ściany — ocena jakościowa — zapis źródłowy: „A.gallica: scale cells slightly thick-walled.” [28]
Budowa komórkowa — zapis źródłowy: „A.gallica: cheilocystidia2(3)-celled or in chains of cells in lower part. Multicellularity is recorded; exact count and anatomical chain scope are preserved separately.” [28]
Metody i zapisy źródłowe — Zarodniki gatunku opisanego w atlasie Česká mykologická společnost; bez numeru okazu, N i osobnej diagnozy DNA.
Barwa zarodnika w mikroskopie — zapis źródłowy: „Atlas CMS: výtrusy bezbarvé.” [22]
Metody i zapisy źródłowe — Karel Tejkal, Vladimír Sojka, ČMS: Armillaria gallica
Morfológia podľa Antonína 2009
Materiał: Autorski opis europejskich okazów A. gallica w pracy porównawczej. Cała praca obejmuje 51 okazów kilku gatunków; tej liczby nie przypisano pomiarom pojedynczego gatunku ani komórek. Oznaczenia materiałów kontrolowano metodą PCR-RFLP; kolekcje zachowano w BRNM.
Metoda: Morfologia opiera się na obserwacjach pierwszego autora. Mikroskopia świetlna dotyczyła głównie suszonego materiału. W ogólnych metodach wymieniono czerwień Kongo, KOH i odczynnik Melzera; nie dopisano wybranego medium do każdego wyniku.
Zakres wyników: Oddzielono komórki budujące łuski kapelusza od ich komórek końcowych oraz cheilocystyd. Źródłowe wymiary, kształty, przegrody i grubość ścian zachowują własne cele anatomiczne. Podany w makroskopii wymiar do 25 mm dotyczy podstawy trzonu.
Odczyt i ograniczenia: Ponownie odczytano tekst metod morfologicznych i cały opis A. gallica w autorskiej kopii na ResearchGate. Nie odczytano wszystkich tabel i wykresów; nie przypisano numerów stron na podstawie numeracji tekstu HTML. Sama obecność odczynnika Melzera w metodach nie ustala wyniku amyloidalności. Nie przeniesiono pomiarów A. cepistipes ani treści polecanych obok publikacji.
[28]Overenie výskytu — rozsah a obmedzenia
Materiał: Polskie próby badania Żółciak 2003; lata 1988–1998. Liczba 1700 i 433 stanowiska dotyczy całego badania Armillaria, nie wyłącznie A. gallica.
Zakres odczytu: Pełny tekst.
Data przeglądu: 20.10.2026.
Ograniczenia: Wewnętrzna sprzeczność regionalna i błędnie wydrukowane 53°70′ pozostają nierozstrzygnięte. Brak danych o polskim sezonie miesięcznym w tym artykule.
[35]Rozsah spracovania
Pred dokončením treba záznam doplniť alebo preveriť.
- Hľadanie oblastí výskytu si vyžaduje vyúčtovanie.
- Väzby predchádzajúcich zistení si vyžadujú opätovné preverenie.
- Nové zdroje si vyžadujú preverenie informácií zistených pri kontrole.
Právny základ a rozsah hodnotenia
Analytické výsledky
Zloženie a laboratórna aktivita
- Aktivita skúmaného extraktu
- Aktivita skúmaného extraktu: antioxidačná aktivita (HepG2, extrakt, aktivita zistená, polysacharidová frakcia, su2024.AgP). [26]
- Expozičná koncentrácia testovaného materiálu
- Expozičná koncentrácia testovaného materiálu: 100 µg/ml (HepG2, extrakt, su2024.AgP, uvedená hodnota). [26]
Expozičná koncentrácia testovaného materiálu: 400 µg/ml (HepG2, extrakt, su2024.AgP, uvedená hodnota). [26]
Expozičná koncentrácia testovaného materiálu: 200 µg/ml (HepG2, extrakt, su2024.AgP, uvedená hodnota). [26]
Polysacharidy AgP — zloženie a bunkový model
Materiał: Su i wsp. (2024) badali frakcję AgP z chińskiego materiału oznaczonego jako A. gallica przez wskazaną firmę. Celem doświadczenia były komórki HepG2 (TCHu 72).
Metoda: Skład oznaczano HPLC po hydrolizie i derywatyzacji PMP. W modelu DMEM wcześniejsza ekspozycja na AgP trwała 24 godziny, a późniejsza faza uszkodzenia H2O2 — 4 godziny. Badano żywotność, ROS, MDA, enzymy antyoksydacyjne i apoptozę.
Wynik: W hydrolizacie wykazano osiem monosacharydów. Autorzy raportują ograniczenie uszkodzenia oksydacyjnego komórek przez AgP. Tabela 1 podaje mg/g; §2.9 definiuje średnią ± SD.
Ograniczenia i droga cytowania: Odczytano pełny tekst. To wynik frakcji i modelu komórkowego, bez próby klinicznej. Nie przypisano danych hydrolizatu całemu owocnikowi. Cytowania 2,5–8 dotyczą A. mellea; nie przeniesiono ich tez na A. gallica. Ich pełnych tekstów nie odczytano.
[26]Najdôležitejšie látky a ich účinok
Z kultur hodowlanych wyizolowano seskwiterpenowe estry arylowe z grupy melleolidów, w tym armimelleolid C oraz melleolid F.
W testach laboratoryjnych in vitro wyizolowany armimelleolid C wykazywał aktywność cytotoksyczną wobec linii komórkowych nowotworów piersi (IC₅₀ = 7,54 µmol/L).
Jedlosť
Materiał: Atlas myko.cz, sekcja kuchenna strony A. gallica.
Metoda: Odczyt strony; książka Hagara 2014 nieotwarta.
Wynik: Status jadalny po dłuższej obróbce, poziom atlasowy. Dolegliwości przypisane substancjom termolabilnym, bez identyfikacji związku.
Ograniczenia: Zdanie obejmuje wszystkie opieńki. Nie jest opisem przypadku klinicznego gallica.
[22]Škodlivé účinky po požití
Materiał: Abstrakt serii Wisconsin Poison Center oraz fragment tabeli NAMA 2018–2020.
Metoda: Oddzielenie nazwy rodzajowej i nazw innych gatunków od A. gallica.
Wynik: Są opisane samoograniczające się objawy żołądkowo-jelitowe po grzybach zgłaszanych jako Armillaria oraz po A. mellea, A. cf. solidipes i A. tabescens. Część identyfikacji była błędna.
Ograniczenia: Brak pełnego tekstu pracy z Wisconsin i brak sprawy oznaczonej jako A. gallica. Odczytany materiał nie pozwala przypisać tych przypadków wąsko rozumianemu gatunkowi A. gallica.
Droga cytowania: Abstrakt wydawcy; tabela NAMA tylko we fragmencie zwróconym przez wyszukiwanie.
[12]Bioluminiscencia podhubia — abstrakt
Materiał: Grzybnia czterech genetów A. gallica na agarze słodowym albo drewnie korzeni Cornus florida. Osobno grzybnia sześciu genetów każdego z trzech gatunków.
Wynik: Bez oświetlenia otoczenia grzybnia świeciła stale. U A. gallica światło otoczenia i mechaniczne zaburzenie grzybni zwiększały świecenie. Nie było dobowej okresowości.
Zakres odczytu: tylko abstrakt
Ograniczenia: Pełnego tekstu nie otwarto. To grzybnia, nie owocnik.
[13]AGP a únava po námahe — abstrakt
Materiał i model: Sun i wsp. (2023) opisują polisacharyd AGP z owocników A. gallica i doświadczenie ostrego zmęczenia wysiłkowego na myszach. Abstrakt podaje masę cząsteczkową 23,007 kDa.
Wynik i ograniczenia: Autorzy raportują poprawę wytrzymałości i zmiany wskaźników metabolicznych oraz stresu oksydacyjnego. Odczytano abstrakt; pełne metody, dawki, liczebność i dokumentacja oznaczenia są niezweryfikowane. To nie jest badanie ludzi ani dowód zastosowania klinicznego.
[27]Ekologické štúdie
Poľsko
Materiał: Żółciak 2003, 1988–1998, Polska.
Metoda: Izolaty i owocniki oznaczane metodami z pracy 1999 a, której nie otwarto.
Wynik: Występowanie w Polsce potwierdzone. Żywiciele tabeli są roślinami, na których stwierdzono grzyba, nie żywym otoczeniem.
Ograniczenia: Sprzeczność Sudety/Karpaty pozostaje nierozstrzygnięta i niezapisana. 53°70′ bez korekty. Brak miesięcy polskich.
[35]Genóm kmeňa M3 a Gastrodia
Materiał: Szczep Armillaria gallica M3 przekazany przez Yunnan Senhao Fungi Industry, Xiaocaoba, Yiliang, Zhaotong, Yunnan. Grzybnia na PDA, 28 °C, ciemność. Genom PRJNA1082085, BioSample SAMN40199449.
Metoda: Illumina NovaSeq 6000 i Oxford Nanopore PromethION; składanie NECAT, korekta Racon i Pilon; adnotacje BUSCO, CAZy, PHI, GO, KEGG, Pfam, NR.
Wynik: Genom około 83,3–86,2 Mpz, 38 kontigów, N50 6 065 498 pz, GC 47,43%, 12 557 genów, kompletność BUSCO 95,4%. CAZy: 452 enzymy, w tym 191 GH i 73 GT. W PHI 3412 genów; 51,91% w klasie reduced virulence. Autorzy interpretują to jako słabszą patogenność i przydatność do wspólnej uprawy z Gastrodia elata. To wniosek z adnotacji genomu, nie z próby zakażenia.
Zakres odczytu: pełny otwarty tekst BMC Genomics, 31 marca 2025, od tła przez metody, wyniki, dyskusję i literaturę
Ograniczenia: W odczytanych metodach nie ma testu kojarzenia ani sekwencji użytej do oznaczenia M3. Twierdzenia o polisacharydach w tej pracy odsyłają do Sun 2023 i prac o A. mellea; nie są własnym wynikiem genomowym. Nie przenoszę liczb CAZy na owocnik.
Uwaga weryfikacji: Różne wielkości genomu podane w częściach publikacji zachowano jako wewnętrzną rozbieżność raportowania, a nie potwierdzony biologiczny przedział min–max. Nie znormalizowano ich do cechy gatunku.
Dalszy odczyt: Podczas niniejszej naprawy odczytano abstrakt Sun i wsp. (2023). Jego wynik dla myszy i ograniczenia przedstawiono osobno; pełnego tekstu ani przywołanych prac o A. mellea tutaj nie odczytano.
[17] [27]Genóm kmeňa Jzi34 a Gastrodia
Materiał: Haploidalny szczep A. gallica Jzi 34, izolat pojedynczego zarodnika z owocnika zebranego w 2021 r. na plantacji w Luquan, Kunming, Yunnan. Genom JANYMC000000000, BioProject PRJNA874901.
Metoda: PacBio Sequel i Illumina NovaSeq PE150; płynna hodowla 10 dni, 25 °C, 115 obr./min; DNA metodą SDS.
Wynik: Około 79,9 Mpz, 60 kontigów, N50 2 535 910 pz, GC 47,44%, 16 280 genów, BUSCO 95,9%, powtórzenia około 4,1%. 664 CAZy, najwięcej GT w porównaniu z zestawionymi genomami Armillaria, 349 genów P450, 885 genów PHI, z czego 407 reduced virulence. Autorzy wiążą to z symbiozą z G. elata.
Zakres odczytu: pełny otwarty tekst BMC Genomics, 23 maja 2023
Ograniczenia: Metody nie podają, jakim badaniem potwierdzono, że owocnik źródłowy był A. gallica. Brak wyniku chemicznego owocnika i braku skuteczności klinicznej.
[15]Prehľad vzťahov medzi Gastrodia a podpňovkami
Wynik: Gastrodia elata kiełkuje z Mycena, a później korzysta z Armillaria przy wzroście bulw. A. gallica jest wymieniona wśród gatunków używanych w uprawie, obok A. mellea, A. sinapina, A. singula i A. nabsnona. Tabela 2, za Morrison 2004, przypisuje A. gallica monopodialny pokrój ryzomorf. Skutki farmakologiczne dotyczą bulw G. elata, nie owocników A. gallica.
Zakres odczytu: pełny otwarty przegląd Frontiers in Plant Science, 8 stycznia 2024
Ograniczenia: Przegląd. Guo i wsp. 2016 oraz Morrison 2004 nie zostały otwarte. Nie wyprowadzam z niego protokołu uprawy.
[16]Obdobie plodnosti v Poľsku — atlasový zdroj
Materiał: Grzegorz Chodacki, 20 maja 2026
Wynik: Sezon: sierpień – listopad, szczyt wrzesień–październik. W FAQ ta sama strona wiąże występowanie z całym terenem Polski i powtarza sezon od sierpnia do listopada.
Ograniczenia: Atlas amatorski, bez przedstawionej metody badawczej. Szczyt wrzesień–październik jest oceną autora tego źródła; nie odczytano niezależnego badania polskiej fenologii. Wzmianki strony o genecie z Michigan nie potwierdzają jego przynależności do wąskiego ujęcia A. gallica.
[20]Biotop a výskyt
Potwierdzony zasięg występowania
Wszystkie obszary potwierdzone w zapisanych danych źródłowych.
| Kraj | Regiony i stanowiska | Owocnikowanie | Zdroje |
|---|---|---|---|
| Česko | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | IX–X |
|
| Poľsko | Bukový prales (Puszcza Bukowa); Lodžské vojvodstvo | VIII–XI |
|
Zdroje
- W2-GALLICA-NAMES
- Grok / Cursor CLI — propozycja badawcza, runda2
- Grok / Cursor CLI — propozycja badawcza, runda4
- cai 2023-jzi34 — rzeczywisty tekst źródłowy odczytany przez Groka i kontrolnie przez Codex.
- liu 2024-frontiers — rzeczywisty tekst źródłowy odczytany przez Groka i kontrolnie przez Codex.
- luo 2025-m3 — rzeczywisty tekst źródłowy odczytany przez Groka i kontrolnie przez Codex.
- Pierwotny zapis źródłowy — P0: armillaria_gallica
- polish-atlas-phenology — rzeczywisty tekst źródłowy odczytany przez Groka i kontrolnie przez Codex.
- Antonín V., Tomšovský M., Sedlák P., Májek T., Jankovský L. 2009. Mycological Progress 8:259–271. DOI 10.1007/s11557-009-0597-1 (także [28])
- Karel Tejkal, Vladimír Sojka, ČMS: Armillaria gallica
- Marek Snowarski, GRej: Armillaria lutea / A. gallica
- Michael Kuo, January 2017: Armillaria gallica; kolekcje HMK 09210401, 11020401, 09150721, 11121102
- NCBI Taxonomy 47427: Armillaria gallica
- Su et al. 2024. The antioxidant activity of polysaccharides from Armillaria gallica. Frontiers in Nutrition11:1277877.
- Sun et al. 2023, Int J Biol Macromol241:124611 — odczyt abstraktu.
- First Nature, Pat O’Reilly, Armillaria gallica, Bulbous Honey Fungus
- eli.gov.pl
- eli.gov.pl
- protection-2014-1408.pdf
- trade-2026-258.pdf
- Żółciak 2003 — występowanie i żywiciele opieniek w Polsce.