Ядомы
Патрабуе апрацоўкі
У сырым выглядзе атрутны
Вызначце месцазнаходжанне, каб убачыць даныя для свайго рэгіёна.










Звычайны дрэвавы грыб з шапкай 3–10 см (да 12 см), жоўта-вохрыстага, ружова-карычневага або карычневага колеру, пакрытай дробнымі, больш цёмнымі лускавінкамі, сканцэнтраванымі асабліва па цэнтры вакол невысокага бугарка. Край шапкі ў старэйшых асобнікаў паласаты. Пласцінкі бялявыя, з узростам цялесна-карычневыя, прырослыя зубцом або злёгку збягаючыя. Ножка мае 4–12 см у даўжыню і 0,8–2 см у таўшчыню, дадолу выразна булавападобна або клубнепадобна патоўшчаная (да 3 см), з жоўтымі рэшткамі пакрывала і чорнымі рызаморфамі каля асновы. Кольца валакніста-ваўняністае, бялявае з жоўтым краем, з узростам часта знікае. Мякаць бялявая, цвёрдая, пругкая, са сцягвальным смакам. Расце восенню на драўніне і каранях лісцевых, радзей іглічных дрэў. У сырым выглядзе атрутны.
Распазнаванне, месцапражыванне і найважнейшыя адрозненні.
Грыбнік
Будова пладовага цела
- Тып будовы пладовага цела
- Тып будовы пладовага цела: Шапка, ножка.
Шапка
- Форма капялюшыка
- у маладых пладовых цел: Форма капялюшыка: канічны.
Форма капялюшыка: плоскі. - Покрыва капялюшыка
- Покрыва капялюшыка: лускаватая.
Покрыва капялюшыка: лускаватая (цёмна-карычневае покрыва).
Покрыва капялюшыка: лускаватая (цэнтр капялюшыка, шэра-карычневае покрыва).
Покрыва капялюшыка: лускаватая (на краі капялюшыка, жаўтаватае покрыва).
Покрыва капялюшыка: лускаватая (на краі капялюшыка, белаватае покрыва). - Ліпкасць і слізістасць капялюшыка
- Ліпкасць і слізістасць капялюшыка: ліпкі.
- Колер капялюшыка
- Колер капялюшыка: карычневы.
у маладых пладовых цел: Колер капялюшыка: карычневы.
у маладых пладовых цел: Колер капялюшыка: ружова-карычневы. - Размяшчэнне краю
- у маладых пладовых цел: Размяшчэнне краю: падгорнуты ўнутр.
- Дыяметр капялюшыка
- Дыяметр капялюшыка складае 25–100 mm.
- Цэнтр капялюшыка
- Цэнтр капялюшыка: з выразным гарбком.
Ніз шапкі
- Тып гіменафора
- Тып гіменафора: пласцінкі.
Пласцінкі каля ножкі
- Прымацаванне гіменафора да ножкі
- Прымацаванне гіменафора да ножкі: прырослы да ножкі (пласцінкі).
Прымацаванне гіменафора да ножкі: прырослы да ножкі (пласцінкі).
Прымацаванне гіменафора да ножкі: прырослы да ножкі (пласцінкі). - Профіль гіменафора каля ножкі
- Профіль гіменафора каля ножкі: выемчаты каля ножкі (пласцінкі).
- Шырыня прырастання гіменафара
- Шырыня прырастання гіменафара: шырока прырослы (пласцінкі).
- Нызыходжанне гіменафора па ножцы
- Нызыходжанне гіменафора па ножцы: сыходны зубчыкам (пласцінкі).
Нызыходжанне гіменафора па ножцы: сыходны (пласцінкі).
Нызыходжанне гіменафора па ножцы: сыходны (пласцінкі). - Колер гіменафора
- Колер гіменафора: белаватая.
- Суадносіны афарбоўкі краю і паверхні пласцінкі
- Суадносіны афарбоўкі краю і паверхні пласцінкі: таго ж колеру, што і паверхня пласцінкі.
- Адлегласць паміж пласцінкамі
- Адлегласць паміж пласцінкамі: блізка размешчаныя.
Адлегласць паміж пласцінкамі: блізка размешчаныя. - Наяўнасць кароткіх пласцінак
- Наяўнасць кароткіх пласцінак: наяўны.
Ножка і аснова
- Форма ножкі
- Форма ножкі: цыліндрычны.
- Аснова ножкі
- Аснова ножкі: булавападобная.
Аснова ножкі: клубнепадобны. - Колер ножкі
- над кольцам: Колер ножкі: белы.
пад кольцам: Колер ножкі: карычневы.
пры аснове ножкі: Колер ножкі: шэраваты. - Рэльеф паверхні ножкі
- над кольцам: Рэльеф паверхні ножкі: баразнаваты.
- Покрыва паверхні ножкі
- Покрыва паверхні ножкі: валакністая (жоўтае покрыва).
- Даўжыня ножкі
- Даўжыня ножкі: да 120 mm.
- Дыяметр ножкі
- Дыяметр ножкі: да 30 mm.
Дыяметр ножкі: да 25 mm (пры аснове ножкі).
Кольца
- Наяўнасць кольца
- Наяўнасць кольца: наяўны.
Наяўнасць кольца: наяўны. - Будова матэрыялу кольца
- Будова матэрыялу кольца: валакністы.
Будова матэрыялу кольца: перапончаты. - Трываласць кольца
- Трываласць кольца: знікаючы.
- Колер кольца
- Колер кольца: белы (усё кольца).
- Покрыва паверхні кольца
- Покрыва паверхні кольца: лускаватая (край кольца).
- Апісальная таўшчыня кольца
- Апісальная таўшчыня кольца: тонкі.
Мякаць
- Колер мякаці
- Колер мякаці: белаватая.
- Шчыльнасць мякаці
- Шчыльнасць мякаці: цвёрды.
- Смак мякаці
- Смак мякаці: даўкі.
Смак мякаці: даўкі, слабы.
Смак мякаці: горкі, слабы. - Пругкасць мякаці
- Пругкасць мякаці: пругкі.
- Колер мякаці пасля пашкоджання
- Колер мякаці пасля пашкоджання: без змены колеру.
Колер мякаці пасля пашкоджання: без змены колеру.
Дзе і калі расце
- Месцапражыванне
- Месцапражыванне: лісцевы лес.
Месцапражыванне: парк. - Субстрат
- Субстрат: закапаная драўніна.
- Характар росту пладовых цел
- Характар росту пладовых цел: паасобку.
Характар росту пладовых цел: групамі.
Характар росту пладовых цел: пучкамі. - Частата знаходак
- Перыяд плоданашэння
- Пладовыя целы з’яўляюцца з жніўня да лістапада.
- Арэал распаўсюджання
- Арэал распаўсюджання: пацверджана.
Ядомасць і кулінарыя
- Ядомасць
- Ядомы
- Патрэбная апрацоўка
- Патрабуе апрацоўкі
- Спажыванне ў сырым выглядзе
- У сырым выглядзе атрутны
Права
- Гандаль
- Від не ўключаны ў польскі пералік грыбоў, дапушчаных да абароту.
- Ахова
- Від не ўключаны ў польскі пералік ахоўных відаў грыбоў.
З чым можна паблытаць
Armillaria cepistipes
Асноўныя адрозненні
Armillaria gallica адрозніваецца больш стойкім, часта ваўняністым або зоркападобна растрэсканым кольцам, больш багатымі жоўтымі рэшткамі пакрывала на ножцы, больш павольным знікненнем лускавінак на краі шапкі і часцей эліпсаідальна-міндалепадобнымі спорамі.
Вельмі падобная апенька булаваногая (Armillaria cepistipes) хутчэй губляе лускавінкі на краі шапкі, мае больш скупыя рэшткі пакрывала на ножцы і ўтварае часцей шырокаэліпсаідальныя споры памерамі 7–9(10) × 4,5–6,5(7) µm.
FAQ
Ці ядомая апенька жаўтаватая?
Так, гэта смачны ядомы грыб, але ён патрабуе абавязковага адварвання на працягу мінімум 15–20 хвілін і злівання вады. У сырым выглядзе або недавараная яна атрутная.
Дзе і на чым расце апенька жаўтаватая?
Расце ў лісцевых і мяшаных лясах, на мёртвай драўніне, пнях, галінах або падсцілцы, часта нібыта на зямлі з пахаванай драўніны.
Чым адрозніваецца ад апенькі мёдавай?
Мае выразна клубнепадобна ўздутую аснову ножкі з жаўтаватымі шматкамі і больш далікатнае, павуціністае або ваўняністае кольца, часта з жоўтым адценнем.
Калі прыпадае сезон на гэты від?
Плодавыя целы з'яўляюцца звычайна ад позняга лета да позняй восені, часцей за ўсё з верасня па лістапад, паасобку або невялікімі пучкамі.
Ці расце апенька жаўтаватая вялікімі зросткамі?
У адрозненне ад апенькі цёмнай, яна радзей утварае густыя зросткі. Часцей расце паасобку, у невялікіх групах або друзлымі пучкамі па некалькі штук.
Ці свеціцца грыбніца гэтага віду ў цемры?
Так, яе грыбніца і рызаморфы выяўляюць з'яву біялюмінесцэнцыі і могуць выпраменьваць слабае, зеленаватае святло, бачнае ў поўнай цемры.
Якое кулінарнае прымяненне гэтага грыба?
Пасля адварвання ён выдатна падыходзіць для марынавання ў воцаце, смажання, тушэння, а таксама як інгрэдыент соусаў і грыбных супоў.
З якімі атрутнымі грыбамі яе можна пераблытаць?
Яе можна пераблытаць з атрутнай ілжэапенькай серна-жоўтай, якая мае горкі смак і серна-жоўтую мякаць, а таксама са смяротна атрутнай галерэнай абрамленай.
Аматар
Назвы і гісторыя
- Obowiązująca nazwa krajowa
- opieńka żółtawa
- Obowiązująca nazwa taksonomiczna
- Armillaria gallica Marxm. & Romagn.
- Pozostałe nazwy
- opieńka żółta, opieńka żółtotrzonowa, opieńka bulwiasta
Назіранні дома
Адбітак спораў
- Патрэбныя матэрыялы
- свежая, спелая шапка, аркуш паперы, шклянка або місачка, вада
- Час
- 2–24 h
- Выкананне
- Пакладзі шапку ніжнім бокам на паперу.
- Дадай кроплю вады наверх і накрый.
- Праз 2–24 гадзін падніміце шапку і агледзьце асадак.
Што шукаць
- Колер споравага адбітка
- Колер споравага адбітка: белы.
Пад мікраскопам
- Патрэбныя матэрыялы
- светлавы мікраскоп, прадметнае і покрыўнае шкельцы, іголка, вада, споры з адбітка
- Выкананне
- Перанясі іголкай крыху адбітка на шкельца.
- Дадай кроплю вады, накрый шкельцам і разгледзь споры.
Што шукаць
- Форма споры
- Форма споры: шырокаэліпсоідны.
- Паверхня споры
- Паверхня споры: гладкі. Паверхня споры: гладкі.
- Памеры споры
- Даўжыня 7–12 µm, шырыня 4–6,5 µm.
- Памеры споры
- Даўжыня 8,9 µm, шырыня 5,5 µm.
Памеры параўноўвай пасля каліброўкі шкалы мікраскопа.
Экалогія і распаўсюджванне
- Тып жыўлення
- Тып жыўлення: сапратрофны.
Тып жыўлення: паразітычны.
Некулінарнае ўжыванне
У Азіі грыбніца A. gallica супольна ўтварае мікарызныя сувязі, неабходныя для росту і вырошчвання клубняў лекавай архідэі Gastrodia elata.
Гісторыя і культура
Вылучэнне A. gallica з ранейшага, шырокага разумення апенькі мёдавай стала пераломам у разуменні экалогіі і разнастайнасці лясных патагенаў.
Ядомасць і бяспека
Умоўна ядомы грыб — сыры або недавараны з'яўляецца атрутным і выклікае вострыя страўнікава-кішачныя расстройствы. Патрабуе абавязковага адварвання на працягу мінімум 30 хвілін і злівання адвару.
Грыб збіраюць для кулінарных мэт, але з-за наяўнасці рэчываў, якія раздражняюць страўнікава-кішачны тракт, перад ужываннем ён патрабуе абавязковага, працяглага варвання.
Месцапражыванне і сустракальнасць
Апенька жаўтаватая (Armillaria gallica) сустракаецца перш за ўсё ў лісцевых і мяшаных лясах, радзей у хвойных лясах, а часам таксама ў старых парках. Як сапратроф і слабы другасны паразіт развіваецца на мёртвай драўніне — пладовыя целы вырастаюць паасобку або невялікімі групамі на спарахнелых пнях, каранях, паваленых галінах, а вельмі часта нібыта проста з падсцілкі з фрагментаў драўніны, неглыбока закапаных у глебу. У айчынным даследчым матэрыяле, падсумаваным Żółciak (2003, табліцы 2–3), задакументавана прысутнасць грыба на 9 відах лісцевых дрэў, у тым ліку на буку звычайным і дубе чарэшчатым, тады як на хвойных дрэвах ён адзначаецца значна радзей. У Еўропе від мае шырокі арэал, аднак у дачыненні да Польшчы навуковыя публікацыі паказваюць на выяўленыя месцазнаходжанні ў некалькіх розных рэгіёнах краіны, без падстаў для абагульнення аб раўнамернай распаўсюджанасці на ўсёй тэрыторыі. Сезон плоданашэння ў таблічных зводках для Польшчы ахоплівае месяцы са жніўня па лістапад (VIII–XI), у сваю чаргу ў аналагічных феналагічных табліцах для Чэхіі задакументавана сустракальнасць з верасня па кастрычнік (IX–X).
Даследчык
Ядомасць і кулінарыя
Ustalenia źródłowe: jadalność, spożycie i wykorzystanie
- Ядомасць
- Ядомы — źródło oznaczenia
Materiał: po pełnej obróbce
Karel Tejkal, Vladimír Sojka, ČMS: Armillaria gallica · myko.cz/myko-atlas/Armillaria-gallica/: Popis and Kuchyňské využití; full page, atlas-level, Hagara2014 not read
- Патрэбная апрацоўка
- Патрабуе апрацоўкі
Karel Tejkal, Vladimír Sojka, ČMS: Armillaria gallica · myko.cz/myko-atlas/Armillaria-gallica/: Popis and Kuchyňské využití; full page, atlas-level, Hagara2014 not read
- Спажыванне ў сырым выглядзе
- Атрутны
Materiał: surowy
Źródło bez opisu bibliograficznego · Artenliste Speisewert, Armillaria gallica etc. entry; W. Pätzold annotation on raw toxicity of Armillaria. Group-level author assessment explicitly covering listed Armillaria gallica, not a species-specific clinical trial.
Навуковыя назвы і таксанамія
- Цяперашняя навуковая назва
Armillaria gallica Marxm. & Romagn.
Nazwa naukowa Armillaria gallica Marxm. & Romagn. należy do rodziny obrzękowcowatych (Physalacriaceae). Została opublikowana w 1987 roku i jest uznawana przez Index Fungorum za nazwę bieżącą.
W literaturze mykologicznej takson ten bywał opisywany pod nazwami Armillaria bulbosa, Armillariella bulbosa oraz Armillaria mellea var. bulbosa. W części baz i atlasów (m.in. w polskim rejestrze GRej) preferowana bywa nazwa Armillaria lutea, traktowana w innych ujęciach jako synonim heterotypowy.
Межы таксона і абмежаванні вызначэння
Nazwa Armillaria inflata uznawana jest za nazwę wątpliwą (nomen dubium) z powodu braku zachowanego materiału zielnikowego umożliwiającego jej jednoznaczną weryfikację molekularną w obrębie kompleksu A. cepistipes–A. gallica.
Rozpoznanie taksonomiczne opiera się na analizie mikrostruktury osłony, pomiarach zarodników oraz badaniach sekwencji genu tef1-α, gdyż sam region ITS nie zawsze w pełni rozdziela gatunki z tego kompleksu.
- Zakres ujęcia taksonomicznego
Przyjęto bieżące ujęcie Armillaria gallica (IF131162) oraz materiały oznaczone jako ten gatunek w pracy Antonína (2009, Czechy i Słowacja), atlasie czeskim i opracowaniu Kuo (USA). Doniesienia GRej jako A. lutea oraz powiązania nazw bulbosa/lutea zachowują własne zakresy taksonomiczne; nie przypisano ich automatycznie do wąsko rozumianej A. gallica. Ujęcie synonimii heterotypowej w NCBI nie oznacza scalenia taksonów w Index Fungorum. Dawny genet z Michigan, przekazy o grupie opieniek i materiały laboratoryjne rozpatruje się osobno.
[21] [25] [23] [22] [1]
Экалогія і распаўсюджванне
Лабараторная дыягностыка
Dane ustrukturyzowane
Базідыі
Клеткі лускавінак шапкі
- Таўшчыня сценкі — якасная ацэнка
- Таўшчыня сценкі — якасная ацэнка: таўстасценны (нязначна). [28]
Каўлацыстыды
Пражка
- Спражкі
- Спражкі: адсутны. [21]
Гіменіяльныя цыстыды
Астатнія лабараторныя прыкметы
Скурка шапкі
Споры
Матэрыял і метады даследаванняў
Даследаванне складу і актыўнасці — Su 2024 — той самы вынік і тры дозы
Materiał: Frakcja polisacharydowa AgP z materiału opisanego przez autorów jako A. gallica z Heilongjiang; osobne komórki docelowe HepG2 (TCHu 72).
Zakres odczytu: Pełny tekst.
Ograniczenia: Doświadczenie dotyczyło wyłącznie wskazanej frakcji AgP i komórek HepG2 w modelu uszkodzenia oksydacyjnego. Nie przeprowadzono próby klinicznej. Wynik nie określa skuteczności leczniczej ani bezpieczeństwa spożywania owocników. Takson materiału podano według oznaczenia autorów; nie wykonano tutaj niezależnej identyfikacji.
[26]Archiwalny opis siedliska
Gatunek rozwija się jako saprotrof na martwym drewnie, pniakach i zagrzebanych korzeniach, a także jako słaby patogen nekrotroficzny na osłabionych drzewach liściastych (rzadziej iglastych), wywołując białą zgniliznę drewna.
Szerokie spektrum żywicieli obejmuje liczne rodzaje drzew liściastych (m.in. dąb, grab, buk, jesion, olsza, brzoza, lipa, klon) oraz iglastych (świerk, jodła, sosna, modrzew).
W Europie Środkowej owocnikowanie trwa zasadniczo od sierpnia do listopada, z największym nasileniem we wrześniu i październiku.
Archiwalny opis siedliska
W Ameryce Północnej grzyb występuje pospolicie w lasach liściastych i nadrzecznych na wschód od Gór Skalistych, owocnikując późnym latem i jesienią.
Archiwalny opis siedliska
W Azji Wschodniej owocniki notowano m.in. w październiku w sąsiedztwie upraw storczyka Gastrodia elata.
- Вынікі, пададзеныя ў крыніцах — Колькасць спор на базідыі
- Liczba zarodników na jednej podstawce wynosi 4. [24] [21]
- Вынікі, пададзеныя ў крыніцах — Даўжыня гіменіяльнай цыстыды
- na ostrzu blaszki: 15–40 µm [24]
na ostrzu blaszki: 15–25 µm [21] - Вынікі, пададзеныя ў крыніцах — Шырыня гіменіяльнай цыстыды
- na ostrzu blaszki: 5–12 µm [21]
na ostrzu blaszki: 2,5–5 µm [24] - Вынікі, пададзеныя ў крыніцах — Даўжыня споры
- 7,5–11 µm (skrajnie do 12 µm) [21]
7–9 µm [22]
7–10 µm [24]
Materiał badania: Europejski materiał A.gallica z pierwotnej pracy Antonína i współautorów2009. Nie jest to polska kolekcja ani próbka z galerii. Materiał suszony (przygotowanie opisano w Metodach): Średnia długość zarodnika w badanym materiale wynosi 8,9 mikrometra. [28] - Вынікі, пададзеныя ў крыніцах — Шырыня споры
- 5–6,5 µm [21]
4,5–6 µm [22]
4–6 µm [24]
Materiał badania: Europejski materiał A.gallica z pierwotnej pracy Antonína i współautorów2009. Nie jest to polska kolekcja ani próbka z galerii. Materiał suszony (przygotowanie opisano w Metodach): Średnia szerokość zarodnika w badanym materiale wynosi 5,5 mikrometra. [28]
Metody i zapisy źródłowe — Europejski materiał A.gallica z pierwotnej pracy Antonína i współautorów2009. Nie jest to polska kolekcja ani próbka z galerii.
Stan materiału: suszony.
Metoda źródłowa. Technika: mikroskopia świetlna (LM). Opis metody w źródle: Według ogólnych metod praca opiera się głównie na suszonym materiale. Źródło wymienia kilka mediów, nie przypisując jednego z nich do podanych średnich.
Układ strzępek skórki — zapis źródłowy: „Antonín et al.2009, A.gallica: Pileipellis a cutis of radially arranged hyphae. Radial is explicitly reported, not inferred from subradial or parallel.” [28]
Kształt podstawki — zapis źródłowy: „Antonín et al.2009, A.gallica: Basidia (narrowly) clavate. The clavate base shape is recorded; the optional narrow qualifier awaits its own approved attribute, not nearly.” [28]
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Antonín et al.2009, A.gallica: basidiospores7.5–11(12)×5.0–6.5µm, explicitly reported mean=8.9×5.5µm. Mean retained separately from source range.” [28]
Metody i zapisy źródłowe — Antonín V., Tomšovský M., Sedlák P., Májek T., Jankovský L. 2009. Mycological Progress 8:259–271. DOI 10.1007/s11557-009-0597-1
Długość podstawki — zapis źródłowy: „Podstawki 32–45 × 7,5–9 µm; długość 32–45 µm.” [21]
Szerokość podstawki — zapis źródłowy: „Podstawki 32–45 × 7,5–9 µm; szerokość 7,5–9 µm.” [21]
Długość kaulocystyd; Kształt kaulocystyd; Szerokość kaulocystyd — zapis źródłowy: „20–55×11–23 µm, szerokomaczugowate/pęcherzykowate/wrzecionowato-maczugowate.” [21]
Organizacja skórki kapelusza — zapis źródłowy: „Cutis radialnych ±walcowatych strzępek z nieregularnymi/koraloidowymi końcami.” [21]
Długość zarodnika — zapis źródłowy: „Zarodniki 7,5–11(12) × 5–6,5 µm; średnia 8,9 × 5,5 µm. Długość typowo 7,5–11 µm, wyjątkowo 12 µm.” [21]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „Często elipsoidalno-migdałowaty, rzadsze szerokoelipsoidalne.” [21]
Grubość ściany zarodnika — zapis źródłowy: „Cienko- i grubościenne warianty.” [21]
Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Zarodniki 7,5–11(12) × 5–6,5 µm; szerokość 5–6,5 µm, średnio 5,5 µm.” [21]
Metody i zapisy źródłowe — Michael Kuo, January 2017: Armillaria gallica; kolekcje HMK 09210401, 11020401, 09150721, 11121102
Szerokość elementów skórki — zapis źródłowy: „Cutis/ixocutis ze strefami elementów wzniesionych; elementy5–15 µm szerokości, bezbarwne/brązowe w KOH.” [24]
Długość zarodnika — zapis źródłowy: „Zarodniki 7–10 × 4–6 µm w czterech amerykańskich kolekcjach; długość 7–10 µm.” [24]
Powierzchnia zarodnika — zapis źródłowy: „Gładka.” [24]
Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Zarodniki 7–10 × 4–6 µm; szerokość 4–6 µm.” [24]
Metody i zapisy źródłowe — Owocniki opisane przez Antonína2009 jako A.gallica. Zestaw obejmuje kolekcje czeskie i słowackie oraz jedną austriacką; nie jest to nowy wynik polskiego materiału.
Obecność kaulocystyd — zapis źródłowy: „Źródło jawnie wymienia kaulocystydy i podaje ich wymiary oraz kształty.” [21]
Metody i zapisy źródłowe — Exact source material and scope: ["Exact source/material: Antonin2009 CZ/SK identified gallica;explicit cheilocystidia", {}, null, null]
Długość cystydy hymenialnej; Kształt cystydy hymenialnej; Szerokość cystydy hymenialnej — zapis źródłowy: „15–25×5–12 µm, przeważnie regularne maczugowate/subwalcowate/±wrzecionowate, czasem łańcuchy2(3)komórkowe.” [21]
Metody i zapisy źródłowe — Exact source material and scope: ["Exact source/material: Kuo US four collection description, not four spores or fruitbodies;explicit cheilocystidia", {}, null, null]
Długość cystydy hymenialnej; Kształt cystydy hymenialnej; Szerokość cystydy hymenialnej — zapis źródłowy: „15–40×2,5–5 µm, cylindryczne/faliste do nieregularnych, cienka ściana, bezbarwne w KOH.” [24]
Metody i zapisy źródłowe — Europejski materiał źródłowo oznaczony jako A.gallica, opisany przez Antonína i współautorów. Nie przypisano komórkom vouchera fotografii ani N całej pracy.
Stan materiału: suszony.
Metoda źródłowa. Technika: mikroskopia świetlna (LM). Opis metody w źródle: Ogólne metody morfologiczne: mikroskop Olympus BX, głównie suszony materiał; czerwień Kongo, KOH i odczynnik Melzera. Nie wskazano konkretnego medium przy każdym pomiarze komórek.
Długość; Szerokość — zapis źródłowy: „A.gallica description: pileus scale cells10–125(175)×5–25µm.” [28]
Długość; Szerokość — zapis źródłowy: „A.gallica description: terminal cells15–130×5–25µm.” [28]
Liczba przegród — zapis źródłowy: „A.gallica: pileus scale cells0–2-septate.” [28]
Kształt — zapis źródłowy: „A.gallica: scale cells ellipsoid, subfusoid to cylindrical; subfusoid is fusiform plus its own nearly qualifier.” [28]
Kształt — zapis źródłowy: „A.gallica: terminal cells subulate, ellipsoid to cylindrical.” [28]
Grubość ściany — ocena jakościowa — zapis źródłowy: „A.gallica: scale cells slightly thick-walled.” [28]
Budowa komórkowa — zapis źródłowy: „A.gallica: cheilocystidia2(3)-celled or in chains of cells in lower part. Multicellularity is recorded; exact count and anatomical chain scope are preserved separately.” [28]
Metody i zapisy źródłowe — Zarodniki gatunku opisanego w atlasie Česká mykologická společnost; bez numeru okazu, N i osobnej diagnozy DNA.
Barwa zarodnika w mikroskopie — zapis źródłowy: „Atlas CMS: výtrusy bezbarvé.” [22]
Metody i zapisy źródłowe — Karel Tejkal, Vladimír Sojka, ČMS: Armillaria gallica
Марфалогія паводле Antonín 2009
Materiał: Autorski opis europejskich okazów A. gallica w pracy porównawczej. Cała praca obejmuje 51 okazów kilku gatunków; tej liczby nie przypisano pomiarom pojedynczego gatunku ani komórek. Oznaczenia materiałów kontrolowano metodą PCR-RFLP; kolekcje zachowano w BRNM.
Metoda: Morfologia opiera się na obserwacjach pierwszego autora. Mikroskopia świetlna dotyczyła głównie suszonego materiału. W ogólnych metodach wymieniono czerwień Kongo, KOH i odczynnik Melzera; nie dopisano wybranego medium do każdego wyniku.
Zakres wyników: Oddzielono komórki budujące łuski kapelusza od ich komórek końcowych oraz cheilocystyd. Źródłowe wymiary, kształty, przegrody i grubość ścian zachowują własne cele anatomiczne. Podany w makroskopii wymiar do 25 mm dotyczy podstawy trzonu.
Odczyt i ograniczenia: Ponownie odczytano tekst metod morfologicznych i cały opis A. gallica w autorskiej kopii na ResearchGate. Nie odczytano wszystkich tabel i wykresów; nie przypisano numerów stron na podstawie numeracji tekstu HTML. Sama obecność odczynnika Melzera w metodach nie ustala wyniku amyloidalności. Nie przeniesiono pomiarów A. cepistipes ani treści polecanych obok publikacji.
[28]Праверка пашырэння — абсяг і абмежаванні
Materiał: Polskie próby badania Żółciak 2003; lata 1988–1998. Liczba 1700 i 433 stanowiska dotyczy całego badania Armillaria, nie wyłącznie A. gallica.
Zakres odczytu: Pełny tekst.
Data przeglądu: 20.10.2026.
Ograniczenia: Wewnętrzna sprzeczność regionalna i błędnie wydrukowane 53°70′ pozostają nierozstrzygnięte. Brak danych o polskim sezonie miesięcznym w tym artykule.
[35]Аб’ём апрацоўкі
Перад завяршэннем запіс трэба дапоўніць або праверыць.
- Пошук рэгіёнаў распаўсюджання патрабуе разліку.
- Сувязі папярэдніх высноў патрабуюць паўторнай праверкі.
- Новыя крыніцы патрабуюць праверкі звестак, выяўленых падчас агляду.
Прававая аснова і абсяг ацэнкі
Аналітычныя вынікі
Склад і лабараторная актыўнасць
- Актыўнасць даследаванага экстракту
- Актыўнасць даследаванага экстракту: антыаксідантная актыўнасць (HepG2, экстракт, актыўнасць выяўлена, поліцукрыдная фракцыя, su2024.AgP). [26]
- Канцэнтрацыя экспазіцыі даследаванага матэрыялу
- Канцэнтрацыя экспазіцыі даследаванага матэрыялу: 100 µg/ml (HepG2, экстракт, su2024.AgP, прыведзенае значэнне). [26]
Канцэнтрацыя экспазіцыі даследаванага матэрыялу: 400 µg/ml (HepG2, экстракт, su2024.AgP, прыведзенае значэнне). [26]
Канцэнтрацыя экспазіцыі даследаванага матэрыялу: 200 µg/ml (HepG2, экстракт, su2024.AgP, прыведзенае значэнне). [26]
Поліцукрыды AgP — склад і клетачная мадэль
Materiał: Su i wsp. (2024) badali frakcję AgP z chińskiego materiału oznaczonego jako A. gallica przez wskazaną firmę. Celem doświadczenia były komórki HepG2 (TCHu 72).
Metoda: Skład oznaczano HPLC po hydrolizie i derywatyzacji PMP. W modelu DMEM wcześniejsza ekspozycja na AgP trwała 24 godziny, a późniejsza faza uszkodzenia H2O2 — 4 godziny. Badano żywotność, ROS, MDA, enzymy antyoksydacyjne i apoptozę.
Wynik: W hydrolizacie wykazano osiem monosacharydów. Autorzy raportują ograniczenie uszkodzenia oksydacyjnego komórek przez AgP. Tabela 1 podaje mg/g; §2.9 definiuje średnią ± SD.
Ograniczenia i droga cytowania: Odczytano pełny tekst. To wynik frakcji i modelu komórkowego, bez próby klinicznej. Nie przypisano danych hydrolizatu całemu owocnikowi. Cytowania 2,5–8 dotyczą A. mellea; nie przeniesiono ich tez na A. gallica. Ich pełnych tekstów nie odczytano.
[26]Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
Z kultur hodowlanych wyizolowano seskwiterpenowe estry arylowe z grupy melleolidów, w tym armimelleolid C oraz melleolid F.
W testach laboratoryjnych in vitro wyizolowany armimelleolid C wykazywał aktywność cytotoksyczną wobec linii komórkowych nowotworów piersi (IC₅₀ = 7,54 µmol/L).
Ядомасць
Materiał: Atlas myko.cz, sekcja kuchenna strony A. gallica.
Metoda: Odczyt strony; książka Hagara 2014 nieotwarta.
Wynik: Status jadalny po dłuższej obróbce, poziom atlasowy. Dolegliwości przypisane substancjom termolabilnym, bez identyfikacji związku.
Ograniczenia: Zdanie obejmuje wszystkie opieńki. Nie jest opisem przypadku klinicznego gallica.
[22]Шкодныя наступствы пасля ўжывання
Materiał: Abstrakt serii Wisconsin Poison Center oraz fragment tabeli NAMA 2018–2020.
Metoda: Oddzielenie nazwy rodzajowej i nazw innych gatunków od A. gallica.
Wynik: Są opisane samoograniczające się objawy żołądkowo-jelitowe po grzybach zgłaszanych jako Armillaria oraz po A. mellea, A. cf. solidipes i A. tabescens. Część identyfikacji była błędna.
Ograniczenia: Brak pełnego tekstu pracy z Wisconsin i brak sprawy oznaczonej jako A. gallica. Odczytany materiał nie pozwala przypisać tych przypadków wąsko rozumianemu gatunkowi A. gallica.
Droga cytowania: Abstrakt wydawcy; tabela NAMA tylko we fragmencie zwróconym przez wyszukiwanie.
[12]Біялюмінесцэнцыя міцэлію — анатацыя
Materiał: Grzybnia czterech genetów A. gallica na agarze słodowym albo drewnie korzeni Cornus florida. Osobno grzybnia sześciu genetów każdego z trzech gatunków.
Wynik: Bez oświetlenia otoczenia grzybnia świeciła stale. U A. gallica światło otoczenia i mechaniczne zaburzenie grzybni zwiększały świecenie. Nie było dobowej okresowości.
Zakres odczytu: tylko abstrakt
Ograniczenia: Pełnego tekstu nie otwarto. To grzybnia, nie owocnik.
[13]AGP і стомленасць ад фізічнай нагрузкі — анатацыя
Materiał i model: Sun i wsp. (2023) opisują polisacharyd AGP z owocników A. gallica i doświadczenie ostrego zmęczenia wysiłkowego na myszach. Abstrakt podaje masę cząsteczkową 23,007 kDa.
Wynik i ograniczenia: Autorzy raportują poprawę wytrzymałości i zmiany wskaźników metabolicznych oraz stresu oksydacyjnego. Odczytano abstrakt; pełne metody, dawki, liczebność i dokumentacja oznaczenia są niezweryfikowane. To nie jest badanie ludzi ani dowód zastosowania klinicznego.
[27]Экалагічныя даследаванні
Польшча
Materiał: Żółciak 2003, 1988–1998, Polska.
Metoda: Izolaty i owocniki oznaczane metodami z pracy 1999 a, której nie otwarto.
Wynik: Występowanie w Polsce potwierdzone. Żywiciele tabeli są roślinami, na których stwierdzono grzyba, nie żywym otoczeniem.
Ograniczenia: Sprzeczność Sudety/Karpaty pozostaje nierozstrzygnięta i niezapisana. 53°70′ bez korekty. Brak miesięcy polskich.
[35]Геном штама M3 і Gastrodia
Materiał: Szczep Armillaria gallica M3 przekazany przez Yunnan Senhao Fungi Industry, Xiaocaoba, Yiliang, Zhaotong, Yunnan. Grzybnia na PDA, 28 °C, ciemność. Genom PRJNA1082085, BioSample SAMN40199449.
Metoda: Illumina NovaSeq 6000 i Oxford Nanopore PromethION; składanie NECAT, korekta Racon i Pilon; adnotacje BUSCO, CAZy, PHI, GO, KEGG, Pfam, NR.
Wynik: Genom około 83,3–86,2 Mpz, 38 kontigów, N50 6 065 498 pz, GC 47,43%, 12 557 genów, kompletność BUSCO 95,4%. CAZy: 452 enzymy, w tym 191 GH i 73 GT. W PHI 3412 genów; 51,91% w klasie reduced virulence. Autorzy interpretują to jako słabszą patogenność i przydatność do wspólnej uprawy z Gastrodia elata. To wniosek z adnotacji genomu, nie z próby zakażenia.
Zakres odczytu: pełny otwarty tekst BMC Genomics, 31 marca 2025, od tła przez metody, wyniki, dyskusję i literaturę
Ograniczenia: W odczytanych metodach nie ma testu kojarzenia ani sekwencji użytej do oznaczenia M3. Twierdzenia o polisacharydach w tej pracy odsyłają do Sun 2023 i prac o A. mellea; nie są własnym wynikiem genomowym. Nie przenoszę liczb CAZy na owocnik.
Uwaga weryfikacji: Różne wielkości genomu podane w częściach publikacji zachowano jako wewnętrzną rozbieżność raportowania, a nie potwierdzony biologiczny przedział min–max. Nie znormalizowano ich do cechy gatunku.
Dalszy odczyt: Podczas niniejszej naprawy odczytano abstrakt Sun i wsp. (2023). Jego wynik dla myszy i ograniczenia przedstawiono osobno; pełnego tekstu ani przywołanych prac o A. mellea tutaj nie odczytano.
[17] [27]Геном штама Jzi34 і Gastrodia
Materiał: Haploidalny szczep A. gallica Jzi 34, izolat pojedynczego zarodnika z owocnika zebranego w 2021 r. na plantacji w Luquan, Kunming, Yunnan. Genom JANYMC000000000, BioProject PRJNA874901.
Metoda: PacBio Sequel i Illumina NovaSeq PE150; płynna hodowla 10 dni, 25 °C, 115 obr./min; DNA metodą SDS.
Wynik: Około 79,9 Mpz, 60 kontigów, N50 2 535 910 pz, GC 47,44%, 16 280 genów, BUSCO 95,9%, powtórzenia około 4,1%. 664 CAZy, najwięcej GT w porównaniu z zestawionymi genomami Armillaria, 349 genów P450, 885 genów PHI, z czego 407 reduced virulence. Autorzy wiążą to z symbiozą z G. elata.
Zakres odczytu: pełny otwarty tekst BMC Genomics, 23 maja 2023
Ograniczenia: Metody nie podają, jakim badaniem potwierdzono, że owocnik źródłowy był A. gallica. Brak wyniku chemicznego owocnika i braku skuteczności klinicznej.
[15]Агляд сувязяў паміж Gastrodia і апенькамі
Wynik: Gastrodia elata kiełkuje z Mycena, a później korzysta z Armillaria przy wzroście bulw. A. gallica jest wymieniona wśród gatunków używanych w uprawie, obok A. mellea, A. sinapina, A. singula i A. nabsnona. Tabela 2, za Morrison 2004, przypisuje A. gallica monopodialny pokrój ryzomorf. Skutki farmakologiczne dotyczą bulw G. elata, nie owocników A. gallica.
Zakres odczytu: pełny otwarty przegląd Frontiers in Plant Science, 8 stycznia 2024
Ograniczenia: Przegląd. Guo i wsp. 2016 oraz Morrison 2004 nie zostały otwarte. Nie wyprowadzam z niego protokołu uprawy.
[16]Перыяд плоданашэння ў Польшчы — крыніца з атласа
Materiał: Grzegorz Chodacki, 20 maja 2026
Wynik: Sezon: sierpień – listopad, szczyt wrzesień–październik. W FAQ ta sama strona wiąże występowanie z całym terenem Polski i powtarza sezon od sierpnia do listopada.
Ograniczenia: Atlas amatorski, bez przedstawionej metody badawczej. Szczyt wrzesień–październik jest oceną autora tego źródła; nie odczytano niezależnego badania polskiej fenologii. Wzmianki strony o genecie z Michigan nie potwierdzają jego przynależności do wąskiego ujęcia A. gallica.
[20]Месцапражыванне і сустракальнасць
Potwierdzony zasięg występowania
Wszystkie obszary potwierdzone w zapisanych danych źródłowych.
| Kraj | Regiony i stanowiska | Owocnikowanie | Крыніцы |
|---|---|---|---|
| Чэхія | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | IX–X |
|
| Польшча | Букавая пушча; Лодзьскае ваяводства | VIII–XI |
|
Крыніцы
- W2-GALLICA-NAMES
- Grok / Cursor CLI — propozycja badawcza, runda2
- Grok / Cursor CLI — propozycja badawcza, runda4
- cai 2023-jzi34 — rzeczywisty tekst źródłowy odczytany przez Groka i kontrolnie przez Codex.
- liu 2024-frontiers — rzeczywisty tekst źródłowy odczytany przez Groka i kontrolnie przez Codex.
- luo 2025-m3 — rzeczywisty tekst źródłowy odczytany przez Groka i kontrolnie przez Codex.
- Pierwotny zapis źródłowy — P0: armillaria_gallica
- polish-atlas-phenology — rzeczywisty tekst źródłowy odczytany przez Groka i kontrolnie przez Codex.
- Antonín V., Tomšovský M., Sedlák P., Májek T., Jankovský L. 2009. Mycological Progress 8:259–271. DOI 10.1007/s11557-009-0597-1 (także [28])
- Karel Tejkal, Vladimír Sojka, ČMS: Armillaria gallica
- Marek Snowarski, GRej: Armillaria lutea / A. gallica
- Michael Kuo, January 2017: Armillaria gallica; kolekcje HMK 09210401, 11020401, 09150721, 11121102
- NCBI Taxonomy 47427: Armillaria gallica
- Su et al. 2024. The antioxidant activity of polysaccharides from Armillaria gallica. Frontiers in Nutrition11:1277877.
- Sun et al. 2023, Int J Biol Macromol241:124611 — odczyt abstraktu.
- First Nature, Pat O’Reilly, Armillaria gallica, Bulbous Honey Fungus
- eli.gov.pl
- eli.gov.pl
- protection-2014-1408.pdf
- trade-2026-258.pdf
- Żółciak 2003 — występowanie i żywiciele opieniek w Polsce.