Valgomas
Reikalauja apdorojimo
Žalias nuodingas
Nustatykite vietovę, kad matytumėte savo regiono duomenis.










Dažnas ant medienos augantis grybas, kurio kepurėlė yra 3–10 cm (iki 12 cm) skersmens, geltonai ochrinės, rausvai rudos arba rudos spalvos, padengta smulkiais, tamsesniais žvyneliais, susitelkusiais ypač centre aplink žemą gūbrelį. Senesnių egzempliorių kepurėlės kraštas yra dryžuotas. Lakšteliai balkšvi, su amžiumi kūno spalvos rusvumo, priaugę danteliu arba šiek tiek nuaugtiniai. Kotas yra 4–12 cm ilgio ir 0,8–2 cm storio, į apačią ryškiai buožiškai arba gumbiškai sustorėjęs (iki 3 cm), su geltonomis apvalkalo liekanomis ir juodomis rizomorfomis pamate. Žiedas yra plaušingai vilnotas, balkšvas su geltonu kraštu, su amžiumi dažnai išnykstantis. Trama balkšva, kieta, elastinga, sutraukiančio skonio. Auga rudenį ant lapuočių, rečiau spygliuočių medžių medienos ir šaknų. Žalias – nuodingas.
Atpažinimas, buveinė ir svarbiausi skirtumai.
Grybautojas
Vaisiakūnio sandara
- Vaisiakūnio sandaros tipas
- Vaisiakūnio sandaros tipas: Kepurėlė, kotas.
Kepurėlė
- Kepurėlės forma
- jaunų vaisiakūnių: Kepurėlės forma: kūgiškas.
Kepurėlės forma: plokščia. - Kepurėlės danga
- Kepurėlės danga: žvynuota.
Kepurėlės danga: žvynuota (tamsiai ruda danga).
Kepurėlės danga: žvynuota (kepurėlės centras, pilkai ruda danga).
Kepurėlės danga: žvynuota (kepurėlės krašte, gelsva danga).
Kepurėlės danga: žvynuota (kepurėlės krašte, balkšva danga). - Kepurėlės lipnumas ir gleivėtumas
- Kepurėlės lipnumas ir gleivėtumas: lipnus.
- Kepurėlės spalva
- Kepurėlės spalva: rudas.
jaunų vaisiakūnių: Kepurėlės spalva: rudas.
jaunų vaisiakūnių: Kepurėlės spalva: rausvai ruda. - Krašto padėtis
- jaunų vaisiakūnių: Krašto padėtis: užsirietęs į vidų.
- Kepurėlės skersmuo
- Kepurėlės skersmuo – 25–100 mm.
- Kepurėlės centras
- Kepurėlės centras: su ryškiu gūbreliu.
Kepurėlės apačia
- Himenoforo tipas
- Himenoforo tipas: lakšteliai.
Lakšteliai prie koto
- Himenoforo prisitvirtinimas prie koto
- Himenoforo prisitvirtinimas prie koto: priaugęs prie koto (lakšteliai).
Himenoforo prisitvirtinimas prie koto: priaugęs prie koto (lakšteliai).
Himenoforo prisitvirtinimas prie koto: priaugęs prie koto (lakšteliai). - Himenoforo profilis ties kotu
- Himenoforo profilis ties kotu: išlinkęs ties kotu (lakšteliai).
- Himenoforo priaugimo plotis
- Himenoforo priaugimo plotis: plačiai priaugęs (lakšteliai).
- Himenoforo nuaugimas kotu
- Himenoforo nuaugimas kotu: nuaugęs danteliu (lakšteliai).
Himenoforo nuaugimas kotu: nuaugęs kotu (lakšteliai).
Himenoforo nuaugimas kotu: nuaugęs kotu (lakšteliai). - Himenoforo spalva
- Himenoforo spalva: balsva.
- Lakštelio briaunos ir lakštelio paviršiaus spalvos santykis
- Lakštelio briaunos ir lakštelio paviršiaus spalvos santykis: tokios pat spalvos kaip lakštelio paviršius.
- Lakštelių išsidėstymo tankis
- Lakštelių išsidėstymo tankis: glaudžiai išsidėstę.
Lakštelių išsidėstymo tankis: glaudžiai išsidėstę. - Trumpųjų lakštelių buvimas
- Trumpųjų lakštelių buvimas: yra.
Kotas ir pamatas
- Koto forma
- Koto forma: cilindriškas.
- Koto pagrindas
- Koto pagrindas: buožiškas.
Koto pagrindas: gumbiškas. - Koto spalva
- virš žiedo: Koto spalva: baltas.
žemiau žiedo: Koto spalva: rudas.
ties koto pamatu: Koto spalva: pilkšvas. - Koto paviršiaus reljefas
- virš žiedo: Koto paviršiaus reljefas: vagotas.
- Koto paviršiaus danga
- Koto paviršiaus danga: plaušuota (geltona danga).
- Koto ilgis
- Koto ilgis: iki 120 mm.
- Koto skersmuo
- Koto skersmuo: iki 30 mm.
Koto skersmuo: iki 25 mm (ties koto pamatu).
Žiedas
- Žiedo buvimas
- Žiedo buvimas: yra.
Žiedo buvimas: yra. - Žiedo medžiagos sandara
- Žiedo medžiagos sandara: pluoštinis.
Žiedo medžiagos sandara: plėviškas. - Žiedo išliekamumas
- Žiedo išliekamumas: nykstantis.
- Žiedo spalva
- Žiedo spalva: baltas (visas žiedas).
- Žiedo paviršiaus danga
- Žiedo paviršiaus danga: žvynuota (žiedo kraštas).
- Aprašomasis žiedo storis
- Aprašomasis žiedo storis: plonas.
Trama
- Minkštimo spalva
- Minkštimo spalva: balsva.
- Minkštimo standumas
- Minkštimo standumas: kietas.
- Minkštimo skonis
- Minkštimo skonis: sutraukiantis.
Minkštimo skonis: sutraukiantis, silpnas.
Minkštimo skonis: kartus, silpnas. - Minkštimo elastingumas
- Minkštimo elastingumas: elastingas.
- Pažeisto minkštimo spalva
- Pažeisto minkštimo spalva: spalva nesikeičia.
Pažeisto minkštimo spalva: spalva nesikeičia.
Kur ir kada auga
- Buveinė
- Buveinė: lapuočių miškas.
Buveinė: parkas. - Substratas
- Substratas: užkasta mediena.
- Vaisiakūnių augimo pobūdis
- Vaisiakūnių augimo pobūdis: pavieniui.
Vaisiakūnių augimo pobūdis: grupėmis.
Vaisiakūnių augimo pobūdis: kuokštais. - Aptikimo dažnumas
- Derėjimo laikotarpis
- Vaisiakūniai pasirodo nuo rugpjūčio iki lapkričio.
- Paplitimo sritis
- Paplitimo sritis: patvirtinta.
Valgomumas ir virtuvė
- Valgomumas
- Valgomas
- Reikalingas apdorojimas
- Reikalauja apdorojimo
- Vartojimas žalių
- Žalias nuodingas
Teisė
- Prekyba
- Rūšis neįtraukta į Lenkijos grybų, kuriais leidžiama prekiauti, sąrašą.
- Apsauga
- Rūšis neįtraukta į Lenkijos saugomų grybų rūšių sąrašą.
Su kuo galima supainioti
Armillaria cepistipes
Svarbiausi skirtumai
Armillaria gallica skiriasi patvaresniu, dažnai vilnotu arba žvaigždiškai plyštančiu žiedu, gausesnėmis geltonomis apvalkalo liekanomis ant koto, lėčiau nykstančiais žvyneliais kepurėlės krašte bei dažniau elipsiškomis–migdoliškomis sporomis.
Labai panašus buožinis kelmutis (Armillaria cepistipes) greičiau praranda žvynelius kepurėlės krašte, turi menkesnes apvalkalo liekanas ant koto ir dažniau formuoja plačiai elipsiškas 7–9(10) × 4,5–6,5(7) µm dydžio sporas.
FAQ
Ar geltonžvynis kelmutis yra valgomas?
Taip, tai skanus valgomas grybas, tačiau jį būtina apvirti mažiausiai 15–20 minučių ir nupilti vandenį. Žalias arba nepakankamai išvirtas yra nuodingas.
Kur ir ant ko auga geltonžvynis kelmutis?
Auga lapuočių ir mišriuose miškuose, ant negyvos medienos, kelmų, šakų ar miško paklotės, dažnai tariamai ant žemės – iš po žeme esančios medienos.
Kuo skiriasi nuo paprastojo kelmučio?
Turi aiškiai gumbiškai išsipūtusį koto pamatą su gelsvais pūkeliais ir subtilesnį, voratinklišką ar vilnotą žiedą, dažnai su geltonu atspalviu.
Kada būna šios rūšies sezonas?
Vaisiakūniai paprastai pasirodo nuo vasaros pabaigos iki vėlyvo rudens, dažniausiai nuo rugsėjo iki lapkričio, pavieniui arba nedideliais kuokštais.
Ar geltonžvynis kelmutis auga dideliais kuokštais?
Priešingai nei tamsusis kelmutis, rečiau formuoja tankius kuokštus. Dažniau auga pavieniui, mažomis grupėmis arba palaidais po kelis vienetus kuokšteliais.
Ar šios rūšies grybiena šviečia tamsoje?
Taip, jos grybiena ir rizomorfos pasižymi bioluminescencija ir gali skleisti silpną, žalsvą šviesą, matomą visiškoje tamsoje.
Koks šio grybo kulinarinis pritaikymas?
Apvirtas puikiai tinka marinuoti acte, kepti, troškinti ir kaip padažų bei grybų sriubų ingredientas.
Su kokiais nuodingais grybais galima jį supainioti?
Galima supainioti su nuodinga puošniąja kelmabude, kuri pasižymi karčiu skoniu ir sieros geltonumo trama, bei su mirtinai nuodinga egline kūgiabude.
Mėgėjas
Pavadinimai ir istorija
- Obowiązująca nazwa krajowa
- opieńka żółtawa
- Obowiązująca nazwa taksonomiczna
- Armillaria gallica Marxm. & Romagn.
- Pozostałe nazwy
- opieńka żółta, opieńka żółtotrzonowa, opieńka bulwiasta
Stebėjimai namuose
Sporų atspaudas
- Reikalingos medžiagos
- šviežia, subrendusi kepurėlė, popieriaus lapas, stiklinė arba dubenėlis, vanduo
- Laikas
- 2–24 h
- Atlikimas
- Padėkite kepurėlę apatine puse ant popieriaus.
- Užlašinkite lašą vandens ant viršaus ir uždenkite.
- Po 2–24 valandų pakelkite kepurėlę ir apžiūrėkite nuosėdas.
Ko ieškoti
- Sporų atspaudo spalva
- Sporų atspaudo spalva: baltas.
Po mikroskopu
- Reikalingos medžiagos
- šviesinis mikroskopas, objektinis ir dengiamasis stikleliai, adata, vanduo, sporos iš atspaudo
- Atlikimas
- Adata perkelkite šiek tiek atspaudo ant stiklelio.
- Užlašinkite lašą vandens, uždenkite dengiamuoju stikleliu ir apžiūrėkite sporas.
Ko ieškoti
- Sporos forma
- Sporos forma: plačiai elipsoidiškas.
- Sporos paviršius
- Sporos paviršius: lygus. Sporos paviršius: lygus.
- Sporos matmenys
- Ilgis 7–12 µm, plotis 4–6,5 µm.
- Sporos matmenys
- Ilgis 8,9 µm, plotis 5,5 µm.
Matmenis lyginkite sukalibravę mikroskopo skalę.
Ekologija ir paplitimas
- Mitybos būdas
- Mitybos būdas: saprotrofinis.
Mitybos būdas: parazitinis.
Panaudojimas ne kulinarijoje
Azijoje A. gallica grybiena kartu formuoja mikorizinius ryšius, būtinus vaistinės orchidėjos Gastrodia elata gumbų augimui ir auginimui.
Istorija ir kultūra
A. gallica išskyrimas iš ankstesnės, plačios paprastojo kelmučio sampratos buvo lūžis suprantant miško patogenų ekologiją ir įvairovę.
Valgomumas ir saugumas
Sąlygiškai valgomas grybas – žalias arba nepakankamai išvirtas yra nuodingas ir sukelia ūmius virškinamojo trakto sutrikimus. Jį būtina apvirti mažiausiai 30 minučių ir nupilti nuovirą.
Grybas renkamas kulinarijos tikslais, tačiau dėl virškinamąjį traktą dirginančių medžiagų prieš vartojimą reikalauja besąlygiško, ilgo virimo.
Buveinė ir paplitimas
Geltonrudis kelmutis (Armillaria gallica) visų pirma aptinkamas lapuočių ir mišriuose miškuose, rečiau spygliuočių miškuose, o kartais ir senuose parkuose. Kaip saprotrofas ir silpnas antrinis parazitas vystosi ant negyvos medienos – vaisiakūniai išauga pavieniui arba nedidelėmis grupėmis ant pūvančių kelmų, šaknų, gulinčių šakų, o labai dažnai, regis, tiesiai iš paklotės – iš negiliai dirvožemyje esančių medienos fragmentų. Šalies tyrimų medžiagoje, kurią apibendrino Żółciak (2003, 2–3 lentelės), dokumentuotas šio grybo buvimas ant 9 rūšių lapuočių medžių, įskaitant, be kita ko, paprastąjį buką ir paprastąjį ąžuolą, tuo tarpu ant spygliuočių medžių jis fiksuojamas gerokai rečiau. Europoje rūšis turi platų arealą, tačiau Lenkijos atžvilgiu mokslinėse publikacijose nurodomos nustatytos radavietės keliuose skirtinguose šalies regionuose, be pagrindo apibendrinti apie tolygų dažnumą visoje teritorijoje. Vaisiakūnių formavimosi sezonas Lenkijai skirtose lentelių suvestinėse apima mėnesius nuo rugpjūčio iki lapkričio (VIII–XI), o analogiškose Čekijos fenologinėse lentelėse dokumentuotas pasirodymas nuo rugsėjo iki spalio (IX–X).
Tyrėjas
Valgomumas ir virtuvė
Ustalenia źródłowe: jadalność, spożycie i wykorzystanie
- Valgomumas
- Valgomas — źródło oznaczenia
Materiał: po pełnej obróbce
Karel Tejkal, Vladimír Sojka, ČMS: Armillaria gallica · myko.cz/myko-atlas/Armillaria-gallica/: Popis and Kuchyňské využití; full page, atlas-level, Hagara2014 not read
- Reikalingas apdorojimas
- Reikalauja apdorojimo
Karel Tejkal, Vladimír Sojka, ČMS: Armillaria gallica · myko.cz/myko-atlas/Armillaria-gallica/: Popis and Kuchyňské využití; full page, atlas-level, Hagara2014 not read
- Vartojimas žalių
- Nuodingas
Materiał: surowy
Źródło bez opisu bibliograficznego · Artenliste Speisewert, Armillaria gallica etc. entry; W. Pätzold annotation on raw toxicity of Armillaria. Group-level author assessment explicitly covering listed Armillaria gallica, not a species-specific clinical trial.
Moksliniai pavadinimai ir taksonomija
- Galiojantis mokslinis pavadinimas
Armillaria gallica Marxm. & Romagn.
Nazwa naukowa Armillaria gallica Marxm. & Romagn. należy do rodziny obrzękowcowatych (Physalacriaceae). Została opublikowana w 1987 roku i jest uznawana przez Index Fungorum za nazwę bieżącą.
W literaturze mykologicznej takson ten bywał opisywany pod nazwami Armillaria bulbosa, Armillariella bulbosa oraz Armillaria mellea var. bulbosa. W części baz i atlasów (m.in. w polskim rejestrze GRej) preferowana bywa nazwa Armillaria lutea, traktowana w innych ujęciach jako synonim heterotypowy.
Taksono apimtis ir atpažinimo ribos
Nazwa Armillaria inflata uznawana jest za nazwę wątpliwą (nomen dubium) z powodu braku zachowanego materiału zielnikowego umożliwiającego jej jednoznaczną weryfikację molekularną w obrębie kompleksu A. cepistipes–A. gallica.
Rozpoznanie taksonomiczne opiera się na analizie mikrostruktury osłony, pomiarach zarodników oraz badaniach sekwencji genu tef1-α, gdyż sam region ITS nie zawsze w pełni rozdziela gatunki z tego kompleksu.
- Zakres ujęcia taksonomicznego
Przyjęto bieżące ujęcie Armillaria gallica (IF131162) oraz materiały oznaczone jako ten gatunek w pracy Antonína (2009, Czechy i Słowacja), atlasie czeskim i opracowaniu Kuo (USA). Doniesienia GRej jako A. lutea oraz powiązania nazw bulbosa/lutea zachowują własne zakresy taksonomiczne; nie przypisano ich automatycznie do wąsko rozumianej A. gallica. Ujęcie synonimii heterotypowej w NCBI nie oznacza scalenia taksonów w Index Fungorum. Dawny genet z Michigan, przekazy o grupie opieniek i materiały laboratoryjne rozpatruje się osobno.
[21] [25] [23] [22] [1]
Ekologija ir paplitimas
Laboratorinė diagnostika
Dane ustrukturyzowane
Papėdgrūdžiai
Kepurėlės žvynelių ląstelės
- Sienelės storis — kokybinis įvertinimas
- Sienelės storis — kokybinis įvertinimas: storasienis (šiek tiek). [28]
Kaulocistidės
Sagtelės
- Sagtys
- Sagtys: nėra. [21]
Himenialinės cistidės
Kiti laboratoriniai požymiai
Kepurėlės odelė
Sporos
Tyrimų medžiaga ir metodai
Sudėties ir aktyvumo tyrimas — Su 2024 — tas pats rezultatas ir trys dozės
Materiał: Frakcja polisacharydowa AgP z materiału opisanego przez autorów jako A. gallica z Heilongjiang; osobne komórki docelowe HepG2 (TCHu 72).
Zakres odczytu: Pełny tekst.
Ograniczenia: Doświadczenie dotyczyło wyłącznie wskazanej frakcji AgP i komórek HepG2 w modelu uszkodzenia oksydacyjnego. Nie przeprowadzono próby klinicznej. Wynik nie określa skuteczności leczniczej ani bezpieczeństwa spożywania owocników. Takson materiału podano według oznaczenia autorów; nie wykonano tutaj niezależnej identyfikacji.
[26]Archiwalny opis siedliska
Gatunek rozwija się jako saprotrof na martwym drewnie, pniakach i zagrzebanych korzeniach, a także jako słaby patogen nekrotroficzny na osłabionych drzewach liściastych (rzadziej iglastych), wywołując białą zgniliznę drewna.
Szerokie spektrum żywicieli obejmuje liczne rodzaje drzew liściastych (m.in. dąb, grab, buk, jesion, olsza, brzoza, lipa, klon) oraz iglastych (świerk, jodła, sosna, modrzew).
W Europie Środkowej owocnikowanie trwa zasadniczo od sierpnia do listopada, z największym nasileniem we wrześniu i październiku.
Archiwalny opis siedliska
W Ameryce Północnej grzyb występuje pospolicie w lasach liściastych i nadrzecznych na wschód od Gór Skalistych, owocnikując późnym latem i jesienią.
Archiwalny opis siedliska
W Azji Wschodniej owocniki notowano m.in. w październiku w sąsiedztwie upraw storczyka Gastrodia elata.
- Šaltiniuose pateikti rezultatai — Sporų skaičius ant bazidės
- Liczba zarodników na jednej podstawce wynosi 4. [24] [21]
- Šaltiniuose pateikti rezultatai — Himeninės cistidės ilgis
- na ostrzu blaszki: 15–40 µm [24]
na ostrzu blaszki: 15–25 µm [21] - Šaltiniuose pateikti rezultatai — Himeninės cistidės plotis
- na ostrzu blaszki: 5–12 µm [21]
na ostrzu blaszki: 2,5–5 µm [24] - Šaltiniuose pateikti rezultatai — Sporos ilgis
- 7,5–11 µm (skrajnie do 12 µm) [21]
7–9 µm [22]
7–10 µm [24]
Materiał badania: Europejski materiał A.gallica z pierwotnej pracy Antonína i współautorów2009. Nie jest to polska kolekcja ani próbka z galerii. Materiał suszony (przygotowanie opisano w Metodach): Średnia długość zarodnika w badanym materiale wynosi 8,9 mikrometra. [28] - Šaltiniuose pateikti rezultatai — Sporos plotis
- 5–6,5 µm [21]
4,5–6 µm [22]
4–6 µm [24]
Materiał badania: Europejski materiał A.gallica z pierwotnej pracy Antonína i współautorów2009. Nie jest to polska kolekcja ani próbka z galerii. Materiał suszony (przygotowanie opisano w Metodach): Średnia szerokość zarodnika w badanym materiale wynosi 5,5 mikrometra. [28]
Metody i zapisy źródłowe — Europejski materiał A.gallica z pierwotnej pracy Antonína i współautorów2009. Nie jest to polska kolekcja ani próbka z galerii.
Stan materiału: suszony.
Metoda źródłowa. Technika: mikroskopia świetlna (LM). Opis metody w źródle: Według ogólnych metod praca opiera się głównie na suszonym materiale. Źródło wymienia kilka mediów, nie przypisując jednego z nich do podanych średnich.
Układ strzępek skórki — zapis źródłowy: „Antonín et al.2009, A.gallica: Pileipellis a cutis of radially arranged hyphae. Radial is explicitly reported, not inferred from subradial or parallel.” [28]
Kształt podstawki — zapis źródłowy: „Antonín et al.2009, A.gallica: Basidia (narrowly) clavate. The clavate base shape is recorded; the optional narrow qualifier awaits its own approved attribute, not nearly.” [28]
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Antonín et al.2009, A.gallica: basidiospores7.5–11(12)×5.0–6.5µm, explicitly reported mean=8.9×5.5µm. Mean retained separately from source range.” [28]
Metody i zapisy źródłowe — Antonín V., Tomšovský M., Sedlák P., Májek T., Jankovský L. 2009. Mycological Progress 8:259–271. DOI 10.1007/s11557-009-0597-1
Długość podstawki — zapis źródłowy: „Podstawki 32–45 × 7,5–9 µm; długość 32–45 µm.” [21]
Szerokość podstawki — zapis źródłowy: „Podstawki 32–45 × 7,5–9 µm; szerokość 7,5–9 µm.” [21]
Długość kaulocystyd; Kształt kaulocystyd; Szerokość kaulocystyd — zapis źródłowy: „20–55×11–23 µm, szerokomaczugowate/pęcherzykowate/wrzecionowato-maczugowate.” [21]
Organizacja skórki kapelusza — zapis źródłowy: „Cutis radialnych ±walcowatych strzępek z nieregularnymi/koraloidowymi końcami.” [21]
Długość zarodnika — zapis źródłowy: „Zarodniki 7,5–11(12) × 5–6,5 µm; średnia 8,9 × 5,5 µm. Długość typowo 7,5–11 µm, wyjątkowo 12 µm.” [21]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „Często elipsoidalno-migdałowaty, rzadsze szerokoelipsoidalne.” [21]
Grubość ściany zarodnika — zapis źródłowy: „Cienko- i grubościenne warianty.” [21]
Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Zarodniki 7,5–11(12) × 5–6,5 µm; szerokość 5–6,5 µm, średnio 5,5 µm.” [21]
Metody i zapisy źródłowe — Michael Kuo, January 2017: Armillaria gallica; kolekcje HMK 09210401, 11020401, 09150721, 11121102
Szerokość elementów skórki — zapis źródłowy: „Cutis/ixocutis ze strefami elementów wzniesionych; elementy5–15 µm szerokości, bezbarwne/brązowe w KOH.” [24]
Długość zarodnika — zapis źródłowy: „Zarodniki 7–10 × 4–6 µm w czterech amerykańskich kolekcjach; długość 7–10 µm.” [24]
Powierzchnia zarodnika — zapis źródłowy: „Gładka.” [24]
Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Zarodniki 7–10 × 4–6 µm; szerokość 4–6 µm.” [24]
Metody i zapisy źródłowe — Owocniki opisane przez Antonína2009 jako A.gallica. Zestaw obejmuje kolekcje czeskie i słowackie oraz jedną austriacką; nie jest to nowy wynik polskiego materiału.
Obecność kaulocystyd — zapis źródłowy: „Źródło jawnie wymienia kaulocystydy i podaje ich wymiary oraz kształty.” [21]
Metody i zapisy źródłowe — Exact source material and scope: ["Exact source/material: Antonin2009 CZ/SK identified gallica;explicit cheilocystidia", {}, null, null]
Długość cystydy hymenialnej; Kształt cystydy hymenialnej; Szerokość cystydy hymenialnej — zapis źródłowy: „15–25×5–12 µm, przeważnie regularne maczugowate/subwalcowate/±wrzecionowate, czasem łańcuchy2(3)komórkowe.” [21]
Metody i zapisy źródłowe — Exact source material and scope: ["Exact source/material: Kuo US four collection description, not four spores or fruitbodies;explicit cheilocystidia", {}, null, null]
Długość cystydy hymenialnej; Kształt cystydy hymenialnej; Szerokość cystydy hymenialnej — zapis źródłowy: „15–40×2,5–5 µm, cylindryczne/faliste do nieregularnych, cienka ściana, bezbarwne w KOH.” [24]
Metody i zapisy źródłowe — Europejski materiał źródłowo oznaczony jako A.gallica, opisany przez Antonína i współautorów. Nie przypisano komórkom vouchera fotografii ani N całej pracy.
Stan materiału: suszony.
Metoda źródłowa. Technika: mikroskopia świetlna (LM). Opis metody w źródle: Ogólne metody morfologiczne: mikroskop Olympus BX, głównie suszony materiał; czerwień Kongo, KOH i odczynnik Melzera. Nie wskazano konkretnego medium przy każdym pomiarze komórek.
Długość; Szerokość — zapis źródłowy: „A.gallica description: pileus scale cells10–125(175)×5–25µm.” [28]
Długość; Szerokość — zapis źródłowy: „A.gallica description: terminal cells15–130×5–25µm.” [28]
Liczba przegród — zapis źródłowy: „A.gallica: pileus scale cells0–2-septate.” [28]
Kształt — zapis źródłowy: „A.gallica: scale cells ellipsoid, subfusoid to cylindrical; subfusoid is fusiform plus its own nearly qualifier.” [28]
Kształt — zapis źródłowy: „A.gallica: terminal cells subulate, ellipsoid to cylindrical.” [28]
Grubość ściany — ocena jakościowa — zapis źródłowy: „A.gallica: scale cells slightly thick-walled.” [28]
Budowa komórkowa — zapis źródłowy: „A.gallica: cheilocystidia2(3)-celled or in chains of cells in lower part. Multicellularity is recorded; exact count and anatomical chain scope are preserved separately.” [28]
Metody i zapisy źródłowe — Zarodniki gatunku opisanego w atlasie Česká mykologická společnost; bez numeru okazu, N i osobnej diagnozy DNA.
Barwa zarodnika w mikroskopie — zapis źródłowy: „Atlas CMS: výtrusy bezbarvé.” [22]
Metody i zapisy źródłowe — Karel Tejkal, Vladimír Sojka, ČMS: Armillaria gallica
Morfologija pagal Antonín 2009
Materiał: Autorski opis europejskich okazów A. gallica w pracy porównawczej. Cała praca obejmuje 51 okazów kilku gatunków; tej liczby nie przypisano pomiarom pojedynczego gatunku ani komórek. Oznaczenia materiałów kontrolowano metodą PCR-RFLP; kolekcje zachowano w BRNM.
Metoda: Morfologia opiera się na obserwacjach pierwszego autora. Mikroskopia świetlna dotyczyła głównie suszonego materiału. W ogólnych metodach wymieniono czerwień Kongo, KOH i odczynnik Melzera; nie dopisano wybranego medium do każdego wyniku.
Zakres wyników: Oddzielono komórki budujące łuski kapelusza od ich komórek końcowych oraz cheilocystyd. Źródłowe wymiary, kształty, przegrody i grubość ścian zachowują własne cele anatomiczne. Podany w makroskopii wymiar do 25 mm dotyczy podstawy trzonu.
Odczyt i ograniczenia: Ponownie odczytano tekst metod morfologicznych i cały opis A. gallica w autorskiej kopii na ResearchGate. Nie odczytano wszystkich tabel i wykresów; nie przypisano numerów stron na podstawie numeracji tekstu HTML. Sama obecność odczynnika Melzera w metodach nie ustala wyniku amyloidalności. Nie przeniesiono pomiarów A. cepistipes ani treści polecanych obok publikacji.
[28]Paplitimo patikra — apimtis ir apribojimai
Materiał: Polskie próby badania Żółciak 2003; lata 1988–1998. Liczba 1700 i 433 stanowiska dotyczy całego badania Armillaria, nie wyłącznie A. gallica.
Zakres odczytu: Pełny tekst.
Data przeglądu: 20.10.2026.
Ograniczenia: Wewnętrzna sprzeczność regionalna i błędnie wydrukowane 53°70′ pozostają nierozstrzygnięte. Brak danych o polskim sezonie miesięcznym w tym artykule.
[35]Apžvalgos apimtis
Prieš užbaigiant įrašą reikia papildyti arba patikrinti.
- Paplitimo regionų paieška reikalauja suderinimo.
- Ankstesnių išvadų sąsajas reikia patikrinti iš naujo.
- Atsiradus naujų šaltinių reikia patikrinti peržiūros metu aptiktą informaciją.
Teisinis pagrindas ir vertinimo apimtis
Analitiniai rezultatai
Sudėtis ir laboratorinis aktyvumas
- Tirto ekstrakto aktyvumas
- Tirto ekstrakto aktyvumas: antioksidacinis aktyvumas (HepG2, ekstraktas, aktyvumas nustatytas, polisacharidų frakcija, su2024.AgP). [26]
- Tiriamos medžiagos ekspozicijos koncentracija
- Tiriamos medžiagos ekspozicijos koncentracija: 100 µg/ml (HepG2, ekstraktas, su2024.AgP, šaltinyje nurodyta vertė). [26]
Tiriamos medžiagos ekspozicijos koncentracija: 400 µg/ml (HepG2, ekstraktas, su2024.AgP, šaltinyje nurodyta vertė). [26]
Tiriamos medžiagos ekspozicijos koncentracija: 200 µg/ml (HepG2, ekstraktas, su2024.AgP, šaltinyje nurodyta vertė). [26]
AgP polisacharidai — sudėtis ir ląstelių modelis
Materiał: Su i wsp. (2024) badali frakcję AgP z chińskiego materiału oznaczonego jako A. gallica przez wskazaną firmę. Celem doświadczenia były komórki HepG2 (TCHu 72).
Metoda: Skład oznaczano HPLC po hydrolizie i derywatyzacji PMP. W modelu DMEM wcześniejsza ekspozycja na AgP trwała 24 godziny, a późniejsza faza uszkodzenia H2O2 — 4 godziny. Badano żywotność, ROS, MDA, enzymy antyoksydacyjne i apoptozę.
Wynik: W hydrolizacie wykazano osiem monosacharydów. Autorzy raportują ograniczenie uszkodzenia oksydacyjnego komórek przez AgP. Tabela 1 podaje mg/g; §2.9 definiuje średnią ± SD.
Ograniczenia i droga cytowania: Odczytano pełny tekst. To wynik frakcji i modelu komórkowego, bez próby klinicznej. Nie przypisano danych hydrolizatu całemu owocnikowi. Cytowania 2,5–8 dotyczą A. mellea; nie przeniesiono ich tez na A. gallica. Ich pełnych tekstów nie odczytano.
[26]Svarbiausios medžiagos ir jų poveikis
Z kultur hodowlanych wyizolowano seskwiterpenowe estry arylowe z grupy melleolidów, w tym armimelleolid C oraz melleolid F.
W testach laboratoryjnych in vitro wyizolowany armimelleolid C wykazywał aktywność cytotoksyczną wobec linii komórkowych nowotworów piersi (IC₅₀ = 7,54 µmol/L).
Valgomumas
Materiał: Atlas myko.cz, sekcja kuchenna strony A. gallica.
Metoda: Odczyt strony; książka Hagara 2014 nieotwarta.
Wynik: Status jadalny po dłuższej obróbce, poziom atlasowy. Dolegliwości przypisane substancjom termolabilnym, bez identyfikacji związku.
Ograniczenia: Zdanie obejmuje wszystkie opieńki. Nie jest opisem przypadku klinicznego gallica.
[22]Žalingas poveikis suvalgius
Materiał: Abstrakt serii Wisconsin Poison Center oraz fragment tabeli NAMA 2018–2020.
Metoda: Oddzielenie nazwy rodzajowej i nazw innych gatunków od A. gallica.
Wynik: Są opisane samoograniczające się objawy żołądkowo-jelitowe po grzybach zgłaszanych jako Armillaria oraz po A. mellea, A. cf. solidipes i A. tabescens. Część identyfikacji była błędna.
Ograniczenia: Brak pełnego tekstu pracy z Wisconsin i brak sprawy oznaczonej jako A. gallica. Odczytany materiał nie pozwala przypisać tych przypadków wąsko rozumianemu gatunkowi A. gallica.
Droga cytowania: Abstrakt wydawcy; tabela NAMA tylko we fragmencie zwróconym przez wyszukiwanie.
[12]Grybienos bioliuminescencija — santrauka
Materiał: Grzybnia czterech genetów A. gallica na agarze słodowym albo drewnie korzeni Cornus florida. Osobno grzybnia sześciu genetów każdego z trzech gatunków.
Wynik: Bez oświetlenia otoczenia grzybnia świeciła stale. U A. gallica światło otoczenia i mechaniczne zaburzenie grzybni zwiększały świecenie. Nie było dobowej okresowości.
Zakres odczytu: tylko abstrakt
Ograniczenia: Pełnego tekstu nie otwarto. To grzybnia, nie owocnik.
[13]AGP ir fizinio krūvio sukeltas nuovargis — santrauka
Materiał i model: Sun i wsp. (2023) opisują polisacharyd AGP z owocników A. gallica i doświadczenie ostrego zmęczenia wysiłkowego na myszach. Abstrakt podaje masę cząsteczkową 23,007 kDa.
Wynik i ograniczenia: Autorzy raportują poprawę wytrzymałości i zmiany wskaźników metabolicznych oraz stresu oksydacyjnego. Odczytano abstrakt; pełne metody, dawki, liczebność i dokumentacja oznaczenia są niezweryfikowane. To nie jest badanie ludzi ani dowód zastosowania klinicznego.
[27]Ekologiniai tyrimai
Lenkija
Materiał: Żółciak 2003, 1988–1998, Polska.
Metoda: Izolaty i owocniki oznaczane metodami z pracy 1999 a, której nie otwarto.
Wynik: Występowanie w Polsce potwierdzone. Żywiciele tabeli są roślinami, na których stwierdzono grzyba, nie żywym otoczeniem.
Ograniczenia: Sprzeczność Sudety/Karpaty pozostaje nierozstrzygnięta i niezapisana. 53°70′ bez korekty. Brak miesięcy polskich.
[35]Padermės M3 genomas ir Gastrodia
Materiał: Szczep Armillaria gallica M3 przekazany przez Yunnan Senhao Fungi Industry, Xiaocaoba, Yiliang, Zhaotong, Yunnan. Grzybnia na PDA, 28 °C, ciemność. Genom PRJNA1082085, BioSample SAMN40199449.
Metoda: Illumina NovaSeq 6000 i Oxford Nanopore PromethION; składanie NECAT, korekta Racon i Pilon; adnotacje BUSCO, CAZy, PHI, GO, KEGG, Pfam, NR.
Wynik: Genom około 83,3–86,2 Mpz, 38 kontigów, N50 6 065 498 pz, GC 47,43%, 12 557 genów, kompletność BUSCO 95,4%. CAZy: 452 enzymy, w tym 191 GH i 73 GT. W PHI 3412 genów; 51,91% w klasie reduced virulence. Autorzy interpretują to jako słabszą patogenność i przydatność do wspólnej uprawy z Gastrodia elata. To wniosek z adnotacji genomu, nie z próby zakażenia.
Zakres odczytu: pełny otwarty tekst BMC Genomics, 31 marca 2025, od tła przez metody, wyniki, dyskusję i literaturę
Ograniczenia: W odczytanych metodach nie ma testu kojarzenia ani sekwencji użytej do oznaczenia M3. Twierdzenia o polisacharydach w tej pracy odsyłają do Sun 2023 i prac o A. mellea; nie są własnym wynikiem genomowym. Nie przenoszę liczb CAZy na owocnik.
Uwaga weryfikacji: Różne wielkości genomu podane w częściach publikacji zachowano jako wewnętrzną rozbieżność raportowania, a nie potwierdzony biologiczny przedział min–max. Nie znormalizowano ich do cechy gatunku.
Dalszy odczyt: Podczas niniejszej naprawy odczytano abstrakt Sun i wsp. (2023). Jego wynik dla myszy i ograniczenia przedstawiono osobno; pełnego tekstu ani przywołanych prac o A. mellea tutaj nie odczytano.
[17] [27]Padermės Jzi34 genomas ir Gastrodia
Materiał: Haploidalny szczep A. gallica Jzi 34, izolat pojedynczego zarodnika z owocnika zebranego w 2021 r. na plantacji w Luquan, Kunming, Yunnan. Genom JANYMC000000000, BioProject PRJNA874901.
Metoda: PacBio Sequel i Illumina NovaSeq PE150; płynna hodowla 10 dni, 25 °C, 115 obr./min; DNA metodą SDS.
Wynik: Około 79,9 Mpz, 60 kontigów, N50 2 535 910 pz, GC 47,44%, 16 280 genów, BUSCO 95,9%, powtórzenia około 4,1%. 664 CAZy, najwięcej GT w porównaniu z zestawionymi genomami Armillaria, 349 genów P450, 885 genów PHI, z czego 407 reduced virulence. Autorzy wiążą to z symbiozą z G. elata.
Zakres odczytu: pełny otwarty tekst BMC Genomics, 23 maja 2023
Ograniczenia: Metody nie podają, jakim badaniem potwierdzono, że owocnik źródłowy był A. gallica. Brak wyniku chemicznego owocnika i braku skuteczności klinicznej.
[15]Gastrodia ir kelmučių sąsajų apžvalga
Wynik: Gastrodia elata kiełkuje z Mycena, a później korzysta z Armillaria przy wzroście bulw. A. gallica jest wymieniona wśród gatunków używanych w uprawie, obok A. mellea, A. sinapina, A. singula i A. nabsnona. Tabela 2, za Morrison 2004, przypisuje A. gallica monopodialny pokrój ryzomorf. Skutki farmakologiczne dotyczą bulw G. elata, nie owocników A. gallica.
Zakres odczytu: pełny otwarty przegląd Frontiers in Plant Science, 8 stycznia 2024
Ograniczenia: Przegląd. Guo i wsp. 2016 oraz Morrison 2004 nie zostały otwarte. Nie wyprowadzam z niego protokołu uprawy.
[16]Derėjimo laikotarpis Lenkijoje — atlaso šaltinis
Materiał: Grzegorz Chodacki, 20 maja 2026
Wynik: Sezon: sierpień – listopad, szczyt wrzesień–październik. W FAQ ta sama strona wiąże występowanie z całym terenem Polski i powtarza sezon od sierpnia do listopada.
Ograniczenia: Atlas amatorski, bez przedstawionej metody badawczej. Szczyt wrzesień–październik jest oceną autora tego źródła; nie odczytano niezależnego badania polskiej fenologii. Wzmianki strony o genecie z Michigan nie potwierdzają jego przynależności do wąskiego ujęcia A. gallica.
[20]Buveinė ir paplitimas
Potwierdzony zasięg występowania
Wszystkie obszary potwierdzone w zapisanych danych źródłowych.
| Kraj | Regiony i stanowiska | Owocnikowanie | Šaltiniai |
|---|---|---|---|
| Čekija | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | IX–X |
|
| Lenkija | Buko giria; Lodzės vaivadija | VIII–XI |
|
Šaltiniai
- W2-GALLICA-NAMES
- Grok / Cursor CLI — propozycja badawcza, runda2
- Grok / Cursor CLI — propozycja badawcza, runda4
- cai 2023-jzi34 — rzeczywisty tekst źródłowy odczytany przez Groka i kontrolnie przez Codex.
- liu 2024-frontiers — rzeczywisty tekst źródłowy odczytany przez Groka i kontrolnie przez Codex.
- luo 2025-m3 — rzeczywisty tekst źródłowy odczytany przez Groka i kontrolnie przez Codex.
- Pierwotny zapis źródłowy — P0: armillaria_gallica
- polish-atlas-phenology — rzeczywisty tekst źródłowy odczytany przez Groka i kontrolnie przez Codex.
- Antonín V., Tomšovský M., Sedlák P., Májek T., Jankovský L. 2009. Mycological Progress 8:259–271. DOI 10.1007/s11557-009-0597-1 (także [28])
- Karel Tejkal, Vladimír Sojka, ČMS: Armillaria gallica
- Marek Snowarski, GRej: Armillaria lutea / A. gallica
- Michael Kuo, January 2017: Armillaria gallica; kolekcje HMK 09210401, 11020401, 09150721, 11121102
- NCBI Taxonomy 47427: Armillaria gallica
- Su et al. 2024. The antioxidant activity of polysaccharides from Armillaria gallica. Frontiers in Nutrition11:1277877.
- Sun et al. 2023, Int J Biol Macromol241:124611 — odczyt abstraktu.
- First Nature, Pat O’Reilly, Armillaria gallica, Bulbous Honey Fungus
- eli.gov.pl
- eli.gov.pl
- protection-2014-1408.pdf
- trade-2026-258.pdf
- Żółciak 2003 — występowanie i żywiciele opieniek w Polsce.