Muchomorowate
Amanitaceae R. Heim ex Pouzar
Muchomorowate to naziemne grzyby mikoryzowe o zarodnikach białych. U młodych owocników całe ciało otoczone jest osłoną całkowitą (velum universale), która po pęknięciu pozostawia u dołu bulwiastą pochwę, a na kapeluszu często łatki. Pod kapeluszem znajduje się zwisający pierścień.
🔬 Kluczowe cechy diagnostyczne rodziny
- 1 Obecność bulwiastej podstawy otoczonej luźną pochwą (kielichem)
- 2 Białe, gęste blaszki nieprzyrośnięte do trzonu (wolne)
- 3 Śnieżnobiały wysyp zarodników
- 4 Zwisający kołnierz (pierścień) na trzonie
Terenowa zasada bezpieczeństwa
ŚMIERTELNE ZAGROŻENIE: Muchomor zielonawy (sromotnikowy) i jadowity zawierają amatoksyny niszczące wątrobę i nerki. Każdy grzyb z białymi blaszkami i pochwą u podstawy musi być bezwzględnie omijany!
🍄 Gatunki z rodziny Muchomorowate (23)
Wszystkie rodziny →
Muchomor czerwony
Amanita muscaria
Najbardziej rozpoznawalny grzyb świata. Jaskrawoczerwony kapelusz z białymi łatkami (resztkami osłony). Blaszki czysto białe, gęste. Na trzonie wyraźny zwisający biały pierścień. U podstawy trzonu bulwa z kilkoma rzędami brodawek tworzących wałeczki.
Muchomor sromotnikowy (zielonawy)
Amanita phalloides
Kapelusz gładki, oliwkowozielony, żółtawozielony lub szarozielony, bez łusek. Blaszki śnieżnobiałe, gęste, wolne (nie dochodzą do trzonu). Na trzonie biały zwisający pierścień. U podstawy trzonu bulwa tkwi w WYRAŹNEJ, LUŹNEJ BIAŁEJ WORKOWATEJ POCHWIE (kielichu w ściółce). Miąższ ma słodkawy, miodowy zapach.
Muchomor jadowity
Amanita virosa
Cały owocnik jest ŚNIEŻNOBIAŁY. Kapelusz stożkowaty lub dzwonkowaty, biały, jedwabisty. Trzon biały, z wełnistymi kosmkami. Na trzonie błoniasty pierścień. Podstawa trzonu bulwiasta, otoczona wyraźną, luźną pochwą. Rośnie głównie w lasach świerkowych i górskich.
Muchomor plamisty
Amanita pantherina
Kapelusz brązowy lub szarobrązowy, gęsto pokryty drobnymi, czysto BIAŁYMI łatkami. Brzeg kapelusza wyraźnie prążkowany. Blaszki białe. Pierścień gładki, bez prążków. Podstawa trzonu bulwiasta, otoczona charakterystycznym wałeczkiem z kołnierzykowatą pochwą.
Muchomor czerwieniejący
Amanita rubescens
Kapelusz czerwonobrązowy, mięsisty, z brudnoróżowymi lub szarawymi łatkami. KROK DIAGNOSTYCZNY: miąższ po przekrojeniu lub uszkodzeniu powoli, ale wyraźnie CZERWIENIEJE (różowieje). Pierścień na trzonie jest od góry wyraźnie PRĄŻKOWANY.
Muchomor cytrynowy
Amanita citrina
Kapelusz bladożółty, cytrynowy lub kremowy, pokryty nieregularnymi płatowatymi łatkami. Podstawa trzonu z wyraźnie odciętą, kolistą bulwą jak obciętą nożem (bez wolnego kielicha). Miąższ wydziela intensywny, niemiły zapach surowych ziemniaków lub rzodkwi.
Muchomor twardawy
Amanita excelsa
Kapelusz szarobrązowy, pokryty szarymi, mączystymi łatkami. Trzon gruby, twardy, z prążkowanym pierścieniem od góry. Podstawa trzonu bulwiasto zgrubiała, zaostrzona ku dołowi, z pierścieniowatymi strefami brodawek. Miąższ biały, nie czerwienieje, o zapachu rzodkwi.
Muchomor wiosenny
Amanita verna
Czysto biały muchomor pojawiający się w ciepłych lasach liściastych już późną wiosną i latem. Kapelusz gładki, biały. Blaszki białe. Na trzonie biały zwisający pierścień. Podstawa trzonu tkwi w wyraźnej workowatej pochwie.
Muchomor rdzawy (panienka)
Amanita fulva
Należy do bezpierścieniowych muchomorów (mglejarek). Kapelusz rudopomarańczowy lub cynamonowy, ze żłobionym, prążkowanym brzegiem. Trzon smukły, CAŁKOWICIE BEZ PIERŚCIENIA, wyrastający z luźnej, czerwonobrązowo nakrapianej pochwy u dołu.
Muchomor cesarski
Amanita caesarea
Jeden z najsłynniejszych grzybów jadalnych świata. Kapelusz złocistopomarańczowy, gładki, bez łatek. Blaszki, trzon i pierścień są JASKRAWO CYTRYNOWOŻÓŁTE! U podstawy trzonu tkwi gruba, biała, workowata pochwa przypominająca skorupkę pękniętego jajka.
Muchomor królewski
Amanita regalis
Północny i górski krewny muchomora czerwonego. Kapelusz ciemnobrązowy, czekoladowy lub wątrobianobrązowy, gęsto pokryty żółtawymi lub ochrowymi łatkami. Blaszki białawe do żółtawych. Trzon z pierścieniem, u podstawy z bulwą z kilkoma rzędami brodawek.
Muchomor szyszkowaty
Amanita strobiliformis
Potężny, majestatyczny muchomor ciepłych lasów liściastych na wapieniu. Kapelusz kredowobiały do szarawego, pokryty wielkimi, grubymi, wielobocznymi piramidalnymi łatami przypominającymi łuski szyszki. Brzeg kapelusza zwiesza się w postaci miękkich frędzli.
Muchomor porfirowy
Amanita porphyria
Pospolity w wilgotnych borach iglastych. Kapelusz szarofioletowy, purpurowobrązowy, ołowiany z nielicznymi szarymi łatkami. Trzon szary z ciemniejszym, zwisającym, szarofioletowym pierścieniem. Bulwa podstawy trzonu wyraźnie obrzeżona kantem. Zapach surowych, kiełkujących ziemniaków.
Muchomor mglejarka (szary)
Amanita vaginata
Należy do podrodzaju mglejarek (brak pierścienia!). Kapelusz ołowianoszary, srebrzystoszary, o silnie i głęboko prążkowanym brzegu. Trzon wysmukły, gładki, BEZ PIERŚCIENIA, wyrastający z wysokiej, luźnej, białej pochwy.
Muchomor żółtawy (mglejarka żółtawa)
Amanita crocea
Piękna mglejarka o jaskrawo pomarańczowożółtym, szafranowym kapeluszu z głęboko karbowanym brzegiem. Trzon wysmukły, pokryty zygzakowatym, pomarańczowym wzorkiem, BEZ PIERŚCIENIA. U podstawy wysoka, białawo-ochrowa pochwa.
Muchomor szaropochwowy
Amanita submembranacea
Górska mglejarka o oliwkowobrązowym lub szarozielonkawym kapeluszu z mocno prążkowanym brzegiem. Cechą wyróżniającą jest szara lub popielata pochwa u podstawy trzonu (u innych mglejarek pochwa jest biała). Brak pierścienia.
Muchomor strefowany
Amanita battarrae
Mglejarka o kapeluszu szarobrązowym z ciemniejszym, prawie czarnym pierścieniem (strefą) w połowie promienia kapelusza. Brzeg silnie bruzdkowany, brak pierścienia na trzonie.
Muchomor bezpochwowy (wielkopochwowy)
Amanita ceciliae
Bardzo duża mglejarka dorastająca do 15-20 cm średnicy. Kapelusz brązowy, żółtobrązowy, pokryty dużymi szarymi łatami. Pochwa u podstawy trzonu jest nietrwała i szybko rozpada się na szare pasy na trzonie (stąd nazwa "bezpochwowy"). Brak pierścienia.
Muchomor olchowy
Amanita friabilis
Niewielki, rzadki muchomor rosnący wyłącznie w olsach i nadrzecznych łęgach pod olchami na bagnistym podłożu. Kapelusz szarobrązowy, gęsto pokryty szarym, kłaczkowatym nalotem. Brak pierścienia.
Muchomor brązowawy
Amanita eliae
Ciepłolubny gatunek dąbrów. Kapelusz beżowy, jasnobrązowawy do izabelowatego, z białawymi łatkami. Trzon smukły, głęboko tkwiący w ziemi z wrzecionowato korzeniastą podstawą bulwy i wąskim pierścieniem.
Muchomor szorstki (żółtawy)
Amanita franchetii
Rzadki, ciepłolubny gatunek lasów liściastych na wapieniu. Kapelusz żółtawobrązowy, pokryty drobnymi, ostrymi, siarkowożółtymi łatkami. Pierścień i brzeg kapelusza z żółtawymi kłaczkami.
Muchomor jeżowaty
Amanita echinocephala
Ciepłolubny wapieniolubny muchomor o kredowobiałym kapeluszu pokrytym gęstymi, ostrymi, sterczącymi stożkowatymi brodawkami przypominającymi kolce jeża. Blaszki z zielonkawym lub seledynowym odcieniem.
Muchomor bladawy
Amanita lividopallescens
Duża mglejarka o kremowobiaławym, kości słoniowej lub bladoochrowym kapeluszu z bruzdkowanym brzegiem. Trzon biały, bez pierścienia, osadzony w wysokiej, białej pochwie.