Jadalny
Wymaga obróbki
Na surowo trujący
Ustaw lokalizację, żeby zobaczyć dane dla swojego regionu.










Muchomor mglejarka (Amanita vaginata) to szeroko rozprzestrzeniony w strefie umiarkowanej grzyb naziemny z sekcji Vaginatae. Charakteryzuje się brakiem pierścienia i obecnością pochwy u podstawy trzonu. Występuje powszechnie w lasach liściastych oraz iglastych od wczesnego lata do jesieni.
Rozpoznawanie, siedlisko i najważniejsze różnice.
Grzybiarz
Budowa owocnika
- Typ budowy
- Owocnik ma kapelusz i trzon.
Kapelusz
- Kształt
- Kapelusz może mieć kształt wypukły lub płaski; u młodych owocników — dzwonkowaty lub jajowaty; u dojrzałych owocników — wypukły lub płaski.
- Ukształtowanie powierzchni
- Powierzchnia kapelusza jest gładka.
- Pokrycie
- Powierzchnia kapelusza jest naga.
- Połysk powierzchni
- Powierzchnia kapelusza jest lśniąca.
- Lepkość i śluzowatość
- W wilgotnych warunkach powierzchnia kapelusza jest lepka.
- Kolor
- Kapelusz może być popielaty, szary, szarochrowy lub białawy, u młodych owocników może być białawy, u dojrzałych owocników może być szary lub niebieskoszary / szaroniebieski.
- Ukształtowanie powierzchni brzegu
- Brzeg kapelusza jest bruzdkowany.
- Resztki osłony na brzegu
- Na brzegu kapelusza nie występują resztki osłony.
- Średnica
- Kapelusz może mieć średnicę od 30 do 120 milimetrów, a dla materiału z Chin może mieć średnicę od 30 do 70 milimetrów.
- Środek
- Kapelusz ma garbek.
- Zasięg rowkowania brzegu kapelusza
- W materiale z Chin rowkowanie brzegu kapelusza może sięgać od 0,1 do 0,3 promienia kapelusza.
- Obecność resztek osłony na kapeluszu
- Stwierdzono obecność lub brak resztek osłony na kapeluszu.
- Barwa resztek osłony na kapeluszu
- W materiale z Chin resztki osłony na kapeluszu są białe.
- Postać resztek osłony na kapeluszu
- W materiale z Chin resztki osłony na kapeluszu mają postać łatek.
Spód kapelusza
- Typ
- Hymenofor ma budowę blaszkową.
Blaszki przy trzonie
- Połączenie z trzonem
- Blaszki są wolne od trzonu.
- Profil
- Blaszka jest brzuchata.
- Barwa
- Hymenofor może być białawy lub biały.
- Ostrze
- Ostrze blaszki jest kłaczkowate.
- Zróżnicowanie długości blaszek
- Blaszki mają nierówne długości.
- Rozstaw
- Blaszki są gęste.
- Grubość blaszek
- Blaszki są cienkie.
- Kształt zakończenia międzyblaszki
- W materiale z Chin zakończenie międzyblaszki jest ucięte.
- Blaszeczki
- Stwierdzono obecność blaszeczek.
Trzon i podstawa
- Położenie
- Trzon ma położenie centralne.
- Kształt
- Trzon może mieć kształt walcowaty lub zwężający się ku górze.
- Kolor
- Trzon może być białawy, biały, szary lub szarawy.
- Ukształtowanie powierzchni
- Powierzchnia trzonu jest gładka.
- Pokrycie powierzchni
- Powierzchnia trzonu może być kłaczkowata lub z kosmkami. U młodych owocników może być łuskowata.
- Spękanie powierzchni trzonu
- Powierzchnia trzonu czasami pęka podłużnie.
- Wnętrze
- Trzon jest pusty, także u dojrzałych owocników.
- Konsystencja
- Trzon jest kruchy.
- Długość
- Trzon może mieć długość do 200 milimetrów, a dla materiału z Chin może mieć długość od 50 do 100 milimetrów.
- Grubość
- Trzon może mieć grubość do 20 milimetrów, a u góry dla materiału z Chin może mieć grubość od 5 do 20 milimetrów.
- Pochwa
- Stwierdzono obecność pochwy.
Pierścień
- Obecność
- Pierścień nie występuje u tego gatunku.
Bulwa
- Obecność
- W materiale z Chin u podstawy trzonu nie występuje bulwa.
Osłona u podstawy
- Budowa
- Osłona u podstawy trzonu jest workowata.
- Barwa pochwy i osłony u podstawy trzonu
- Osłona u podstawy trzonu jest biała.
- Materiał pochwy i osłony u podstawy trzonu
- Osłona u podstawy trzonu jest błoniasta.
Miąższ
- Barwa
- Miąższ może być białawy, a w kapeluszu może być biały.
- Odporność na przełamanie lub rozerwanie
- Miąższ jest kruchy, także u dojrzałych owocników.
- Sprężystość
- U młodych owocników miąższ jest sprężysty.
- Zapach
- Zapach miąższu jest słaby; jest niewyróżniający się.
- Wyróżnialność smaku miąższu
- Smak miąższu jest niewyróżniający się.
- Grubość
- Miąższ jest cienki.
Gdzie i kiedy rośnie
- Siedlisko
- Grzyb może występować w zaroślach, w parkach, na łąkach, w lasach liściastych lub w lasach iglastych.
- Podłoże
- Bezpośrednim podłożem wzrostu może być gleba.
- Sposób wyrastania
- Owocniki mogą wyrastać pojedynczo lub po kilka.
- Częstość
- Owocnikowanie
- Owocniki mogą pojawiać się od czerwca do października.
- Obszar występowania
- Potwierdzono występowanie w Polsce.
Jadalność i kuchnia
- Jadalność
- Jadalny
- Wymagana obróbka
- Wymaga obróbki
- Spożycie na surowo
- Na surowo trujący
- Ocena kulinarna
- Neutralny
Prawo
- Ochrona
- W Polsce nie podlega ochronie gatunkowej.
- Handel
- W Polsce nie jest dopuszczony do obrotu handlowego ani do produkcji przetworów grzybowych.
Z czym można pomylić

Irene Andersson (irenea) · CC BY-SA 3.0
Zmniejszono do maksymalnie 1600 pikseli i zapisano jako JPEG; zachowano proporcje, pełny kadr i barwy. Oryginał zachowano.
Źródło zdjęcia · CC BY-SA 3.0Amanita battarrae
Najważniejsze różnice
Muchomor szary (Amanita vaginata) różni się od muchomora oliwkowego kapeluszem o jednolitym odcieniu bez koncentrycznego strefowania oraz gładkim, białym trzonem pozbawionym ciemniejszych łusek.

archenzo · CC BY-SA 3.0
Wersja JPEG o szerokości1280px przygotowana przez Wikimedia Commons; bez lokalnej zmiany kadru i koloru.
Źródło zdjęcia · CC BY-SA 3.0Muchomor złotawy
Amanita ceciliae
Najważniejsze różnice
Muchomor szary (Amanita vaginata) odznacza się gładkim, białym trzonem pozbawionym ciemnych łusek i zygzakowatego wzoru.
FAQ
Czy muchomor mglejarka jest bezpieczny do spożycia na surowo?
Nie, w stanie surowym jest trujący. Zawiera toksyny powodujące hemolizę, które rozkładają się dopiero po dokładnym ugotowaniu.
W jakich lasach najłatwiej go znaleźć?
Występuje w lasach liściastych, iglastych i mieszanych, szczególnie pod brzozami, dębami, bukami oraz sosnami.
W jakich miesiącach owocuje ten gatunek?
Owocniki pojawiają się od czerwca do października, z największym nasileniem w lipcu, sierpniu i wrześniu.
Jaki ma smak po obróbce termicznej?
Charakteryzuje się delikatnym, łagodnym, lekko orzechowym i przyjemnym smakiem o miękkiej konsystencji.
Czy ten grzyb posiada pierścień na trzonie?
Nie, należy do grupy muchomorów bezpierścieniowych, a u podstawy trzonu ma jedynie wyraźną, wolną pochwę.
Jakie rodzaje gleby preferuje?
Rośnie najlepiej na glebach umiarkowanie wilgotnych, piaszczystych oraz kwaśnych, często pośród mchów i wrzosów.
Czy jest popularny w kuchni innych krajów europejskich?
Tak, jest tradycyjnie ceniony i chętnie jadany w kuchni regionalnej we Francji oraz we Włoszech.
Skąd pochodzi polska nazwa 'mglejarka'?
Nazwa nawiązuje do mglistego, szarego zabarwienia kapelusza oraz zwiewnej, kruchej budowy owocnika.
Czy dawniej stosowano ten gatunek w rzemiośle?
Tak, w barwierskie ludowym wywary z kapeluszy służyły do barwienia przędzy lnianej i wełnianej na szarobeżowo.
Jak przygotować ten grzyb do bezpiecznego jedzenia?
Wymaga długiego gotowania, a wywar z pierwszego gotowania należy wylać, by uniknąć zaburzeń żołądkowych.
Miłośnik
Nazwy i historia
- Obowiązująca nazwa krajowa
- muchomor szarawy
- Obowiązująca nazwa taksonomiczna
- Amanita vaginata (Bull.) Lam.
- Inne nazwy krajowe
- muchorówka bura, czubki, kania, kołpaczek, kurpytka popielata, cienkonóżka, pohnojka leśna, pniakówka pszeniczna, surojeżka siwa, bedłka mglejarka, maglejan, mglejara, bedłka pochwa, igielnica
- Dawne nazwy krajowe
- bedłka pochwowata, bedłka, muchar pochwiasty, mglejarka pochwiasta, podsadka pochwiasta
- Pozostałe nazwy
- panienka, muchomor mglejarka
Obserwacje w domu
Wysyp zarodników
- Potrzebne materiały
- świeży, dojrzały kapelusz, kartka papieru, szklanka lub miseczka, woda
- Czas
- 2–24 h
- Wykonanie
- Połóż kapelusz spodem na papierze.
- Dodaj kroplę wody na wierzch i przykryj.
- Po 2–24 godzinach podnieś kapelusz i obejrzyj osad.
Czego szukać
- Barwa wysypu
- Wysyp zarodników ma barwę białą.
Pod mikroskopem
- Potrzebne materiały
- mikroskop świetlny, szkiełko podstawowe i nakrywkowe, igła, woda, zarodniki z wysypu
- Wykonanie
- Przenieś igłą odrobinę wysypu na szkiełko.
- Dodaj kroplę wody, przykryj szkiełkiem i obejrzyj zarodniki.
Czego szukać
- Kształt zarodnika
- Zarodnik może mieć kształt kulisty lub niemal kulisty.
- Powierzchnia zarodnika
- W obserwacjach mikroskopowych powierzchnię zarodnika opisywano jako gładką.
- Wymiary
- Zarodnik może mieć długość od 9,2 do 13,0 mikrometra i szerokość od 7,7 do 13,0 mikrometra.
Wymiary porównuj po skalibrowaniu skali mikroskopu.
Ekologia i rozmieszczenie
- Odczyn gleby
- Preferuje gleby kwaśne.
- Gleba
- Może preferować gleby ilaste, gliniaste lub piaszczyste.
- Wapienność gleby
- Występuje na glebie wapiennej.
- Żyzność gleby
- Preferuje gleby żyzne.
- Drzewa liściaste w otoczeniu
- W otoczeniu rosną buki, dęby, brzoza, jarząb pospolity i topole, w tym osika.
- Drzewa iglaste w otoczeniu
- W otoczeniu rosną świerki (w tym świerk pospolity).
- Krzewy w otoczeniu
- W otoczeniu rosną kosodrzewina i leszczyna.
- Partnerzy mikoryzowi
- Mikoryzę z tym grzybem tworzą brzoza, leszczyna pospolita i topola osika.
Mikoryzę z tym grzybem tworzy fagaceae.
Mikoryzę z tym grzybem tworzy pinaceae. - Sposób odżywiania
- Gatunek ma sposób odżywiania ektomikoryzowy.
Zastosowania pozakulinarne
Poza tradycją kulinarną muchomor mglejarka znajdował dawniej zastosowanie w rzemiośle wiejskim oraz praktykach domowych. Dojrzałe owocniki o ciemnoszarym zabarwieniu bywały dawniej wykorzystywane w naturalnym farbiarstwie domowym, służąc do barwienia włókien wełnianych i lnianych na stonowane odcienie beżu, szarości i jasnego brązu po utrwaleniu ałunem.
W tradycyjnym ziołolecznictwie ludowym w niektórych rejonach Karpat świeże, roztarte fragmenty pochwy i kapelusza stosowano niekiedy jako prymitywny okład na drobne stłuczenia skóry, choć praktyka ta stopniowo zanikła z uwagi na toksyczność surowego grzyba. W wierzeniach ludowych suszone fragmenty mglejarki bywały także używane w rytuałach okadzania zabudowań gospodarskich w celu ochrony inwentarza przed złymi mocami i chorobami o nieznanym pochodzeniu podczas przesilenia jesiennego.
Historia i kultura
Muchomor szarawy zajmuje osobliwe miejsce w europejskiej kulturze mykologicznej i dawnej tradycji ludowej. W polskim nazewnictwie wiejskim funkcjonował pod wieloma barwnymi określeniami regionalnymi, takimi jak mglejarka, czubek, panienka czy bedłka szara, co odzwierciedlało jego powszechną obecność w świadomości mieszkańców wsi. W wierzeniach i porzekadłach ludowych masowe pojawianie się mglejarek pod koniec lata traktowano jako wróżbę i zwiastun rychłego, obfitego wysypu cenionych grzybów jesiennych. W XIX-wiecznym piśmiennictwie przyrodniczym gatunek ten opisywano ze szczególną uwagą ze względu na brak pierścienia na trzonie. Ta cecha morfologiczna stała się podstawą do wydzielenia go przez dawnych taksonomów do odrębnego rodzaju Amanitopsis, co przez dziesięciolecia wywoływało ożywione debaty w literaturze mykologicznej. W folklorze niektórych regionów słowiańskich przypisywano mu ambiwalentne znaczenie symboliczne: z jednej strony doceniano jego delikatność, z drugiej zaś srebrzystoszary kolor i smukła sylwetka budziły respekt oraz asocjacje z leśnymi zjawami i porannymi mgłami, od których wywodzi się jedna z jego najstarszych rodzimych nazw.
Jadalność i bezpieczeństwo
Muchomor szarawy jest gatunkiem jadalnym, jednak bezwzględnie wymaga dokładnej i dostatecznie długiej obróbki termicznej przed spożyciem. W stanie surowym lub niedogotowanym wykazuje właściwości trujące, wywołując dolegliwości żołądkowo-jelitowe oraz niszczenie krwinek wskutek obecności termolabilnych toksyn, które ulegają całkowitemu rozkładowi dopiero pod wpływem wysokiej temperatury. Bezpieczne spożycie gwarantuje obgotowanie z odlaniem wody bądź staranne wysmażenie lub uduszenie. Miąższ tego grzyba odznacza się kruchą, delikatną konsystencją oraz łagodnym, lekko słodkawym smakiem o przyjemnej, orzechowej nucie. Ze względu na wysoką łamliwość owocników zbiór w celach konsumpcyjnych bywa kłopotliwy, a przetwarzanie wymaga dużej ostrożności, by nie rozkruszyć kapeluszy. W wielu krajach Europy Południowej, szczególnie we Włoszech oraz w niektórych rejonach Francji, gatunek ten uchodzi za ceniony przysmak lokalny, chętnie pozyskiwany przez doświadczonych zbieraczy. Z kolei w Europie Środkowej i Północnej tradycja jego jadania jest znacznie skromniejsza, a część konsumentów podchodzi do niego z dużą rezerwą ze względu na przynależność do rodzaju muchomorów.
Siedlisko i występowanie
Muchomor mglejarka występuje pospolicie w lasach liściastych, iglastych oraz mieszanych na terenie całej strefy umiarkowanej półkuli północnej. Rośnie pojedynczo lub w niewielkich grupach, preferując gleby kwaśne, piaszczyste oraz umiarkowanie wilgotne, często porośnięte mchami. Tworzy związki mikoryzowe przede wszystkim z brzozami, dębami, bukami, sosnami oraz świerkami. Spotkać go można także na obrzeżach borów, leśnych polanach, wrzosowiskach i w parkach pod starszymi drzewami.
Sezon owocnikowania rozpoczyna się zazwyczaj w czerwcu i trwa do końca października, z głównym nasileniem pojawu od lipca do września. W chłodniejszych rejonach borealnych oraz na obszarach podgórskich pierwsze owocniki pojawiają się nieco później, najczęściej dopiero w lipcu, a sezon kończy się wraz z pierwszymi jesiennymi przymrozkami we wrześniu. W cieplejszym klimacie południa Europy występuje jeszcze w listopadzie.
Źródła
- Commanster: Amanita vaginata
- Naturalis Interactive Guide: Amanita vaginata
- Karel Tejkal, Česká mykologická společnost: A.vaginata
- GRej, Amanita vaginata
- Stadt Wien, Marktamt: Grauer Scheidenstreifling
- Chu i in. 2021, Inoculation With Ectomycorrhizal Fungi…, DOI 10.3389/fmicb.2021.687304
- Wojewoda 2003, Checklist of Polish larger Basidiomycetes, s. 51
Badacz
Jadalność i kuchnia
Ustalenia źródłowe: jadalność, spożycie i wykorzystanie
- Jadalność
- Jadalny — źródło oznaczenia
Zarzyński, Grzyby polskich lasów, s. 306–307 · s. 306 (PDF 304), Właściwości użytkowe: grzyb jadalny; odrębnie zastrzeżono zakaz jedzenia na surowo.
- Spożycie na surowo
- Trujący
Materiał: surowy
Zarzyński, Grzyby polskich lasów, s. 306–307 · s. 306 (PDF 304), Właściwości użytkowe: przed obróbką termiczną lekkie właściwości trujące.
- Wymagana obróbka
- Wymaga obróbki
Zarzyński, Grzyby polskich lasów, s. 306–307 · s. 306 (PDF 304), Właściwości użytkowe; wyraźne przeciwstawienie surowego i poddanego obróbce, bez dopisania minut lub temperatury.
- Ocena kulinarna
- Neutralny
Zarzyński, Grzyby polskich lasów, s. 306–307 · s. 306 (PDF 304), Właściwości użytkowe: bez wyraźnego smaku i większych walorów smakowych; ocena atlasu, nie test toksykologiczny.
Nazwy naukowe i taksonomia
- Obowiązująca nazwa naukowa
Amanita vaginata (Bull.) Lam.
Zakres taksonu i ograniczenia oznaczania
W tradycyjnym, szerokim ujęciu nazwa Amanita vaginata obejmowała zespół trudnych do odróżnienia form z sekcji Vaginatae. Nowożytne rewizje filogenetyczne oparte na analizie markerów molekularnych (ITS, LSU, RPB1, TEF1-α) wykazały w tej grupie obecność kilkudziesięciu odrębnych linii ewolucyjnych i doprowadziły do wyodrębnienia nowych, szarych gatunków, takich jak A. deflexa, A. griseofulva oraz A. opaca.
[1] [30]- Zakres ujęcia taksonomicznego
Amanita vaginata nomenclatural name IF114685; source-specific traditional broad atlas concepts, without assigning them to a molecularly delimited European A.vaginata sensu stricto. Indian ethnographic material retains its own broad attribution; Varga2024 section-level methods/new species are not results of this species.
[31] [1] [30]
Ekologia i rozmieszczenie
Diagnostyka laboratoryjna
Dane ustrukturyzowane
Podstawki
- Sprzążki
- Nie stwierdzono sprzążek w badanych tkankach owocnika. [53]
Cystydy hymenialne
Skórka kapelusza
- Wygląd optyczny strzępek skórki
- Komórki dolnej warstwy skórki kapelusza są bezbarwne i przejrzyste. [49]
- Układ strzępek skórki
- Komórki dolnej warstwy skórki kapelusza są ułożone równolegle. [49]
- Osadzenie strzępek skórki w substancji żelowej
- W górnej warstwie skórki strzępki są osadzone w substancji żelowej. [49]
Reakcje z odczynnikami
- Reakcja amyloidalna
- Reakcja amyloidalna zarodników po zastosowaniu Melzer (w oryginale Malzer) jest ujemna. [49]
Zarodniki
- Średni iloraz długości i szerokości zarodnika
- Średni iloraz długości i szerokości zarodnika wynosi 1,01 (odchylenie standardowe: 0,03). [53]
- Krople wewnątrz zarodnika
- W zarodniku stwierdzono 1 dużą kroplę. [49]
- Iloraz długości i szerokości zarodnika
- Iloraz długości i szerokości zarodnika może wynosić od 1,0 do 1,33. [49] [53]
Materiał i metody badań
Opis cech — źródło i zakres
Materiał: Ocena cech miąższu w uniwersyteckiej karcie Amanita vaginata; brak numeru okazu i panelu sensorycznego.
Zakres odczytu: Pełny tekst.
Ograniczenia: Atlasowa ocena zapachu, nie pomiar związku chemicznego ani wskazanie do próbowania surowego grzyba.
[43]Dane mikroskopowe — źródło i ograniczenia
Materiał: Zbiorczy wynik zarodników A. vaginata var. vaginata w §3.2.10, materiał chiński.
Zakres odczytu: Pełny tekst.
Ograniczenia: Qm jest podaną średnią ilorazów, SD nie jest zakresem min–max. Brak wyliczania Q z niezależnych skrajnych długości i szerokości.
[53]Badanie składu i aktywności — Malacara-Marquez i in (2026)
Materiał: Ekstrakt metanolowy owocników oznaczonych przez autorów jako A. vaginata, w pracy obejmującej sześć gatunków. Przypisano wyłącznie jakościowy wynik podany dla A. vaginata i linii MCF7.
Zakres odczytu: Abstrakt.
Ograniczenia: Abstrakt nie podaje swoistego dla tego gatunku IC50. Nie przypisano zakresu LD50 z całego panelu ani wartości innych gatunków. Wynik in vitro nie potwierdza leczenia człowieka ani toksyczności całego posiłku.
[44]Badanie składu i aktywności — materiał i ograniczenia
Materiał: EfraAva z suszonych owocników oznaczonych jako A. vaginata, Midnapur, Bengal Zachodni, Indie; voucher AMFH-507. Ekstrakt etanolowy; oryginalne proporcje i warunki pozostają w metodzie źródłowej.
Zakres odczytu: Pełny tekst.
Ograniczenia: Identyfikacja morfologiczna według Pradhana i in. 2012; nie wykazano zgodności DNA z materiałem europejskim. Badanie ekstraktu in vitro, bez dowodu działania leczniczego lub bezpieczeństwa całego posiłku.
[46]Badanie składu i aktywności — Seliman i in (2025)
Materiał: Ta sama źródłowa oczyszczona lektyna AVL, badana na mysich makrofagach RAW264.7 pobudzonych LPS. Oznaczano poziom ekspresji białek metodą Western blot, a nie bezpośrednią aktywność enzymów.
Zakres odczytu: Abstrakt.
[48]Doświadczenie nad zastosowaniem materiału — Yıldırım (2023)
Materiał: AVA: sucha pozostałość owocników po ekstrakcji metanolem. AVAK: kompozyt tej pozostałości z tripolifosforanem sodu według autorów. Materiał z Mardin w Turcji, bez podanego voucheru lub DNA. Badano usuwanie błękitu metylenowego; mieszanie 120 obr./min, okno badania kinetyki 0–240 min. To materiał nieżywy, nie hodowla grzyba.
Zakres odczytu: Pełny tekst.
Ograniczenia: Autorzy podali osobno pojemności doświadczalne i Qe, c z dopasowanego modelu pseudo-drugiego rzędu. Nie połączono ich w zakres. Doświadczenie wskazuje większą sorpcję AVAK; tabela dopasowanych Qe, c daje odwrotną relację. Zachowano obie miary, bez poprawiania liczb autora. R² dla AVAK przy 150 mg/l jest różne w tabeli i tekście. Brak dowodu wdrożenia przemysłowego.
[36]Badanie składu i aktywności — Drewnowska (2014)
Materiał: Kapelusze, trzony i gleba spod owocników z siedmiu stanowisk w Polsce, zbiory 2000–2008. Oznaczenie rtęci metodą CV-AAS przy 253,7 nm, wyniki na suchą masę. Źródło podaje zakresy próbek i osobno dolne oraz górne podsumowania stanowisk.
Zakres odczytu: Abstrakt.
Ograniczenia: Dostępny odczyt to abstrakt; brak kompletu wyników próbek i nazw stanowisk w tym odczycie. Rodzaju ± nie określono w abstrakcie. Nie wyprowadzono granic próbek z ± i nie przeliczono suchej masy na świeżą. Współczynnik BCF porównuje tkankę z glebą, a iloraz kapelusz/trzon dwie tkanki. Wyniki nie wyznaczają bezpieczeństwa posiłku ani skuteczności remediacji.
[40]Badanie składu i aktywności — Paloi i Acharya 2014 (2014)
Materiał: Frakcja etanolowa EfraAva z tego samego voucheru AMFH-507. Ekstrahowano 30 g proszku 500 ml etanolu przez 24 godziny w 25 °C, powtórzono ekstrakcję, odparowano w 40 °C. Nie jest to preparat identyczny z AvaPre.
Zakres odczytu: Pełny tekst.
Przygotowanie materiału: EfraAva. 1. ekstrakcja — etanol, 25 stopni Celsjusza, 24 godziny. 2. powtórna ekstrakcja — etanol, 25 stopni Celsjusza, 24 godziny, powtórzenie etapu „ethanol-1”. 3. suszenie, 40 stopni Celsjusza.
Ograniczenia: Dwa artykuły korzystają z tego samego voucheru, nie z dwóch niezależnych populacji. Nie wykazano zgodności molekularnej z europejskim typem. Wartości równoważników są wynikami konkretnych metod chemicznych; TAC nie jest zawartością witaminy C, a Folin nie identyfikuje kwasu galusowego w próbce. Rodzaju ± w tabelarycznym podsumowaniu składu nie dopisano bez jawnego określenia. Testy ekstraktu nie dowodzą klinicznego działania ani bezpieczeństwa potrawy.
[46]Badanie składu i aktywności — Paloi i Acharya 2013
Materiał: Wieloetapowa frakcja polifenolowa AvaPre z voucheru AMFH-507, Midnapur, Bengal Zachodni, Indie. Oznaczenie morfologiczne według Pradhana i in. 2012. Zachowano uporządkowaną procedurę: etanol, ponowiona ekstrakcja, wysuszony filtrat, gorąca woda, dodanie etanolu i zachowany supernatant.
Zakres odczytu: Pełny tekst.
Przygotowanie materiału: AvaPre. 1. ekstrakcja — etanol, 25 stopni Celsjusza, 2 dni. 2. powtórna ekstrakcja — etanol, 25 stopni Celsjusza, 2 dni, powtórzenie etapu „ethanol-1”. 3. suszenie; zachowano filtrat. 4. ekstrakcja — woda, 100 stopni Celsjusza, 8 godzin. 5. dodanie — etanol, 4 objętości względem etapu „hot-water”. 6. rozdzielenie frakcji; zachowano supernatant.
Ograniczenia: Dwa artykuły korzystają z tego samego voucheru, nie z dwóch niezależnych populacji. Nie wykazano zgodności molekularnej z europejskim typem. Wartości równoważników są wynikami konkretnych metod chemicznych; TAC nie jest zawartością witaminy C, a Folin nie identyfikuje kwasu galusowego w próbce. Rodzaju ± w tabelarycznym podsumowaniu składu nie dopisano bez jawnego określenia. Testy ekstraktu nie dowodzą klinicznego działania ani bezpieczeństwa potrawy.
[45]Doświadczenie z inokulacją roślin — materiał i ograniczenia
Materiał: Doświadczenie z sadzonkami Pinus tabulaeformis i inokulum kultury A. vaginata, uzyskanej z owocnika zebranego w Huoditang, góry Qinling, Chiny. Po kolonizacji porównywano rośliny zakażone Bursaphelenchus xylophilus z odpowiednią kontrolą bez inokulacji grzybem. Mierzonym punktem końcowym był węgiel biomasy mikroorganizmów ryzosfery.
Zakres odczytu: Pełny tekst.
Ograniczenia: W tekście podano względną różnicę 38,16%. Opis obejmuje pomiary 6 i 9 miesięcy po zakażeniu; nie przypisano tej skrótowej liczbie samodzielnie wybranego punktu czasowego. Nie jest to procent zabitych nicieni, dowód uprawy owocników ani wynik kliniczny. Inokulacja nie została utożsamiona z bezwarunkową naturalną relacją gospodarza.
[38]Badanie cząsteczek — Seliman i in (2025)
Materiał: Charakterystyka oczyszczonej lektyny AVL. W abstrakcie opisano wytrącanie 80% siarczanem amonu i chromatografię powinowactwa; masę pasma określono przez SDS-PAGE. Nie uznano jej za ustalenie struktury czwartorzędowej.
Zakres odczytu: Abstrakt.
[48]Wspólne ograniczenia odczytu źródła
Ograniczenia: Odczyt ograniczony do abstraktu. Nie podano szczegółowych dawek, okazu i kraju zbioru w dostępnym odczycie. Hemaglutynacja nie jest hemolizą. Nie wykazano skuteczności leczenia u ludzi ani tożsamości AVL z atlasową hipotezą hemolizyn.
[48]Archiwalny opis siedliska
Występuje w lasach pod bukami, dębami i świerkami, z którymi wchodzi w związki mikoryzowe.
[35]Archiwalny opis siedliska
Okres owocnikowania w Europie Środkowej trwa zasadniczo od maja do października, a pojedyncze znaleziska notowano jeszcze pod koniec listopada.
[27]- Wyniki źródłowe — Liczba zarodników na jednej podstawce
- Liczba zarodników na jednej podstawce wynosi 4. [53] [49]
Metody i zapisy źródłowe — Własne udokumentowane obserwacje Josepa Torresa, Fungipedia. N=30 zarodników; nie podano numeru voucheru, daty ani jednoznacznego miejsca pobrania. Mapa GBIF nie jest geolokalizacją badanego okazu.
Metoda źródłowa. Technika: mikroskopia świetlna (LM). Opis metody w źródle: Odczytano opis i tabelę 30 pomiarów oraz etykiety galerii mikroskopowej. Nie dopisano jednego medium wszystkim cechom. Reakcję Melzera rozliczono osobno.
Wygląd optyczny strzępek skórki — zapis źródłowy: „Hialinas: wyłącznie zwarte strzępki pod suprapellis, bezbarwne optycznie; nie określono w ten sposób całej skórki.” [49]
Układ strzępek skórki — zapis źródłowy: „Strzępki pod suprapellis: dispuestas más o menos paralelamente.” [49]
Liczba zarodników na jednej podstawce — zapis źródłowy: „Basidios tetraspóricos.” [49]
Rozszerzenie podstawki — zapis źródłowy: „Basidios ... fuertemente ensanchados.” [49]
Kształt podstawki — zapis źródłowy: „Basidios claviformes; stopień rozszerzenia pozostaje odrębną nieobsługiwaną cechą.” [49]
Obecność cystyd w hymenium — zapis źródłowy: „Queilocistidios: cystydy wskazano konkretnie na ostrzu blaszki; nie wyciągnięto wniosku o ich obecności lub nieobecności na ścianach blaszki.” [49]
Obfitość cystyd — zapis źródłowy: „Queilocistidios dispersos.” [49]
Kształt cystydy hymenialnej — zapis źródłowy: „Queilocistidios ... entre globosos y piriformes.” [49]
Wielkość cystydy hymenialnej — zapis źródłowy: „Queilocistidios ... de gran tamaño; bez niepodanego wymiaru liczbowego.” [49]
Osadzenie strzępek skórki w substancji żelowej — zapis źródłowy: „Suprapellis filamentosa, formada por hifas finas, separadas por gelificación; obecność żelu w dokładnie nazwanej górnej warstwie, bez stopnia lub odsetka.” [49]
Krople wewnątrz zarodnika — zapis źródłowy: „Una gran gota en su interior; jedna duża kropla, bez wniosku o składzie lipidowym.” [49]
Długość zarodnika — zapis źródłowy: „Tabela esporas N=30, Largo: 9.21–12.98 µm; pełny zakres.” [49]
Iloraz długości i szerokości zarodnika — zapis źródłowy: „Tabela Q: 1.00–1.33; iloraz podany przez autora.” [49]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „Esporas prácticamente esféricas; kuliste, z kwalifikatorem niemal przy tej wartości.” [49]
Powierzchnia zarodnika — zapis źródłowy: „Esporas de pared lisa.” [49]
Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Tabela esporas N=30, Ancho: 7.70–11.83 µm; pełny zakres.” [49]
Metody i zapisy źródłowe — Materiał chiński z §3.2.10: sześć wymienionych kolekcji BJTC/HMAS. Zapis zarodników [60/3/3]; nie przypisano całego opisu pojedynczemu okazowi. Część oznaczeń ma sekwencje, dwa eksykaty bez uzyskanych sekwencji pozostają identyfikacją morfologiczną.
Metoda źródłowa. Technika: mikroskopia świetlna (LM). Opis metody w źródle: Suszony materiał, cienkie skrawki w 3% KOH lub wodzie, następnie 1% czerwień Kongo. Mikroskop Olympus DP71. Dla konkretnego zakresu nie wskazano jednego wyłącznego medium; nie dopisano go.
Liczba zarodników na jednej podstawce — zapis źródłowy: „§3.2.10: four-spored; pojedyncza liczba, bez przedziału alternatyw.” [53]
Długość podstawki; Szerokość podstawki — zapis źródłowy: „§3.2.10: basidia 48–60 × 13–18 µm.” [53]
Kształt podstawki — zapis źródłowy: „§3.2.10: clavate.” [53]
Długość zarodnika — zapis źródłowy: „§3.2.10: (9.2–)9.5–11.2(–13.0) µm.” [53]
Iloraz długości i szerokości zarodnika — zapis źródłowy: „§3.2.10: Q = (1.0–)1.02–1.08(–1.10).” [53]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „§3.2.10: globose to subglobose; podstawowy kształt kulisty.” [53]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „§3.2.10: subglobose; kulisty kształt z oddzielnym określeniem przybliżenia.” [53]
Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „§3.2.10: (8.0–)9.0–10.9(–13.0) µm.” [53]
Metody i zapisy źródłowe — GRej, Amanita vaginata
Metody i zapisy źródłowe — Karel Tejkal, Česká mykologická společnost: A.vaginata
Nazwy i granice oznaczenia
Polska nazwa: Nazwą główną pozostaje muchomor szarawy. Wojewoda podaje wcześniejsze nazwy: bedłka pochwowata, bedłka, muchar pochwiasty, mglejarka pochwiasta i podsadka pochwiasta, ze wskazaniem historycznych publikacji. Ich obecność poświadcza użycie nazwy w tych opracowaniach, nie współczesne rozstrzygnięcie tożsamości każdego historycznego okazu. Nazwy ogólne, np. bedłka lub kania z atlasu ludowego, mogą oznaczać także inne grzyby. Zachowano je jako nazwy alternatywne ze źródłem, bez awansowania na nazwę główną.
Ujęcie naukowe: Amanita vaginata (Bull.) Lam. to nazwa oparta na Agaricus vaginatus Bull.; dawna kombinacja Amanitopsis vaginata pozostaje w historii nazw. W analizie Vargi i współautorów z 2024 r. tradycyjnie oznaczane A. vaginata tworzą kilka odległych linii. Autorzy odkładają odrębne rozwiązanie problemu typifikacji i europejskiego zakresu tej nazwy. Zachowano tradycyjny zakres istniejącego rekordu; danych z Chin i Indii nie przedstawiono jako molekularnie potwierdzonej polskiej populacji sensu stricto.
[52] [1]Występowanie i sezon w Polsce
Polskie dane: Wojewoda opisuje var. vaginata jako częstą w Polsce, rosnącą na ziemi w lasach, zaroślach, parkach i na górskich łąkach. Wymienia otoczenie brzóz, świerka pospolitego, kosodrzewiny i jarzębu, bez dowodu, że każda wymieniona roślina jest partnerem mikoryzowym. Podaje czerwiec–październik; ten sam zakres VI–X widnieje w kalendarzu własnej karty atlasu Lasów Państwowych. To polski sezon atlasowy, odrębny od pojedynczych zbiorów i terminów indyjskich.
Materiał pierwotny: Badanie rtęci Drewnowskiej i współautorów obejmowało owocniki oznaczone jako A. vaginata z siedmiu polskich stanowisk, zebrane w latach 2000–2008. To niezależny dowód pracy na polskim materiale pod tą nazwą. Abstrakt nie podaje oznaczenia DNA każdego okazu, więc nie rozstrzyga nowoczesnych granic kompleksu. Historycznej oceny częstości z 2003 r. nie utożsamiono z nowym krajowym monitoringiem.
[52] [40]Mikroskopia — materiał z Chin
Materiał i metoda: Zhou i współautorzy opisują A. vaginata var. vaginata z gór Yanshan. Wymieniono sześć kolekcji BJTC/HMAS; zbiorczy zapis zarodników to [60/3/3]. Cienkie skrawki suszonego materiału obserwowano w 3% KOH lub wodzie, następnie z 1% czerwienią Kongo, mikroskopem Olympus DP71. Opisu zbiorczego nie przypisano jednemu okazowi ani jednemu wyłącznemu medium. Część kolekcji ma sekwencje, dwie oparto na morfologii; rozbieżność numerów HMAS 75237/75273 między fragmentami artykułu pozostaje nierozstrzygnięta.
Wyniki: Pełne zewnętrzne granice zarodników wynoszą 9,2–13 × 8–13 µm, Q 1–1,10. Wewnętrzne przedziały źródła zachowano w oryginale. Qm 1,01 ± 0,03 jest średnią z odchyleniem standardowym, nie dodatkowym zakresem. Zarodniki są kuliste do niemal kulistych. Podstawki mają 48–60 × 13–18 µm, kształt maczugowaty i cztery zarodniki. Autorzy stwierdzają brak sprzążek we wszystkich badanych tkankach owocników. Informacja, że nie wykonano obserwacji wysypu, nie jest dowodem braku wysypu.
[53]Mikroskopia — własne obserwacje Josepa Torresa
Materiał i zakres: Torres udostępnia opis i 30 pomiarów zarodników: 9,21–12,98 × 7,70–11,83 µm, Q 1–1,33. Brak numeru eksykatu, daty i jednoznacznego miejsca pobrania; wyświetlana mapa GBIF nie identyfikuje badanego okazu. Nie nadano statystycznego znaczenia nieobjaśnionemu skrótowi Q(Me). Jest to pierwotna obserwacja autora, bez wykazanej w tej stronie kontroli DNA. Wynik reakcji Melzera jest ujemny; brak liczbowego czasu i dawki odczynnika zachowano jako ograniczenie.
Dokładne struktury: Zarodniki są niemal kuliste, gładkie, z jedną dużą kroplą; autor nie identyfikuje jej chemicznie jako lipidu. Cheilocystydy są rozsiane, duże, kuliste do gruszkowatych. Podstawki maczugowate, silnie rozszerzone, czterozarodnikowe. Strzępki suprapellis rozdziela substancja żelowa; niższa warstwa jest bardziej zwarta, z mniej więcej równoległymi, bezbarwnymi strzępkami bez sprzążek. Warstwy, kształt, rozmiar, stopień i przybliżenie zachowano oddzielnie. Obserwacja cheilocystyd nie ustala obecności lub nieobecności pleurocystyd.
[49]Prawo w Polsce — podstawa krótkiego wyniku
Ochrona: Sprawdzono obowiązujący status urzędowy i pełne załączniki rozporządzenia Dz.U. 2014 poz. 1408. A. vaginata, basionim i alternatywna kombinacja ani obejmująca ten gatunek zbiorcza pozycja nie występują w wykazach. Wynik: w Polsce nie podlega ochronie gatunkowej. Jest to wynik krajowego aktu, odrębny od czerwonej listy, zasad terenu chronionego i rozpoznania grzyba.
Obrót: Sprawdzono tekst jednolity ogłoszony 3 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 258, §2 ust.1 oraz cały załącznik 1, pozycje 1–72. Muchomor szarawy i jego właściwe nazwy naukowe nie występują na liście; nie obejmuje go zbiorczy wpis rodzaju Amanita. Wynik: w Polsce nie jest dopuszczony do obrotu handlowego ani produkcji przetworów grzybowych. To nie to samo co ocena toksyczności.
[28] [29]Droga odwołań i miejsca, w których kończy się potwierdzenie
Nazwy historyczne: Odczytana lista Wojewody (2003, s. 51) odsyła przy dawnych polskich nazwach do Kluka (1787), Jundziłła (1830), Chełchowskiego (1898), Błońskiego (1889, 1890), Kaufmanna (1889) i Berdaua (1876). Potwierdzono obecność tych odwołań w liście; samych wskazanych dawnych publikacji nie odczytano. Nazwy ludowe atlasu Lasów Państwowych odczytano na s. 306, bez dopisywania mu niepodanych pierwotnych informatorów. Nie liczy się tej historii nazw jako serii niezależnych badań biologicznych.
Identyfikacja materiału chemicznego: Paloi i Acharya (2014), materiał i odsyłacz 20 → Pradhan i współautorzy (2012), Amanita from Lateritic Region of West Bengal, Indian Forester 138(4):361–367, DOI 10.36808/if/2012/v 138 i 4/4638. Odczytano abstrakt Pradhana, nie jego płatny pełny tekst. Ten odsyłacz dokumentuje zadeklarowaną podstawę oznaczenia morfologicznego; nie zastępuje własnego odczytu diagnostyki lub sekwencji DNA. Paloi 2014, odsyłacz 18 → Paloi i Acharya 2013: pełny tekst odczytano; oba preparaty zachowują ten sam voucher AMFH-507.
Teza o surowej toksyczności: Karta Lyon 1 → ocena autora dotycząca hemolizyn i obróbki → brak wskazanego odsyłacza do swoistego pierwotnego doświadczenia dla tej tezy. Atlas Lasów Państwowych → ocena autora o lekkiej toksyczności surowych owocników, bez własnego eksperymentu. W tych odczytanych drogach nie ustalono zidentyfikowanej hemolizyny i zwalidowanego progu obróbki. Brak końcowej podstawy w sprawdzonym ciągu nie dowodzi fałszu oceny atlasu ani bezpieczeństwa surowego grzyba.
Co jest własnym eksperymentem: Zhou 2023 → własny materiał, mikroskopia i sekwencje w deklarowanym zakresie; Torres → własny opis i 30 pomiarów, bez podanego voucheru; Yıldırım 2023 → własne doświadczenie biosorpcji i tabela parametrów; Chu 2021 → własne doświadczenie inokulacji roślin. Odczytano pełne odpowiednie opisy. Wynik, metoda, identyfikacja materiału i ograniczenia są oceniane oddzielnie; sam status źródła pierwotnego nie usuwa rozbieżności tabel lub ograniczeń oznaczenia gatunku.
Granice odczytu najnowszych doniesień: Drewnowska i współautorzy 2014 → dostępny abstrakt własnego oznaczenia Hg; Seliman i współautorzy 2025/2026 → abstrakt własnego oczyszczania AVL i doświadczenia komórkowego; Malacara-Marquez i współautorzy 2026 → abstrakt pracy sześciogatunkowej. Pełnych protokołów tych trzech prac nie odczytano. Nie dopisano nieudostępnionych dawek, numerów okazów, swoistego IC50 ani wyników innych gatunków. Dane zachowują poziom abstraktu, a nie potwierdzenia pełnego tekstu.
[52] [42] [46] [45] [43] [53] [49] [36] [38] [40] [48] [44]Weryfikacja występowania — zakres i ograniczenia
Materiał: Polskie hasło Wojewody dla var. vaginata oraz pierwotny opis zbiorów z siedmiu polskich stanowisk z lat 2000–2008. Historyczna nazwa morfologiczna, bez potwierdzenia wszystkich okazów w nowoczesnym sensie molekularnym.
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Data przeglądu: 18.10.2026.
Ograniczenia: Oznaczenia dawnych źródeł dotyczą ich własnego ujęcia A. vaginata, a nie epitypifikowanego europejskiego sensu stricto.
[52] [40]Materiał: Chachuła 2018 wymienia gatunek w wynikach badań Dłubniańskiego Parku Krajobrazowego. Zachowano morfologiczne źródłowe ujęcie gatunku.
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Data przeglądu: 21.10.2026.
Ograniczenia: Źródłowe oznaczenie i zakres pojęcia zachowano. Nie zadeklarowano nowego badania okazów ani odczytu wszystkich publikacji cytowanych przez źródło.
[22]Zakres opracowania
Wymagane kontrole są rozliczone.
Podstawa prawna i zakres oceny
Wyniki analityczne
Skład i aktywność laboratoryjna
- Aktywność badanego ekstraktu
- W badaniu laboratoryjnym ekstrakt EfraAva wykazywał aktywność przeciwutleniającą. [46]
W badaniu laboratoryjnym ekstrakt AvaPre wykazywał aktywność przeciwutleniającą. [45]
Po ekstrakcji metanolem w doświadczeniu stwierdzono cytotoksyczność. Model badania: komórki linii MCF7. [44] - Ilościowa zawartość składnika w materiale
- Materiał badania: wykorzystano materiał — Kapelusze (kapelusz). Warunki badania obejmują metoda: atomowa spektrometria absorpcyjna z techniką zimnych par (CV-AAS), okres od roku 2000 do roku 2008; długość fali: 253,7 nanometra, liczba stanowisk: 7. [40]
Zawartość rtęci w badanym materiale może wynosić od 0,043 do 0,73 miligrama na kilogram suchej masy. [40]
Zawartość rtęci w badanym materiale wynosi 0,096 miligrama na kilogram suchej masy (średnia; w źródle ±0,052 w tej samej jednostce; rodzaj niepewności niepodany). [40]
Zawartość rtęci w badanym materiale wynosi 0,48 miligrama na kilogram suchej masy (średnia; w źródle ±0,13 w tej samej jednostce; rodzaj niepewności niepodany). [40]
Materiał badania: wykorzystano materiał — Trzony (trzon). Warunki badania obejmują metoda: atomowa spektrometria absorpcyjna z techniką zimnych par (CV-AAS), okres od roku 2000 do roku 2008; długość fali: 253,7 nanometra, liczba stanowisk: 7. [40]
Zawartość rtęci w badanym materiale może wynosić od 0,028 do 0,47 miligrama na kilogram suchej masy. [40]
Zawartość rtęci w badanym materiale wynosi 0,047 miligrama na kilogram suchej masy (średnia; w źródle ±0,02 w tej samej jednostce; rodzaj niepewności niepodany). [40]
Zawartość rtęci w badanym materiale wynosi 0,23 miligrama na kilogram suchej masy (średnia; w źródle ±0,07 w tej samej jednostce; rodzaj niepewności niepodany). [40]
Materiał badania: wykorzystano materiał — Gleba spod owocników. Warunki badania obejmują metoda: atomowa spektrometria absorpcyjna z techniką zimnych par (CV-AAS), okres od roku 2000 do roku 2008; długość fali: 253,7 nanometra, liczba stanowisk: 7. [40]
Zawartość rtęci w badanym materiale może wynosić od 0,017 do 0,16 miligrama na kilogram suchej masy. [40]
Zawartość rtęci w badanym materiale wynosi 0,035 miligrama na kilogram suchej masy (średnia; w źródle ±0,018 w tej samej jednostce; rodzaj niepewności niepodany). [40]
Zawartość rtęci w badanym materiale wynosi 0,096 miligrama na kilogram suchej masy (średnia; w źródle ±0,036 w tej samej jednostce; rodzaj niepewności niepodany). [40]
Materiał badania: wykorzystano materiał — AvaPre. [45]
Zawartość β-karotenu w badanym materiale wynosi 1 mikrogram na miligram ekstraktu (w źródle ±0,06 w tej samej jednostce; rodzaj niepewności niepodany). [45]
Zawartość likopenu w badanym materiale wynosi 0,6 mikrograma na miligram ekstraktu (w źródle ±0,03 w tej samej jednostce; rodzaj niepewności niepodany). [45]
Zawartość kwasu askorbinowego w badanym materiale wynosi 0,00035 mikrograma na miligram ekstraktu (w źródle ±0,00005 w tej samej jednostce; rodzaj niepewności niepodany). [45]
Materiał badania: wykorzystano materiał — EfraAva. Warunki badania obejmują po ekstrakcji etanolem. [46]
Zawartość β-karotenu w badanym materiale wynosi 1,7205 mikrograma na miligram ekstraktu (w źródle ±0,265 w tej samej jednostce; rodzaj niepewności niepodany). [46]
Zawartość likopenu w badanym materiale wynosi 0,637 mikrograma na miligram ekstraktu (w źródle ±0,098 w tej samej jednostce; rodzaj niepewności niepodany). [46]
Zawartość kwasu askorbinowego w badanym materiale wynosi 0,729 mikrograma na miligram ekstraktu (w źródle ±0,00031 w tej samej jednostce; rodzaj niepewności niepodany). [46] - Stężenie EC50 w określonym teście przeciwutleniającym
- Materiał badania: wykorzystano materiał — AvaPre. [45]
Stężenie EC50 w teście wychwytywania rodnika hydroksylowego wynosi 0,01 miligrama na mililitr. [45]
Stężenie EC50 w teście wychwytywania anionorodnika ponadtlenkowego wynosi 1,2 miligrama na mililitr. [45]
Stężenie EC50 w teście DPPH wynosi 1,45 miligrama na mililitr. [45]
Stężenie EC50 w teście chelatowania jonów żelaza(II) wynosi 1,75 miligrama na mililitr. [45]
Materiał badania: wykorzystano materiał — EfraAva. Warunki badania obejmują po ekstrakcji etanolem. [46]
Stężenie EC50 w teście DPPH wynosi 1,48 miligrama na mililitr. [46]
Stężenie EC50 w teście chelatowania jonów żelaza(II) wynosi 0,73 miligrama na mililitr. [46] - Zdolność redukująca w oznaczeniu Folina–Ciocalteu
- Materiał badania: wykorzystano materiał — AvaPre. [45]
W oznaczeniu Folina–Ciocalteu uzyskano 5,335 mikrograma ekwiwalentu kwasu galusowego na miligram ekstraktu (w źródle ±0,28 w tej samej jednostce; rodzaj niepewności niepodany). [45]
Materiał badania: wykorzystano materiał — EfraAva. Warunki badania obejmują po ekstrakcji etanolem. [46]
W oznaczeniu Folina–Ciocalteu uzyskano 11,296 mikrograma ekwiwalentu kwasu galusowego na miligram ekstraktu (w źródle ±0,74 w tej samej jednostce; rodzaj niepewności niepodany). [46] - Aktywność przeciwutleniająca odniesiona do masy
- Materiał badania: wykorzystano materiał — AvaPre. [45]
Całkowita zdolność przeciwutleniająca w teście fosfomolibdenowym wynosi 225 mikrogramów ekwiwalentu kwasu askorbinowego na miligram ekstraktu (w źródle ±3,5 w tej samej jednostce; rodzaj niepewności niepodany). [45]
Materiał badania: wykorzystano materiał — EfraAva. Warunki badania obejmują po ekstrakcji etanolem. [46]
Całkowita zdolność przeciwutleniająca w teście fosfomolibdenowym wynosi 213 mikrogramów ekwiwalentu kwasu askorbinowego na miligram ekstraktu (w źródle ±9,5 w tej samej jednostce; rodzaj niepewności niepodany). [46] - Zawartość flawonoidów w oznaczeniu zbiorczym
- Materiał badania: wykorzystano materiał — AvaPre. [45]
W oznaczeniu flawonoidów metodą z azotanem glinu uzyskano 0,81 mikrograma ekwiwalentu kwercetyny na miligram ekstraktu (w źródle ±0,06 w tej samej jednostce; rodzaj niepewności niepodany). [45]
Materiał badania: wykorzystano materiał — EfraAva. Warunki badania obejmują po ekstrakcji etanolem. [46]
W oznaczeniu flawonoidów metodą z azotanem glinu uzyskano 2,29 mikrograma ekwiwalentu kwercetyny na miligram ekstraktu (w źródle ±0,44 w tej samej jednostce; rodzaj niepewności niepodany). [46]
Doświadczenia biotechnologiczne
- Wynik doświadczenia biotechnologicznego
- W doświadczeniu laboratoryjnym badano sorpcję błękitu metylenowego przez każdy z materiałów: AVA i AVAK. [36]
Aktywność wyizolowanych związków
- Aktywność wyizolowanego związku
- Materiał badania: wykorzystano materiał — AVL. [48]
W komórkach RAW264.7 stymulowanych LPS stwierdzono zależne od dawki ograniczenie ekspresji iNOS. Wynik oceniano metodą Western blot. [48]
W komórkach RAW264.7 stymulowanych LPS stwierdzono zależne od dawki ograniczenie ekspresji COX-2. Wynik oceniano metodą Western blot. [48]
Parametry sorpcji
- Wspólne parametry badania
- Warunki badania obejmują temperatura: 298 kelwinów, masa sorbentu: 0,01 grama, objętość roztworu: 20 mililitrów. [36]
- Pojemność sorpcyjna dopasowana z modelu
- Materiał badania: wykorzystano materiał — AVA. [36]
Przy początkowym stężeniu 50 miligramów na litr pojemność sorpcyjna Qe,c dopasowana z modelu pseudo-drugiego rzędu wynosi 588,24 miligrama na gram. [36]
Przy początkowym stężeniu 100 miligramów na litr pojemność sorpcyjna Qe,c dopasowana z modelu pseudo-drugiego rzędu wynosi 714,29 miligrama na gram. [36]
Przy początkowym stężeniu 150 miligramów na litr pojemność sorpcyjna Qe,c dopasowana z modelu pseudo-drugiego rzędu wynosi 769,23 miligrama na gram. [36]
Materiał badania: wykorzystano materiał — AVAK. [36]
Przy początkowym stężeniu 50 miligramów na litr pojemność sorpcyjna Qe,c dopasowana z modelu pseudo-drugiego rzędu wynosi 90,09 miligrama na gram. [36]
Przy początkowym stężeniu 100 miligramów na litr pojemność sorpcyjna Qe,c dopasowana z modelu pseudo-drugiego rzędu wynosi 163,93 miligrama na gram. [36]
Przy początkowym stężeniu 150 miligramów na litr pojemność sorpcyjna Qe,c dopasowana z modelu pseudo-drugiego rzędu wynosi 185,19 miligrama na gram. [36] - Zmierzona pojemność sorpcyjna
- Materiał badania: wykorzystano materiał — AVA. [36]
Przy początkowym stężeniu 50 miligramów na litr zmierzona pojemność sorpcyjna wynosi 43,12 miligrama na gram. [36]
Przy początkowym stężeniu 100 miligramów na litr zmierzona pojemność sorpcyjna wynosi 76,6 miligrama na gram. [36]
Przy początkowym stężeniu 150 miligramów na litr zmierzona pojemność sorpcyjna wynosi 129,76 miligrama na gram. [36]
Materiał badania: wykorzystano materiał — AVAK. [36]
Przy początkowym stężeniu 50 miligramów na litr zmierzona pojemność sorpcyjna wynosi 55,54 miligrama na gram. [36]
Przy początkowym stężeniu 100 miligramów na litr zmierzona pojemność sorpcyjna wynosi 133,58 miligrama na gram. [36]
Przy początkowym stężeniu 150 miligramów na litr zmierzona pojemność sorpcyjna wynosi 151,1 miligrama na gram. [36] - Współczynnik dopasowania modelu sorpcji R²
- Materiał badania: wykorzystano materiał — AVA. [36]
Przy początkowym stężeniu 50 miligramów na litr współczynnik dopasowania R² wynosi 0,9954; zapis pochodzi z tabeli. [36]
Przy początkowym stężeniu 100 miligramów na litr współczynnik dopasowania R² wynosi 0,9907; zapis pochodzi z tabeli. [36]
Przy początkowym stężeniu 150 miligramów na litr współczynnik dopasowania R² wynosi 0,9859; zapis pochodzi z tabeli. [36]
Materiał badania: wykorzystano materiał — AVAK. [36]
Przy początkowym stężeniu 50 miligramów na litr współczynnik dopasowania R² wynosi 0,9898; zapis pochodzi z tabeli. [36]
Przy początkowym stężeniu 100 miligramów na litr współczynnik dopasowania R² wynosi 0,9902; zapis pochodzi z tabeli. [36]
Przy początkowym stężeniu 150 miligramów na litr współczynnik dopasowania R² wynosi 0,9951; zapis pochodzi z tabeli. [36]
Przy początkowym stężeniu 150 miligramów na litr współczynnik dopasowania R² wynosi 0,09951; zapis pochodzi z tekstu pracy. [36]
Rozmieszczenie pierwiastków
- Wspólne parametry badania
- Warunki badania obejmują okres od roku 2000 do roku 2008; liczba stanowisk: 7. [40]
- Współczynnik biokoncentracji pierwiastka
- Współczynnik biokoncentracji rtęci dla kapelusza względem gleby wynosi 1,2 (dolny wynik zestawienia stanowisk; w źródle ±0,6 w tej samej jednostce; rodzaj niepewności niepodany). [40]
Współczynnik biokoncentracji rtęci dla kapelusza względem gleby wynosi 11 (górny wynik zestawienia stanowisk; w źródle ±5 w tej samej jednostce; rodzaj niepewności niepodany). [40]
Współczynnik biokoncentracji rtęci dla trzonu względem gleby wynosi 0,61 (dolny wynik zestawienia stanowisk; w źródle ±0,26 w tej samej jednostce; rodzaj niepewności niepodany). [40]
Współczynnik biokoncentracji rtęci dla trzonu względem gleby wynosi 7,4 (górny wynik zestawienia stanowisk; w źródle ±3,9 w tej samej jednostce; rodzaj niepewności niepodany). [40] - Stosunek stężeń pierwiastka w kapeluszu i trzonie
- Stosunek stężeń rtęci w kapeluszu i trzonie może wynosić od 1,2 do 2,2 (zakres median stanowiskowych). [40]
Stosunek stężeń rtęci w kapeluszu i trzonie wynosi 1,2 (średnia; dolny wynik zestawienia stanowisk; w źródle ±0,4 w tej samej jednostce; rodzaj niepewności niepodany). [40]
Stosunek stężeń rtęci w kapeluszu i trzonie wynosi 2,1 (średnia; górny wynik zestawienia stanowisk; w źródle ±0,5 w tej samej jednostce; rodzaj niepewności niepodany). [40]
Doświadczenia z roślinami
- Względna zmiana parametru po inokulacji rośliny
- Warunki badania obejmują pochodzenie inokulum: Huoditang, Qinling, Chiny. [38]
Po inokulacji rośliny Pinus tabuliformis węgiel biomasy mikroorganizmów ryzosfery wzrósł o 38,16% względem kontroli bez inokulacji. W badaniu zastosowano późniejsze zakażenie Bursaphelenchus xylophilus. [38]
Charakterystyka oczyszczonego białka
- Materiał badania
- Wykorzystano materiał — AVL. [48]
- Masa cząsteczkowa badanego białka
- Masa cząsteczkowa badanego białka wynosi 45 kilodaltonów. [48]
- Krotność oczyszczenia białka
- Krotność oczyszczenia białka wynosi 16 razy. [48]
- Wydajność oczyszczania białka
- Wydajność oczyszczania białka wynosi 20%. [48]
- Swoista aktywność hemaglutynacyjna białka
- Swoista aktywność hemaglutynacyjna białka wynosi 5120 jednostek hemaglutynacyjnych na miligram białka. [48]
Wyniki testów — redukcja żelazicyjanku
Wyniki testów — redukcja żelazicyjanku
AvaPre — frakcja polifenolowa z Indii, 2013
Materiał i przygotowanie: Paloi i Acharya użyli owocników z Bengalu Zachodniego, voucher AMFH-507, oznaczonych morfologicznie według Pradhana i współautorów. AvaPre powstała etapowo: ekstrakcja etanolem w 25 °C przez dwa dni, powtórzenie, wysuszenie filtratu, gorąca woda 100 °C przez osiem godzin, dodanie czterech objętości etanolu i zachowanie supernatantu. To określona frakcja laboratoryjna, nie cały posiłek ani preparat identyczny z EfraAva z kolejnej pracy.
Skład i aktywność: Na mg ekstraktu podano: fenole 5,335 ± 0,28 µg równoważnika kwasu galusowego, flawonoidy 0,81 ± 0,06 µg równoważnika kwercetyny, β-karoten 1 ± 0,06 µg, likopen 0,6 ± 0,03 µg i kwas askorbinowy 0,00035 ± 0,00005 µg. Flawonoidy oznaczano azotanem glinu. TAC wynosiła 225 ± 3,5 µg równoważnika askorbinianu/mg. EC50: rodnik hydroksylowy 0,01; ponadtlenkowy 1,2; DPPH 1,45; chelatowanie Fe 2+ 1,75 mg/ml. Stężenie 1,55 mg/ml dawało absorbancję 0,5 w teście siły redukującej, nie 50% inhibicji.
[45]EfraAva — ekstrakt etanolowy z Indii, 2014
Materiał i metoda: Ta sama grupa badawcza ponownie użyła voucheru AMFH-507 z Midnapur. Dla EfraAva ekstrahowano 30 g proszku 500 ml etanolu przez 24 godziny w 25 °C, powtarzając ekstrakcję; rozpuszczalnik odparowywano w 40 °C. Ta procedura jest odrębna od AvaPre. Dwa artykuły dotyczą tego samego oznaczonego materiału, więc nie zwiększają liczby niezależnych populacji. Brak potwierdzenia zgodności DNA z europejskim A. vaginata.
Wyniki i ograniczenia: Fenole: 11,296 ± 0,74 µg GAE/mg; flawonoidy: 2,29 ± 0,44 µg QE/mg; β-karoten: 1,7205 ± 0,265 µg/mg; likopen: 0,637 ± 0,098; kwas askorbinowy: 0,729 ± 0,00031. TAC: 213 ± 9,5 µg równoważnika askorbinianu/mg. EC50 DPPH: 1,48 mg/ml, chelatowania Fe 2+: 0,73 mg/ml; absorbancja 0,5 przy 0,91 mg/ml. Podpisy rycin opisują trzy doświadczenia wykonane po trzy powtórzenia; nie oznacza to dziewięciu populacji. Testy chemiczne ekstraktu nie dowodzą skuteczności leczenia lub bezpieczeństwa potrawy.
[46]Oczyszczona lektyna AVL — badanie komórkowe
To nie dowód bezpośredniego hamowania tych enzymów. Odczytano abstrakt PMID 40679843 (online 2025, tom 2026), bez pełnych dawek i danych okazu. Hemaglutynacja nie jest hemolizą; nie wykazano leczenia u ludzi.
[48]Ekstrakt metanolowy i MCF7
Zakres dostępnej informacji: Nie podaje swoistej dla tego gatunku liczbowej wartości IC50. Zakresów badań Artemia dla sześciu gatunków ani wyników fenoli innego gatunku nie przypisano muchomorowi szarawemu. Jest to wynik komórkowy, bez dowodu skuteczności przeciwnowotworowej u pacjentów; pełny artykuł nie został odczytany.
[44]Rtęć — polski materiał środowiskowy
Materiał, metoda i zakresy: Drewnowska, Nnorom i Falandysz badali owocniki i glebę z siedmiu polskich stanowisk z lat 2000–2008 metodą CV-AAS przy 253,7 nm. Nie przeliczono ich na świeżą masę bez wilgotności.
Ilorazy i znaczenie: BCF porównuje tkankę z glebą, a iloraz kapelusz/trzon dwie tkanki, dlatego są to różne wskaźniki. Nie wyprowadzono z nich minimum i maksimum osobniczego, gotowej metody remediacji ani oceny bezpieczeństwa konkretnego posiłku. Odczyt ograniczony do abstraktu.
[40]Pozostałość po ekstrakcji — biosorpcja barwnika
FTIR służył charakterystyce przed i po sorpcji. To doświadczenie laboratoryjne na nieżywym materiale, nie wdrożona oczyszczalnia.
Wyniki doświadczalne wspierają wniosek o większej sorpcji AVAK; wartości dopasowane z tabeli odwracają tę relację i wyraźnie odbiegają od doświadczenia. Nie utożsamiono tych dwóch statystyk. Rozbieżność R² 0,09951 w prozie i 0,9951 w tabeli pozostawiono bez cichej korekty.
[36]Inokulacja sosny — doświadczenie z mikoryzą
Układ doświadczenia: Chu i współautorzy (2021) otrzymali kulturę A. vaginata z owocnika z Huoditang w górach Qinling, namnażali grzybnię na PDA/PDB i inokulowali Pinus tabulaeformis. Badano układ roślina–grzyby po zakażeniu węgorkiem sosnowcem Bursaphelenchus xylophilus. Nie była to uprawa jadalnych owocników ani badanie bezpośredniej śmiertelności nicieni.
[38]Najważniejsze substancje i ich działanie
W badaniach biochemicznych prowadzonych na owocnikach oznaczonych tradycyjnie jako Amanita vaginata w Indiach (okaz AMFH-507) analizowano właściwości ekstraktów etanolowych.
[33]W wyciągu stwierdzono obecność polifenoli (11,3 µg GAE/mg), flawonoidów (2,29 µg QE/mg), β-karotenu (1,72 µg/mg), likopenu (0,64 µg/mg) oraz kwasu askorbinowego (0,73 µg/mg).
[33]Ekstrakty te wykazały w testach laboratoryjnych aktywność przeciwutleniającą oraz zdolność chelatowania żelaza (EC50 = 0,73 mg/ml) i zmiatania wolnych rodników DPPH (EC50 = 1,48 mg/ml).
[33]Z owocników wyizolowano specyficzną lektynę (AVL) o masie cząsteczkowej 45 kDa i wysokiej aktywności hemaglutynacyjnej (5120 HU/mg).
[34]W testach komórkowych in vitro na makrofagach lektyna ta hamowała ekspresję enzymów prozapalnych iNOS oraz COX-2.
[34]Badania mikroskopowe tkanek osłony i pomiary zarodników w obrębie sekcji Vaginatae potwierdzają potrzebę precyzyjnych analiz skrawków pochwy dla rozróżnienia spokrewnionych gatunków.
[1]Jadalność i ryzyko — rodzaj dowodu
Ocena polskiego atlasu: Atlas Lasów Państwowych uznaje gatunek za jadalny po obróbce, odradzając surowe owocniki jako lekko trujące; to ocena autora atlasu, nie wynik własnego doświadczenia toksykologicznego. Brak wyraźnego smaku i kruchość podano jako cechy użytkowe. Zdanie o łatwo ściągalnej skórce w późniejszych Uwagach dotyczy porównywanego A. fulva, więc nie przeniesiono go na muchomora szarawego. Nie przypisano mu też gleby lub drzew wymienionych przy innym gatunku.
Teza o hemolizynach: Uniwersytecka karta Lyon 1 przypisuje surowemu gatunkowi termolabilne hemolizyny i wspomina temperaturę 70 °C. Strona nie prowadzi do pierwotnego eksperymentu identyfikującego taką toksynę w tym materiale i walidującego uniwersalny próg bezpieczeństwa. W tym przeglądzie nie odnaleziono takiej swoistej pracy ani jednoznacznego opisu przypadku pozwalającego odtworzyć cały łańcuch. To ograniczenie dowodu, nie rozstrzygnięcie fałszu oceny atlasu. Hemaglutynacji oczyszczonej lektyny AVL nie utożsamiono z hemolizą.
Zatrucie po pomyłce: Opis przypadku z 2025 r. dotyczy śmiertelnego zatrucia A. vidua błędnie uznaną za A. vaginata. Autorzy opisują HPLC amatoksyn oraz identyfikację makro- i mikroskopową A. vidua. Zdarzenie dokumentuje zagrożenie pomyłką, a nie dowiedziony zgon po prawidłowo oznaczonym A. vaginata. Odczytano abstrakt, bez pełnej dokumentacji klinicznej.
[42] [43] [51]Tradycja spożycia — badanie terenowe
Wywiady we wschodnich Indiach: W badaniu etnobotanicznym z 2023 r. A. vaginata ma voucher SS18, nazwy Sal Chhatu i Budhi Onthe, 42 informantów, RFC 0,27 i 123 raporty użycia. Opisano gotowanie oraz przyrządzanie z tamaryndowcem, czosnkiem i ryżem. Jest to udokumentowana praktyka kulinarna respondentów, nie kontrolowane badanie bezpieczeństwa. Indyjski sezon lipiec–październik nie zastępuje polskich danych. Osobnej pozycji A. vaginata var. alba (SKM26) nie połączono z SS18.
[39]Badania ekologiczne
Lokalna częstość w badaniach Kotliny Orawsko-Nowotarskiej
Metoda oceny: Komorowska, Karasiński i Heinrich (2023) wyróżniają trzy klasy lokalnej częstości: rare — do 5 stanowisk, frequent — 6–20, common — ponad 20. Stanowisko oznacza jeden kwadrat ATPOL o boku 1 km. Ocena dotyczy obszaru badań Kotliny Orawsko-Nowotarskiej wraz z dołączonymi terenami Rezerwatu Przełom Białki pod Krempachami i Pasiecznego Lasu.
Wynik dla Amanita vaginata: Zapis frequent (6) oznacza klasę obejmującą 6–20 stanowisk oraz sześć zajętych kwadratów: DG 38-06, DG 38-26, DG 38-33, DG 38-38, EG 30-25 i EG 30-32. Liczba 6 nie określa liczby owocników ani zbiorów zielnikowych. Wielokrotne zbiory z jednego kwadratu liczone są jako jedno stanowisko; znak zapytania przy EG 30-25 wskazuje nieprecyzyjną lokalizację.
[3]Dokumentacja źródłowa
Ustalenia źródła: Naturalis opisuje Amanita vaginata w lasach liściastych i alejach, zwłaszcza przy topolach, a także dębach, brzozach i leszczynie. Wymienia gleby ilaste i gliniaste oraz bogate lub wapienne piaski. Podaje okres lato–jesień. Ten jakościowy sezon zachowano dla zakresu opisu holenderskiego; nie przeliczono go na polski sezon i nie utożsamiono alei z naturalnym lasem. Ocena „Kwetsbaar” jest pozycją czerwonej listy, odrębną od ochrony gatunkowej.
[5]Siedlisko i występowanie
Potwierdzony zasięg występowania
Wszystkie obszary potwierdzone w zapisanych danych źródłowych.
| Kraj | Regiony i stanowiska | Owocnikowanie | Źródła |
|---|---|---|---|
| Polska | Dłubniański Park Krajobrazowy | VI–X |
|
Źródła
- PHYLO-VAGINATAE-EUROPE-2024
- Komorowska H., Karasiński D., Heinrich Z. 2023 (author order on title page). The Agaricomycotina of the Kotlina Orawsko-Nowotarska basin, Western Carpathian Mts (Poland). W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences. ISBN 978-83-62975-46-4; DOI 10.35535/978-83-62975-46-4.
- Naturalis Interactive Guide: Introduction
- Naturalis Interactive Guide: Amanita vaginata
- Paloi i Acharya 2013, Int. J. PharmTech Res. 5(4): 1645–1654 — uporządkowane wyniki tego samego badania (także [45])
- Paloi i Acharya 2014, Asian J. Pharm. Clin. Res. 7(2): 88–92 — uporządkowane wyniki tego samego badania (także [46])
- Pierwotny zapis źródłowy — P0: amanita_vaginata
- Karel Tejkal, Česká mykologická společnost: A.vaginata
- Minister Środowiska, Dz.U. 2014 poz. 1408, rozporządzenie w sprawie ochrony gatunkowej grzybów
- Minister Zdrowia, Dz.U. 2026 poz. 258, tekst jednolity rozporządzenia dotyczącego grzybów dopuszczonych do obrotu
- GRej, Amanita vaginata
- Index Fungorum record114685
- Soumitra Paloi, Krishnendu Acharya 2014, Asian J.Pharm.Clin.Res.7(2): 88–92, Evaluation of antioxidative activity and chemical composition...
- Seliman T.M.H. i in., Natural Product Research40(15): 4557–4565(2026), epub 18.07.2025 DOI 10.1080/14786419.2025.2530212 (także [48])
- Stadt Wien, Marktamt: Grauer Scheidenstreifling
- Yıldırım, Polat, Aktay i Acay 2023, Kadirli 3(2): 285–298
- Chu i in. 2021, Inoculation With Ectomycorrhizal Fungi…, DOI 10.3389/fmicb.2021.687304
- Badanie ilościowe dzikiej żywności plemion wschodnich Indii, 2023, DOI 10.3389/fsufs.2023.1198187
- Drewnowska, Nnorom i Falandysz 2014, Mercury in the Grisette, DOI 10.1080/03601234.2014.896677
- Muchomor szarawy — aktualne polskie wykazy ochrony i obrotu
- Zarzyński, Grzyby polskich lasów, s. 306–307
- Université Lyon 1, Champignons: Amanita vaginata
- Malacara-Marquez i in. 2026, Bioactive metabolites from edible fungi, DOI 10.1080/10826068.2026.2640061
- ELI, obowiązujący status Dz.U. 2014 poz. 1408
- Josep Torres, własne obserwacje i 30 pomiarów zarodników A. vaginata, Fungipedia
- ELI, obowiązujący status Dz.U. 2026 poz. 258
- Opis przypadku zatrucia A. vidua, błędnie uznaną za A. vaginata, PMID 40819824
- Wojewoda 2003, Checklist of Polish larger Basidiomycetes, s. 51
- Zhou i in. 2023, Diversity and taxonomy of Amanita in the Yanshan Mountains, DOI 10.3389/fpls.2023.1226794