Przejdź do treści
JakiToGrzyb

Muchomor jeżowaty

Amanita echinocephala

Trujący
Trujący

Ustaw lokalizację, żeby zobaczyć dane dla swojego regionu.

Muchomor jeżowaty (Amanita echinocephala) to rzadki grzyb ciepłolubny. Białawy albo kremowy kapelusz zdobią ostre, piramidalne brodawki mocno zrośnięte ze skórką. Gęste, wolne blaszki z wiekiem przybierają swoisty, seledynowy lub bladozielonkawy odcień. Masywny trzon o bulwiastej podstawie opatrzony jest zwisającym pierścieniem. Grzyb rośnie latem i jesienią w lasach liściastych, głównie na glebach wapiennych. To grzyb trujący, wiązany z nefrotoksycznością. W Polsce nie podlega prawnej ochronie.

Rozpoznawanie, siedlisko i najważniejsze różnice.

Grzybiarz

Budowa owocnika

Typ budowy
Owocnik ma kapelusz i trzon.

Kapelusz

Kształt
Kapelusz może mieć kształt wypukły lub płaski; u młodych owocników — półkulisty lub kulisty; u dojrzałych owocników — płaski lub wypukły.
Ukształtowanie powierzchni
Powierzchnia kapelusza jest brodawkowata.
Pokrycie
Na środku kapelusza powierzchnia może być filcowata.
Na brzegu kapelusza powierzchnia może być włóknista.
Wokół podstawy brodawek powierzchnia kapelusza może być pajęczynowata.
Lepkość i śluzowatość
W wilgotnych warunkach powierzchnia kapelusza jest lepka.
Kolor
Kapelusz może być brudnobiaławy, brudnokremowy, popielaty, biały, białawy lub szaropłowy.
Resztki osłony na brzegu
U młodych owocników z brzegu kapelusza zwisają resztki osłony.
Brzeg
Brzeg kapelusza wystaje poza hymenofor.
Średnica
Kapelusz może mieć średnicę od 30 do 200 milimetrów.

Pozostałości osłony na kapeluszu

Wysokość brodawek
Wysokość brodawek osłony na kapeluszu może wynosić od 0,5 do 3 milimetrów.
Kształt brodawek
Kształt brodawek osłony na kapeluszu może być ostrostożkowaty lub niskostożkowaty.
Trwałość po deszczu
Resztki osłony kapelusza mogą zostać zmyte przez deszcz.
Środek
Środek kapelusza jest zagłębiony.
Skórka
Skórka kapelusza jest ściągalna.

Spód kapelusza

Typ
Hymenofor ma budowę blaszkową.

Blaszki przy trzonie

Połączenie z trzonem
Blaszki mogą być przyrośnięte do trzonu lub wolne od trzonu.
Profil
Blaszka jest brzuchata.
Barwa
Hymenofor może być szaropłowy, zielonkawy, brązowawosłomkowożółty lub zielonkawokremowożółty.
Ostrze
Ostrze blaszki jest drobno ziarniste.
Rozstaw
Blaszki są gęste.
Szerokość
Wysokość blaszek może wynosić do 15 milimetrów.
Blaszeczki
Stwierdzono obecność blaszeczek.

Trzon i podstawa

Kształt
Trzon może mieć kształt maczugowaty, walcowaty lub wrzecionowaty.
Podstawa
Podstawa trzonu może być bulwiasta lub maczugowata.
Kolor
Trzon może być białawy lub bladosłomkowy.
Ukształtowanie powierzchni
Nad pierścieniem powierzchnia trzonu jest bruzdowana.
Pokrycie powierzchni
Powierzchnia trzonu może być pod pierścieniem włóknista lub łuskowata.
Wnętrze
Trzon może być pełny lub pusty.
Długość
Trzon może mieć długość od 40 do 200 milimetrów.
Grubość
Trzon może mieć grubość od 10 do 40 milimetrów.

Osłona u podstawy

Budowa
Osłona u podstawy trzonu ma postać łusek.
Szerokość łusek
Szerokość łusek osłony u nasady trzonu może wynosić do 3 milimetrów.

Pierścień

Obecność
Pierścień występuje u tego gatunku.
Forma
Pierścień jest zwisający.
Budowa
Pierścień jest błoniasty.
Położenie
Pierścień może być położony szczytowy lub podszczytowy.
Trwałość
Pierścień jest trwały.
Barwa
Pierścień może być białawy, u młodych owocników może być biały, a u dojrzałych owocników może być słomkowożółty.
Rzeźba powierzchni
Górna powierzchnia pierścienia jest prążkowana.
Pokrycie powierzchni
Spód pierścienia może być włókienkowaty lub watowaty.
Szerokość
Szerokość pierścienia może wynosić do 25 milimetrów.

Bulwa

Długość
Długość bulwy u podstawy trzonu może wynosić do 60 milimetrów.
Szerokość
Szerokość bulwy u podstawy trzonu może wynosić do 40 milimetrów.

Miąższ

Barwa
Miąższ może być biały, a w kapeluszu pod skórką może być kremowy.
Twardość i zwartość
Miąższ jest zwarty.
Smak
Ma słaby smak.
Zapach
Zapach miąższu może być umiarkowany, rzodkiewkowy i chemiczny; może być słaby, ziemisty.

Gdzie i kiedy rośnie

Siedlisko
Grzyb występuje w lasach liściastych.
Podłoże
Bezpośrednim podłożem wzrostu może być gleba.
Sposób wyrastania
Owocniki mogą wyrastać pojedynczo lub po kilka.
Częstość
Gatunek jest rzadki.
Owocnikowanie
Owocniki mogą pojawiać się od czerwca do sierpnia.

Jadalność i kuchnia

Jadalność
Trujący

Prawo

Ochrona
Muchomor jeżowaty nie jest objęty w Polsce gatunkową ochroną ścisłą ani częściową.
Handel
Muchomor jeżowaty nie figuruje w polskim wykazie grzybów dopuszczonych do obrotu lub produkcji przetworów grzybowych.

Z czym można pomylić

FAQ

Czy muchomor jeżowaty jest grzybem jadalnym?

Nie, to gatunek trujący, wiązany z nefrotoksycznością (uszkodzeniem nerek). W opisanym w 2012 r. zatruciu w Niemczech jego udział był podejrzewany, lecz niepotwierdzony. Odradza się jego spożywanie.

Dlaczego blaszki muchomora jeżowatego zielenieją?

Blaszki u dojrzałych owocników naturalnie zyskują charakterystyczny, bladozielonkawy lub seledynowy odcień, co stanowi jedną z najważniejszych cech diagnostycznych tego gatunku.

W jakich miejscach i na jakich glebach rośnie ten gatunek?

To grzyb ciepłolubny, rosnący głównie w lasach liściastych pod dębami i bukami. Preferuje gleby wapienne o odczynie obojętnym lub zasadowym, lecz bywa notowany także na podłożach lekko kwaśnych.

Co wykazały badania laboratoryjne dotyczące składu chemicznego?

W badaniach wykazano zdolność tego grzyba do silnej hiperakumulacji metali, w tym srebra, w owocnikach. To kolejny ważny argument przemawiający przeciwko próbom jego spożywania.

Po jakich cechach można rozpoznać muchomora jeżowatego?

Charakteryzuje się jasnym kapeluszem z ostrymi, piramidalnymi brodawkami, blaszkami o seledynowym odcieniu u starszych okazów oraz bulwiastym trzonem ze zwisającym, prążkowanym pierścieniem.

Czy muchomor jeżowaty podlega w Polsce ochronie prawnej?

Nie, muchomor jeżowaty nie znajduje się w Polsce na liście gatunków objętych prawną ochroną gatunkową. Jest jednak grzybem rzadkim i nie figuruje w wykazie grzybów dopuszczonych do obrotu handlowego.

Z jakimi grzybami można pomylić muchomora jeżowatego?

Można go pomylić z muchomorem szyszkowatym oraz z białymi odmianami muchomora sromotnikowego i jadowitego. Śmiertelne gatunki odróżnia brak ostrych brodawek i luźna pochwa u podstawy.

Kiedy przypada okres pojawiania się owocników?

Polski atlas wskazuje ogólnie lato, lecz w kraju znane są też obserwacje wrześniowe. Pojedyncze daty takich znalezisk nie stanowią jednak podstawy do wyznaczania stałego, dłuższego sezonu.