Przejdź do treści
JakiToGrzyb

Gąska ziemista

Tricholoma terreum

Jadalny
Jadalny
Wymaga obróbki
Wymaga obróbki

Ustaw lokalizację, żeby zobaczyć dane dla swojego regionu.

Gąska ziemista (Tricholoma terreum) to pospolity grzyb kapeluszowy z rodziny gąskowatych, tworzący mikoryzę z drzewami iglastymi, głównie sosnami. Wyróżnia się filcowato-włóknistym, szarym lub popielatym kapeluszem oraz białoszarym miąższem o łagodnym, ziemistym smaku. W wielu regionach Europy, zwłaszcza na południu, jest tradycyjnie zbierana i ceniona w celach spożywczych, choć ze względu na możliwość pomyłek oraz współczesne dyskusje toksykologiczne wymaga ostrożności i umiaru w konsumpcji.

Rozpoznawanie, siedlisko i najważniejsze różnice.

Grzybiarz

Budowa owocnika

Typ budowy
Owocnik ma kapelusz i trzon.

Kapelusz

Kształt
Kapelusz może mieć kształt wypukły, płaski, półkulisty lub stożkowaty; u młodych owocników — stożkowaty lub dzwonkowaty.
Powierzchnia
Powierzchnia kapelusza może być sucha lub matowa.
Pokrycie
Powierzchnia kapelusza może być filcowata i włóknista; może mieć drobne łuseczki.
Kolor
Kapelusz może być szary lub szarobrązowy.
Obrys brzegu
U dojrzałych owocników obrys brzegu jest falisty.
Spękania i rozdarcia brzegu
W suchych warunkach brzeg kapelusza jest popękany promieniście.
Pokrycie brzegu
Powierzchnia brzegu kapelusza jest owłosiona.
Średnica
Kapelusz może mieć średnicę od 30 do 80 milimetrów.
Środek
Kapelusz ma garbek.

Spód kapelusza

Typ
Hymenofor ma budowę blaszkową.

Blaszki przy trzonie

Połączenie z trzonem
Blaszki są przyrośnięte do trzonu.
Zbieganie hymenoforu po trzonie
Blaszki zbiegają ząbkiem po trzonie.
Barwa
Hymenofor może być jasnopopielaty; może być biały lub szarawy.
Ostrze
Ostrze blaszki jest ząbkowane / piłkowane.
Rozstaw
Blaszki są średnio gęste.
Szerokość
Wysokość blaszek może wynosić od 7 do 13 milimetrów.
Blaszeczki
Stwierdzono obecność blaszeczek.

Trzon i podstawa

Kształt
Trzon jest walcowaty.
Kolor
Trzon może być biały lub szarawy.
Pokrycie powierzchni
Powierzchnia trzonu może być jedwabista i włóknista. U góry może być oprószona.
Wnętrze
U starych owocników trzon jest pusty.
Długość
Trzon może mieć długość od 30 do 80 milimetrów.
Grubość
Trzon może mieć grubość od 3 do 15 milimetrów.

Miąższ

Barwa
Miąższ może być biały, szarawy lub białawy.
Smak
Smak miąższu może być nieprzyjemny i łagodny.
Odporność na przełamanie lub rozerwanie
Miąższ jest kruchy.
Zmiana koloru
Po uszkodzeniu miąższ nie zmienia barwy.
Zapach
Zapach może być niewyróżniający się; może być słaby, ziemisty lub mączny; może nie być mączny; może być niewyczuwalny.
Grubość
Miąższ kapelusza jest cienki.

Gdzie i kiedy rośnie

Siedlisko
Grzyb może występować w lasach iglastych lub w lasach mieszanych.
Podłoże
Bezpośrednim podłożem wzrostu może być gleba.
Sposób wyrastania
Owocniki mogą wyrastać w grupach, pojedynczo lub w rozproszonych grupach.
Częstość
Gatunek jest pospolity.
Owocnikowanie
Owocniki mogą pojawiać się od sierpnia do listopada.
Obszar występowania
Potwierdzono występowanie w Polsce.

Jadalność i kuchnia

Jadalność
Jadalny
Wymagana obróbka
Wymaga obróbki

Prawo

Ochrona
W Polsce nie figuruje w wykazie gatunków grzybów objętych ochroną.
Handel
W Polsce nie figuruje w wykazie grzybów dopuszczonych do obrotu.

Z czym można pomylić

FAQ

Czy gąska ziemista jest grzybem jadalnym?

Tak, jest uznawana za grzyb jadalny, lecz wymaga obowiązkowej obróbki cieplnej oraz zachowania umiaru w spożyciu ze względu na zalecaną ostrożność.

W jakim okresie w roku pojawiają się jej owocniki?

Owocniki wyrastają głównie od września do listopada, a przy łagodnych temperaturach i w cieplejszym klimacie można je spotkać nawet w grudniu i styczniu.

W pobliżu jakich drzew rośnie gąska ziemista?

Tworzy związki mikoryzowe przede wszystkim z sosnami, zwłaszcza sosną zwyczajną, znacznie rzadziej z innymi drzewami iglastymi, jak świerki czy modrzewie.

Jakie podłoże preferuje ten gatunek?

Najczęściej rośnie na glebach piaszczystych, przepuszczalnych i ubogich, a także na podłożach wapiennych w suchych borach sosnowych.

Czy można spożywać gąskę ziemistą na surowo?

Nie, surowe owocniki mogą powodować zaburzenia żołądkowo-jelitowe; przed spożyciem niezbędne jest ich dokładne obgotowanie lub podduszenie.

Dlaczego w Katalonii grzyb ten nazywany jest „fredolic”?

Nazwa nawiązuje do chłodu i przymrozków, ponieważ owocniki tego gatunku pojawiają się późną jesienią, stanowiąc tradycyjny zwiastun nadchodzącej zimy.

Pod jaką nazwą gąska ziemista znana jest we Francji?

We francuskiej tradycji grzyb ten określany jest jako „petit gris” lub „charbonnier” i cieszy się dużą popularnością na rynkach regionalnych.

Do czego wykorzystuje się ten gatunek poza kuchnią?

Służy w rzemiośle do naturalnego barwienia wełny i tkanin na szare i beżowe odcienie, a w leśnictwie do mikoryzacji sadzonek sosen na słabych glebach.

Jaki smak ma gąska ziemista?

Charakteryzuje się delikatnym, łagodnym smakiem z lekko wyczuwalną nutą ziemistą i mączną, bez ostrych lub gorzkich tonów.

Kto formalnie opisał ten gatunek w nauce?

Gatunek opisał w XVIII wieku Jacob Christian Schäffer, a do rodzaju Tricholoma przypisał go w 1871 roku niemiecki mykolog Paul Kummer.