Їстівний
Установіть місцезнаходження, щоб побачити дані для свого регіону.










Підгрибок припорошений (Xerocomellus pruinatus) — це їстівний трубчастий гриб, який цінують за пружну м'якоть і пізній період плодоношення. Його шапинка має забарвлення від темно-коричневого до червоно-коричневого, а молоді плодові тіла вкриті характерним матовим нальотом, що нагадує паморозь. Трубочки жовті, з віком оливкові, після натискання слабо синіють. Ніжка жовта вгорі та червонувата внизу. Росте в листяних і мішаних лісах, переважно під буками або дубами. Це смачний гриб для смаження, сушіння та маринування.
Розпізнавання, оселище та найважливіші відмінності.
Грибар
Будова плодового тіла
- Тип будови плодового тіла
- Тип будови плодового тіла: Шапинка, ніжка.
Шапинка
- Форма шапинки
- у молодих плодових тіл: Форма шапинки: напівкулястий.
у зрілих плодових тіл: Форма шапинки: опуклий.
у зрілих плодових тіл: Форма шапинки: плоский. - Покрив шапинки
- Покрив шапинки: замшева.
Покрив шапинки: замшева або борошнистий.
Покрив шапинки: борошнистий.
у молодих плодових тіл: Покрив шапинки: гола або борошнистий.
Покрив шапинки: повстиста.
Покрив шапинки: замшева і борошнистий. - Візерунок розтріскування поверхні
- у зрілих плодових тіл: Візерунок розтріскування поверхні: потріскана на нерівні ділянки.
- Колір шапинки
- Колір шапинки: чорно-коричневий.
Колір шапинки: чорнуватий.
Колір шапинки: коричневий.
Колір шапинки: темно-коричневий.
Колір шапинки: сіро-коричневий.
Колір шапинки: світло-коричневий.
Колір шапинки: вохристий.
Колір шапинки: оливково-коричневий.
Колір шапинки: червоний.
Колір шапинки: червоно-коричневий.
Колір шапинки: червоний (на краю шапинки).
Колір шапинки: винний (на краю шапинки). - Діаметр шапинки
- Діаметр шапинки становить до 120 mm.
Низ шапинки
- Тип гіменофора
- Тип гіменофора: трубочки.
- Форма пор
- Форма пор: кутасті.
- Колір пор після пошкодження
- Колір пор після пошкодження: синій.
Колір пор після пошкодження: синій.
Колір пор після пошкодження: без зміни кольору.
Колір пор після пошкодження: Синьо-зелений. - Колір трубочок після пошкодження
- Колір трубочок після пошкодження: синій.
Колір трубочок після пошкодження: синій.
Колір трубочок після пошкодження: без зміни кольору. - Природний колір пор
- Природний колір пор: блідо-жовтий.
Природний колір пор: яскраво-жовтий.
Природний колір пор: жовтий.
у зрілих плодових тіл: Природний колір пор: жовто-оливковий.
у зрілих плодових тіл: Природний колір пор: помаранчевий. - Природний колір трубочок
- Природний колір трубочок: блідо-жовтий.
Природний колір трубочок: жовтий.
у зрілих плодових тіл: Природний колір трубочок: жовто-оливковий.
Ніжка та основа
- Форма ніжки
- Форма ніжки: циліндричний.
Форма ніжки: циліндричний або булавоподібний. - Основа ніжки
- у молодих плодових тіл: Основа ніжки: булавоподібна.
Основа ніжки: потовщена. - Колір ніжки
- у молодих плодових тіл: Колір ніжки: жовтий.
у зрілих плодових тіл, у нижній частині ніжки: Колір ніжки: червоний або червоно-коричневий.
Колір ніжки: блідо-жовтий або жовтий.
у верхній частині ніжки: Колір ніжки: жовтий.
у нижній частині ніжки: Колір ніжки: коричнюватий.
Колір ніжки: жовтий і червоний.
у верхній частині ніжки: Колір ніжки: лимонно-жовтий. - Покрив поверхні ніжки
- Покрив поверхні ніжки: пластівчаста.
Покрив поверхні ніжки: зерниста.
Покрив поверхні ніжки: борошнистий і волокниста. - Візерунок поверхні ніжки
- Візерунок поверхні ніжки: плямистий.
- Колір орнаментації ніжки
- Колір орнаментації ніжки: червоний.
Колір орнаментації ніжки: помаранчевий, жовто-зелений, червоний або червоно-коричневий.
у нижній частині ніжки: Колір орнаментації ніжки: абрикосова або червоний. - Забарвлення поверхні ніжки після пошкодження
- Забарвлення поверхні ніжки після пошкодження: синій (поверхня ніжки).
Забарвлення поверхні ніжки після пошкодження: синій (поверхня ніжки).
Забарвлення поверхні ніжки після пошкодження: коричневий (поверхня ніжки). - Довжина ніжки
- Довжина ніжки: 40–100 mm.
- Діаметр ніжки
- Діаметр ніжки: 10–25 mm.
М'якуш
- Колір м’якуша
- Колір м’якуша: жовтий.
Колір м’якуша: жовтуватий (м’якуш шапинки).
Колір м’якуша: жовтий (м’якуш ніжки).
Колір м’якуша: блідо-жовтий (м’якуш шапинки).
Колір м’якуша: коричнюватий (м’якуш біля основи ніжки).
Колір м’якуша: жовтуватий або білувате (м’якуш шапинки). - Щільність м’якуша
- Щільність м’якуша: щільний (м’якуш шапинки).
Щільність м’якуша: щільний. - Смак м’якуша
- Смак м’якуша: слабкий.
- Колір м’якуша після пошкодження
- Колір м’якуша після пошкодження: синій.
Колір м’якуша після пошкодження: синій.
Колір м’якуша після пошкодження: Синьо-зелений (м’якуш шапинки).
Колір м’якуша після пошкодження: Синьо-зелений (м’якуш ніжки). - Запах м’якуша
- Запах м’якуша: грибний, слабкий.
Де і коли росте
- Оселище
- Оселище: листяний ліс або хвойний ліс.
Оселище: листяний ліс, мішаний ліс або парк.
Оселище: мішаний ліс, парк або листяний ліс. - Субстрат
- Субстрат: ґрунт.
- Характер росту плодових тіл
- Характер росту плодових тіл: поодинці.
Характер росту плодових тіл: зрослі плодові тіла. - Період плодоношення
- Плодові тіла з’являються з вересня до листопада.
- Територія поширення
Їстівність і кулінарія
- Їстівність
- Їстівний
- Кулінарна оцінка
- Смачний
З чим можна сплутати

Jerzy Opioła · CC BY-SA 4.0
Korekta kolorów: Selso, 2020 (wersja źródłowa).
Джерело фото · CC BY-SA 4.0Imleria badia
Основні відмінності
Моховичок припорошений (Xerocomellus pruinatus) може нагадувати польський гриб забарвленням шапинки.
Xerocomellus chrysenteron
Основні відмінності
Сухогрибок золотопорий (Xerocomellus chrysenteron) вирізняється шапинкою, яка виразно й глибоко тріскається на ділянки, між якими оголюється червонувата м'якоть, а також гладкими спорами. Сухогрибок припорошений зазвичай має однорідну й непотріскану шкірочку, а його спори вкриті дрібними поздовжніми смужками. Чеський атлас, крім того, підкреслює, що X. chrysenteron з'являється раніше в сезоні, уже на початку літа.
Xerocomellus porosporus
Основні відмінності
Сухогрибок усіченоспоровий (Xerocomellus porosporus) має характерно зрізані верхівки спор і, згідно з чеським атласом, не має такого виразного червоного забарвлення ніжки. Сама лише подібність коричневих шапинок не дає змоги вирішити це порівняння в польових умовах.
Xerocomellus ripariellus
Основні відмінності
Червонуваті форми сухогрибка припорошеного можуть нагадувати Xerocomellus ripariellus. Клофац зазначає, що X. pruinatus відрізняється жовтою м'якоттю, яка рідко синіє, оксамитовою шапинкою, що рідко розтріскується, дещо більшими спорами, а також будовою шкірочки шапинки з мінливими кінцевими клітинами, які зазвичай вужчі за розташовані під ними субтермінальні клітини.
FAQ
Чи є підгрибок припорошений їстівним грибом?
Так, підгрибок припорошений є цінним їстівним грибом. Його цінують за щільну, пружну м'якоть, яка рідко буває червивою, та приємний, м'який смак. Він підходить для багатьох страв.
Як розпізнати підгрибка припорошеного?
Він характеризується темно-коричневою шапинкою з матовим, немов припорошеним памороззю нальотом у молодих екземплярів. Ніжка жовтувата у верхній частині та червонувата внизу, а трубочки жовті, злегка синіють.
Де й коли росте підгрибок припорошений?
Він росте в листяних і мішаних лісах, особливо під буками та дубами, рідше під ялинами. Плодові тіла з'являються від літа аж до пізньої осені, нерідко навіть у листопаді.
Чи змінює м'якоть підгрибка припорошеного колір після розрізання?
М'якоть після розрізання кремова або жовтувата. У шапинці та верхній частині ніжки вона може слабо синіти під дією повітря, тоді як у нижній частині ніжки буває червонуватою.
З якими грибами можна сплутати підгрибка припорошеного?
Найчастіше його плутають із підгрибком золотистим або реберчастим. Підгрибок золотистий має шкірочку, яка сильніше тріскається, з червонуватим тлом, тоді як припорошений має темну й укриту нальотом паморозі шапинку.
Чи підходить підгрибок припорошений для сушіння?
Так, він чудово підходить для сушіння. Завдяки щільній структурі м'якоті він добре зберігає форму, а після висушування має інтенсивний, приємний аромат, будучи чудовою добавкою до соусів і супів.
Чи можна вживати моховичка припорошеного сирим?
Ні. Згідно з рекомендаціями PSSE дикорослі гриби не слід вживати в сирому вигляді. Моховичок припорошений є їстівним видом, проте із загальних санітарних міркувань потребує термічної обробки.
Який смак і запах має підгрибок припорошений?
Цей гриб має м'який, приємний смак і ніжний грибний запах. У нього немає гіркого чи кислого присмаку, завдяки чому він є дуже універсальним інгредієнтом для страв.
Любитель
Назви та історія
- Obowiązująca nazwa krajowa
- suchogrzybek oprószony
- Obowiązująca nazwa taksonomiczna
- Xerocomellus pruinatus (Fr.) Šutara
- Inne nazwy krajowe
- podgrzybek aksamitny
- Dawne nazwy krajowe
- borowik oprószony, grzyb omszony, podgrzybek oprószony
Спостереження вдома
Споровий відбиток
- Необхідні матеріали
- свіжа, зріла шапинка, аркуш паперу, склянка або чашка, вода
- Час
- 2–24 h
- Виконання
- Покладіть шапинку нижньою стороною на папір.
- Додайте краплю води зверху та накрийте.
- Через 2–24 годин підніміть шапинку й огляньте осад.
Що шукати
- Колір спорового відбитка
- Колір спорового відбитка: зелений. Колір спорового відбитка: коричневий.
- Відтінок спорового відбитка
- Відтінок спорового відбитка: коричнево-оливковий. Відтінок спорового відбитка: оливково-коричневий.
Під мікроскопом
- Необхідні матеріали
- світловий мікроскоп, предметне й покривне скельця, голка, вода, спори зі спорового відбитка
- Виконання
- Перенесіть голкою трохи спорового відбитка на скельце.
- Додайте краплю води, накрийте покривним скельцем і розгляньте спори.
Що шукати
- Форма спори
- Форма спори: еліпсоїдний. Форма спори: веретеноподібний.
- Розміри спори
- Довжина 10–15,7 µm, ширина 4–6,4 µm.
Розміри порівнюйте після калібрування шкали мікроскопа.
Екологія та поширення
- Вапнистість ґрунту
- Вапнистість ґрунту: вапняний.
- Листяні дерева в оточенні
- Листяні дерева в оточенні: дуб або бук.
Листяні дерева в оточенні: бук або дуб. - Хвойні дерева в оточенні
- Хвойні дерева в оточенні: ялина.
- Мікоризні партнери
- Загальний зв’язок виду: Мікоризні партнери: Fagus (загальний перелік партнерів).
Загальний зв’язок виду: Мікоризні партнери: Quercus (загальний перелік партнерів).
Історія та культура
Таксономічна історія моховичка припорошеного є відображенням багаторічних досліджень систематики болетових грибів та перегляду традиційно сформованих родів. Вид спочатку був описаний у XIX столітті Еліасом Магнусом Фрісом під назвою Boletus pruinatus, а згодом у мікологічній літературі його зазвичай відносили до роду Xerocomus як Xerocomus pruinatus.
Переломним моментом у таксономічній історії цього таксона стала праця чеського міколога Йозефа Шутари, опублікована 2008 року в журналі «Czech Mycology» (том 60, випуск 1, с. 49–50). У цій публікації Шутара виокремив новий рід Xerocomellus на основі ретельного аналізу мікро- та макроморфологічних ознак, перенісши розглянутий вид до цього роду та встановивши нову номенклатурну комбінацію Xerocomellus pruinatus (Fr.) Šutara. Ця зміна стала стійким орієнтиром у сучасній таксономії болетових у Європі.
Їстівність і безпека
Моховичок припорошений є їстівним грибом, що характеризується щільним та пружним м'якушем. Основною умовою його безпечного вживання є ретельна термічна обробка плодових тіл перед споживанням, наприклад шляхом відварювання або смаження. Вживання плодових тіл у сирому або недостатньо провареному вигляді може призвести до розладів шлунково-кишкового тракту. Для кулінарних цілей слід використовувати виключно молоді, здорові та свіжі плодові тіла.
Важливим фактором ризику є швидке старіння плодових тіл та схильність їхніх тканин до псування. Старі, перестиглі екземпляри, насичені водою або з будь-якими ознаками пліснявіння, непридатні до споживання. Крім того, подібно до інших трубчастих грибів, плодові тіла можуть накопичувати забруднення з ґрунту та навколишнього середовища, тому рекомендується відмовитися від збирання екземплярів, що ростуть у безпосередній близькості від доріг з інтенсивним рухом і на сильно індустріалізованих територіях.
За смаковими якостями м'якуш моховичка припорошеного вирізняється лагідним смаком без гіркоти та делікатним, типово грибним ароматом, завдяки чому він знаходить застосування в кулінарії як домашній гриб.
Оселище та зростання
Моховичок припорошений (Xerocomellus pruinatus) поширений на території Європи, передусім у листяних та мішаних лісах, рідше в чистих хвойних насадженнях. Місцезростання цього виду відзначаються також у парках і ландшафтних насадженнях. Гриб утворює мікоризу з листяними деревами, особливо з буком лісовим, дубами та грабом звичайним, а також із хвойними деревами, зокрема з ялиною європейською. Віддає перевагу свіжим, багатим на поживні речовини глинистим та піщано-глинистим ґрунтам, де плодові тіла виростають поодиноко або групами на лісовій підстилці, серед опалого листя та куртинок моху.
Географічний ареал виду охоплює Європу, зокрема Центральну та Західну Європу, простягаючись на північ до південних районів Скандинавського півострова та на південь у напрямку Середземноморського басейну.
У кліматичних умовах Польщі сезон плодоношення припадає на період із вересня по листопад (місяці IX–XI), що відповідає задокументованій появі плодових тіл у центральноєвропейській фенології. Поширення виду в конкретному регіоні залежить насамперед від наявності сприятливих листяних і мішаних деревостанів та вологих глинистих ґрунтів.
Дослідник
Їстівність і кулінарія
Ustalenia źródłowe: jadalność, spożycie i wykorzystanie
- Їстівність
- Їстівний — źródło oznaczenia
Česká mykologická společnost, Xerocomellus pruinatus, hřib sametový · Kuchyňské využití: Hřib sametový je dobrá jedlá houba.
- Кулінарна оцінка
- Смачний
Česká mykologická společnost, Xerocomellus pruinatus, hřib sametový · Kuchyňské využití: dobrá jedlá houba, z druhů rodu Xerocomellus patrně nejchutnější. Source opinion; not a formal quality class or larval-infestation claim.
Наукові назви та таксономія
- Чинна наукова назва
Xerocomellus pruinatus (Fr.) Šutara
- Колишні наукові назви
- 1835 — Boletus pruinatus Fr.
1886 — Versipellis pruinata (Fr.) Quél.
1888 — Xerocomus pruinatus (Fr.) Quél.
1898 — Suillus pruinatus (Fr.) Kuntze
1992 — Boletellus pruinatus (Fr.) Klofac & Krisai[17]
Suchogrzybek oprószony należy do rodziny borowikowatych (Boletaceae) w rzędzie borowikowców (Boletales). Nazwa naukowa taksonu to Xerocomellus pruinatus (Fr.) Šutara. Kombinację tę opublikował w 2008 r. Josef Šutara pod numerem rejestracyjnym MB511898, przenosząc do nowego rodzaju gatunek opisany pierwotnie w 1835 r. przez Eliasa Friesa jako Boletus pruinatus Fr. Takie samo autorstwo bazonimu podaje baza Species Fungorum. W części opracowań pojawia się zapis „Fr. & Hök”, jednak Oolbekkink uzasadniał przypisanie pierwotnego opisu samemu Friesowi.
[17] [19] [13] [7] [15] [18]Wcześniejsze kombinacje oparte na tym samym epitecie gatunkowym obejmują Versipellis pruinata (Fr.) Quél. z 1886 r., Xerocomus pruinatus (Fr.) Quél. z 1888 r., Suillus pruinatus (Fr.) Kuntze z 1898 r. oraz Boletellus pruinatus (Fr.) Klofac & Krisai z 1992 r. Szereg ten tłumaczy, dlaczego w dawniejszej literaturze mikologicznej ten sam grzyb bywał umieszczany w różnych rodzajach.
[17] [19] [13] [7] [15] [18]W rejestrze Species Fungorum do synonimiki gatunku włączono także nazwy Boletus subtomentosus var. pascuus Pers. (1825), Boletus pascuus (Pers.) Corda (1841), Xerocomus pascuus (Pers.) Bon (1985 [1984]), Boletellus pruinatus var. pascuus (Pers.) Klofac & Krisai (1992) oraz Boletellus pruinatus f. luteocarnosus Klofac & Krisai (1992). Stanowią one historyczne przyporządkowania taksonomiczne w rangach odmiany i formy.
[17] [19] [13] [7] [15] [18]Межі таксона та обмеження визначення
Identyfikacja mikroskopowa gatunków z rodzaju Xerocomellus opiera się przede wszystkim na strukturze skórki kapelusza oraz mikrorzeźbie zarodników. Zarodniki suchogrzybka oprószonego pokryte są drobnymi, podłużnymi prążkami, jednak autorzy Fungi of Temperate Europe zaznaczają, że struktury te pozostają niewidoczne w standardowej mikroskopii świetlnej. Wobec tego ani sama ciemna barwa kapelusza, ani intensywne sinienie nie wystarczają do jednoznacznego oznaczenia bez weryfikacji pozostałych cech.
[7] [6] [13] [9] [14] [8]Šutara badał głównie skrawki wysuszonych owocników (cięte ręcznie żyletką), z użyciem 3–10% NH4OH, niekiedy z dodatkiem czerwieni Kongo oraz odczynnika Melzera lub w czystym NH4OH; świeży materiał analizował w wodzie, odczynniku Melzera lub wodnym roztworze czerwieni Kongo, stosując również mikroskop SEM. Diagnoza całego rodzaju Xerocomellus obejmuje grubość skórki (80–)120–350(–500) µm, rurki do 10(–14) mm i kanciaste pory o średnicy 1–2,5 mm. Pileipellis tworzą równoległe łańcuszki komórek, których końce leżą na zbliżonym poziomie; u starszych owocników układ ten może się rozluźniać. Są to cechy i wymiary diagnozy rodzajowej, odrębne od indywidualnych pomiarów gatunkowych X. pruinatus.
[19]Cechy mikroskopowe rodzaju Xerocomellus obejmują ponadto słabo żelatynizującą tramę hymenoforu typu pośredniego z odległościami między strzępkami 2–4(–8) µm, przeważnie wrzecionowato-butelkowate pleurocystydy o ściankach do 0,6 µm, brak lub zredukowaną do 30(–40) µm boczną warstwę trzonu, płodną warstwę kaulohymenialną na trzonie oraz brak sprzążek na strzępkach. Brak osłony częściowej i pierścienia stanowi stałą cechę całego rodzaju.
[19] [6]W rewizji taksonomicznej Šutary uwzględniono 15 kolekcji zielnikowych tego gatunku: JŠ 078, 302, 336, 337, 341, 345, 1836, 1963, 1965, 1986, 2112, 4053, 4397, 4398 oraz 4399.
[19]Abstrakt pracy Peintner, Ladurner i Simoniniego z 2003 r. opisuje analizę 24 sekwencji rDNA-LSU wykazującą odrębne linie ośmiu taksonów, w tym pruinatus. Pomocne w diagnozie były cechy zarodników, komórki końcowe skórki oraz charakterystyczne strzępki typu pruinatus (pruinatus-hyphae). Autorzy wykazali jednak wielokrotne powstawanie w toku ewolucji podobnego prążkowania zarodników, ściętych wierzchołków oraz strzępek tego typu. Liczba 24 sekwencji odnosi się do całego badania obejmującego osiem taksonów.
[14]Badania Franka i współpracowników z 2020 r. nad północnoamerykańskimi przedstawicielami rodzaju Xerocomellus uwzględniały sekwencje referencyjne europejskiego X. pruinatus z bazy GenBank (LSU: AF514825 z okazu IB19961055, AF050644 oraz AF402140), wskazując na konieczność ostrożnej weryfikacji oznaczeń w publicznych repozytoriach sekwencji.
[8]Лабораторна діагностика
Dane ustrukturyzowane
Шкірка шапинки
Реакції з реактивами
- Реакція на лужні реагенти
- Реакція на лужні реагенти: без зміни кольору.
Реакція на лужні реагенти: без зміни кольору.
Спори
- Довжина спори
- Довжина спори: 11–15 µm. [6]
Довжина спори: 10–14,5 µm. [9]
Довжина спори: 11–14 µm. [3]
Довжина спори: 11,5–14 µm. [7]
Довжина спори: 11,5–15 µm. [18]
Довжина спори: 11,4–14,9 µm. [18]
Довжина спори: 12,3–15,3 µm. [18]
Довжина спори: 12–15,7 µm. [18] - Форма орнаментації спори
- Форма орнаментації спори: смугаста. [7]
Форма орнаментації спори: смугаста. [6]
Форма орнаментації спори: смугаста. [9]
Форма орнаментації спори: смугаста. [13] - Напрямок орнаментації спори
- Напрямок орнаментації спори: поздовжні. [7]
Матеріал і методи досліджень
- Результати, наведені в джерелах — Довжина спори
- 11,5–15 µm [18]
10–14,5 µm [9]
12–15,1 µm (skrajnie do 15,7 µm) [18]
11–15 µm [6]
11,5–14 µm [7]
11,4–14,9 µm [18]
12,3–15,3 µm [18]
11–14 µm [3] - Результати, наведені в джерелах — Відношення довжини спори до її ширини
- 2,4–3,1 [18]
2,3–3,2 [18]
2–2,8 [18] - Результати, наведені в джерелах — Ширина спори
- 4,5–5,5 µm [9] [7]
4,2–5,7 µm [18]
4,4–5,4 µm (skrajnie do 6 µm) [18]
4,5–6 µm [6]
4,9–6,4 µm [18]
4,3–5,8 µm [18]
4–5 µm [3]
Metody i zapisy źródłowe — Source cap-cuticle microscopy; source-specific terminology and scantiness are not merged into one universal organisation.
Inkrustacja strzępek skórki; Organizacja skórki kapelusza — zapis źródłowy: „Species Description: Pileipellis palisadoderm of septate hyphae of cylindrical, incrusted cells.” [6]
Metody i zapisy źródłowe — Source cap-cuticle microscopy; source-specific terminology and scantiness are not merged into one universal organisation.
Inkrustacja strzępek skórki; Organizacja skórki kapelusza — zapis źródłowy: „Printed p.265 section9: somewhat irregular trichoderm; terminal cells(5.5–)8–14(–15.5)µm broad; incrustations scarce.” [13]
Szerokość komórki końcowej skórki kapelusza — zapis źródłowy: „Terminal cells(5.5–)8–14(–15.5)µm broad.” [13]
Metody i zapisy źródłowe — ČMS species description; material, voucher, measurement count and medium unreported.
Długość zarodnika — zapis źródłowy: „11.5–14 × 4.5–5.5 µm; first axis.” [7]
Forma ornamentacji zarodnika — zapis źródłowy: „jemně podélně rýhované” [7]
Kierunek ornamentacji zarodnika — zapis źródłowy: „podélně rýhované” [7]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „eliptické nebo vřetenovité” [7]
Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „11.5–14 × 4.5–5.5 µm; second axis.” [7]
Metody i zapisy źródłowe — Published species description; unreported individual material and numerical protocol.
Długość zarodnika — zapis źródłowy: „Species Description: Spores11–15×4.5–6µm, striate. First axis.” [6]
Forma ornamentacji zarodnika — zapis źródłowy: „Species Description: Spores11–15×4.5–6µm, striate.” [6]
Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Species Description: Spores11–15×4.5–6µm, striate. Second axis.” [6]
Metody i zapisy źródłowe — Published species description; unreported individual material and numerical protocol.
Długość zarodnika — zapis źródłowy: „Printed p.579 couplet73: spores10–14.5×4.5–5.5µm, very finely striated, not visible in a standard light microscope. First axis.” [9]
Forma ornamentacji zarodnika — zapis źródłowy: „Printed p.579 couplet73: spores10–14.5×4.5–5.5µm, very finely striated, not visible in a standard light microscope.” [9]
Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Printed p.579 couplet73: spores10–14.5×4.5–5.5µm, very finely striated, not visible in a standard light microscope. Second axis.” [9]
Metody i zapisy źródłowe — Focal Xerocomellus pruinatus row, PDFpage81; individual microscopic material unreported.
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „11–14×4–5µm, paired source axes.” [3]
Metody i zapisy źródłowe — 19Nov2021, PuszczaBukowa Węglino, leg./det.GrażynaDomian; mean13.5×5.5µm,Qmean2.4.
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „19Nov2021, PuszczaBukowa Węglino, leg./det.GrażynaDomian; mean13.5×5.5µm,Qmean2.4. See original paired dimensions.” [18]
Iloraz długości i szerokości zarodnika — zapis źródłowy: „19Nov2021, PuszczaBukowa Węglino, leg./det.GrażynaDomian; mean13.5×5.5µm,Qmean2.4. Source Q range, not recomputed from unpaired dimension endpoints.” [18]
Metody i zapisy źródłowe — 25Oct2023, BukoweZdroje, leg./det.GrażynaDomian; mean12.9×4.8µm,Qmean2.7.
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „25Oct2023, BukoweZdroje, leg./det.GrażynaDomian; mean12.9×4.8µm,Qmean2.7. See original paired dimensions.” [18]
Iloraz długości i szerokości zarodnika — zapis źródłowy: „25Oct2023, BukoweZdroje, leg./det.GrażynaDomian; mean12.9×4.8µm,Qmean2.7. Source Q range, not recomputed from unpaired dimension endpoints.” [18]
Metody i zapisy źródłowe — 30Oct2023, BuczynoweWąwozy, leg./det.GrażynaDomian; mean13.1×4.9µm,Qmean2.7.
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „30Oct2023, BuczynoweWąwozy, leg./det.GrażynaDomian; mean13.1×4.9µm,Qmean2.7. See original paired dimensions.” [18]
Iloraz długości i szerokości zarodnika — zapis źródłowy: „30Oct2023, BuczynoweWąwozy, leg./det.GrażynaDomian; mean13.1×4.9µm,Qmean2.7. Source Q range, not recomputed from unpaired dimension endpoints.” [18]
Metody i zapisy źródłowe — 4Nov2023, TrawiastaBuczyna, leg./det.GrażynaDomian; mean13.5×5.0µm,Qmean2.7.
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „4Nov2023, TrawiastaBuczyna, leg./det.GrażynaDomian; mean13.5×5.0µm,Qmean2.7. See original paired dimensions.” [18]
Iloraz długości i szerokości zarodnika — zapis źródłowy: „4Nov2023, TrawiastaBuczyna, leg./det.GrażynaDomian; mean13.5×5.0µm,Qmean2.7. Source Q range, not recomputed from unpaired dimension endpoints.” [18]
Metody i zapisy źródłowe — Source B.pruinatus description, with collections Bos8335 (NL) and Oolbekkink207 (DE) listed, without assigning one individual SEM image to either voucher.
Metoda źródłowa. Technika: skaningowa mikroskopia elektronowa (SEM). Opis metody w źródle: Source methods p.246: gold-coated stubs, 15kV JEOL JSM-35; source spore prints or tube fragments, not an inferred focal specimen preparation.
Forma ornamentacji zarodnika — zapis źródłowy: „Faint to distinct striae with SEM.” [13]
Перевірка поширення — обсяг і обмеження
Materiał: Zbiór z Puszczy Bukowej w województwie zachodniopomorskim; status zweryfikowany potwierdzono w osobnym publicznym wpisie GRej.
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Data przeglądu: 21.10.2026.
Ograniczenia: Źródłowe oznaczenie i zakres pojęcia zachowano. Nie zadeklarowano nowego badania okazów ani odczytu wszystkich publikacji cytowanych przez źródło.
[18]Обсяг опрацювання
Перед завершенням запис потребує доповнення або перевірки.
- Пошук регіонів поширення потребує розрахунку.
- Зв'язки попередніх висновків потребують повторної перевірки.
- Нові джерела вимагають обліку інформації, виявленої під час огляду.
Найважливіші речовини та їхня дія
W badaniu korzeni jodły pobrano w październiku 2012 r. po 16 kostek gleby 15 × 15 × 15 cm z czterech stanowisk: Kartuzy, Lipusz, Osusznica i Sławno (łącznie 64 monolity). Analizowano drobne korzenie poniżej 2 mm w trzech losowych podpróbach po około 250 wierzchołków. Oznaczenie ITS suchogrzybka oprószonego KP230473 wykazało 99% zgodności z UDB000481 przy kryterium badania przekraczającym 98% na odcinku co najmniej 450 pz. Udział gatunku wynosił odpowiednio 1,5 ± 0,3%, 1,7 ± 0,3%, 0,9 ± 0,2% oraz 2,0 ± 0,1% (średnia ± błąd standardowy, SE).
[16]W badanych drzewostanach jodłowych odczyn gleby mierzony w wodzie wynosił w poziomie organicznym (O) odpowiednio 3,9; 3,9; 3,9 i 4,0, a w poziomie mineralnym (A): 4,0; 4,6; 4,6 oraz 4,3. Typy gleb sklasyfikowano jako glebę kwaśną brunatną (Kartuzy, Lipusz, Sławno) oraz glebę płową (Osusznica).
[16]W doświadczeniu Zavišić i współautorów materiał buka z zasobniejszego w fosfor Bad Brückenau i ubogiego Unterlüß przeniesiono w październiku 2014 r. do wspólnego ogrodu w Getyndze, gdzie rósł do lipca 2015 r. Badano 40 roślin, po 10 na wariant i pochodzenie gleby; 20 otrzymało znacznik 33P, a 20 stanowiło kontrolę bez znacznika. Po miesiącu aklimatyzacji, 20 listopada 2014 r., zastosowano jednorazową dawkę 795 mg P na roślinę. Mikoryzy identyfikowano na podstawie sekwencji ITS przy kryterium zgodności ponad 97% i wyniku dopasowania (score) ponad 900 bitów, co pozwoliło rozpoznać 14 z 16 morfotypów.
[21]Po nawożeniu fosforem udział mikoryz suchogrzybka oprószonego zmniejszył się w materiale z gleby zasobnej w fosfor. Wynik testu ANOSIM p = 0,385 oznaczał jednak brak statystycznie istotnej zmiany struktury całej zbiorowości grzybów mikoryzowych w tej glebie, a nie oddzielny test liczebności samego gatunku. Nie rozpoznano mechanizmu pobierania fosforu przez izolowany szczep, a nierozpoznany morfotyp MT31 stanowił osobną pozycję. Wyjściowe pH gleby wynosiło 3,8 w Bad Brückenau i 3,5 w Unterlüß, co opisuje warunki miejsc pobrania, a nie optimum gatunku.
[21]W badaniu Kautmanovej i współautorów materiał zbierano na słowackich terenach pogórniczych w latach 2022–2024, a oznaczenia oparto na morfologii i sekwencjach ITS. Oczyszczone owocniki krojono i suszono do stałej masy w temperaturze do 60 °C; małe mielono w całości, a z dużych pobierano równe części kapelusza, trzonu i hymenoforu, uzyskując co najmniej 2 g homogenizowanego proszku. Do analizy ICP-MS mineralizowano 1 g suchego materiału kwasem azotowym, a następnie wodą królewską. Trzy wykonane powtórzenia miały charakter analityczny, a liczba niezależnych owocników gatunku nie została w pracy wyszczególniona.
[11]W materiale ze Słowacji stężenie kadmu w owocnikach z Gelnicy wynosiło 7,82 mg/kg suchej masy (wskaźnik THQ 0,8), a ze Zlatej Idki 3,95 mg/kg s.m. (THQ 0,4). Zawartość ołowiu wynosiła odpowiednio 4,86 mg/kg s.m. (THQ 0,1) w Gelnicy oraz 1,77 mg/kg s.m. przy współczynniku bioakumulacji BCF 0,001 w Zlatej Idce.
[11]W Gelnicy odnotowano rtęć na poziomie 14,23 mg/kg suchej masy, z modelowym wskaźnikiem zagrożenia THQ 7,6 oraz współczynnikiem biokoncentracji BCF 2,14, a także mangan w stężeniu 974 mg/kg suchej masy. THQ stanowi wskaźnik modelowy, a nie liczbę klinicznych zatruć, natomiast wysoki poziom manganu nie oznaczał jego bioakumulacji z podłoża (dla manganu publikacja wskazuje brak akumulacji z gleby). Wszystkie wartości dotyczą zbadanego suchego materiału bez przeliczania na świeżą masę i bez uogólniania na owocniki z innych obszarów.
[11]Оселище та зростання
Оселище, регіон і сезон
Gatunek wyrasta na ziemi w lasach liściastych, mieszanych i iglastych oraz w parkach. Assyov wymienia jako głównych partnerów mikoryzowych buki, a rzadziej dęby, natomiast autorzy czescy podają buki, dęby i świerki. W polskich rejestrach stanowiska obejmują kwaśne i żyzne buczyny, leśną ściółkę, obrzeża drzewostanów, pobliża nadrzecznych łęgów, a także ciepłe, piaszczyste murawy na skraju lasu dębowego. Sama obecność sosny, brzozy czy grabu w opisie drzewostanu nie stanowi bezpośredniego dowodu na tworzenie mikoryzy z tymi gatunkami drzew.
[7] [6] [18] [20] [9]Analizy molekularne korzeni jodły pospolitej (Abies alba) na Pomorzu potwierdziły obecność tego grzyba w ektomikoryzach na czterech stanowiskach zlokalizowanych poza naturalnym zasięgiem jodły. W badaniach w Niemczech zidentyfikowano go również w mikoryzach buka zwyczajnego (Fagus sylvatica). Wyniki te uzyskano bezpośrednio z sekwencjonowania ITS korzeni, co stanowi niezależne potwierdzenie laboratoryjne relacji mikoryzowej.
[16] [21]Assyov uznaje gatunek za szeroko rozpowszechniony w Europie, zaznaczając problem mylenia go z pokrewnymi taksonami. Czeski atlas określa go jako obfity, a europejski klucz jako pospolity. Władysław Wojewoda w 2003 r. przytaczał dawne stwierdzenie z Puszczy Białowieskiej oraz kategorię PL–Ex, a atlas leśny z 2021 r. odnotowywał historyczną ocenę uznającą go za gatunek bardzo rzadki, znany niemal wyłącznie z tego rejonu. Liczne współczesne udokumentowane stanowiska w Polsce (w tym późniejsze zgłoszenia pomorskie i z innych rejonów) wskazują jednak na znacznie szersze występowanie.
[20] [18] [6] [7] [9]W Wielkiej Brytanii zestawienie z 2013 r. wykazało obecność gatunku w 10 kwadratach siatki 1 × 1 km w latach 1913–1962 oraz w ponad 200 kwadratach w latach 1963–2012, kwalifikując go do kategorii najmniejszej troski (LC). Szacunek ponad 2000 dojrzałych osobników stanowi wynik modelowania opartego na bazach obserwacji, a nie bezwzględną liczbę zliczonych owocników.
[10]Potwierdzony zasięg występowania
Wszystkie obszary potwierdzone w zapisanych danych źródłowych.
| Kraj | Regiony i stanowiska | Owocnikowanie | Джерела |
|---|---|---|---|
| Польща | Західнопоморське воєводство | IX–XI |
|
Джерела
- grenoble 2015
- Boris Assyov, Xerocomus pruinatus
- Česká mykologická společnost, Xerocomellus pruinatus, hřib sametový
- src-frank 2020
- Læssøe T., Petersen J.H., Frøslev T.G., Heilmann-Clausen J. 2025. Keys to the fungi of Temperate Europe,8XI 2025
- src-jncc 2013
- src-kautmanova 2026
- Oolbekkink G.T. 1991. The taxonomic value of the ornamentation of spores in The Xerocomus-group of Boletus. Persoonia14(3): 245–273
- src-peintner 2003-abstract
- src-ptmyk 2021
- src-rudawska 2016
- Species Fungorum, rekord 511898
- Marek Snowarski, Tx236, Xerocomellus pruinatus
- src-sutara 2008
- Wojewoda W. 2003. Checklist of Polish larger Basidiomycetes. Biodiversity of Poland7
- src-zavisic 2018