Съедобный
Укажите местоположение, чтобы увидеть данные для своего региона.










Луговой опенок — это мелкий гриб со шляпкой диаметром 2–5 см, сначала выпуклой, затем плоской с тупым бугорком. Кожица гладкая, бледно-охристая или ржаво-бежевая, выцветающая в сухую погоду. Пластинки редкие, толстые, беловато-кремовые и свободные. Ножка достигает 4–7 см, она стройная, светлая, необычайно упругая и волокнистая, ее трудно оторвать. Тонкая беловатая мякоть не меняет цвет на срезе, характеризуется мягким сладковатым вкусом и приятным характерным ароматом сена.
Определение, местообитание и важнейшие отличия.
Грибник
Строение плодового тела
- Тип строения плодового тела
- Тип строения плодового тела: Шляпка, ножка.
- Окраска мицелия у основания плодового тела
- Окраска мицелия у основания плодового тела: белый.
Шляпка
- Форма шляпки
- у молодых плодовых тел: Форма шляпки: полушаровидный или почти коническая.
у зрелых плодовых тел: Форма шляпки: плоский.
у молодых плодовых тел: Форма шляпки: колокольчатый.
у зрелых плодовых тел: Форма шляпки: выпуклый. - Рельеф поверхности шляпки
- Рельеф поверхности шляпки: гладкий.
- Покров шляпки
- Покров шляпки: голая.
- Блеск поверхности шляпки
- во влажном состоянии: Блеск поверхности шляпки: блестящий.
- Цвет шляпки
- во влажном состоянии: Цвет шляпки: коричневатый.
Цвет шляпки: палевый.
Цвет шляпки: красноватый.
во влажном состоянии: Цвет шляпки: красновато-охристый.
Цвет шляпки: белый.
Цвет шляпки: кремовый.
во влажном состоянии: Цвет шляпки: охристый.
в сухом состоянии: Цвет шляпки: бледно-охристый.
в сухом состоянии: Цвет шляпки: телесного цвета. - Положение края
- у молодых плодовых тел: Положение края: завёрнутый внутрь.
у зрелых плодовых тел: Положение края: прямой.
у зрелых плодовых тел: Положение края: отогнутый кверху. - Контур края шляпки
- у старых плодовых тел: Контур края шляпки: волнистый.
- Рельеф поверхности края шляпки
- Рельеф поверхности края шляпки: бороздчатый.
- Диаметр шляпки
- Диаметр шляпки составляет 10–80 mm.
- Центр шляпки
- Центр шляпки: с выраженным бугорком.
- Гигрофанность шляпки
- Гигрофанность шляпки: гигрофанный.
Нижняя сторона шляпки
- Тип гименофора
- Тип гименофора: пластинки.
Пластинки у ножки
- Прикрепление гименофора к ножке
- Прикрепление гименофора к ножке: приросший к ножке (пластинки).
Прикрепление гименофора к ножке: свободный от ножки (пластинки). - Профиль гименофора у ножки
- Профиль гименофора у ножки: выемчатый у ножки (пластинки).
- Общий профиль пластинки
- Общий профиль пластинки: вздутый (пластинки).
- Цвет гименофора
- Цвет гименофора: палевая.
Цвет гименофора: охристого цвета.
Цвет гименофора: белый.
Цвет гименофора: беловатая. - Количество полных пластинок
- Количество полных пластинок: 20–28.
- Расстояние между пластинками
- Расстояние между пластинками: редко расположенные.
Расстояние между пластинками: довольно редко расположенные. - Толщина пластинок
- Толщина пластинок: толстый.
- Высота пластинок
- Высота пластинок: до 6 mm.
- Наличие коротких пластиночек
- Наличие коротких пластиночек: присутствует.
- Количество рядов длины пластиночек
- Количество рядов длины пластиночек: 1–5.
Ножка и основание
- Форма ножки
- Форма ножки: цилиндрический.
- Цвет ножки
- Цвет ножки: светло-коричневый или беловатая.
Цвет ножки: беловатая. - Рельеф поверхности ножки
- Рельеф поверхности ножки: гладкий.
- Покров поверхности ножки
- у молодых плодовых тел: Покров поверхности ножки: Войлочная.
у зрелых плодовых тел: Покров поверхности ножки: голая.
Покров поверхности ножки: опушённая (у основания ножки). - Внутреннее строение ножки
- Внутреннее строение ножки: сплошной.
- Консистенция ножки
- Консистенция ножки: волокнистый и устойчивый к разрыву.
- Длина ножки
- Длина ножки: 12–80 mm.
- Диаметр ножки
- Диаметр ножки: 1,5–6 mm.
Кольцо
- Наличие кольца
- Наличие кольца: без кольца.
- Вольва
- Вольва: отсутствует.
Мякоть
- Цвет мякоти
- Цвет мякоти: беловатая.
Цвет мякоти: белый. - Плотность мякоти
- Плотность мякоти: плотный.
- Вкус мякоти
- Вкус мякоти: приятный, слабый.
- Устойчивость мякоти к излому или разрыву
- Устойчивость мякоти к излому или разрыву: устойчивый к излому или разрыву.
- Упругость мякоти
- Упругость мякоти: упругий.
- Тип консистенции мякоти
- Тип консистенции мякоти: хрящеватый.
- Запах мякоти
- Запах мякоти: грибной.
Запах мякоти: ореховый, слабый.
Запах мякоти: невыразительный.
Запах мякоти: приятный. - Категория толщины мякоти
- Категория толщины мякоти: толстый.
Где и когда растёт
- Местообитание
- Местообитание: луг.
Местообитание: пастбище.
Местообитание: парк.
Местообитание: плодовый сад.
Местообитание: сад.
Местообитание: обочина дороги.
Местообитание: опушка леса. - Характер роста плодовых тел
- Характер роста плодовых тел: группами.
Характер роста плодовых тел: кругами.
Характер роста плодовых тел: дугами.
Характер роста плодовых тел: рядами.
Характер роста плодовых тел: рассеянные группы.
Характер роста плодовых тел: пучками. - Период плодоношения
- Плодовые тела появляются с мая по октябрь.
- Ареал распространения
- Potwierdzono występowanie w Polsce.
Съедобность и кулинария
- Съедобность
- Съедобный
Законодательство
- Охрана
- В Польше вид не подлежит видовой охране.
- Торговля
- В Польше вид допущен к торговле и производству грибной продукции.
С чем можно спутать
Mycena pura
Основные различия
Опёнок луговой (Marasmius oreades) отличается иной окраской и строением шляпки, значительно более редкими пластинками другой структуры, более эластичной, жёсткой ножкой, а также полным отсутствием запаха редьки.
FAQ
Пригодна ли ножка лугового опенка для употребления в пищу?
Ножка лугового опенка волокнистая, жесткая и неперевариваемая, поэтому она не пригодна в пищу. Во время сбора или на кухне ее следует срезать и использовать только нежные шляпки.
С какими ядовитыми видами можно спутать этот гриб?
Опаснее всего путаница со смертельно ядовитой говорушкой ядовитой и говорушкой беловатой. Они растут в траве, а содержащийся в них сильный мускарин представляет прямую угрозу для жизни.
Как отличить луговой опенок от ядовитой говорушки?
У лугового опенка редкие, толстые пластинки, свободные у ножки, и гибкая, неломкая ножка. У ядовитых говорушек пластинки частые, нисходящие на ножку, которая к тому же очень легко ломается.
Что представляют собой так называемые «ведьмины круги», образуемые этим видом?
«Ведьмины круги» — это кольцевые скопления плодовых тел, образующиеся в результате равномерного центробежного роста подземного мицелия. В зоне его развития трава отмирает, а по краям становится тёмно-зелёной.
Какими кулинарными свойствами обладает опёнок луговой после сушки?
Благодаря трегалозе он отлично переносит сушку. После замачивания в воде он набухает и мгновенно восстанавливает первоначальную упругость. Измельчённый в порошок, он служит великолепной натуральной приправой умами.
В какие месяцы можно собирать плодовые тела опёнка лугового?
Плодовые тела вырастают с мая по ноябрь. Обильнее всего они появляются с июня по сентябрь, особенно после обильных дождей, прерывающих летние засушливые периоды жары.
В каких местах обитания чаще всего растёт этот вид?
Это вид открытых пространств, не встречающийся в глубине лесов. Он заселяет солнечные луга, пастбища, обочины дорог и межи, а также городские газоны в парках, скверах и садах.
Для каких блюд лучше всего использовать опёнок луговой?
Шляпки превосходно подходят для ароматных супов, сливочных соусов, яичницы и омлетов. Они отлично сочетаются с мясом, а высушенные и смолотые в мелкую пудру служат изысканной приправой умами.
Почему ножка этого гриба так устойчива к скручиванию?
Исключительная эластичность ножки обусловлена плотным строением густо переплетённых толстостенных гиф. Эта структура надёжно защищает гриб от надламывания ветром или вытаптывания.
Откуда берётся характерный миндальный запах опёнка лугового?
За этот аромат отвечает летучий бензальдегид, а не ошибочно указываемый цианистый водород. Хотя гриб выделяет следовые количества синильной кислоты в целях защиты, именно этот альдегид придаёт запах горького миндаля.
Любитель
Названия и история
- Obowiązująca nazwa krajowa
- Twardzioszek przydrożny
- Obowiązująca nazwa taksonomiczna
- Marasmius oreades
Наблюдения дома
Споровый порошок
- Необходимые материалы
- свежая, зрелая шляпка, лист бумаги, стакан или чашка, вода
- Время
- 2–24 h
- Выполнение
- Положите шляпку нижней стороной на бумагу.
- Нанесите каплю воды на верхнюю сторону и накройте.
- Через 2–24 часов поднимите шляпку и осмотрите осадок.
Что искать
- Цвет спорового отпечатка
- Цвет спорового отпечатка: белый.
Под микроскопом
- Необходимые материалы
- световой микроскоп, предметное и покровное стёкла, игла, вода, споры из спорового порошка
- Выполнение
- Перенесите иглой немного спорового порошка на стекло.
- Добавьте каплю воды, накройте покровным стеклом и рассмотрите споры.
Что искать
- Форма споры
- Форма споры: эллипсоидный. Форма споры: каплевидный. Форма споры: веретеновидно-эллипсоидный. Форма споры: веретеновидно-эллипсоидный. Форма споры: лимоновидный. Форма споры: обратнояйцевидный. Форма споры: яйцевидный. Форма споры: почти шаровидный (редко).
- Поверхность споры
- Поверхность споры: гладкий. Поверхность споры: гладкий. Поверхность споры: гладкий.
- Размеры споры
- Длина 6,3–10 µm, ширина 3,5–6 µm.
Сравнивайте размеры после калибровки шкалы микроскопа.
Экология и распространение
- Способ питания
- Способ питания: сапротрофный.
Некулинарное применение
Шляпки лугового опенка — превосходный кулинарный ингредиент, идеальный для ароматных супов, сметанных соусов, яичницы и мясных фаршей. Этот гриб отлично подходит для сушки благодаря высокому содержанию трегалозы: после замачивания в воде он набухает и практически полностью восстанавливает первоначальную свежесть, эластичность и консистенцию. Измельченные в порошок сушеные шляпки служат великолепной натуральной приправой, обогащающей блюда глубоким вкусом умами. Его ценят также и в современной растительной кухне.
История и культура
Луговой опенок веками завораживал европейский фольклор благодаря образованию впечатляющих правильных кругов мицелия, называемых «ведьмиными кругами». В старинных народных поверьях они считались местами ночных танцев эльфов или шабашей ведьм, вступление в которые грозило наведением чар или потерей рассудка. В польской традиции гриб получил множество колоритных народных названий, таких как tanecznica, podróżka или majówka, отражавших места его произрастания и старинные обычаи.
Съедобность и безопасность
Это ценный съедобный гриб с выдающимися вкусовыми качествами, но в кулинарных целях собирают исключительно шляпки. Ножки жесткие, сильно волокнистые и неперевариваемые, поэтому их следует отбрасывать. Сбор лугового опенка требует осторожности из-за риска перепутать его со смертельно ядовитыми говорушками, такими как говорушка ядовитая или беловатая. Они содержат смертельно опасный мускарин. Главным отличительным признаком являются пластинки: у лугового опенка они редкие и свободные, а у говорушек — частые и нисходящие.
Местообитание и встречаемость
Этот вид является обычным сапротрофом, повсеместно встречающимся на открытых пространствах вне сомкнутых лесных массивов. Он заселяет луга, пастбища, обочины дорог, межи, парковые поляны и ухоженные городские газоны. Плодовые тела появляются массово с мая по ноябрь, вырастая волнами после теплых обильных дождей. Он образует характерные обширные «ведьмины круги», в которых отмирающая трава контрастирует с буйной зеленью. Подземная грибница способна сохраняться в почве многие годы.
Исследователь
Съедобность и кулинария
Ustalenia źródłowe: jadalność, spożycie i wykorzystanie
- Съедобность
- Съедобный — źródło oznaczenia
Česká mykologická společnost, Marasmius oreades — špička obecná. Atlas gatunków, odczyt 28.10.2026. · Kuchyňské využití: source author describes the species as edible; not a statement about identification of a collected specimen.
Научные названия и таксономия
- Действующее научное название
Marasmius oreades
Aktualną, zaakceptowaną nazwą taksonomiczną gatunku jest Marasmius oreades (Bolton) Fr. (1836). Nazwa ta bazuje na bazonimie Agaricus oreades opisanym przez Jamesa Boltona w 1792 roku. W historii badań mykologicznych takson bywał przenoszony do innych rodzajów, co wygenerowało synonimy homotypowe, takie jak Collybia oreades (Bolton) P. Kumm. (1871) oraz Scorteus oreades (Bolton) Earle (1909).
[11] [10] [12]Jako synonimy historyczne podawane są również Agaricus coriaceus Lightf. (1777), Agaricus pratensis Huds. (1778), Gymnopus pratensis Gray (1821), Pleurotus caryophylleus (Schaeff.) Sacc. (1887) oraz Marasmius caryophylleus (1889).
[20]- Zakres ujęcia taksonomicznego
Wpis katalogowy Marasmius oreades (Bolton) Fr., zgodny z dokładnym zaakceptowanym dopasowaniem GBIF2537250. Zachowano zakresy poszczególnych atlasów, badań i materiałów; dawnych ujęć taksonomicznych i różnych populacji nie uznano za niezależne potwierdzenia wszystkich cech.
[5] [1]
Лабораторная диагностика
Dane ustrukturyzowane
Базидии
Гимениальные цистиды
- Наличие цистид в гимении
- Наличие цистид в гимении: отсутствует. [6]
Остальные лабораторные признаки
Кожица шляпки
- Длина концевых клеток пилеипеллиса
- Длина концевых клеток пилеипеллиса: 15–39 µm. [6]
- Форма концевых клеток пилеипеллиса
- Форма концевых клеток пилеипеллиса: булавовидный. [8]
Форма концевых клеток пилеипеллиса: цилиндрический. [8]
Форма концевых клеток пилеипеллиса: булавовидный. [6]
Форма концевых клеток пилеипеллиса: цилиндрический. [6] - Ширина концевых клеток пилеипеллиса
- Ширина концевых клеток пилеипеллиса: 3–18 µm. [6]
Споры
- Цвет спор под микроскопом
- Цвет спор под микроскопом: гиалиновый. [7]
Цвет спор под микроскопом: гиалиновый. [2] - Длина споры
- Длина споры: 7–10 µm. [8]
Длина споры: 6,3–10 µm. [6]
Длина споры: 7–9 µm. [7]
Длина споры: 7–10 µm. [2] - Форма споры
- Форма споры: эллипсоидный. [7]
Форма споры: каплевидный. [2]
Форма споры: веретеновидно-эллипсоидный. [8]
Форма споры: веретеновидно-эллипсоидный. [6]
Форма споры: лимоновидный. [6]
Форма споры: обратнояйцевидный. [6]
Форма споры: яйцевидный. [6]
Форма споры: почти шаровидный (редко). [6]
Кожица ножки
- Ширина гиф кожицы ножки
- Ширина гиф кожицы ножки: 3–8,5 µm. [6]
Трама гименофора
- Ширина гиф трамы
- Ширина гиф трамы: 2–5,5 µm. [6]
Материал и методы исследований
Волоски на поверхности ножки
Materiał: Opis Gilliam (1976) dotyczy włosków powierzchni trzonu. Podany zakres szerokości jest częścią opisu gatunku; źródło nie przypisuje go konkretnej kolekcji ani okazowi.
Metoda: Ogólna metodyka monografii obejmuje badanie skrawków w 2% KOH i odczynniku Melzera, a świeżego materiału także w wodzie. Autor nie przypisuje konkretnego preparatu ani powiększenia pomiarom włosków trzonu.
Zakres interpretacji: Źródło podaje szerokość włosków do 12 mikrometrów, bez liczebności pomiarów. Podpis ryciny 16 i wykaz kolekcji nie ustalają liczby zmierzonych włosków ani okazów. Włoski trzonu pozostają odrębną strukturą od strzępek jego skórki.
[6]- Результаты, приведённые в источниках — Длина споры
- Materiał badania: Monograficzny opis gatunkowy oparty na wielu okazach; źródło nie wskazuje konkretnego okazu ani próbki dla podanych wymiarów. 7–10 µm (skrajnie od 6,3 µm) [6]
7–10 µm [8] [2]
7–9 µm [7] - Результаты, приведённые в источниках — Ширина споры
- 4–6 µm [2] [8]
Materiał badania: Monograficzny opis gatunkowy oparty na wielu okazach; źródło nie wskazuje konkretnego okazu ani próbki dla podanych wymiarów. 3,5–6 µm [6]
4–5 µm [7]
Metody i zapisy źródłowe — Monograficzny opis gatunkowy oparty na wielu okazach; źródło nie wskazuje konkretnego okazu ani próbki dla podanych wymiarów.
Pochodzenie materiału: Kolekcje zbadane pochodzą z wielu krajów; źródło nie przypisuje pomiarów mikroskopowych do kraju ani pojedynczej kolekcji..
Długość podstawki; Szerokość podstawki — zapis źródłowy: „33-45 X 5.5-8.5 µm” [6]
Kształt podstawki — zapis źródłowy: „subclavate to clavate” [6]
Szerokość strzępek kontekstu — zapis źródłowy: „TRAMAL HYPHAE interwoven and up to 14 µm in the pileus” [6]
Obecność cystyd w hymenium — zapis źródłowy: „HYMENIAL CYSTIDIA lacking.” [6]
Szerokość strzępek tramy — zapis źródłowy: „parallel-interwoven, uninflated, and 2-5.5 µm broad in the lamellae” [6]
Długość komórki końcowej skórki kapelusza; Szerokość komórki końcowej skórki kapelusza — zapis źródłowy: „cells 15-39 X 3-8(-18) µm” [6]
Kształt komórki końcowej skórki kapelusza — zapis źródłowy: „clavate” [6]
Kształt komórki końcowej skórki kapelusza — zapis źródłowy: „cylindric” [6]
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „(6.3-)7.0-10.0 X 3.5-6.0 µm” [6]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „fusoid-elliptic” [6]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „lemon-shaped” [6]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „obovate” [6]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „ovate” [6]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „rarely subglobose” [6]
Szerokość strzępki wewnętrznej tramy trzonu; Szerokość strzępek skórki trzonu — zapis źródłowy: „SURFACE AND TRAMAL HYPHAE 3-8.5 µm broad” [6]
Metody i zapisy źródłowe — Atlasowy opis mikroskopowy; indywidualny owocnik/próbka pomiarowa niepodane.
Kształt komórki końcowej skórki kapelusza — zapis źródłowy: „Pileipellis hymeniform; terminal elements clavate, pyriform, cylindric or somewhat irregular.” [8]
Długość zarodnika; Kształt zarodnika; Powierzchnia zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Spores 7-10 x 4-6 µ; smooth; fusoid-ellipsoid; inamyloid.” [8]
Metody i zapisy źródłowe — Atlasowy opis mikroskopowy; indywidualny owocnik/próbka niepodane.
Barwa zarodnika w mikroskopie; Długość zarodnika; Kształt zarodnika; Powierzchnia zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Zarodniki elipsoidalne, z dzióbkiem, bocznie spłaszczone, gładkie, bezbarwne, nieamyloidalne, 7–9 × 4–5 µm.” [7]
Metody i zapisy źródłowe — Atlasowy opis mikroskopowy; indywidualny owocnik/próbka niepodane.
Barwa zarodnika w mikroskopie; Długość zarodnika; Kształt zarodnika; Powierzchnia zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Výtrusy jsou kapkovité, 7–10 x 4–6 µm, průsvitné, hladké, neamyloidní.” [2]
Gilliam 1976: анатомическое описание и материал
Metody monografii: Opis makroskopowy oparto zasadniczo na świeżym materiale. W mikroskopii stosowano 2% KOH i odczynnik Melzera, a przy świeżych skrawkach także wodę; wykonywano przekroje kapelusza z blaszkami i podłużne przekroje trzonu. Są to metody monografii, bez przypisania jednego medium do kształtu lub wymiaru komórek.
Kolekcje i rycina: Lista na s. 46 obejmuje 57 kolekcji z podanymi oznaczeniami. Rycina 16 jest podpisana Gilliam 752; lista osobno zawiera Ontario: Kelly 752. Nie utożsamiono tych materiałów. W monografii nieoznaczone osobnym skrótem zbiory przypisano do zielnika Uniwersytetu Michigan; ta reguła nie tworzy niepodanego numeru akcesji.
Zakres mikrometrii: Wymiary zarodników, podstawek, strzępek poszczególnych części oraz komórek skórki zachowano jako wyniki opisu gatunkowego. Autor nie podaje dla nich liczebności próby ani przypisania do jednego okazu. Grubość miąższu kapelusza do 6,5 mm jest odrębna od szerokości strzępek; nie wpisano jej do pola mikroskopowej warstwy pod skórką.
[6]Filer 1965: инокуляция трав и определение материала
Izolaty: Badano cztery kultury oznaczone jako M. oreades: pierwszą z owocników koło Tacoma, drugą i trzecią z około 200 izolacji z owocników w czterech miastach stanu Washington oraz czwartą z trzonu, dostarczoną z Berkeley. Publikacja nie podaje numeru vouchera ani akcesji kultur.
Doświadczenie: Inokulowano siewki Poa pratensis, Festuca rubra i Agrostis tenuis w probówkach z perlitem i zmodyfikowaną pożywką Murraya. Stosowano krążki kultur o średnicy 9 mm; badano reizolację oraz skrawki histologiczne. Kultury odzyskano z korzeni trzech traw, a autor opisał ich silne uszkodzenie lub obumarcie.
Korzenie terenowe: W korzeniach pobranych z gleby czarcich kręgów znaleziono strzępki podstawczaków. Samo badanie tych korzeni nie pozwoliło autorowi dowieść, że należały do M. oreades. Wyniku inokulacji czystymi kulturami nie użyto do usunięcia tego terenowego ograniczenia identyfikacji.
[16]Происхождение сводки Grzybarium
Agregat GBIF: Widok Grzybarium opisuje 418 stwierdzeń z 16 województw jako agregat GBIF według stanu 26.10.2026 i odsyła do tej bazy. W odczytanym widoku nie udostępnia własnej tabeli indywidualnych rekordów. Nie jest to drugie niezależne potwierdzenie obok danych GBIF ani podstawa do utworzenia 418 kolekcji Grzybarium.
[18]Blenis 2004: границы доступного материала
Abstrakt: Abstrakt relacjonuje pomiary przy dwóch kręgach w pięciu terminach oraz doświadczenie z siedmioma grzybami i czterema trawami. Porównano progi EC50 dla wzrostu z poziomami cyjanku w roztworze glebowym. Pełna lista gatunków, lokalizacja i szczegółowe protokoły nie były dostępne w odczytanym zakresie; wydawca wymaga dostępu abonenta lub zakupu.
[19] [15]Проверка распространения — объём и ограничения
Объём проверки
Перед завершением запись нужно дополнить или проверить.
- Зафиксированные сведения из источников ожидают рассмотрения.
- Новые источники требуют проверки сведений, выявленных при обзоре.
Сведения, требующие уточнения: 25
Правовая основа и объём оценки
Нормы для локации: Польша
Важнейшие вещества и их действие
W badaniach glebowych nad dwoma czarcimi kołami wykazano, że stężenie cyjanku w roztworze glebowym zmienia się wraz z odległością od frontu owocnikowania. W strefie do 25 cm od frontu stężenia cyjanku silnie hamowały wzrost korzeni badanych traw i rozwój niektórych grzybów glebowych, natomiast w odległości 50–60 cm stężenie cyjanku w roztworze glebowym wyraźnie spadało w wyniku obniżenia bezwzględnej ilości związku oraz wzrostu wilgotności gleby.
Do sekwencjonowania genomu referencyjnego wykorzystano 95 monokariotycznych kultur wyizolowanych z pojedynczych bazydiospor pochodzących z czterech owocników jednego kręgu w Uppsali w Szwecji (59°51′27,3″N, 17°34′19,2″E). Monokariotyczny stan kultur potwierdzono brakiem sprzążek na strzępkach; zarodniki kiełkowały na pożywce PDA, po czym biomasę namnażano w płynnej pożywce słodowej.
[21]Sekwencjonowanie 95 izolatów potomnych przeprowadzono na platformie Illumina HiSeq X (odczyty parowane 2 × 151 pz, biblioteki Nextera XT). Dla referencyjnego izolatu monokariotycznego 03SP1 przygotowano biblioteki 10X Chromium, sekwencjonowanie długimi odczytami PacBio RSII (8 komórek SMRT, chemia C4/P6) oraz Oxford Nanopore (LSK108/R9.4 i LSK308/R9.5). Transkryptom zsekwencjonowano na platformie HiSeq 2500 v4 z bibliotek kierunkowych NEBNext Ultra RNA.
[21]Sekwencję genomu złożono przy użyciu oprogramowania Canu 1.7, po czym poddano rusztowaniu i korekcie narzędziami Tigmint, ARBitR i LR Gapcloser oraz polerowaniu z użyciem HyPo i Pilon. Mapę sprzężeń skonstruowano w oparciu o 141 011 markerów z progiem LOD równym 20, uzyskując 11 grup sprzężeń o łącznej długości genetycznej 1226 cM (średnio 111 cM na grupę).
[21]Całkowita długość złożonego genomu wynosi 44 372 355 par zasad. Do 11 grup sprzężeń przypisano 43 635 136 pz (około 98% sekwencji), a pozostałe 737 219 pz tworzy 21 niezakotwiczonych rusztowań (scaffoldów). Genom mitochondrialny liczy 66 224 pz. W złożeniu odnotowano 22 luki; 7 głównych rusztowań zawiera motywy telomerowe na obu końcach, a 4 rusztowania na jednym końcu.
[21]W adnotacji genomu referencyjnego Marasmius oreades zidentyfikowano 13 891 genów oraz 15 053 modele mRNA. Regiony genowe obejmują 24 614 704 pz (około 55,5% genomu), średnia długość genu wynosi 1772 pz, a pojedynczy transkrypt mRNA zawiera przeciętnie 6 eksonów. Domeny białkowe Pfam przypisano do 8222 modeli mRNA (około 55%).
[21]Elementy powtarzalne stanowią 9 685 063 pz, co odpowiada 21,8% genomu. Około 14% stanowią retrotranspozony LTR, a około 6% transpozony DNA (głównie z rodzin KDZ i Plavaka). Analizę powtórzeń przeprowadzono programami RepeatModeler 2.0.1 z modułem LTRStruct oraz RepeatMasker z weryfikacją sekwencji flankujących i duplikacji miejsc insercji.
[21]Ocena kompletności złożenia genomu oraz zestawu białek w programie BUSCO v2.0.1 w oparciu o zestaw referencyjny basidiomycota_odb9 (1335 ortologów) wykazała 98,5% kompletnych i fragmentarycznych genów ortologicznych. Dane sekwencyjne zdeponowano pod identyfikatorami PRJNA702659, Maror2/JAFLEJ000000000, PRJNA525964 oraz Dryad 10.5061/dryad.000000034.
[21]W badaniach nad mechanizmem formowania czarcich kół w Berthåga koło Uppsali analizowano dwa kręgi o średnicy około 330 cm i 220 cm (59°51′30″N, 17°34′40″E), o szerokości strefy owocnikowania wynoszącej około 60 cm. Pobrano transekty glebowe (24 i 20 próbek) do głębokości 5 cm poniżej systemu korzeniowego traw, obejmujące strefę zewnętrzną, front owocnikowania oraz wnętrze pierścienia.
[24]W doświadczeniu transplantacyjnym przenoszono bloki darni o wymiarach 30 × 70 × 10 cm w obrębie kręgu oraz poza jego strefę w różnych kombinacjach orientacji i położenia (układy T1–T6). Ponowną ocenę wzrostu grzybni przeprowadzono po około 14 miesiącach.
[24]Analiza metagenomowa DNA wyekstrahowanego z próbek gleby (sekwencjonowanie NovaSeq X Plus PE150) i zmapowanego do referencyjnego genomu Marasmius oreades potwierdziła dikariotyczny charakter grzybni w terenie, na co wskazywała obecność dwóch alleli locus HD1/HD2 w każdym kręgu oraz frekwencje alleli na poziomie około 0,5.
[24]W eksperymencie z przeszczepami darni część fragmentów przeniesionych do wnętrza kręgu lub na zewnątrz utrzymała dotychczasowy kierunek wzrostu grzybni na zewnątrz pierścienia, w jednym wariancie odnotowano wzrost dwukierunkowy, a kontrole miejscowe i część przeszczepów nie wykazały wzrostu na krawędziach. Wyniki te były najbardziej zgodne z hipotezą czasowego hamowania powrotu grzybni do strefy wewnętrznej.
[24]Uzyskane dane terenowe i molekularne z dwóch badanych kręgów wykazują największą zgodność z hipotezą przejściowego zahamowania powrotu grzybni (transient-escape), w myśl której substrat po przejściu frontu zostaje czasowo zmodyfikowany, co uniemożliwia ponowny wzrost grzybni w głąb kręgu, dopóki gleba nie odzyska pierwotnych właściwości.
[24]Lektyna MOA (Marasmius oreades agglutinin, UniProt Q8X123) składa się z N-końcowej domeny wiążącej sacharydy oraz C-końcowej domeny o aktywności proteolitycznej. Rekombinowane białko oraz jego zmutowane warianty wytworzono w Escherichia coli BL21(DE3) lub BL21(DE3)-RIL, oczyszczono metodami chromatografii Ni-NTA i filtracji żelowej oraz poddano dializie do buforu PBS o pH 7,4.
[26]Eksperyment owadobójczy przeprowadzono na larwach stonki ziemniaczanej (Leptinotarsa decemlineata) w stadium L2–L3 pochodzących z kolonii ze środkowej Słowenii. Larwom podawano krążki liści ziemniaka o średnicy 14 mm namoczone w roztworze białka. Test trwał 5 dni w temperaturze 22 ± 1 °C, wilgotności 77% i fotoperiodzie 14:10, przy 36 larwach na wariant (dwa powtórzenia po 18 osobników w osobnych studzienkach), stosując PBS jako kontrolę negatywną i spinosad jako kontrolę pozytywną.
[26]Dla oczyszczonej lektyny MOA stężenie LC50 wobec larw stonki ziemniaczanej po 48 godzinach wyniosło 0,67 mg/ml (95% przedział ufności: 0,31–1,04 mg/ml, R² = 0,74). Dawka 2 mg/ml spowodowała 100% śmiertelności w ciągu 48 godzin, a dawka 1 mg/ml doprowadziła do śmierci wszystkich larw w ciągu 5 dni. Żerowanie larw poddanych działaniu MOA spadło około sześciokrotnie względem kontroli.
[26]Larwy stonki w kontroli PBS przyrosły w ciągu 5 dni średnio o 15,2 ± 3,01 mg. W wariancie MOA o stężeniu 1 mg/ml po 5 dniach nie przeżyła żadna larwa, co uniemożliwiło pomiar masy końcowej, natomiast przy stężeniu 0,5 mg/ml nieliczne ocalałe osobniki (3 larwy) nie różniły się statystycznie masą od grupy kontrolnej.
[26]Badanie zmutowanych wariantów MOA przy stężeniu 0,5 mg/ml wykazało niemal całkowite zniesienie toksyczności wobec larw stonki w przypadku wariantów Q46A W 138A (zaburzone wiązanie węglowodanów), C215A (brak aktywności proteolitycznej) oraz ΔC (usunięta domena C-końcowa). Wskazuje to na konieczność współdziałania obu domen białka. Dodatek 100 mM metylo-α-galaktozydu nie zniósł toksyczności natywnej MOA.
[26]Analiza powierzchniowego rezonansu plazmonowego (SPR, Biacore T200, 10 µM MOA) z użyciem liposomów z ekstraktów lipidowych stonki nie wykazała wiązania lektyny do glikolipidów. Doświadczenia pull-down i spektrometria LC-MS/MS zidentyfikowały 13 wspólnych białek jelitowych, z których jako domniemany główny ligand wskazano aminopeptydazę D9J2F5 o masie 111 583 Da.
[26]Doświadczenia pull-down z izolatem jelita środkowego larw L3 (po 3 dniach głodzenia) potwierdziły, że usunięcie N- lub O-glikanów enzymami znosi wiązanie ligandów z MOA. Badania mikroskopowe (świetlne i transmisyjne TEM) po 24 godzinach ekspozycji na 1 mg/ml MOA ujawniły w jelicie środkowym zniszczenie rąbka szczoteczkowego, utratę biegunowości komórek i labiryntu podstawnego oraz odwarstwianie błony podstawnej, podczas gdy kutykularne jelito tylne pozostało nienaruszone.
[26]Badania toksyczności lektyny MOA wobec dorosłych pszczół miodnych krainek (Apis mellifera carnica) prowadzone zgodnie z wytycznymi OECD 213 (stężenia 1–3 mg/ml, ekspozycja 72 h) nie wykazały obniżenia przeżywalności owadów w porównaniu z kontrolą PBS. Wartość LC50 dla MOA określono na poziomie powyżej 100 µg substancji na pszczołę.
[26]W 5-dniowych testach na larwach pszczół Apis mellifera carnica (w wieku poniżej 24 godzin) w płytkach 48-dołkowych ekspozycja na lektynę MOA nie spowodowała istotnych różnic w śmiertelności ani statystycznie istotnego spadku masy ciała larw w porównaniu z grupą kontrolną PBS.
[26]Analizę statystyczną wyników testów owadobójczych przeprowadzono z wykorzystaniem testu Browna-Forsythe’a i porównań post-hoc Gamesa-Howella, transformacji logarytmicznej danych żerowania, pierwiastkowej transformacji masy larw oraz krzywych przeżywalności Kaplana-Meiera z testem log-rank i korektą Benjaminiego-Hochberga (pakiety R 4.4.1 oraz GraphPad Prism 8.4.3). Intensywność żerowania oceniano w przedziałach 0–25%, 25–50%, 50–75% oraz 75–100%.
[26]Аналитические результаты
Ayer и Craw 1989: объём доступного реферата
Hodowla i związki: Abstrakt części 2 pracy o metabolitach płynnych kultur wymienia m.in. pochodne oreadonu, 1α, 15-dihydroxymarasmene i agrocybinę. Nie uzyskano pełnego tekstu ze szczepem, warunkami hodowli, metodami rozdziału i kompletem wyników. Nie podstawiono danych części 1 ani nie przypisano związków z hodowli wszystkim dzikim owocnikom.
[13]Экологические исследования
Olsson 2026: два кольца в Уппсале
Materiał i metody: Badano dwa kręgi na cmentarzu Berthåga w Uppsali w Szwecji, oznaczone na podstawie owocników. Z transektów pobrano 24 i 20 rdzeni gleby; wykonywano metagenomiczne sekwencjonowanie i mapowanie do genomu M. oreades. Dane ENA: PRJEB108585. Daty transplantacji gleby i jej późniejszego badania nie są kalendarzem owocnikowania.
Wynik i dodatki: Sygnał DNA był najwyższy na aktywnym froncie, zwłaszcza po jego zewnętrznej stronie. Dwa warianty HD1/HD2 i częstości alleli około 0,5 były zgodne z dikariotyczną grzybnią. Wyniki transplantacji najlepiej pasowały do hipotezy transient-escape; część prób była nierozstrzygająca. Oryginalne tabele S1/S2 i dodatki zachowano. DNA gleby nie jest pomiarem biomasy ani masy owocników.
[24] [15]Zotti 2026: почвенные зоны и растительность в Казерте
Stanowisko i próby: W zarządzanej murawie parku Pałacu Królewskiego w Casercie we Włoszech wybrano po pięć kręgów trzech gatunków, w tym M. oreades. Badano wspólne kontrole OUT oraz front FF i wnętrze IN: łącznie 35 poletek, po 5 dla strefy i gatunku. Oznaczenie owocników porównano z przypisaniami ITS/BLAST. Dwa pozostałe grzyby są gatunkami porównawczymi.
Tabela 1: Dla M. oreades zestaw OUT/FF/IN obejmuje średnie ± SD z pięciu prób. Odczyn gleby wynosił odpowiednio 7,5±0,08; 7,0±0,09; 7,2±0,03. Zdolność utrzymywania wody: 58,8±4,89%; 71,8±3,36%; 60,5±5,8%. Całą macierz 20 pomiarów z jednostkami zachowano w źródłowym odczycie, bez przeliczania i bez przenoszenia wartości innych gatunków.
Granica interpretacji: W miejscu badania biomasa roślin była niższa na aktywnym froncie. Odczyty ITS, biomasa mikrobiologiczna gleby i biomasa roślin są odrębnymi wynikami; żaden nie określa masy owocnika. Modele zależności i hipoteza samo-DNA nie są chemicznym dowodem mechanizmu powstawania kręgów.
[15]Быдгощское лесничество: местное описание распространения
Pozycja 35: Oryginalna tabela nadleśnictwa określa gatunek jako bardzo pospolity w miejscach trawiastych, przy drogach i ścieżkach, na łąkach i pastwiskach oraz na skraju lasu. Podaje okres od końca maja do połowy października. Tytuł ogranicza dane do terenu Nadleśnictwa Bydgoszcz; nie jest to nowa ocena dla całej Polski.
[14]Gilliam 1976: охват описания фенологии
Okres źródłowy: Opis gatunkowy podaje okres od 20 maja do 29 października. Lista zbadanych zbiorów obejmuje wiele krajów, a niektóre daty są niepełne. Nie przypisano tego przedziału automatycznie każdemu z krajów listy ani polskiej karcie; nie zastąpił istniejącego krajowego kalendarza CILP.
[6]Местообитание и встречаемость
Местообитание, регион и сезон
W Czechach gatunek ten jest pospolity i rośnie poza lasami na łąkach, pastwiskach, miedzach, w parkach, sadach i ogrodach. Owocniki pojawiają się masowo po deszczach od kwietnia do listopada, tworząc grupy lub kręgi.
[20]W Ameryce Północnej jest szeroko rozprzestrzenionym saprotrofem terenów trawiastych – występuje na trawnikach, łąkach oraz nadmorskich wydmach porośniętych trawą. Wyrasta gromadnie w pasach, łukach i kręgach od lata do jesieni, a w cieplejszych strefach klimatycznych przez cały rok.
[22]W Europie Zachodniej twardzioszek notowany jest bardzo często na łąkach i pastwiskach, gdzie rośnie w czarcich kołach od kwietnia do grudnia, a przy łagodnych warunkach pogodowych także w miesiącach zimowych.
[23]W badaniach metagenomicznych dwóch czarcich kół w Berthåga koło Uppsali w Szwecji stwierdzono, że sygnał DNA Marasmius oreades koncentruje się pierścieniowo na zewnętrznym froncie kręgu (średnio około 2% odczytów), podczas gdy wewnątrz pierścienia poziom ten spada do wartości obserwowanych w otaczającej glebie.
[24]Potwierdzony zasięg występowania
Wszystkie obszary potwierdzone w zapisanych danych źródłowych.
| Kraj | Regiony i stanowiska | Owocnikowanie | Источники |
|---|---|---|---|
| Аргентина | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Канада | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Чехия | Среднечешский край | IV–XI |
|
| Германия | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Франция | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Великобритания | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Италия | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Япония | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Польша | Нижняя Силезия (территория, указанная в источнике); Западно-Поморское воеводство; Мазовецкое — область, указанная в метаданных GBIF; Pomeranian (территория в метаданных GBIF); Варминьско-Мазурское — область, указанная в метаданных GBIF; Лодзинское — область, указанная в метаданных GBIF; Силезское — область, указанная в метаданных GBIF; Западно-Поморское — область, указанная в метаданных GBIF; Великопольское — область, указанная в метаданных GBIF; Нижнесилезское — область, указанная в метаданных GBIF; Малопольское — область, указанная в метаданных GBIF; Люблинское — область, указанная в метаданных GBIF; Lubuskie / Lubusz (территория в метаданных GBIF); Подляское — область, указанная в метаданных GBIF; Опольское — область, указанная в метаданных GBIF; Подкарпатское — область, указанная в метаданных GBIF; Свентокшиское — область, указанная в метаданных GBIF | V–X |
|
| Швеция | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Соединенные Штаты | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
Материалы
Гербарные коллекции
- S229
Аргентина; Singer & Wright
[17]- S363
Аргентина; Singer & Wright
[17]- 250
Канада; Nova Scotia; Wehmeyer
[17]- 752
Канада; Ontario; Kelly
[17]- 5007
Канада; Quebec; Bigelow
[17]- 5985
Канада; Quebec; Shaffer
[17]- Сбор
Великобритания; Buckinghamshire; 1951-09-15; Dennis
[17]- Fungi Gallici Exsiccati 2002
Франция; Oise; Roumeguère
[17]- 5001
Германия; Shaffer
[17]- Mycotheca Germanica 1407
Германия; Sydow
[17]- Сбор
Япония; 1853-1856; Wright
[17]- Сбор
Швеция; 1927-06-24; Linder
[17]- Сбор
Швеция; 1945-07-10; Lundell
[17]- 102
Соединенные Штаты; Colorado; Shushan
[17]- Сбор
Соединенные Штаты; Connecticut; 1902-07-18; Earle
[17]- Сбор
Соединенные Штаты; Maine; 1935-10-10; Morse
[17]- 532
Соединенные Штаты; Maryland; Kelly
[17]- Сбор
Соединенные Штаты; Maryland; Oct 1886; Scribner
[17]- 6736
Соединенные Штаты; Massachusetts; Bigelow
[17]- 7953
Соединенные Штаты; Massachusetts; Bigelow
[17]- 8460
Соединенные Штаты; Massachusetts; Bigelow
[17]- 9107
Соединенные Штаты; Massachusetts; Bigelow
[17]- 54
Соединенные Штаты; Massachusetts; Gilgut
[17]- Сбор
Соединенные Штаты; Massachusetts; Jun 1904; Langer
[17]- Сбор
Соединенные Штаты; Massachusetts; 1942-05-20; Singer
[17]- 500
Соединенные Штаты; Michigan; Gilliam
[17]- 505
Соединенные Штаты; Michigan; Gilliam
[17]- 539
Соединенные Штаты; Michigan; Gilliam
[17]- 742
Соединенные Штаты; Michigan; Gilliam
[17]- 875
Соединенные Штаты; Michigan; Gilliam
[17]- 1312
Соединенные Штаты; Michigan; Gilliam
[17]- 1443
Соединенные Штаты; Michigan; Gilliam
[17]- 646
Соединенные Штаты; Michigan; Hicks
[17]- 14688
Соединенные Штаты; Michigan; McVaugh
[17]- 1116
Соединенные Штаты; Michigan; Patrick
[17]- 5250
Соединенные Штаты; Michigan; Potter
[17]- 6799
Соединенные Штаты; Michigan; Potter
[17]- 15566
Соединенные Штаты; Michigan; Smith
[17]- 42336
Соединенные Штаты; Michigan; Smith
[17]- 58298
Соединенные Штаты; Michigan; Smith
[17]- 66316
Соединенные Штаты; Michigan; Smith
[17]- 1036
Соединенные Штаты; Minnesota; Weaver
[17]- Сбор
Соединенные Штаты; Missouri; 1940-06-15; Routien
[17]- Fungi Columbiani 1002
Соединенные Штаты; New Jersey; Ellis & Everhart
[17]- Сбор
Соединенные Штаты; New York; Jul 1895; Burt
[17]- 1246
Соединенные Штаты; New York; Gilliam
[17]- Сбор
Соединенные Штаты; New York; 1903-08-31; Kauffman
[17]- Сбор
Соединенные Штаты; Oklahoma; 1963-09-08; Bulmer
[17]- Сбор
Соединенные Штаты; Oregon; 1951-05-19; Sprague
[17]- 6785
Соединенные Штаты; South Dakota; Shaffer
[17]- 12772
Соединенные Штаты; Vermont; Bigelow
[17]- 1320
Соединенные Штаты; Vermont; Pringle
[17]- 350
Соединенные Штаты; Virginia; Kelly
[17]- 6305
Соединенные Штаты; Wisconsin; Mazzer
[17]- 6536
Соединенные Штаты; Wisconsin; Mazzer
[17]- 6539
Соединенные Штаты; Wisconsin; Mazzer
[17]- Сбор
Соединенные Штаты; Wyoming; Jul 1961; Ferrell
[17]
Источники
- Centrum Informacyjne Lasów Państwowych, Bezpieczne grzybobranie, 2016, s.44.
- Česká mykologická společnost, Marasmius oreades — špička obecná. Atlas gatunków, odczyt 28.10.2026. (także [10], [20])
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów (Dz. U. z 2014 r. poz. 1408).
- Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 13 lutego 2026 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie grzybów dopuszczonych do obrotu lub produkcji przetworów grzybowych, środków spożywczych zawierających grzyby oraz uprawnień klasyfikatora grzybów i grzyboznawcy (Dz. U. z 2026 r. poz. 258).
- GBIF, Marasmius oreades — dokładne dopasowanie nazwy i taksonomii, odczyt 28.10.2026. (także [11])
- Gilliam, M. S. 1976. The genus Marasmius in the northeastern United States and adjacent Canada. Mycotaxon 4(1): 1–144; species account printed pp.43–47. (także [17])
- Marek Snowarski, Twardzioszek przydrożny — Marasmius oreades, Atlas grzybów Polski, grzyby.pl.
- Michael Kuo, Marasmius oreades, MushroomExpert.com, 2013. (także [22])
- Zachowany dokument źródłowy rekordu Marasmius oreades (legal_status_verification).
- Species Fungorum, Scorteus oreades, rekord 100459; odczyt widocznej treści.
- Ayer W.A., Craw P.A.(1989). Metabolites of the fairy ring fungus, Marasmius oreades. Part2. Canadian Journal of Chemistry67:1371–1380. DOI 10.1139/v89-210.
- Nadleśnictwo Bydgoszcz, Tabela3: Lista grzybów wyższych stwierdzonych dotychczas na terenie nadleśnictwa, poz. 35.
- Sprawdzone źródła M.oreades: materiał, metody i rozdzielone wyniki.
- Filer T.H.Jr.(1965). Parasitic Aspects of a Fairy Ring Fungus, Marasmius oreades. Phytopathology55:1132–1134.
- Grzybarium, twardzioszek przydrożny — jawny agregat GBIF418/16, stan 26.10.2026.
- P.V. Blenis, P.S. Chow, I. Duncan, N.R. Knowles 2004. Cyanide levels near fairy rings affect the growth of grasses and fungi. Canadian Journal of Botany 82(9): 1324–1329. DOI 10.1139/b04-079
- Markus Hiltunen, Sandra Lorena Ament-Velásquez, Hanna Johannesson 2021. The assembled and annotated genome of the fairy-ring fungus Marasmius oreades. Genome Biology and Evolution 13(7):evab126. Publikacja 29.05.2021. DOI 10.1093/gbe/evab126
- Université Claude Bernard Lyon 1, Marasmius oreades, akademicka baza grzybów
- Boel Olsson, Markus H. Thorén, Ove Eriksson, Hanna Johannesson 2026. Spatial structure and growth dynamics of fairy rings formed by Marasmius oreades. Royal Society Open Science 13(8):rsos260575, 12.08.2026. DOI 10.1098/rsos.260575
- Marek Snowarski, Atlas grzybów Polski, Marasmius oreades; zmiana karty 09.06.2024, wygenerowanie 01.09.2026
- Primož Žigon et al. 2026. The Entomotoxic Fungal Lectin Marasmius oreades Agglutinin Disrupts the Midgut Epithelium of Colorado Potato Beetle Larvae. Journal of Agricultural and Food Chemistry, DOI 10.1021/acs.jafc.5c16986. Oryginał early view: accepted 04.02.2026, numeracja XXXX/XXX.