Jedlý
Nastavte polohu, abyste viděli údaje pro svůj region.










Špička obecná je drobná houba s kloboukem o průměru 2–5 cm, zpočátku klenutým, později plochým s tupým hrbolem. Pokožka je hladká, světle okrová nebo rezavě béžová, za sucha blednoucí. Lupeny má řídké, tlusté, bělavě krémové a volné. Třeň dosahuje 4–7 cm, je štíhlý, světlý a mimořádně pružný a tuhý, těžko utržitelný. Tenká, bělavá dužnina na řezu nemění barvu a vyznačuje se mírnou, nasládlou chutí a příjemnou, specifickou vůní po seně.
Rozpoznávání, stanoviště a nejdůležitější rozdíly.
Houbař
Stavba plodnice
- Typ stavby plodnice
- Typ stavby plodnice: Klobouk, třeň.
- Barva mycelia na bázi plodnice
- Barva mycelia na bázi plodnice: bílý.
Klobouk
- Tvar klobouku
- u mladých plodnic: Tvar klobouku: polokulovitý nebo téměř kuželovitý.
u zralých plodnic: Tvar klobouku: plochý.
u mladých plodnic: Tvar klobouku: zvoncovitý.
u zralých plodnic: Tvar klobouku: vyklenutý. - Reliéf povrchu klobouku
- Reliéf povrchu klobouku: hladký.
- Pokryv klobouku
- Pokryv klobouku: holá.
- Lesk povrchu klobouku
- za mokra: Lesk povrchu klobouku: lesklý.
- Barva klobouku
- za mokra: Barva klobouku: nahnědlý.
Barva klobouku: plavý.
Barva klobouku: načervenalý.
za mokra: Barva klobouku: načervenale okrový.
Barva klobouku: bílý.
Barva klobouku: krémový.
za mokra: Barva klobouku: okrový.
za sucha: Barva klobouku: bledě okrový.
za sucha: Barva klobouku: masově zbarvená. - Postavení okraje
- u mladých plodnic: Postavení okraje: podvinutý.
u zralých plodnic: Postavení okraje: rovný.
u zralých plodnic: Postavení okraje: ohnutý vzhůru. - Obrys okraje klobouku
- u starých plodnic: Obrys okraje klobouku: zvlněný.
- Reliéf povrchu okraje klobouku
- Reliéf povrchu okraje klobouku: brázditý.
- Průměr klobouku
- Průměr klobouku je 10–80 mm.
- Střed klobouku
- Střed klobouku: s výrazným hrbolem.
- Hygrofánnost klobouku
- Hygrofánnost klobouku: hygrofánní.
Spodní strana klobouku
- Typ hymenoforu
- Typ hymenoforu: lupeny.
Lupeny u třeně
- Připojení hymenoforu ke třeni
- Připojení hymenoforu ke třeni: přirostlý k třeni (lupeny).
Připojení hymenoforu ke třeni: volný od třeně (lupeny). - Profil hymenoforu u třeně
- Profil hymenoforu u třeně: vykrojený u třeně (lupeny).
- Celkový profil lupenu
- Celkový profil lupenu: břichatý (lupeny).
- Barva hymenoforu
- Barva hymenoforu: plavá.
Barva hymenoforu: okrová.
Barva hymenoforu: bílý.
Barva hymenoforu: bělavá. - Počet celých lupenů
- Počet celých lupenů: 20–28.
- Rozestup lupenů
- Rozestup lupenů: řídce uspořádané.
Rozestup lupenů: dosti řídké. - Tloušťka lupenů
- Tloušťka lupenů: tlustý.
- Výška lupenů
- Výška lupenů: do 6 mm.
- Přítomnost krátkých lupenů
- Přítomnost krátkých lupenů: přítomný.
- Počet délkových řad lupénků
- Počet délkových řad lupénků: 1–5.
Třeň a báze
- Tvar třeně
- Tvar třeně: válcovitý.
- Barva třeně
- Barva třeně: světle hnědý nebo bělavá.
Barva třeně: bělavá. - Reliéf povrchu třeně
- Reliéf povrchu třeně: hladký.
- Pokryv povrchu třeně
- u mladých plodnic: Pokryv povrchu třeně: Plstnatá.
u zralých plodnic: Pokryv povrchu třeně: holá.
Pokryv povrchu třeně: ochmýřená (na bázi třeně). - Vnitřek třeně
- Vnitřek třeně: plný.
- Konzistence třeně
- Konzistence třeně: vláknitý a odolný proti roztržení.
- Délka třeně
- Délka třeně: 12–80 mm.
- Průměr třeně
- Průměr třeně: 1,5–6 mm.
Prsten
- Přítomnost prstenu
- Přítomnost prstenu: bez prstenu.
- Pochva
- Pochva: nepřítomný.
Dužnina
- Barva dužniny
- Barva dužniny: bělavá.
Barva dužniny: bílý. - Pevnost dužniny
- Pevnost dužniny: pevný.
- Chuť dužniny
- Chuť dužniny: příjemný, slabý.
- Odolnost dužniny proti zlomení nebo roztržení
- Odolnost dužniny proti zlomení nebo roztržení: odolný proti zlomení nebo roztržení.
- Pružnost dužniny
- Pružnost dužniny: pružný.
- Typ konzistence dužniny
- Typ konzistence dužniny: chrupavčitý.
- Vůně dužniny
- Vůně dužniny: houbový.
Vůně dužniny: ořechový, slabý.
Vůně dužniny: nevýrazný.
Vůně dužniny: příjemný. - Třída tloušťky dužniny
- Třída tloušťky dužniny: tlustý.
Kde a kdy roste
- Stanoviště
- Stanoviště: louka.
Stanoviště: pastvina.
Stanoviště: park.
Stanoviště: ovocný sad.
Stanoviště: zahrada.
Stanoviště: okraj silnice.
Stanoviště: okraj lesa. - Způsob růstu plodnic
- Způsob růstu plodnic: ve skupinách.
Způsob růstu plodnic: v kruzích.
Způsob růstu plodnic: v obloucích.
Způsob růstu plodnic: v řadách.
Způsob růstu plodnic: roztroušené skupiny.
Způsob růstu plodnic: ve svazcích. - Doba růstu
- Plodnice se objevují od května do října.
- Oblast výskytu
- Potwierdzono występowanie w Polsce.
Jedlost a kuchyně
- Jedlost
- Jedlý
Právo
- Ochrana
- V Polsku nepodléhá druhové ochraně.
- Prodej
- V Polsku je povolen k prodeji a k výrobě houbových výrobků.
Možná záměna
Mycena pura
Hlavní rozdíly
Špička travní (Marasmius oreades) se vyznačuje jinou barvou a stavbou klobouku, výrazně řidšími lupeny s odlišnou strukturou, pružnějším, tvrdým třeněm a naprostou absencí ředkvového zápachu.
FAQ
Hodí se třeň špičky obecné ke konzumaci?
Třeň špičky je tuhý, tvrdý a nestravitelný, takže se k jídlu nehodí. Při sběru nebo v kuchyni je nutné jej odříznout a využít výhradně křehké klobouky.
S jakými jedovatými druhy lze tuto houbu zaměnit?
Nejnebezpečnější je záměna se smrtelně jedovatou strmělkou jedovatou a strmělkou odbarvenou. Rostou v trávě a v nich obsažený silný muskarin představuje přímé ohrožení života.
Jak odlišit špičku obecnou od jedovaté strmělky?
Špička má řídké, tlusté lupeny u třeně volné a ohebný, nelámavý třeň. Jedovaté strmělky mají husté lupeny sbíhající na třeň, který se navíc velmi snadno láme.
Co jsou takzvané čarodějné kruhy vytvářené tímto druhem?
Čarodějné kruhy jsou kruhová seskupení plodnic vzniklá rovnoměrným, odstředivým růstem podzemního podhoubí. V zóně jeho vývoje tráva odumírá a na okraji se stává tmavě zelenou.
Jaké kulinářské vlastnosti vykazuje špička po usušení?
Díky trehalóze výborně snáší sušení. Po namočení do vody nabobtná a bleskově získá zpět původní pružnost. Rozemletá na prášek představuje skvělé přírodní koření umami.
V jakých měsících lze sbírat plodnice špičky?
Plodnice vyrůstají od května do listopadu. Nejhojněji se objevují od června do září, zejména po vydatných deštích, které přerušují letní bezdeštná období veder.
Na jakých stanovištích nejčastěji roste tento druh?
Je to druh otevřených prostranství, který se nevyskytuje v hloubi lesů. Osidluje slunné louky, pastviny, okraje cest a meze, a také městské trávníky v parcích, na náměstích a v zahradách.
Do jakých pokrmů je nejlepší špičku využít?
Klobouky jsou výtečné do aromatických polévek, krémových omáček, míchaných vajíček i omelet. Skvěle se hodí k masu a usušené a rozemleté na jemný prach slouží jako výtečné koření umami.
Proč je třeň této houby tak odolný proti kroucení?
Mimořádná pružnost třeně vyplývá z kompaktní stavby hustě propletených, tlustostěnných hyf. Tato struktura houbu účinně chrání před zlomením větrem nebo sešlapáním.
Odkud se bere charakteristická mandlová vůně špičky?
Za toto aroma odpovídá těkavý benzaldehyd, nikoli mylně uváděný kyanovodík. Ačkoli houba v rámci obranného procesu uvolňuje stopové množství kyseliny pruské, právě tento aldehyd způsobuje vůni hořkých mandlí.
Nadšenec
Názvy a historie
- Platné národní jméno
- Twardzioszek przydrożny
- Platné vědecké jméno
- Marasmius oreades
Pozorování doma
Výtrusný prach
- Potřebný materiál
- čerstvý, zralý klobouk, list papíru, sklenice nebo miska, voda
- Čas
- 2–24 h
- Provedení
- Položte klobouk spodní stranou na papír.
- Přidejte kapku vody navrch a přikryjte.
- Po 2–24 hodinách klobouk zvedněte a prohlédněte si otisk.
Co hledat
- Barva výtrusného prachu
- Barva výtrusného prachu: bílý.
Pod mikroskopem
- Potřebný materiál
- světelný mikroskop, podložní a krycí sklíčko, jehla, voda, výtrusy z výtrusného prachu
- Provedení
- Přeneste jehlou trochu výtrusného prachu na sklíčko.
- Přidejte kapku vody, přikryjte sklíčkem a prohlédněte výtrusy.
Co hledat
- Tvar výtrusu
- Tvar výtrusu: elipsoidní. Tvar výtrusu: kapkovitý. Tvar výtrusu: vřetenovitě elipsoidní. Tvar výtrusu: vřetenovitě elipsoidní. Tvar výtrusu: citronovitý. Tvar výtrusu: obvejčitý. Tvar výtrusu: vejčitý. Tvar výtrusu: téměř kulovitý (vzácně).
- Povrch výtrusu
- Povrch výtrusu: hladký. Povrch výtrusu: hladký. Povrch výtrusu: hladký.
- Rozměry výtrusu
- Délka 6,3–10 µm, šířka 3,5–6 µm.
Rozměry porovnávejte po kalibraci měřítka mikroskopu.
Ekologie a rozšíření
- Způsob výživy
- Způsob výživy: saprotrofní.
Mimokulinární využití
Klobouky špičky jsou vynikající kulinářskou surovinou, ideální do aromatických polévek, smetanových omáček, míchaných vajíček i masových nádivek. Tato houba se skvěle hodí k sušení díky vysokému obsahu trehalózy – po zalití vodou nabobtná a téměř plně získá zpět původní čerstvost, pružnost a konzistenci. Rozemleté sušené klobouky představují vynikající přírodní koření, které pokrmy obohacuje o hlubokou chuť umami. Cení se také v moderní rostlinné kuchyni.
Historie a kultura
Špička obecná po staletí fascinovala evropský folklor tím, že vytváří velkolepé, pravidelné kruhy podhoubí, zvané čarodějné kruhy. V dávných lidových pověrách byla považována za místa nočních tanců elfů nebo sabatů čarodějnic, přičemž vstup do nich hrozil uřknutím či ztrátou rozumu. V polské tradici získala tato houba mnoho barvitých lidových názvů, jako tanecznica, podróżka či majówka, které odrážejí její stanoviště i dávné zvyky.
Jedlost a bezpečnost
Je to ceněná jedlá houba s vynikajícími chuťovými vlastnostmi, kulinářsky se však sbírají pouze klobouky. Třeně jsou tvrdé, silně tuhé a nestravitelné, proto se musí odstraňovat. Sběr špičky vyžaduje opatrnost kvůli riziku záměny se smrtelně jedovatými strmělkami, jako je strmělka jedovatá či odbarvená. Ty obsahují smrtelně nebezpečný muskarin. Hlavním rozlišovacím znakem jsou lupeny: špička je má řídké a volné, zatímco strmělky husté a sbíhavé.
Stanoviště a výskyt
Tento druh je hojný saprotrof běžně se vyskytující na otevřených prostranstvích mimo souvislé lesní porosty. Osídluje louky, pastviny, příkopy cest, meze, parkové palouky i udržované městské trávníky. Plodnice se objevují hromadně od května do listopadu a vyrůstají ve vlnách po teplých, vydatných deštích. Vytváří charakteristické, rozsáhlé čarodějné kruhy, v nichž odumírající tráva kontrastuje se svěží zelení. Podzemní podhoubí dokáže v půdě přežívat mnoho let.
Výzkumník
Jedlost a kuchyně
Ustalenia źródłowe: jadalność, spożycie i wykorzystanie
- Jedlost
- Jedlý — źródło oznaczenia
Česká mykologická společnost, Marasmius oreades — špička obecná. Atlas gatunków, odczyt 28.10.2026. · Kuchyňské využití: source author describes the species as edible; not a statement about identification of a collected specimen.
Vědecké názvy a taxonomie
- Platné vědecké jméno
Marasmius oreades
Aktualną, zaakceptowaną nazwą taksonomiczną gatunku jest Marasmius oreades (Bolton) Fr. (1836). Nazwa ta bazuje na bazonimie Agaricus oreades opisanym przez Jamesa Boltona w 1792 roku. W historii badań mykologicznych takson bywał przenoszony do innych rodzajów, co wygenerowało synonimy homotypowe, takie jak Collybia oreades (Bolton) P. Kumm. (1871) oraz Scorteus oreades (Bolton) Earle (1909).
[11] [10] [12]Jako synonimy historyczne podawane są również Agaricus coriaceus Lightf. (1777), Agaricus pratensis Huds. (1778), Gymnopus pratensis Gray (1821), Pleurotus caryophylleus (Schaeff.) Sacc. (1887) oraz Marasmius caryophylleus (1889).
[20]- Zakres ujęcia taksonomicznego
Wpis katalogowy Marasmius oreades (Bolton) Fr., zgodny z dokładnym zaakceptowanym dopasowaniem GBIF2537250. Zachowano zakresy poszczególnych atlasów, badań i materiałów; dawnych ujęć taksonomicznych i różnych populacji nie uznano za niezależne potwierdzenia wszystkich cech.
[5] [1]
Laboratorní diagnostika
Strukturované údaje
Bazidie
Hymeniální cystidy
- Přítomnost cystid v hymeniu
- Přítomnost cystid v hymeniu: nepřítomný. [6]
Ostatní laboratorní znaky
Pokožka klobouku
- Délka koncové buňky pokožky klobouku
- Délka koncové buňky pokožky klobouku: 15–39 µm. [6]
- Tvar koncové buňky pokožky klobouku
- Tvar koncové buňky pokožky klobouku: kyjovitý. [8]
Tvar koncové buňky pokožky klobouku: válcovitý. [8]
Tvar koncové buňky pokožky klobouku: kyjovitý. [6]
Tvar koncové buňky pokožky klobouku: válcovitý. [6] - Šířka koncové buňky pokožky klobouku
- Šířka koncové buňky pokožky klobouku: 3–18 µm. [6]
Výtrusy
Pokožka třeně
- Šířka hyf pokožky třeně
- Šířka hyf pokožky třeně: 3–8,5 µm. [6]
Trama hymenoforu
- Šířka hyf tramy
- Šířka hyf tramy: 2–5,5 µm. [6]
Materiál a metody výzkumu
Chloupky na povrchu třeně
Materiał: Opis Gilliam (1976) dotyczy włosków powierzchni trzonu. Podany zakres szerokości jest częścią opisu gatunku; źródło nie przypisuje go konkretnej kolekcji ani okazowi.
Metoda: Ogólna metodyka monografii obejmuje badanie skrawków w 2% KOH i odczynniku Melzera, a świeżego materiału także w wodzie. Autor nie przypisuje konkretnego preparatu ani powiększenia pomiarom włosków trzonu.
Zakres interpretacji: Źródło podaje szerokość włosków do 12 mikrometrów, bez liczebności pomiarów. Podpis ryciny 16 i wykaz kolekcji nie ustalają liczby zmierzonych włosków ani okazów. Włoski trzonu pozostają odrębną strukturą od strzępek jego skórki.
[6]- Výsledky zaznamenané v pramenech — Délka výtrusu
- Materiał badania: Monograficzny opis gatunkowy oparty na wielu okazach; źródło nie wskazuje konkretnego okazu ani próbki dla podanych wymiarów. 7–10 µm (skrajnie od 6,3 µm) [6]
7–10 µm [8] [2]
7–9 µm [7] - Výsledky zaznamenané v pramenech — Šířka výtrusu
- 4–6 µm [2] [8]
Materiał badania: Monograficzny opis gatunkowy oparty na wielu okazach; źródło nie wskazuje konkretnego okazu ani próbki dla podanych wymiarów. 3,5–6 µm [6]
4–5 µm [7]
Metody i zapisy źródłowe — Monograficzny opis gatunkowy oparty na wielu okazach; źródło nie wskazuje konkretnego okazu ani próbki dla podanych wymiarów.
Pochodzenie materiału: Kolekcje zbadane pochodzą z wielu krajów; źródło nie przypisuje pomiarów mikroskopowych do kraju ani pojedynczej kolekcji..
Długość podstawki; Szerokość podstawki — zapis źródłowy: „33-45 X 5.5-8.5 µm” [6]
Kształt podstawki — zapis źródłowy: „subclavate to clavate” [6]
Szerokość strzępek kontekstu — zapis źródłowy: „TRAMAL HYPHAE interwoven and up to 14 µm in the pileus” [6]
Obecność cystyd w hymenium — zapis źródłowy: „HYMENIAL CYSTIDIA lacking.” [6]
Szerokość strzępek tramy — zapis źródłowy: „parallel-interwoven, uninflated, and 2-5.5 µm broad in the lamellae” [6]
Długość komórki końcowej skórki kapelusza; Szerokość komórki końcowej skórki kapelusza — zapis źródłowy: „cells 15-39 X 3-8(-18) µm” [6]
Kształt komórki końcowej skórki kapelusza — zapis źródłowy: „clavate” [6]
Kształt komórki końcowej skórki kapelusza — zapis źródłowy: „cylindric” [6]
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „(6.3-)7.0-10.0 X 3.5-6.0 µm” [6]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „fusoid-elliptic” [6]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „lemon-shaped” [6]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „obovate” [6]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „ovate” [6]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „rarely subglobose” [6]
Szerokość strzępki wewnętrznej tramy trzonu; Szerokość strzępek skórki trzonu — zapis źródłowy: „SURFACE AND TRAMAL HYPHAE 3-8.5 µm broad” [6]
Metody i zapisy źródłowe — Atlasowy opis mikroskopowy; indywidualny owocnik/próbka pomiarowa niepodane.
Kształt komórki końcowej skórki kapelusza — zapis źródłowy: „Pileipellis hymeniform; terminal elements clavate, pyriform, cylindric or somewhat irregular.” [8]
Długość zarodnika; Kształt zarodnika; Powierzchnia zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Spores 7-10 x 4-6 µ; smooth; fusoid-ellipsoid; inamyloid.” [8]
Metody i zapisy źródłowe — Atlasowy opis mikroskopowy; indywidualny owocnik/próbka niepodane.
Barwa zarodnika w mikroskopie; Długość zarodnika; Kształt zarodnika; Powierzchnia zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Zarodniki elipsoidalne, z dzióbkiem, bocznie spłaszczone, gładkie, bezbarwne, nieamyloidalne, 7–9 × 4–5 µm.” [7]
Metody i zapisy źródłowe — Atlasowy opis mikroskopowy; indywidualny owocnik/próbka niepodane.
Barwa zarodnika w mikroskopie; Długość zarodnika; Kształt zarodnika; Powierzchnia zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Výtrusy jsou kapkovité, 7–10 x 4–6 µm, průsvitné, hladké, neamyloidní.” [2]
Gilliam 1976: anatomický popis a materiál
Metody monografii: Opis makroskopowy oparto zasadniczo na świeżym materiale. W mikroskopii stosowano 2% KOH i odczynnik Melzera, a przy świeżych skrawkach także wodę; wykonywano przekroje kapelusza z blaszkami i podłużne przekroje trzonu. Są to metody monografii, bez przypisania jednego medium do kształtu lub wymiaru komórek.
Kolekcje i rycina: Lista na s. 46 obejmuje 57 kolekcji z podanymi oznaczeniami. Rycina 16 jest podpisana Gilliam 752; lista osobno zawiera Ontario: Kelly 752. Nie utożsamiono tych materiałów. W monografii nieoznaczone osobnym skrótem zbiory przypisano do zielnika Uniwersytetu Michigan; ta reguła nie tworzy niepodanego numeru akcesji.
Zakres mikrometrii: Wymiary zarodników, podstawek, strzępek poszczególnych części oraz komórek skórki zachowano jako wyniki opisu gatunkowego. Autor nie podaje dla nich liczebności próby ani przypisania do jednego okazu. Grubość miąższu kapelusza do 6,5 mm jest odrębna od szerokości strzępek; nie wpisano jej do pola mikroskopowej warstwy pod skórką.
[6]Filer 1965: inokulace trav a určení materiálu
Izolaty: Badano cztery kultury oznaczone jako M. oreades: pierwszą z owocników koło Tacoma, drugą i trzecią z około 200 izolacji z owocników w czterech miastach stanu Washington oraz czwartą z trzonu, dostarczoną z Berkeley. Publikacja nie podaje numeru vouchera ani akcesji kultur.
Doświadczenie: Inokulowano siewki Poa pratensis, Festuca rubra i Agrostis tenuis w probówkach z perlitem i zmodyfikowaną pożywką Murraya. Stosowano krążki kultur o średnicy 9 mm; badano reizolację oraz skrawki histologiczne. Kultury odzyskano z korzeni trzech traw, a autor opisał ich silne uszkodzenie lub obumarcie.
Korzenie terenowe: W korzeniach pobranych z gleby czarcich kręgów znaleziono strzępki podstawczaków. Samo badanie tych korzeni nie pozwoliło autorowi dowieść, że należały do M. oreades. Wyniku inokulacji czystymi kulturami nie użyto do usunięcia tego terenowego ograniczenia identyfikacji.
[16]Původ přehledu Grzybarium
Agregat GBIF: Widok Grzybarium opisuje 418 stwierdzeń z 16 województw jako agregat GBIF według stanu 26.10.2026 i odsyła do tej bazy. W odczytanym widoku nie udostępnia własnej tabeli indywidualnych rekordów. Nie jest to drugie niezależne potwierdzenie obok danych GBIF ani podstawa do utworzenia 418 kolekcji Grzybarium.
[18]Blenis 2004: meze dostupného materiálu
Abstrakt: Abstrakt relacjonuje pomiary przy dwóch kręgach w pięciu terminach oraz doświadczenie z siedmioma grzybami i czterema trawami. Porównano progi EC50 dla wzrostu z poziomami cyjanku w roztworze glebowym. Pełna lista gatunków, lokalizacja i szczegółowe protokoły nie były dostępne w odczytanym zakresie; wydawca wymaga dostępu abonenta lub zakupu.
[19] [15]Ověření výskytu — rozsah a omezení
Rozsah zpracování
Záznam vyžaduje doplnění před dokončením.
- Zaznamenané údaje ze zdrojů čekají na posouzení.
- Nové zdroje vyžadují prověřit informace zjištěné při kontrole.
Informace čekající na ověření: 25
Právní základ a rozsah hodnocení
Předpisy pro lokalitu: Polsko
Nejdůležitější látky a jejich účinek
W badaniach glebowych nad dwoma czarcimi kołami wykazano, że stężenie cyjanku w roztworze glebowym zmienia się wraz z odległością od frontu owocnikowania. W strefie do 25 cm od frontu stężenia cyjanku silnie hamowały wzrost korzeni badanych traw i rozwój niektórych grzybów glebowych, natomiast w odległości 50–60 cm stężenie cyjanku w roztworze glebowym wyraźnie spadało w wyniku obniżenia bezwzględnej ilości związku oraz wzrostu wilgotności gleby.
Do sekwencjonowania genomu referencyjnego wykorzystano 95 monokariotycznych kultur wyizolowanych z pojedynczych bazydiospor pochodzących z czterech owocników jednego kręgu w Uppsali w Szwecji (59°51′27,3″N, 17°34′19,2″E). Monokariotyczny stan kultur potwierdzono brakiem sprzążek na strzępkach; zarodniki kiełkowały na pożywce PDA, po czym biomasę namnażano w płynnej pożywce słodowej.
[21]Sekwencjonowanie 95 izolatów potomnych przeprowadzono na platformie Illumina HiSeq X (odczyty parowane 2 × 151 pz, biblioteki Nextera XT). Dla referencyjnego izolatu monokariotycznego 03SP1 przygotowano biblioteki 10X Chromium, sekwencjonowanie długimi odczytami PacBio RSII (8 komórek SMRT, chemia C4/P6) oraz Oxford Nanopore (LSK108/R9.4 i LSK308/R9.5). Transkryptom zsekwencjonowano na platformie HiSeq 2500 v4 z bibliotek kierunkowych NEBNext Ultra RNA.
[21]Sekwencję genomu złożono przy użyciu oprogramowania Canu 1.7, po czym poddano rusztowaniu i korekcie narzędziami Tigmint, ARBitR i LR Gapcloser oraz polerowaniu z użyciem HyPo i Pilon. Mapę sprzężeń skonstruowano w oparciu o 141 011 markerów z progiem LOD równym 20, uzyskując 11 grup sprzężeń o łącznej długości genetycznej 1226 cM (średnio 111 cM na grupę).
[21]Całkowita długość złożonego genomu wynosi 44 372 355 par zasad. Do 11 grup sprzężeń przypisano 43 635 136 pz (około 98% sekwencji), a pozostałe 737 219 pz tworzy 21 niezakotwiczonych rusztowań (scaffoldów). Genom mitochondrialny liczy 66 224 pz. W złożeniu odnotowano 22 luki; 7 głównych rusztowań zawiera motywy telomerowe na obu końcach, a 4 rusztowania na jednym końcu.
[21]W adnotacji genomu referencyjnego Marasmius oreades zidentyfikowano 13 891 genów oraz 15 053 modele mRNA. Regiony genowe obejmują 24 614 704 pz (około 55,5% genomu), średnia długość genu wynosi 1772 pz, a pojedynczy transkrypt mRNA zawiera przeciętnie 6 eksonów. Domeny białkowe Pfam przypisano do 8222 modeli mRNA (około 55%).
[21]Elementy powtarzalne stanowią 9 685 063 pz, co odpowiada 21,8% genomu. Około 14% stanowią retrotranspozony LTR, a około 6% transpozony DNA (głównie z rodzin KDZ i Plavaka). Analizę powtórzeń przeprowadzono programami RepeatModeler 2.0.1 z modułem LTRStruct oraz RepeatMasker z weryfikacją sekwencji flankujących i duplikacji miejsc insercji.
[21]Ocena kompletności złożenia genomu oraz zestawu białek w programie BUSCO v2.0.1 w oparciu o zestaw referencyjny basidiomycota_odb9 (1335 ortologów) wykazała 98,5% kompletnych i fragmentarycznych genów ortologicznych. Dane sekwencyjne zdeponowano pod identyfikatorami PRJNA702659, Maror2/JAFLEJ000000000, PRJNA525964 oraz Dryad 10.5061/dryad.000000034.
[21]W badaniach nad mechanizmem formowania czarcich kół w Berthåga koło Uppsali analizowano dwa kręgi o średnicy około 330 cm i 220 cm (59°51′30″N, 17°34′40″E), o szerokości strefy owocnikowania wynoszącej około 60 cm. Pobrano transekty glebowe (24 i 20 próbek) do głębokości 5 cm poniżej systemu korzeniowego traw, obejmujące strefę zewnętrzną, front owocnikowania oraz wnętrze pierścienia.
[24]W doświadczeniu transplantacyjnym przenoszono bloki darni o wymiarach 30 × 70 × 10 cm w obrębie kręgu oraz poza jego strefę w różnych kombinacjach orientacji i położenia (układy T1–T6). Ponowną ocenę wzrostu grzybni przeprowadzono po około 14 miesiącach.
[24]Analiza metagenomowa DNA wyekstrahowanego z próbek gleby (sekwencjonowanie NovaSeq X Plus PE150) i zmapowanego do referencyjnego genomu Marasmius oreades potwierdziła dikariotyczny charakter grzybni w terenie, na co wskazywała obecność dwóch alleli locus HD1/HD2 w każdym kręgu oraz frekwencje alleli na poziomie około 0,5.
[24]W eksperymencie z przeszczepami darni część fragmentów przeniesionych do wnętrza kręgu lub na zewnątrz utrzymała dotychczasowy kierunek wzrostu grzybni na zewnątrz pierścienia, w jednym wariancie odnotowano wzrost dwukierunkowy, a kontrole miejscowe i część przeszczepów nie wykazały wzrostu na krawędziach. Wyniki te były najbardziej zgodne z hipotezą czasowego hamowania powrotu grzybni do strefy wewnętrznej.
[24]Uzyskane dane terenowe i molekularne z dwóch badanych kręgów wykazują największą zgodność z hipotezą przejściowego zahamowania powrotu grzybni (transient-escape), w myśl której substrat po przejściu frontu zostaje czasowo zmodyfikowany, co uniemożliwia ponowny wzrost grzybni w głąb kręgu, dopóki gleba nie odzyska pierwotnych właściwości.
[24]Lektyna MOA (Marasmius oreades agglutinin, UniProt Q8X123) składa się z N-końcowej domeny wiążącej sacharydy oraz C-końcowej domeny o aktywności proteolitycznej. Rekombinowane białko oraz jego zmutowane warianty wytworzono w Escherichia coli BL21(DE3) lub BL21(DE3)-RIL, oczyszczono metodami chromatografii Ni-NTA i filtracji żelowej oraz poddano dializie do buforu PBS o pH 7,4.
[26]Eksperyment owadobójczy przeprowadzono na larwach stonki ziemniaczanej (Leptinotarsa decemlineata) w stadium L2–L3 pochodzących z kolonii ze środkowej Słowenii. Larwom podawano krążki liści ziemniaka o średnicy 14 mm namoczone w roztworze białka. Test trwał 5 dni w temperaturze 22 ± 1 °C, wilgotności 77% i fotoperiodzie 14:10, przy 36 larwach na wariant (dwa powtórzenia po 18 osobników w osobnych studzienkach), stosując PBS jako kontrolę negatywną i spinosad jako kontrolę pozytywną.
[26]Dla oczyszczonej lektyny MOA stężenie LC50 wobec larw stonki ziemniaczanej po 48 godzinach wyniosło 0,67 mg/ml (95% przedział ufności: 0,31–1,04 mg/ml, R² = 0,74). Dawka 2 mg/ml spowodowała 100% śmiertelności w ciągu 48 godzin, a dawka 1 mg/ml doprowadziła do śmierci wszystkich larw w ciągu 5 dni. Żerowanie larw poddanych działaniu MOA spadło około sześciokrotnie względem kontroli.
[26]Larwy stonki w kontroli PBS przyrosły w ciągu 5 dni średnio o 15,2 ± 3,01 mg. W wariancie MOA o stężeniu 1 mg/ml po 5 dniach nie przeżyła żadna larwa, co uniemożliwiło pomiar masy końcowej, natomiast przy stężeniu 0,5 mg/ml nieliczne ocalałe osobniki (3 larwy) nie różniły się statystycznie masą od grupy kontrolnej.
[26]Badanie zmutowanych wariantów MOA przy stężeniu 0,5 mg/ml wykazało niemal całkowite zniesienie toksyczności wobec larw stonki w przypadku wariantów Q46A W 138A (zaburzone wiązanie węglowodanów), C215A (brak aktywności proteolitycznej) oraz ΔC (usunięta domena C-końcowa). Wskazuje to na konieczność współdziałania obu domen białka. Dodatek 100 mM metylo-α-galaktozydu nie zniósł toksyczności natywnej MOA.
[26]Analiza powierzchniowego rezonansu plazmonowego (SPR, Biacore T200, 10 µM MOA) z użyciem liposomów z ekstraktów lipidowych stonki nie wykazała wiązania lektyny do glikolipidów. Doświadczenia pull-down i spektrometria LC-MS/MS zidentyfikowały 13 wspólnych białek jelitowych, z których jako domniemany główny ligand wskazano aminopeptydazę D9J2F5 o masie 111 583 Da.
[26]Doświadczenia pull-down z izolatem jelita środkowego larw L3 (po 3 dniach głodzenia) potwierdziły, że usunięcie N- lub O-glikanów enzymami znosi wiązanie ligandów z MOA. Badania mikroskopowe (świetlne i transmisyjne TEM) po 24 godzinach ekspozycji na 1 mg/ml MOA ujawniły w jelicie środkowym zniszczenie rąbka szczoteczkowego, utratę biegunowości komórek i labiryntu podstawnego oraz odwarstwianie błony podstawnej, podczas gdy kutykularne jelito tylne pozostało nienaruszone.
[26]Badania toksyczności lektyny MOA wobec dorosłych pszczół miodnych krainek (Apis mellifera carnica) prowadzone zgodnie z wytycznymi OECD 213 (stężenia 1–3 mg/ml, ekspozycja 72 h) nie wykazały obniżenia przeżywalności owadów w porównaniu z kontrolą PBS. Wartość LC50 dla MOA określono na poziomie powyżej 100 µg substancji na pszczołę.
[26]W 5-dniowych testach na larwach pszczół Apis mellifera carnica (w wieku poniżej 24 godzin) w płytkach 48-dołkowych ekspozycja na lektynę MOA nie spowodowała istotnych różnic w śmiertelności ani statystycznie istotnego spadku masy ciała larw w porównaniu z grupą kontrolną PBS.
[26]Analizę statystyczną wyników testów owadobójczych przeprowadzono z wykorzystaniem testu Browna-Forsythe’a i porównań post-hoc Gamesa-Howella, transformacji logarytmicznej danych żerowania, pierwiastkowej transformacji masy larw oraz krzywych przeżywalności Kaplana-Meiera z testem log-rank i korektą Benjaminiego-Hochberga (pakiety R 4.4.1 oraz GraphPad Prism 8.4.3). Intensywność żerowania oceniano w przedziałach 0–25%, 25–50%, 50–75% oraz 75–100%.
[26]Analytické výsledky
Ayer a Craw 1989: rozsah dostupného abstraktu
Hodowla i związki: Abstrakt części 2 pracy o metabolitach płynnych kultur wymienia m.in. pochodne oreadonu, 1α, 15-dihydroxymarasmene i agrocybinę. Nie uzyskano pełnego tekstu ze szczepem, warunkami hodowli, metodami rozdziału i kompletem wyników. Nie podstawiono danych części 1 ani nie przypisano związków z hodowli wszystkim dzikim owocnikom.
[13]Ekologické výzkumy
Olsson 2026: dva kruhy v Uppsale
Materiał i metody: Badano dwa kręgi na cmentarzu Berthåga w Uppsali w Szwecji, oznaczone na podstawie owocników. Z transektów pobrano 24 i 20 rdzeni gleby; wykonywano metagenomiczne sekwencjonowanie i mapowanie do genomu M. oreades. Dane ENA: PRJEB108585. Daty transplantacji gleby i jej późniejszego badania nie są kalendarzem owocnikowania.
Wynik i dodatki: Sygnał DNA był najwyższy na aktywnym froncie, zwłaszcza po jego zewnętrznej stronie. Dwa warianty HD1/HD2 i częstości alleli około 0,5 były zgodne z dikariotyczną grzybnią. Wyniki transplantacji najlepiej pasowały do hipotezy transient-escape; część prób była nierozstrzygająca. Oryginalne tabele S1/S2 i dodatki zachowano. DNA gleby nie jest pomiarem biomasy ani masy owocników.
[24] [15]Zotti 2026: půdní zóny a vegetace v Casertě
Stanowisko i próby: W zarządzanej murawie parku Pałacu Królewskiego w Casercie we Włoszech wybrano po pięć kręgów trzech gatunków, w tym M. oreades. Badano wspólne kontrole OUT oraz front FF i wnętrze IN: łącznie 35 poletek, po 5 dla strefy i gatunku. Oznaczenie owocników porównano z przypisaniami ITS/BLAST. Dwa pozostałe grzyby są gatunkami porównawczymi.
Tabela 1: Dla M. oreades zestaw OUT/FF/IN obejmuje średnie ± SD z pięciu prób. Odczyn gleby wynosił odpowiednio 7,5±0,08; 7,0±0,09; 7,2±0,03. Zdolność utrzymywania wody: 58,8±4,89%; 71,8±3,36%; 60,5±5,8%. Całą macierz 20 pomiarów z jednostkami zachowano w źródłowym odczycie, bez przeliczania i bez przenoszenia wartości innych gatunków.
Granica interpretacji: W miejscu badania biomasa roślin była niższa na aktywnym froncie. Odczyty ITS, biomasa mikrobiologiczna gleby i biomasa roślin są odrębnymi wynikami; żaden nie określa masy owocnika. Modele zależności i hipoteza samo-DNA nie są chemicznym dowodem mechanizmu powstawania kręgów.
[15]Lesní správa Bydgoszcz: místní popis výskytu
Pozycja 35: Oryginalna tabela nadleśnictwa określa gatunek jako bardzo pospolity w miejscach trawiastych, przy drogach i ścieżkach, na łąkach i pastwiskach oraz na skraju lasu. Podaje okres od końca maja do połowy października. Tytuł ogranicza dane do terenu Nadleśnictwa Bydgoszcz; nie jest to nowa ocena dla całej Polski.
[14]Gilliam 1976: rozsah popisu fenologie
Okres źródłowy: Opis gatunkowy podaje okres od 20 maja do 29 października. Lista zbadanych zbiorów obejmuje wiele krajów, a niektóre daty są niepełne. Nie przypisano tego przedziału automatycznie każdemu z krajów listy ani polskiej karcie; nie zastąpił istniejącego krajowego kalendarza CILP.
[6]Stanoviště a výskyt
Stanoviště, oblast a sezóna
W Czechach gatunek ten jest pospolity i rośnie poza lasami na łąkach, pastwiskach, miedzach, w parkach, sadach i ogrodach. Owocniki pojawiają się masowo po deszczach od kwietnia do listopada, tworząc grupy lub kręgi.
[20]W Ameryce Północnej jest szeroko rozprzestrzenionym saprotrofem terenów trawiastych – występuje na trawnikach, łąkach oraz nadmorskich wydmach porośniętych trawą. Wyrasta gromadnie w pasach, łukach i kręgach od lata do jesieni, a w cieplejszych strefach klimatycznych przez cały rok.
[22]W Europie Zachodniej twardzioszek notowany jest bardzo często na łąkach i pastwiskach, gdzie rośnie w czarcich kołach od kwietnia do grudnia, a przy łagodnych warunkach pogodowych także w miesiącach zimowych.
[23]W badaniach metagenomicznych dwóch czarcich kół w Berthåga koło Uppsali w Szwecji stwierdzono, że sygnał DNA Marasmius oreades koncentruje się pierścieniowo na zewnętrznym froncie kręgu (średnio około 2% odczytów), podczas gdy wewnątrz pierścienia poziom ten spada do wartości obserwowanych w otaczającej glebie.
[24]Potvrzené rozšíření
Všechny oblasti doložené v uložených údajích.
| Země | Oblasti a lokality | Plodnost | Podklady |
|---|---|---|---|
| Argentina | Oblasti nebyly určeny | Neurčeno |
|
| Kanada | Oblasti nebyly určeny | Neurčeno |
|
| Česko | Středočeský kraj | IV–XI |
|
| Německo | Oblasti nebyly určeny | Neurčeno |
|
| Francie | Oblasti nebyly určeny | Neurčeno |
|
| Spojené království | Oblasti nebyly určeny | Neurčeno |
|
| Itálie | Oblasti nebyly určeny | Neurčeno |
|
| Japonsko | Oblasti nebyly určeny | Neurčeno |
|
| Polsko | Dolní Slezsko (oblast uvedená ve zdroji); Západopomořanské vojvodství; Mazovsko — oblast uvedená v metadatech GBIF; Pomeranian (oblast v metadatech GBIF); Varmijsko-Mazursko — oblast uvedená v metadatech GBIF; Lodž — oblast uvedená v metadatech GBIF; Slezsko — oblast uvedená v metadatech GBIF; Západopomořansko — oblast uvedená v metadatech GBIF; Velkopolsko — oblast uvedená v metadatech GBIF; Dolní Slezsko — oblast uvedená v metadatech GBIF; Malopolsko — oblast uvedená v metadatech GBIF; Lublin — oblast uvedená v metadatech GBIF; Lubuskie / Lubusz (oblast v metadatech GBIF); Podlesí — oblast uvedená v metadatech GBIF; Opole — oblast uvedená v metadatech GBIF; Podkarpatsko — oblast uvedená v metadatech GBIF; Svatokřížsko — oblast uvedená v metadatech GBIF | V–X |
|
| Švédsko | Oblasti nebyly určeny | Neurčeno |
|
| Spojené státy | Oblasti nebyly určeny | Neurčeno |
|
Materiály
Herbářové položky
- S229
Argentina; Singer & Wright
[17]- S363
Argentina; Singer & Wright
[17]- 250
Kanada; Nova Scotia; Wehmeyer
[17]- 752
Kanada; Ontario; Kelly
[17]- 5007
Kanada; Quebec; Bigelow
[17]- 5985
Kanada; Quebec; Shaffer
[17]- Sběr
Spojené království; Buckinghamshire; 1951-09-15; Dennis
[17]- Fungi Gallici Exsiccati 2002
Francie; Oise; Roumeguère
[17]- 5001
Německo; Shaffer
[17]- Mycotheca Germanica 1407
Německo; Sydow
[17]- Sběr
Japonsko; 1853-1856; Wright
[17]- Sběr
Švédsko; 1927-06-24; Linder
[17]- Sběr
Švédsko; 1945-07-10; Lundell
[17]- 102
Spojené státy; Colorado; Shushan
[17]- Sběr
Spojené státy; Connecticut; 1902-07-18; Earle
[17]- Sběr
Spojené státy; Maine; 1935-10-10; Morse
[17]- 532
Spojené státy; Maryland; Kelly
[17]- Sběr
Spojené státy; Maryland; Oct 1886; Scribner
[17]- 6736
Spojené státy; Massachusetts; Bigelow
[17]- 7953
Spojené státy; Massachusetts; Bigelow
[17]- 8460
Spojené státy; Massachusetts; Bigelow
[17]- 9107
Spojené státy; Massachusetts; Bigelow
[17]- 54
Spojené státy; Massachusetts; Gilgut
[17]- Sběr
Spojené státy; Massachusetts; Jun 1904; Langer
[17]- Sběr
Spojené státy; Massachusetts; 1942-05-20; Singer
[17]- 500
Spojené státy; Michigan; Gilliam
[17]- 505
Spojené státy; Michigan; Gilliam
[17]- 539
Spojené státy; Michigan; Gilliam
[17]- 742
Spojené státy; Michigan; Gilliam
[17]- 875
Spojené státy; Michigan; Gilliam
[17]- 1312
Spojené státy; Michigan; Gilliam
[17]- 1443
Spojené státy; Michigan; Gilliam
[17]- 646
Spojené státy; Michigan; Hicks
[17]- 14688
Spojené státy; Michigan; McVaugh
[17]- 1116
Spojené státy; Michigan; Patrick
[17]- 5250
Spojené státy; Michigan; Potter
[17]- 6799
Spojené státy; Michigan; Potter
[17]- 15566
Spojené státy; Michigan; Smith
[17]- 42336
Spojené státy; Michigan; Smith
[17]- 58298
Spojené státy; Michigan; Smith
[17]- 66316
Spojené státy; Michigan; Smith
[17]- 1036
Spojené státy; Minnesota; Weaver
[17]- Sběr
Spojené státy; Missouri; 1940-06-15; Routien
[17]- Fungi Columbiani 1002
Spojené státy; New Jersey; Ellis & Everhart
[17]- Sběr
Spojené státy; New York; Jul 1895; Burt
[17]- 1246
Spojené státy; New York; Gilliam
[17]- Sběr
Spojené státy; New York; 1903-08-31; Kauffman
[17]- Sběr
Spojené státy; Oklahoma; 1963-09-08; Bulmer
[17]- Sběr
Spojené státy; Oregon; 1951-05-19; Sprague
[17]- 6785
Spojené státy; South Dakota; Shaffer
[17]- 12772
Spojené státy; Vermont; Bigelow
[17]- 1320
Spojené státy; Vermont; Pringle
[17]- 350
Spojené státy; Virginia; Kelly
[17]- 6305
Spojené státy; Wisconsin; Mazzer
[17]- 6536
Spojené státy; Wisconsin; Mazzer
[17]- 6539
Spojené státy; Wisconsin; Mazzer
[17]- Sběr
Spojené státy; Wyoming; Jul 1961; Ferrell
[17]
Zdroje
- Centrum Informacyjne Lasów Państwowych, Bezpieczne grzybobranie, 2016, s.44.
- Česká mykologická společnost, Marasmius oreades — špička obecná. Atlas gatunków, odczyt 28.10.2026. (také [10], [20])
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów (Dz. U. z 2014 r. poz. 1408).
- Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 13 lutego 2026 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie grzybów dopuszczonych do obrotu lub produkcji przetworów grzybowych, środków spożywczych zawierających grzyby oraz uprawnień klasyfikatora grzybów i grzyboznawcy (Dz. U. z 2026 r. poz. 258).
- GBIF, Marasmius oreades — dokładne dopasowanie nazwy i taksonomii, odczyt 28.10.2026. (také [11])
- Gilliam, M. S. 1976. The genus Marasmius in the northeastern United States and adjacent Canada. Mycotaxon 4(1): 1–144; species account printed pp.43–47. (také [17])
- Marek Snowarski, Twardzioszek przydrożny — Marasmius oreades, Atlas grzybów Polski, grzyby.pl.
- Michael Kuo, Marasmius oreades, MushroomExpert.com, 2013. (také [22])
- Zachowany dokument źródłowy rekordu Marasmius oreades (legal_status_verification).
- Species Fungorum, Scorteus oreades, rekord 100459; odczyt widocznej treści.
- Ayer W.A., Craw P.A.(1989). Metabolites of the fairy ring fungus, Marasmius oreades. Part2. Canadian Journal of Chemistry67:1371–1380. DOI 10.1139/v89-210.
- Nadleśnictwo Bydgoszcz, Tabela3: Lista grzybów wyższych stwierdzonych dotychczas na terenie nadleśnictwa, poz. 35.
- Sprawdzone źródła M.oreades: materiał, metody i rozdzielone wyniki.
- Filer T.H.Jr.(1965). Parasitic Aspects of a Fairy Ring Fungus, Marasmius oreades. Phytopathology55:1132–1134.
- Grzybarium, twardzioszek przydrożny — jawny agregat GBIF418/16, stan 26.10.2026.
- P.V. Blenis, P.S. Chow, I. Duncan, N.R. Knowles 2004. Cyanide levels near fairy rings affect the growth of grasses and fungi. Canadian Journal of Botany 82(9): 1324–1329. DOI 10.1139/b04-079
- Markus Hiltunen, Sandra Lorena Ament-Velásquez, Hanna Johannesson 2021. The assembled and annotated genome of the fairy-ring fungus Marasmius oreades. Genome Biology and Evolution 13(7):evab126. Publikacja 29.05.2021. DOI 10.1093/gbe/evab126
- Université Claude Bernard Lyon 1, Marasmius oreades, akademicka baza grzybów
- Boel Olsson, Markus H. Thorén, Ove Eriksson, Hanna Johannesson 2026. Spatial structure and growth dynamics of fairy rings formed by Marasmius oreades. Royal Society Open Science 13(8):rsos260575, 12.08.2026. DOI 10.1098/rsos.260575
- Marek Snowarski, Atlas grzybów Polski, Marasmius oreades; zmiana karty 09.06.2024, wygenerowanie 01.09.2026
- Primož Žigon et al. 2026. The Entomotoxic Fungal Lectin Marasmius oreades Agglutinin Disrupts the Midgut Epithelium of Colorado Potato Beetle Larvae. Journal of Agricultural and Food Chemistry, DOI 10.1021/acs.jafc.5c16986. Oryginał early view: accepted 04.02.2026, numeracja XXXX/XXX.