Edible
Set your location to see data for your region.










The fairy ring champignon is a small mushroom with a cap 2–5 cm in diameter, initially convex, later flat with an obtuse umbo. The pellicle is smooth, pale ochre or rusty beige, fading when dry. Its gills are distant, thick, whitish-cream, and free. The stipe reaches 4–7 cm, being slender, pale, and exceptionally pliant and fibrous, difficult to snap off. The thin, whitish flesh does not change color when cut, and is characterized by a mild, sweetish taste and a pleasant, distinctive aroma of hay.
Identification, habitat, and key differences.
Forager
Fruitbody structure
- Fruit body form
- Fruit body form: Cap, stipe.
- Color of mycelium at the base of the fruitbody
- Color of mycelium at the base of the fruitbody: white.
Cap
- Cap shape
- in young fruit bodies: Cap shape: hemispherical or subconical.
in mature fruit bodies: Cap shape: flat.
in young fruit bodies: Cap shape: bell-shaped.
in mature fruit bodies: Cap shape: convex. - Cap surface relief
- Cap surface relief: smooth.
- Cap covering
- Cap covering: glabrous.
- Cap surface sheen
- when wet: Cap surface sheen: shiny.
- Cap colour
- when wet: Cap colour: brownish.
Cap colour: buff.
Cap colour: reddish.
when wet: Cap colour: reddish ochre.
Cap colour: white.
Cap colour: cream.
when wet: Cap colour: ochre.
when dry: Cap colour: pale ochre.
when dry: Cap colour: flesh-coloured. - Margin orientation
- in young fruit bodies: Margin orientation: inrolled.
in mature fruit bodies: Margin orientation: straight.
in mature fruit bodies: Margin orientation: turned upwards. - Cap margin outline
- in old fruit bodies: Cap margin outline: wavy.
- Cap margin surface relief
- Cap margin surface relief: grooved.
- Cap diameter
- The cap measures 10–80 mm in diameter.
- Cap centre
- Cap centre: with a distinct umbo.
- Cap hygrophaneity
- Cap hygrophaneity: hygrophanous.
Underside of the cap
- Hymenophore type
- Hymenophore type: gills.
Gills at stipe
- Hymenophore attachment to the stipe
- Hymenophore attachment to the stipe: attached to the stipe (gills).
Hymenophore attachment to the stipe: free from the stipe (gills). - Hymenophore profile at the stipe
- Hymenophore profile at the stipe: notched at the stipe (gills).
- General gill profile
- General gill profile: ventricose (gills).
- Hymenophore colour
- Hymenophore colour: buff.
Hymenophore colour: ochre-coloured.
Hymenophore colour: white.
Hymenophore colour: whitish. - Number of full gills
- Number of full gills: 20–28.
- Gill spacing
- Gill spacing: widely spaced.
Gill spacing: rather widely spaced. - Gill thickness
- Gill thickness: thick.
- Gill depth
- Gill depth: up to 6 mm.
- Presence of short gills
- Presence of short gills: present.
- Number of series of lamellulae lengths
- Number of series of lamellulae lengths: 1–5.
Stem and base
- Stipe shape
- Stipe shape: cylindrical.
- Stipe colour
- Stipe colour: light brown or whitish.
Stipe colour: whitish. - Stipe surface relief
- Stipe surface relief: smooth.
- Stipe surface covering
- in young fruit bodies: Stipe surface covering: Felted.
in mature fruit bodies: Stipe surface covering: glabrous.
Stipe surface covering: hairy (at the stem base). - Stipe interior
- Stipe interior: solid.
- Stipe consistency
- Stipe consistency: fibrous and resistant to tearing.
- Stipe length
- Stipe length: 12–80 mm.
- Stipe diameter
- Stipe diameter: 1.5–6 mm.
Ring
- Ring presence
- Ring presence: no ring.
- Volva
- Volva: absent.
Flesh
- Flesh colour
- Flesh colour: whitish.
Flesh colour: white. - Flesh firmness
- Flesh firmness: firm.
- Flesh taste
- Flesh taste: pleasant, weak.
- Flesh resistance to breaking or tearing
- Flesh resistance to breaking or tearing: resistant to breaking or tearing.
- Flesh elasticity
- Flesh elasticity: elastic.
- Flesh consistency type
- Flesh consistency type: cartilaginous.
- Flesh odour
- Flesh odour: mushroom-like.
Flesh odour: nutty, weak.
Flesh odour: not distinctive.
Flesh odour: pleasant. - Flesh thickness class
- Flesh thickness class: thick.
Where and when it grows
- Habitat
- Habitat: meadow.
Habitat: pasture.
Habitat: park.
Habitat: orchard.
Habitat: garden.
Habitat: roadside.
Habitat: forest edge. - Fruit body growth pattern
- Fruit body growth pattern: in groups.
Fruit body growth pattern: in rings.
Fruit body growth pattern: in arcs.
Fruit body growth pattern: in rows.
Fruit body growth pattern: scattered groups.
Fruit body growth pattern: in clusters. - Fruiting season
- Fruit bodies appear from May to October.
- Distribution area
- Potwierdzono występowanie w Polsce.
Edibility and culinary use
- Edibility
- Edible
Law
- Protection
- It is not subject to species protection in Poland.
- Trade
- It is approved in Poland for trade and for the production of mushroom products.
What it can be confused with
Mycena pura
Key differences
The fairy ring mushroom (Marasmius oreades) is distinguished by a different cap color and structure, significantly more distant gills with a distinct structure, a tougher, more pliable stem, and the complete lack of a radish odor.
FAQ
Is the stipe of the fairy ring champignon suitable for consumption?
The stipe of the fairy ring champignon is fibrous, tough, and indigestible, so it is not suitable for eating. During foraging or in the kitchen, it should be trimmed off, leaving only the delicate caps to be used.
Which poisonous species can this mushroom be confused with?
The most dangerous confusion is with the deadly poisonous fool's funnel and frosted funnel. They grow in grass, and the potent muscarine they contain constitutes an immediate threat to life.
How can the fairy ring champignon be distinguished from a poisonous funnel?
The fairy ring champignon has distant, thick gills free from the stipe, as well as a flexible, unbreakable stipe. Poisonous funnels have crowded gills decurrent down the stipe, which also breaks very easily.
What are the so-called fairy rings formed by this species?
Fairy rings are circular clusters of fruit bodies formed by the uniform, centrifugal growth of underground mycelium. In the zone of its expansion, the grass withers away, while along the outer perimeter it becomes dark green.
What culinary properties does the fairy ring champignon exhibit after drying?
Thanks to trehalose, it withstands drying exceptionally well. After soaking in water, it swells and rapidly regains its original elasticity. Ground into a powder, it serves as an excellent natural umami seasoning.
In which months can fruit bodies of the fairy ring champignon be gathered?
Fruit bodies emerge from May to November. They appear most abundantly from June to September, particularly after substantial rains that interrupt summer dry heat spells.
In which habitats does this species most frequently grow?
It is an open-area species, not found deep within forests. It inhabits sunny meadows, pastures, roadsides, and field margins, as well as urban lawns in parks, town squares, and gardens.
What dishes is the fairy ring mushroom best used for?
The caps are exquisite for flavorful soups, creamy sauces, scrambled eggs, and omelets. They pair excellently with meat, and when dried and ground into a fine powder, they serve as an outstanding umami seasoning.
Why is the stem of this mushroom so resistant to twisting?
The stem's exceptional elasticity stems from the compact structure of densely interwoven, thick-walled hyphae. This architecture effectively safeguards the mushroom against snapping from wind or foot traffic.
Where does the characteristic almond scent of the fairy ring mushroom come from?
Volatile benzaldehyde is responsible for this aroma, rather than hydrogen cyanide as is often mistakenly suggested. Although the mushroom releases trace amounts of prussic acid as a defense mechanism, it is this aldehyde that imparts the scent of bitter almonds.
Enthusiast
Names and history
- Obowiązująca nazwa krajowa
- Twardzioszek przydrożny
- Obowiązująca nazwa taksonomiczna
- Marasmius oreades
Home observations
Spore print
- Required materials
- fresh, mature cap, sheet of paper, glass or small bowl, water
- Time
- 2–24 h
- Procedure
- Place the cap underside down on the paper.
- Add a drop of water on top and cover.
- After 2–24 hours, lift the cap and examine the deposit.
What to look for
- Spore print colour
- Spore print colour: white.
Under the microscope
- Required materials
- light microscope, microscope slide and cover slip, needle, water, spores from print
- Procedure
- Transfer a small amount of the spore print onto the slide using a needle.
- Add a drop of water, cover with a cover slip, and examine the spores.
What to look for
- Spore shape
- Spore shape: ellipsoid. Spore shape: teardrop-shaped. Spore shape: fusoid-ellipsoid. Spore shape: fusoid-ellipsoid. Spore shape: lemon-shaped. Spore shape: obovoid. Spore shape: ovoid. Spore shape: subglobose (rarely).
- Spore surface
- Spore surface: smooth. Spore surface: smooth. Spore surface: smooth.
- Spore dimensions
- Length 6.3–10 µm, width 3.5–6 µm.
Compare dimensions after calibrating the microscope scale.
Ecology and distribution
- Mode of nutrition
- Mode of nutrition: saprotrophic.
Non-culinary uses
Fairy ring champignon caps are an excellent culinary ingredient, ideal for aromatic soups, cream sauces, scrambled eggs, and meat stuffings. This mushroom is superb for drying thanks to its high trehalose content – after being soaked in water, it swells and almost completely recovers its original freshness, elasticity, and texture. Dried, powdered caps serve as an outstanding natural condiment that enriches dishes with a deep umami flavor. It is also valued in contemporary plant-based cuisine.
History and culture
The fairy ring champignon has fascinated European folklore for centuries due to its formation of spectacular, regular mycelial circles known as fairy rings. In ancient folk beliefs, they were regarded as sites of nocturnal dances of elves or witches' sabbaths, where stepping inside threatened being cursed or losing one's sanity. In Polish tradition, the mushroom has acquired many vivid folk names, such as tanecznica, podróżka, or majówka, reflecting its habitats and ancient customs.
Edibility and safety
It is a prized edible mushroom of outstanding culinary value, but only the caps are harvested for culinary purposes. The stipes are tough, highly fibrous, and indigestible, which is why they should be discarded. Foraging the fairy ring champignon requires caution due to the risk of confusion with deadly poisonous funnels, such as the fool's funnel or the frosted funnel. These contain lethal muscarine. The main distinguishing feature is the gills: the fairy ring champignon has distant and free gills, whereas funnels have crowded and decurrent ones.
Habitat and occurrence
This species is a common saprotroph found widely in open areas outside dense woodland. It colonizes meadows, pastures, roadsides, baulks, park clearings, and well-kept urban lawns. Fruit bodies appear en masse from May to November, sprouting in flushes following warm, plentiful rains. It forms characteristic, expansive fairy rings where dying grass contrasts with lush green vegetation. The underground mycelium can survive in the soil for many years.
Researcher
Edibility and culinary use
Ustalenia źródłowe: jadalność, spożycie i wykorzystanie
- Edibility
- Edible — źródło oznaczenia
Česká mykologická společnost, Marasmius oreades — špička obecná. Atlas gatunków, odczyt 28.10.2026. · Kuchyňské využití: source author describes the species as edible; not a statement about identification of a collected specimen.
Scientific names and taxonomy
- Current scientific name
Marasmius oreades
Aktualną, zaakceptowaną nazwą taksonomiczną gatunku jest Marasmius oreades (Bolton) Fr. (1836). Nazwa ta bazuje na bazonimie Agaricus oreades opisanym przez Jamesa Boltona w 1792 roku. W historii badań mykologicznych takson bywał przenoszony do innych rodzajów, co wygenerowało synonimy homotypowe, takie jak Collybia oreades (Bolton) P. Kumm. (1871) oraz Scorteus oreades (Bolton) Earle (1909).
[11] [10] [12]Jako synonimy historyczne podawane są również Agaricus coriaceus Lightf. (1777), Agaricus pratensis Huds. (1778), Gymnopus pratensis Gray (1821), Pleurotus caryophylleus (Schaeff.) Sacc. (1887) oraz Marasmius caryophylleus (1889).
[20]- Zakres ujęcia taksonomicznego
Wpis katalogowy Marasmius oreades (Bolton) Fr., zgodny z dokładnym zaakceptowanym dopasowaniem GBIF2537250. Zachowano zakresy poszczególnych atlasów, badań i materiałów; dawnych ujęć taksonomicznych i różnych populacji nie uznano za niezależne potwierdzenia wszystkich cech.
[5] [1]
Laboratory diagnostics
Dane ustrukturyzowane
Basidia
Hymenial cystidia
- Presence of cystidia in the hymenium
- Presence of cystidia in the hymenium: absent. [6]
Remaining laboratory characters
Pileipellis
- Pileipellis terminal cell length
- Pileipellis terminal cell length: 15–39 µm. [6]
- Shape of the terminal cell of the pileipellis
- Shape of the terminal cell of the pileipellis: clavate. [8]
Shape of the terminal cell of the pileipellis: cylindrical. [8]
Shape of the terminal cell of the pileipellis: clavate. [6]
Shape of the terminal cell of the pileipellis: cylindrical. [6] - Pileipellis terminal cell width
- Pileipellis terminal cell width: 3–18 µm. [6]
Spores
Stipe cuticle
- Width of stem cuticle hyphae
- Width of stem cuticle hyphae: 3–8.5 µm. [6]
Hymenophoral trama
- Width of trama hyphae
- Width of trama hyphae: 2–5.5 µm. [6]
Material and research methods
Hairs on the stem surface
Materiał: Opis Gilliam (1976) dotyczy włosków powierzchni trzonu. Podany zakres szerokości jest częścią opisu gatunku; źródło nie przypisuje go konkretnej kolekcji ani okazowi.
Metoda: Ogólna metodyka monografii obejmuje badanie skrawków w 2% KOH i odczynniku Melzera, a świeżego materiału także w wodzie. Autor nie przypisuje konkretnego preparatu ani powiększenia pomiarom włosków trzonu.
Zakres interpretacji: Źródło podaje szerokość włosków do 12 mikrometrów, bez liczebności pomiarów. Podpis ryciny 16 i wykaz kolekcji nie ustalają liczby zmierzonych włosków ani okazów. Włoski trzonu pozostają odrębną strukturą od strzępek jego skórki.
[6]- Results as recorded in the sources — Spore length
- Materiał badania: Monograficzny opis gatunkowy oparty na wielu okazach; źródło nie wskazuje konkretnego okazu ani próbki dla podanych wymiarów. 7–10 µm (skrajnie od 6,3 µm) [6]
7–10 µm [8] [2]
7–9 µm [7] - Results as recorded in the sources — Spore width
- 4–6 µm [2] [8]
Materiał badania: Monograficzny opis gatunkowy oparty na wielu okazach; źródło nie wskazuje konkretnego okazu ani próbki dla podanych wymiarów. 3,5–6 µm [6]
4–5 µm [7]
Metody i zapisy źródłowe — Monograficzny opis gatunkowy oparty na wielu okazach; źródło nie wskazuje konkretnego okazu ani próbki dla podanych wymiarów.
Pochodzenie materiału: Kolekcje zbadane pochodzą z wielu krajów; źródło nie przypisuje pomiarów mikroskopowych do kraju ani pojedynczej kolekcji..
Długość podstawki; Szerokość podstawki — zapis źródłowy: „33-45 X 5.5-8.5 µm” [6]
Kształt podstawki — zapis źródłowy: „subclavate to clavate” [6]
Szerokość strzępek kontekstu — zapis źródłowy: „TRAMAL HYPHAE interwoven and up to 14 µm in the pileus” [6]
Obecność cystyd w hymenium — zapis źródłowy: „HYMENIAL CYSTIDIA lacking.” [6]
Szerokość strzępek tramy — zapis źródłowy: „parallel-interwoven, uninflated, and 2-5.5 µm broad in the lamellae” [6]
Długość komórki końcowej skórki kapelusza; Szerokość komórki końcowej skórki kapelusza — zapis źródłowy: „cells 15-39 X 3-8(-18) µm” [6]
Kształt komórki końcowej skórki kapelusza — zapis źródłowy: „clavate” [6]
Kształt komórki końcowej skórki kapelusza — zapis źródłowy: „cylindric” [6]
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „(6.3-)7.0-10.0 X 3.5-6.0 µm” [6]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „fusoid-elliptic” [6]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „lemon-shaped” [6]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „obovate” [6]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „ovate” [6]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „rarely subglobose” [6]
Szerokość strzępki wewnętrznej tramy trzonu; Szerokość strzępek skórki trzonu — zapis źródłowy: „SURFACE AND TRAMAL HYPHAE 3-8.5 µm broad” [6]
Metody i zapisy źródłowe — Atlasowy opis mikroskopowy; indywidualny owocnik/próbka pomiarowa niepodane.
Kształt komórki końcowej skórki kapelusza — zapis źródłowy: „Pileipellis hymeniform; terminal elements clavate, pyriform, cylindric or somewhat irregular.” [8]
Długość zarodnika; Kształt zarodnika; Powierzchnia zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Spores 7-10 x 4-6 µ; smooth; fusoid-ellipsoid; inamyloid.” [8]
Metody i zapisy źródłowe — Atlasowy opis mikroskopowy; indywidualny owocnik/próbka niepodane.
Barwa zarodnika w mikroskopie; Długość zarodnika; Kształt zarodnika; Powierzchnia zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Zarodniki elipsoidalne, z dzióbkiem, bocznie spłaszczone, gładkie, bezbarwne, nieamyloidalne, 7–9 × 4–5 µm.” [7]
Metody i zapisy źródłowe — Atlasowy opis mikroskopowy; indywidualny owocnik/próbka niepodane.
Barwa zarodnika w mikroskopie; Długość zarodnika; Kształt zarodnika; Powierzchnia zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Výtrusy jsou kapkovité, 7–10 x 4–6 µm, průsvitné, hladké, neamyloidní.” [2]
Gilliam 1976: anatomical description and material
Metody monografii: Opis makroskopowy oparto zasadniczo na świeżym materiale. W mikroskopii stosowano 2% KOH i odczynnik Melzera, a przy świeżych skrawkach także wodę; wykonywano przekroje kapelusza z blaszkami i podłużne przekroje trzonu. Są to metody monografii, bez przypisania jednego medium do kształtu lub wymiaru komórek.
Kolekcje i rycina: Lista na s. 46 obejmuje 57 kolekcji z podanymi oznaczeniami. Rycina 16 jest podpisana Gilliam 752; lista osobno zawiera Ontario: Kelly 752. Nie utożsamiono tych materiałów. W monografii nieoznaczone osobnym skrótem zbiory przypisano do zielnika Uniwersytetu Michigan; ta reguła nie tworzy niepodanego numeru akcesji.
Zakres mikrometrii: Wymiary zarodników, podstawek, strzępek poszczególnych części oraz komórek skórki zachowano jako wyniki opisu gatunkowego. Autor nie podaje dla nich liczebności próby ani przypisania do jednego okazu. Grubość miąższu kapelusza do 6,5 mm jest odrębna od szerokości strzępek; nie wpisano jej do pola mikroskopowej warstwy pod skórką.
[6]Filer 1965: grass inoculation and material identification
Izolaty: Badano cztery kultury oznaczone jako M. oreades: pierwszą z owocników koło Tacoma, drugą i trzecią z około 200 izolacji z owocników w czterech miastach stanu Washington oraz czwartą z trzonu, dostarczoną z Berkeley. Publikacja nie podaje numeru vouchera ani akcesji kultur.
Doświadczenie: Inokulowano siewki Poa pratensis, Festuca rubra i Agrostis tenuis w probówkach z perlitem i zmodyfikowaną pożywką Murraya. Stosowano krążki kultur o średnicy 9 mm; badano reizolację oraz skrawki histologiczne. Kultury odzyskano z korzeni trzech traw, a autor opisał ich silne uszkodzenie lub obumarcie.
Korzenie terenowe: W korzeniach pobranych z gleby czarcich kręgów znaleziono strzępki podstawczaków. Samo badanie tych korzeni nie pozwoliło autorowi dowieść, że należały do M. oreades. Wyniku inokulacji czystymi kulturami nie użyto do usunięcia tego terenowego ograniczenia identyfikacji.
[16]Source of the Grzybarium compilation
Agregat GBIF: Widok Grzybarium opisuje 418 stwierdzeń z 16 województw jako agregat GBIF według stanu 26.10.2026 i odsyła do tej bazy. W odczytanym widoku nie udostępnia własnej tabeli indywidualnych rekordów. Nie jest to drugie niezależne potwierdzenie obok danych GBIF ani podstawa do utworzenia 418 kolekcji Grzybarium.
[18]Blenis 2004: limits of the accessible material
Abstrakt: Abstrakt relacjonuje pomiary przy dwóch kręgach w pięciu terminach oraz doświadczenie z siedmioma grzybami i czterema trawami. Porównano progi EC50 dla wzrostu z poziomami cyjanku w roztworze glebowym. Pełna lista gatunków, lokalizacja i szczegółowe protokoły nie były dostępne w odczytanym zakresie; wydawca wymaga dostępu abonenta lub zakupu.
[19] [15]Occurrence verification — scope and limitations
Scope of the review
Before completion, the record requires completion or settlement.
- Recorded source information is pending review.
- New sources require checking the information encountered during review.
Information awaiting a decision: 25
Legal basis and scope of assessment
Regulations for location: Poland
Key substances and their effects
W badaniach glebowych nad dwoma czarcimi kołami wykazano, że stężenie cyjanku w roztworze glebowym zmienia się wraz z odległością od frontu owocnikowania. W strefie do 25 cm od frontu stężenia cyjanku silnie hamowały wzrost korzeni badanych traw i rozwój niektórych grzybów glebowych, natomiast w odległości 50–60 cm stężenie cyjanku w roztworze glebowym wyraźnie spadało w wyniku obniżenia bezwzględnej ilości związku oraz wzrostu wilgotności gleby.
Do sekwencjonowania genomu referencyjnego wykorzystano 95 monokariotycznych kultur wyizolowanych z pojedynczych bazydiospor pochodzących z czterech owocników jednego kręgu w Uppsali w Szwecji (59°51′27,3″N, 17°34′19,2″E). Monokariotyczny stan kultur potwierdzono brakiem sprzążek na strzępkach; zarodniki kiełkowały na pożywce PDA, po czym biomasę namnażano w płynnej pożywce słodowej.
[21]Sekwencjonowanie 95 izolatów potomnych przeprowadzono na platformie Illumina HiSeq X (odczyty parowane 2 × 151 pz, biblioteki Nextera XT). Dla referencyjnego izolatu monokariotycznego 03SP1 przygotowano biblioteki 10X Chromium, sekwencjonowanie długimi odczytami PacBio RSII (8 komórek SMRT, chemia C4/P6) oraz Oxford Nanopore (LSK108/R9.4 i LSK308/R9.5). Transkryptom zsekwencjonowano na platformie HiSeq 2500 v4 z bibliotek kierunkowych NEBNext Ultra RNA.
[21]Sekwencję genomu złożono przy użyciu oprogramowania Canu 1.7, po czym poddano rusztowaniu i korekcie narzędziami Tigmint, ARBitR i LR Gapcloser oraz polerowaniu z użyciem HyPo i Pilon. Mapę sprzężeń skonstruowano w oparciu o 141 011 markerów z progiem LOD równym 20, uzyskując 11 grup sprzężeń o łącznej długości genetycznej 1226 cM (średnio 111 cM na grupę).
[21]Całkowita długość złożonego genomu wynosi 44 372 355 par zasad. Do 11 grup sprzężeń przypisano 43 635 136 pz (około 98% sekwencji), a pozostałe 737 219 pz tworzy 21 niezakotwiczonych rusztowań (scaffoldów). Genom mitochondrialny liczy 66 224 pz. W złożeniu odnotowano 22 luki; 7 głównych rusztowań zawiera motywy telomerowe na obu końcach, a 4 rusztowania na jednym końcu.
[21]W adnotacji genomu referencyjnego Marasmius oreades zidentyfikowano 13 891 genów oraz 15 053 modele mRNA. Regiony genowe obejmują 24 614 704 pz (około 55,5% genomu), średnia długość genu wynosi 1772 pz, a pojedynczy transkrypt mRNA zawiera przeciętnie 6 eksonów. Domeny białkowe Pfam przypisano do 8222 modeli mRNA (około 55%).
[21]Elementy powtarzalne stanowią 9 685 063 pz, co odpowiada 21,8% genomu. Około 14% stanowią retrotranspozony LTR, a około 6% transpozony DNA (głównie z rodzin KDZ i Plavaka). Analizę powtórzeń przeprowadzono programami RepeatModeler 2.0.1 z modułem LTRStruct oraz RepeatMasker z weryfikacją sekwencji flankujących i duplikacji miejsc insercji.
[21]Ocena kompletności złożenia genomu oraz zestawu białek w programie BUSCO v2.0.1 w oparciu o zestaw referencyjny basidiomycota_odb9 (1335 ortologów) wykazała 98,5% kompletnych i fragmentarycznych genów ortologicznych. Dane sekwencyjne zdeponowano pod identyfikatorami PRJNA702659, Maror2/JAFLEJ000000000, PRJNA525964 oraz Dryad 10.5061/dryad.000000034.
[21]W badaniach nad mechanizmem formowania czarcich kół w Berthåga koło Uppsali analizowano dwa kręgi o średnicy około 330 cm i 220 cm (59°51′30″N, 17°34′40″E), o szerokości strefy owocnikowania wynoszącej około 60 cm. Pobrano transekty glebowe (24 i 20 próbek) do głębokości 5 cm poniżej systemu korzeniowego traw, obejmujące strefę zewnętrzną, front owocnikowania oraz wnętrze pierścienia.
[24]W doświadczeniu transplantacyjnym przenoszono bloki darni o wymiarach 30 × 70 × 10 cm w obrębie kręgu oraz poza jego strefę w różnych kombinacjach orientacji i położenia (układy T1–T6). Ponowną ocenę wzrostu grzybni przeprowadzono po około 14 miesiącach.
[24]Analiza metagenomowa DNA wyekstrahowanego z próbek gleby (sekwencjonowanie NovaSeq X Plus PE150) i zmapowanego do referencyjnego genomu Marasmius oreades potwierdziła dikariotyczny charakter grzybni w terenie, na co wskazywała obecność dwóch alleli locus HD1/HD2 w każdym kręgu oraz frekwencje alleli na poziomie około 0,5.
[24]W eksperymencie z przeszczepami darni część fragmentów przeniesionych do wnętrza kręgu lub na zewnątrz utrzymała dotychczasowy kierunek wzrostu grzybni na zewnątrz pierścienia, w jednym wariancie odnotowano wzrost dwukierunkowy, a kontrole miejscowe i część przeszczepów nie wykazały wzrostu na krawędziach. Wyniki te były najbardziej zgodne z hipotezą czasowego hamowania powrotu grzybni do strefy wewnętrznej.
[24]Uzyskane dane terenowe i molekularne z dwóch badanych kręgów wykazują największą zgodność z hipotezą przejściowego zahamowania powrotu grzybni (transient-escape), w myśl której substrat po przejściu frontu zostaje czasowo zmodyfikowany, co uniemożliwia ponowny wzrost grzybni w głąb kręgu, dopóki gleba nie odzyska pierwotnych właściwości.
[24]Lektyna MOA (Marasmius oreades agglutinin, UniProt Q8X123) składa się z N-końcowej domeny wiążącej sacharydy oraz C-końcowej domeny o aktywności proteolitycznej. Rekombinowane białko oraz jego zmutowane warianty wytworzono w Escherichia coli BL21(DE3) lub BL21(DE3)-RIL, oczyszczono metodami chromatografii Ni-NTA i filtracji żelowej oraz poddano dializie do buforu PBS o pH 7,4.
[26]Eksperyment owadobójczy przeprowadzono na larwach stonki ziemniaczanej (Leptinotarsa decemlineata) w stadium L2–L3 pochodzących z kolonii ze środkowej Słowenii. Larwom podawano krążki liści ziemniaka o średnicy 14 mm namoczone w roztworze białka. Test trwał 5 dni w temperaturze 22 ± 1 °C, wilgotności 77% i fotoperiodzie 14:10, przy 36 larwach na wariant (dwa powtórzenia po 18 osobników w osobnych studzienkach), stosując PBS jako kontrolę negatywną i spinosad jako kontrolę pozytywną.
[26]Dla oczyszczonej lektyny MOA stężenie LC50 wobec larw stonki ziemniaczanej po 48 godzinach wyniosło 0,67 mg/ml (95% przedział ufności: 0,31–1,04 mg/ml, R² = 0,74). Dawka 2 mg/ml spowodowała 100% śmiertelności w ciągu 48 godzin, a dawka 1 mg/ml doprowadziła do śmierci wszystkich larw w ciągu 5 dni. Żerowanie larw poddanych działaniu MOA spadło około sześciokrotnie względem kontroli.
[26]Larwy stonki w kontroli PBS przyrosły w ciągu 5 dni średnio o 15,2 ± 3,01 mg. W wariancie MOA o stężeniu 1 mg/ml po 5 dniach nie przeżyła żadna larwa, co uniemożliwiło pomiar masy końcowej, natomiast przy stężeniu 0,5 mg/ml nieliczne ocalałe osobniki (3 larwy) nie różniły się statystycznie masą od grupy kontrolnej.
[26]Badanie zmutowanych wariantów MOA przy stężeniu 0,5 mg/ml wykazało niemal całkowite zniesienie toksyczności wobec larw stonki w przypadku wariantów Q46A W 138A (zaburzone wiązanie węglowodanów), C215A (brak aktywności proteolitycznej) oraz ΔC (usunięta domena C-końcowa). Wskazuje to na konieczność współdziałania obu domen białka. Dodatek 100 mM metylo-α-galaktozydu nie zniósł toksyczności natywnej MOA.
[26]Analiza powierzchniowego rezonansu plazmonowego (SPR, Biacore T200, 10 µM MOA) z użyciem liposomów z ekstraktów lipidowych stonki nie wykazała wiązania lektyny do glikolipidów. Doświadczenia pull-down i spektrometria LC-MS/MS zidentyfikowały 13 wspólnych białek jelitowych, z których jako domniemany główny ligand wskazano aminopeptydazę D9J2F5 o masie 111 583 Da.
[26]Doświadczenia pull-down z izolatem jelita środkowego larw L3 (po 3 dniach głodzenia) potwierdziły, że usunięcie N- lub O-glikanów enzymami znosi wiązanie ligandów z MOA. Badania mikroskopowe (świetlne i transmisyjne TEM) po 24 godzinach ekspozycji na 1 mg/ml MOA ujawniły w jelicie środkowym zniszczenie rąbka szczoteczkowego, utratę biegunowości komórek i labiryntu podstawnego oraz odwarstwianie błony podstawnej, podczas gdy kutykularne jelito tylne pozostało nienaruszone.
[26]Badania toksyczności lektyny MOA wobec dorosłych pszczół miodnych krainek (Apis mellifera carnica) prowadzone zgodnie z wytycznymi OECD 213 (stężenia 1–3 mg/ml, ekspozycja 72 h) nie wykazały obniżenia przeżywalności owadów w porównaniu z kontrolą PBS. Wartość LC50 dla MOA określono na poziomie powyżej 100 µg substancji na pszczołę.
[26]W 5-dniowych testach na larwach pszczół Apis mellifera carnica (w wieku poniżej 24 godzin) w płytkach 48-dołkowych ekspozycja na lektynę MOA nie spowodowała istotnych różnic w śmiertelności ani statystycznie istotnego spadku masy ciała larw w porównaniu z grupą kontrolną PBS.
[26]Analizę statystyczną wyników testów owadobójczych przeprowadzono z wykorzystaniem testu Browna-Forsythe’a i porównań post-hoc Gamesa-Howella, transformacji logarytmicznej danych żerowania, pierwiastkowej transformacji masy larw oraz krzywych przeżywalności Kaplana-Meiera z testem log-rank i korektą Benjaminiego-Hochberga (pakiety R 4.4.1 oraz GraphPad Prism 8.4.3). Intensywność żerowania oceniano w przedziałach 0–25%, 25–50%, 50–75% oraz 75–100%.
[26]Analytical results
Ayer and Craw 1989: scope of the available abstract
Hodowla i związki: Abstrakt części 2 pracy o metabolitach płynnych kultur wymienia m.in. pochodne oreadonu, 1α, 15-dihydroxymarasmene i agrocybinę. Nie uzyskano pełnego tekstu ze szczepem, warunkami hodowli, metodami rozdziału i kompletem wyników. Nie podstawiono danych części 1 ani nie przypisano związków z hodowli wszystkim dzikim owocnikom.
[13]Ecological studies
Olsson 2026: two rings in Uppsala
Materiał i metody: Badano dwa kręgi na cmentarzu Berthåga w Uppsali w Szwecji, oznaczone na podstawie owocników. Z transektów pobrano 24 i 20 rdzeni gleby; wykonywano metagenomiczne sekwencjonowanie i mapowanie do genomu M. oreades. Dane ENA: PRJEB108585. Daty transplantacji gleby i jej późniejszego badania nie są kalendarzem owocnikowania.
Wynik i dodatki: Sygnał DNA był najwyższy na aktywnym froncie, zwłaszcza po jego zewnętrznej stronie. Dwa warianty HD1/HD2 i częstości alleli około 0,5 były zgodne z dikariotyczną grzybnią. Wyniki transplantacji najlepiej pasowały do hipotezy transient-escape; część prób była nierozstrzygająca. Oryginalne tabele S1/S2 i dodatki zachowano. DNA gleby nie jest pomiarem biomasy ani masy owocników.
[24] [15]Zotti 2026: soil zones and vegetation in Caserta
Stanowisko i próby: W zarządzanej murawie parku Pałacu Królewskiego w Casercie we Włoszech wybrano po pięć kręgów trzech gatunków, w tym M. oreades. Badano wspólne kontrole OUT oraz front FF i wnętrze IN: łącznie 35 poletek, po 5 dla strefy i gatunku. Oznaczenie owocników porównano z przypisaniami ITS/BLAST. Dwa pozostałe grzyby są gatunkami porównawczymi.
Tabela 1: Dla M. oreades zestaw OUT/FF/IN obejmuje średnie ± SD z pięciu prób. Odczyn gleby wynosił odpowiednio 7,5±0,08; 7,0±0,09; 7,2±0,03. Zdolność utrzymywania wody: 58,8±4,89%; 71,8±3,36%; 60,5±5,8%. Całą macierz 20 pomiarów z jednostkami zachowano w źródłowym odczycie, bez przeliczania i bez przenoszenia wartości innych gatunków.
Granica interpretacji: W miejscu badania biomasa roślin była niższa na aktywnym froncie. Odczyty ITS, biomasa mikrobiologiczna gleby i biomasa roślin są odrębnymi wynikami; żaden nie określa masy owocnika. Modele zależności i hipoteza samo-DNA nie są chemicznym dowodem mechanizmu powstawania kręgów.
[15]Bydgoszcz Forest District: local occurrence account
Pozycja 35: Oryginalna tabela nadleśnictwa określa gatunek jako bardzo pospolity w miejscach trawiastych, przy drogach i ścieżkach, na łąkach i pastwiskach oraz na skraju lasu. Podaje okres od końca maja do połowy października. Tytuł ogranicza dane do terenu Nadleśnictwa Bydgoszcz; nie jest to nowa ocena dla całej Polski.
[14]Gilliam 1976: scope of the phenology account
Okres źródłowy: Opis gatunkowy podaje okres od 20 maja do 29 października. Lista zbadanych zbiorów obejmuje wiele krajów, a niektóre daty są niepełne. Nie przypisano tego przedziału automatycznie każdemu z krajów listy ani polskiej karcie; nie zastąpił istniejącego krajowego kalendarza CILP.
[6]Habitat and occurrence
Habitat, region and season
W Czechach gatunek ten jest pospolity i rośnie poza lasami na łąkach, pastwiskach, miedzach, w parkach, sadach i ogrodach. Owocniki pojawiają się masowo po deszczach od kwietnia do listopada, tworząc grupy lub kręgi.
[20]W Ameryce Północnej jest szeroko rozprzestrzenionym saprotrofem terenów trawiastych – występuje na trawnikach, łąkach oraz nadmorskich wydmach porośniętych trawą. Wyrasta gromadnie w pasach, łukach i kręgach od lata do jesieni, a w cieplejszych strefach klimatycznych przez cały rok.
[22]W Europie Zachodniej twardzioszek notowany jest bardzo często na łąkach i pastwiskach, gdzie rośnie w czarcich kołach od kwietnia do grudnia, a przy łagodnych warunkach pogodowych także w miesiącach zimowych.
[23]W badaniach metagenomicznych dwóch czarcich kół w Berthåga koło Uppsali w Szwecji stwierdzono, że sygnał DNA Marasmius oreades koncentruje się pierścieniowo na zewnętrznym froncie kręgu (średnio około 2% odczytów), podczas gdy wewnątrz pierścienia poziom ten spada do wartości obserwowanych w otaczającej glebie.
[24]Potwierdzony zasięg występowania
Wszystkie obszary potwierdzone w zapisanych danych źródłowych.
| Kraj | Regiony i stanowiska | Owocnikowanie | Sources |
|---|---|---|---|
| Argentina | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Canada | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Czechia | Central Bohemian Region | IV–XI |
|
| Germany | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| France | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| United Kingdom | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Italy | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Japan | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Poland | Lower Silesia (area named in the source); West Pomeranian Voivodeship; Masovian — area specified in GBIF metadata; Pomeranian (area in GBIF metadata); Warmian-Masurian — area specified in GBIF metadata; Łódź — area specified in GBIF metadata; Silesian — area specified in GBIF metadata; West Pomeranian — area specified in GBIF metadata; Greater Poland — area specified in GBIF metadata; Lower Silesian — area specified in GBIF metadata; Lesser Poland — area specified in GBIF metadata; Lublin — area specified in GBIF metadata; Lubuskie / Lubusz (area in GBIF metadata); Podlachian — area specified in GBIF metadata; Opole — area specified in GBIF metadata; Subcarpathian — area specified in GBIF metadata; Świętokrzyskie — area specified in GBIF metadata | V–X |
|
| Sweden | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| United States | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
Materials
Herbarium collections
- S229
Argentina; Singer & Wright
[17]- S363
Argentina; Singer & Wright
[17]- 250
Canada; Nova Scotia; Wehmeyer
[17]- 752
Canada; Ontario; Kelly
[17]- 5007
Canada; Quebec; Bigelow
[17]- 5985
Canada; Quebec; Shaffer
[17]- Collection
United Kingdom; Buckinghamshire; 1951-09-15; Dennis
[17]- Fungi Gallici Exsiccati 2002
France; Oise; Roumeguère
[17]- 5001
Germany; Shaffer
[17]- Mycotheca Germanica 1407
Germany; Sydow
[17]- Collection
Japan; 1853-1856; Wright
[17]- Collection
Sweden; 1927-06-24; Linder
[17]- Collection
Sweden; 1945-07-10; Lundell
[17]- 102
United States; Colorado; Shushan
[17]- Collection
United States; Connecticut; 1902-07-18; Earle
[17]- Collection
United States; Maine; 1935-10-10; Morse
[17]- 532
United States; Maryland; Kelly
[17]- Collection
United States; Maryland; Oct 1886; Scribner
[17]- 6736
United States; Massachusetts; Bigelow
[17]- 7953
United States; Massachusetts; Bigelow
[17]- 8460
United States; Massachusetts; Bigelow
[17]- 9107
United States; Massachusetts; Bigelow
[17]- 54
United States; Massachusetts; Gilgut
[17]- Collection
United States; Massachusetts; Jun 1904; Langer
[17]- Collection
United States; Massachusetts; 1942-05-20; Singer
[17]- 500
United States; Michigan; Gilliam
[17]- 505
United States; Michigan; Gilliam
[17]- 539
United States; Michigan; Gilliam
[17]- 742
United States; Michigan; Gilliam
[17]- 875
United States; Michigan; Gilliam
[17]- 1312
United States; Michigan; Gilliam
[17]- 1443
United States; Michigan; Gilliam
[17]- 646
United States; Michigan; Hicks
[17]- 14688
United States; Michigan; McVaugh
[17]- 1116
United States; Michigan; Patrick
[17]- 5250
United States; Michigan; Potter
[17]- 6799
United States; Michigan; Potter
[17]- 15566
United States; Michigan; Smith
[17]- 42336
United States; Michigan; Smith
[17]- 58298
United States; Michigan; Smith
[17]- 66316
United States; Michigan; Smith
[17]- 1036
United States; Minnesota; Weaver
[17]- Collection
United States; Missouri; 1940-06-15; Routien
[17]- Fungi Columbiani 1002
United States; New Jersey; Ellis & Everhart
[17]- Collection
United States; New York; Jul 1895; Burt
[17]- 1246
United States; New York; Gilliam
[17]- Collection
United States; New York; 1903-08-31; Kauffman
[17]- Collection
United States; Oklahoma; 1963-09-08; Bulmer
[17]- Collection
United States; Oregon; 1951-05-19; Sprague
[17]- 6785
United States; South Dakota; Shaffer
[17]- 12772
United States; Vermont; Bigelow
[17]- 1320
United States; Vermont; Pringle
[17]- 350
United States; Virginia; Kelly
[17]- 6305
United States; Wisconsin; Mazzer
[17]- 6536
United States; Wisconsin; Mazzer
[17]- 6539
United States; Wisconsin; Mazzer
[17]- Collection
United States; Wyoming; Jul 1961; Ferrell
[17]
Sources
- Centrum Informacyjne Lasów Państwowych, Bezpieczne grzybobranie, 2016, s.44.
- Česká mykologická společnost, Marasmius oreades — špička obecná. Atlas gatunków, odczyt 28.10.2026. (także [10], [20])
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów (Dz. U. z 2014 r. poz. 1408).
- Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 13 lutego 2026 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie grzybów dopuszczonych do obrotu lub produkcji przetworów grzybowych, środków spożywczych zawierających grzyby oraz uprawnień klasyfikatora grzybów i grzyboznawcy (Dz. U. z 2026 r. poz. 258).
- GBIF, Marasmius oreades — dokładne dopasowanie nazwy i taksonomii, odczyt 28.10.2026. (także [11])
- Gilliam, M. S. 1976. The genus Marasmius in the northeastern United States and adjacent Canada. Mycotaxon 4(1): 1–144; species account printed pp.43–47. (także [17])
- Marek Snowarski, Twardzioszek przydrożny — Marasmius oreades, Atlas grzybów Polski, grzyby.pl.
- Michael Kuo, Marasmius oreades, MushroomExpert.com, 2013. (także [22])
- Zachowany dokument źródłowy rekordu Marasmius oreades (legal_status_verification).
- Species Fungorum, Scorteus oreades, rekord 100459; odczyt widocznej treści.
- Ayer W.A., Craw P.A.(1989). Metabolites of the fairy ring fungus, Marasmius oreades. Part2. Canadian Journal of Chemistry67:1371–1380. DOI 10.1139/v89-210.
- Nadleśnictwo Bydgoszcz, Tabela3: Lista grzybów wyższych stwierdzonych dotychczas na terenie nadleśnictwa, poz. 35.
- Sprawdzone źródła M.oreades: materiał, metody i rozdzielone wyniki.
- Filer T.H.Jr.(1965). Parasitic Aspects of a Fairy Ring Fungus, Marasmius oreades. Phytopathology55:1132–1134.
- Grzybarium, twardzioszek przydrożny — jawny agregat GBIF418/16, stan 26.10.2026.
- P.V. Blenis, P.S. Chow, I. Duncan, N.R. Knowles 2004. Cyanide levels near fairy rings affect the growth of grasses and fungi. Canadian Journal of Botany 82(9): 1324–1329. DOI 10.1139/b04-079
- Markus Hiltunen, Sandra Lorena Ament-Velásquez, Hanna Johannesson 2021. The assembled and annotated genome of the fairy-ring fungus Marasmius oreades. Genome Biology and Evolution 13(7):evab126. Publikacja 29.05.2021. DOI 10.1093/gbe/evab126
- Université Claude Bernard Lyon 1, Marasmius oreades, akademicka baza grzybów
- Boel Olsson, Markus H. Thorén, Ove Eriksson, Hanna Johannesson 2026. Spatial structure and growth dynamics of fairy rings formed by Marasmius oreades. Royal Society Open Science 13(8):rsos260575, 12.08.2026. DOI 10.1098/rsos.260575
- Marek Snowarski, Atlas grzybów Polski, Marasmius oreades; zmiana karty 09.06.2024, wygenerowanie 01.09.2026
- Primož Žigon et al. 2026. The Entomotoxic Fungal Lectin Marasmius oreades Agglutinin Disrupts the Midgut Epithelium of Colorado Potato Beetle Larvae. Journal of Agricultural and Food Chemistry, DOI 10.1021/acs.jafc.5c16986. Oryginał early view: accepted 04.02.2026, numeracja XXXX/XXX.