Przejdź do treści
JakiToGrzyb

Gąska wierzbowa

Tricholoma cingulatum

Jadalny
JadalnyOcena autora źródła.
Wymaga obróbki
Wymaga obróbki

Ustaw lokalizację, żeby zobaczyć dane dla swojego regionu.

Gąska wierzbowa (Tricholoma cingulatum) to niewielki grzyb kapeluszowy z rodziny gąskowatych, wyróżniający się obecnością włóknistego pierścienia na trzonie. Gatunek tworzy mikoryzę wyłącznie z wierzbami, przez co spotykany jest na wilgotnych stanowiskach nadrzecznych, łęgowych i torfowiskowych. Jest grzybem jadalnym o mącznym zapachu, jednak rzadko zbieranym ze względu na niewielkie rozmiary owocników oraz małą popularność kulinarną. Występuje w strefie umiarkowanej Eurazji i Ameryki Północnej.

Rozpoznawanie, siedlisko i najważniejsze różnice.

Grzybiarz

Budowa owocnika

Typ budowy
Owocnik ma kapelusz i trzon.

Kapelusz

Kształt
Kapelusz może mieć kształt półkulisty, dzwonkowaty, płaski lub płaskowypukły.
Powierzchnia
Powierzchnia kapelusza jest sucha.
Pokrycie
Powierzchnia kapelusza może być filcowata; może mieć drobne, szarobrązowe lub oliwkowe łuseczki; może mieć brązowe lub szarobrązowe łuseczki.
Połysk powierzchni
Powierzchnia kapelusza jest matowa.
Kolor
Kapelusz może być szarawy, biały lub szarobrązowy; może być jasnoszary.
Ułożenie brzegu
Brzeg kapelusza może być podwinięty, a u młodych owocników może być zagięty do wewnątrz.
Obrys brzegu
Obrys brzegu jest falisty.
Średnica
Kapelusz może mieć średnicę od 30 do 60 milimetrów.
Środek
Niekiedy na środku kapelusza występuje tępy garbek.
Osłona częściowa
u młodych owocników: Biaława pajęczynowata osłona częściowa łączy brzeg kapelusza z trzonem.

Spód kapelusza

Typ
Hymenofor ma budowę blaszkową.

Blaszki przy trzonie

Połączenie z trzonem
Blaszki mogą być przyrośnięte do trzonu lub wolne od trzonu.
Profil przy trzonie
Blaszki są wycięte przy trzonie.
Zbieganie hymenoforu po trzonie
Blaszki zbiegają ząbkiem po trzonie.
Naturalna barwa powierzchni blaszki
Powierzchnia blaszki może być biaława, szara lub kremowa, a u dojrzałych owocników może być żółtawa.
Rozstaw
Blaszki mogą być średnio gęste lub blisko rozstawione.
Szerokość
Wysokość blaszek może wynosić od 2 do 4 milimetrów.
Blaszeczki
Stwierdzono obecność blaszeczek.
Liczba szeregów długości blaszeczek
Liczba szeregów długości blaszeczek może wynosić od 2 do 3.

Trzon i podstawa

Kształt
Trzon jest walcowaty.
Kolor
Trzon może być białawy, szarobrązowy lub biały.
Pokrycie powierzchni
Powierzchnia trzonu może być filcowata i włóknista. U góry może być kłaczkowata lub łuskowata.
Wnętrze
Trzon jest pełny.
Długość
Trzon może mieć długość od 30 do 80 milimetrów.
Grubość
Trzon może mieć grubość od 5 do 15 milimetrów.

Pierścień

Obecność
Pierścień występuje u tego gatunku.
Budowa
Pierścień jest watowaty.
Położenie
Pierścień jest położony w górnej części trzonu.
Barwa
Pierścień może być białawy lub biały.

Miąższ

Barwa
Miąższ może być białawy, biały lub kremowy.
Twardość i zwartość
Miąższ jest zwarty.
Struktura
W trzonie miąższ ma strukturę włóknistą.
Zapach
Zapach miąższu jest mączny; jest przyjemny.
Grubość miąższu kapelusza
Miąższ kapelusza może mieć grubość od 2 do 3 milimetrów.
Nuty smakowe
W smaku występuje nuta mączna.

Gdzie i kiedy rośnie

Siedlisko
Grzyb może występować w lasach, w tym iglastych, mieszanych lub liściastych, w siedlisku typu las łęgowy, na obrzeżach lasu, w zaroślach, w siedliskach ruderalnych i miejskich, na łąkach lub w sadach.
Podłoże
Bezpośrednim podłożem wzrostu może być gleba.
Sposób wyrastania
Owocniki mogą wyrastać w grupach, pojedynczo, w rozproszonych grupach lub kręgami.
Owocnikowanie
Potwierdzony zakres obserwacji obejmuje X–XII (dane z 2006, 2008, 2009, 2011, 2012, 2014, 2015, 2016, 2020, 2023 r.).
Obszar występowania
Potwierdzono występowanie w Polsce.

Jadalność i kuchnia

Jadalność
Jadalny
Wymagana obróbka
Wymaga obróbki

Prawo

Ochrona
W Polsce nie figuruje w wykazie gatunków grzybów objętych ochroną.
Handel
W Polsce nie figuruje w wykazie grzybów dopuszczonych do obrotu.

FAQ

Czy gąska wierzbowa jest grzybem jadalnym?

Tak, gąska wierzbowa jest grzybem jadalnym, jednak wymaga uprzedniej obróbki cieplnej. Ze względu na przeciętne walory smakowe i niewielkie rozmiary rzadko trafia do koszyków grzybiarzy.

Z jakimi drzewami współżyje gąska wierzbowa?

Gatunek ten tworzy mikoryzę wyłącznie z wierzbami (Salix), w tym z wierzbą szarą, białą, kruchą, iwą oraz wierzbą płożącą na wilgotnych stanowiskach.

W jakich miesiącach można znaleźć ten gatunek?

Owocniki pojawiają się od lipca do listopada, przy czym główny szczyt przypada na wrzesień i październik, aż do pierwszych mrozów. Wyjątkowo pojedyncze zbiory notowane są na początku grudnia.

Jak pachnie i smakuje gąska wierzbowa?

Zarówno zapach, jak i smak miąższu są wyraźnie mączne, co jest charakterystyczną cechą sensoryczną tego gatunku.

Czym wyróżnia się ten gatunek na tle innych gąsek?

Najbardziej charakterystyczną cechą anatomiczną tego gatunku jest obecność wyraźnej, włóknistej strefy pierścieniowej lub pierścienia na trzonie.

Czy gąskę wierzbową można spożywać na surowo?

Nie, surowe owocniki mogą wywołać zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Grzyb ten bezwzględnie wymaga dokładnego ugotowania lub usmażenia przed spożyciem.

Gdzie najczęściej rośnie gąska wierzbowa?

Rośnie na glebach wilgotnych w łęgach nadrzecznych, nadrzecznych zaroślach, rowach melioracyjnych, obrzeżach torfowisk oraz wilgotnych zagłębieniach terenu.

Czy gąska wierzbowa jest objęta ochroną prawną w Polsce?

Nie podlega ścisłej ani częściowej ochronie gatunkowej w Polsce, lecz ze względu na specyficzne siedliska bywa lokalnie rzadka i cenna przyrodniczo.

Skąd pochodzi łacińska nazwa gatunkowa cingulatum?

Nazwa wywodzi się z łacińskiego słowa cingulum (pas, opaska) i nawiązuje bezpośrednio do pierścieniowatej strefy widocznej na trzonie grzyba.

Czy gąska wierzbowa ma zastosowanie w medycynie lub rzemiośle?

Nie, gatunek ten nie ma żadnych udokumentowanych zastosowań pozakulinarnych – nie był i nie jest używany w lecznictwie, rzemiośle ani barwiarstwie.