Przejdź do treści
JakiToGrzyb

Czubajeczka kasztanowata

Lepiota castanea

Trujący
Trujący

Ustaw lokalizację, żeby zobaczyć dane dla swojego regionu.

Czubajeczka kasztanowata (Lepiota castanea) to drobny, śmiertelnie trujący grzyb z rodziny pieczarkowatych. Kapelusz ma 2–4 cm średnicy, z wiekiem staje się rozpostarty z wyraźnym garbkiem. Jego powierzchnię pokrywają rdzawe lub kasztanowobrązowe łuseczki. Blaszki są gęste, białe i wolne. Cienki trzon ma nietrwałą strefę pierścieniową, a w dolnej części brunatnawe łuski. Owocniki wyrastają od lata do jesieni w lasach liściastych i iglastych. Gatunek zawiera zabójcze amatoksyny niszczące wątrobę.

Rozpoznawanie, siedlisko i najważniejsze różnice.

Grzybiarz

Budowa owocnika

Typ budowy
Owocnik ma kapelusz i trzon.
Sznury grzybni u podstawy owocnika
U podstawy owocnika występują sznury grzybni.
Barwa grzybni u podstawy owocnika
Sznury grzybni u podstawy owocnika mają barwę białą.

Kapelusz

Kształt
Kapelusz może mieć kształt stożkowaty, dzwonkowaty, wypukły lub płaski.
Pokrycie
Powierzchnię kapelusza pokrywają łuski.
Powierzchnia środka kapelusza jest włóknista.
Kolor
Kapelusz może być kasztanowy lub biały.
Ułożenie brzegu
Brzeg kapelusza jest zagięty do wewnątrz.
Pokrycie brzegu
Powierzchnia brzegu kapelusza jest włóknista.
Resztki osłony na brzegu
Z brzegu kapelusza zwisają resztki osłony.
Średnica
Kapelusz może mieć średnicę od 10 do 40 milimetrów.
Środek
Kapelusz ma garbek.
Obecność resztek osłony na kapeluszu
Stwierdzono obecność resztek osłony na kapeluszu.

Spód kapelusza

Typ
Hymenofor ma budowę blaszkową.

Blaszki przy trzonie

Połączenie z trzonem
Blaszki są wolne od trzonu.
Profil
Blaszka jest brzuchata.
Barwa
Hymenofor jest biały.
Barwa blaszek po uszkodzeniu
Po uszkodzeniu lub nacisku barwa blaszek jest czerwona.
Kierunek zmiany barwy blaszek z czasem
Blaszki mogą czerwienieć z czasem.
Ostrze
Ostrze blaszki jest całe, gładkie w obrysie.
Rozstaw
Blaszki mogą być nie bardzo gęste lub gęste.
Szerokość
Wysokość blaszek wynosi 3 milimetry.

Trzon i podstawa

Kształt
Trzon jest walcowaty.
Kolor
Trzon jest różowobiały.
Pokrycie powierzchni
Powierzchnia trzonu może być kłaczkowata, łuskowata lub ziarnista.
Wnętrze
Trzon jest pusty.
Długość
Trzon może mieć długość od 20 do 60 milimetrów.
Grubość
Trzon może mieć grubość od 1,8 do 6 milimetrów.

Pierścień

Obecność
Pierścień występuje u tego gatunku.
Położenie
Pierścień jest położony w górnej części trzonu.
Trwałość
Pierścień jest zanikający.
Pokrycie powierzchni
Powierzchnia pierścienia jest kłaczkowata.
Skutek suszenia owocnika
Po suszeniu kapelusz zmienia barwę na ciemnobrązową.
Obecność strefy pierścieniowej
Stwierdzono obecność strefy pierścieniowej.
Kierunek zmiany barwy trzonu z czasem
Trzon może czerwienieć z czasem.
Położenie pokrycia powierzchni trzonu
Pokrycie powierzchni trzonu występuje poniżej strefy pierścieniowej.
Jakościowa średnica trzonu
Trzon jest cienki.
Krępość trzonu
Trzon jest smukły.

Miąższ

Barwa
Miąższ jest biały.
Smak
Ma słaby smak.
Zapach
Zapach miąższu może być słaby, słodkawy; może być owocowy.
Kierunek zmiany barwy miąższu
Miąższ może czerwienieć.

Gdzie i kiedy rośnie

Siedlisko
Grzyb może występować w lasach iglastych, w lasach liściastych, w lasach mieszanych, w parkach lub w zaroślach.
Podłoże
Bezpośrednim podłożem wzrostu może być gleba.
Sposób wyrastania
Owocniki mogą wyrastać pojedynczo lub po kilka.
Częstość
Gatunek jest pospolity.
Owocnikowanie
Owocniki mogą pojawiać się od września do listopada.
Obszar występowania
Potwierdzono występowanie w Polsce.

Jadalność i kuchnia

Jadalność
Trujący

Prawo

Ochrona
W Polsce nie figuruje w wykazie gatunków grzybów objętych ochroną.
Handel
W Polsce nie figuruje w wykazie grzybów dopuszczonych do obrotu.

Z czym można pomylić

FAQ

Czy czubajeczka kasztanowata jest grzybem jadalnym?

Nie, czubajeczka kasztanowata jest grzybem śmiertelnie trującym. Zawiera niebezpieczne amatoksyny, które wywołują ciężkie uszkodzenia wątroby i nerek. Jej spożycie zagraża życiu.

Jakie toksyny zawiera Lepiota castanea?

Gatunek ten zawiera amatoksyny (amanityny) – te same silne toksyny, które występują u muchomora sromotnikowego. Nie ulegają one zniszczeniu podczas gotowania ani suszenia.

Jak rozpoznać czubajeczkę kasztanowatą?

Charakteryzuje się małym kapeluszem (2–4 cm) z kasztanowordzawymi łuseczkami na jasnym tle, białokremowymi wolnymi blaszkami oraz smukłym trzonem z ciemniejszymi łuskami u dołu.

W jakich miejscach i kiedy można ją spotkać?

Rośnie od lata do jesieni w lasach liściastych, iglastych i mieszanych, a także w parkach i zaroślach. Preferuje żyzne, wilgotne gleby bogate w próchnicę.

Z jakimi grzybami może być pomylona?

Można ją pomylić z innymi drobnymi czubajeczkami (np. czubajeczką brązowoczerwonawą) lub młodymi czubajkami. Zbieranie małych grzybów blaszkowych wiąże się ze śmiertelnym ryzykiem.

Jakie są objawy zatrucia czubajeczką kasztanowatą?

Po długim okresie utajenia (6–24 godziny) pojawiają się gwałtowne wymioty, wodnista biegunka i bóle brzucha, po czym następuje faza pozornej poprawy i ostra niewydolność wątroby.

Czy obróbka termiczna neutralizuje jej toksyny?

Nie. Amatoksyny są odporne na wysokie temperatury, mrożenie oraz enzymy trawienne. Żadna forma gotowania, smażenia czy marynowania nie pozbawia grzyba właściwości trujących.

Co zrobić w przypadku podejrzenia spożycia tego grzyba?

Należy natychmiast wezwać pogotowie ratunkowe lub udać się do szpitala. Warto zabezpieczyć resztki potrawy bądź wymiociny do badań mykologicznych, co ułatwi diagnozę i leczenie.