Ядовитый
Укажите местоположение, чтобы увидеть данные для своего региона.





Лепиота каштановая (Lepiota castanea) — мелкий, смертельно ядовитый гриб из семейства шампиньоновых. Шляпка диаметром 2–4 см, с возрастом становится распростертой с отчетливым бугорком. Ее поверхность покрыта ржавыми или каштаново-коричневыми чешуйками. Пластинки частые, белые и свободные. Тонкая ножка имеет недолговечную кольцевидную зону, а в нижней части — буроватые чешуйки. Плодовые тела появляются с лета по осень в лиственных и хвойных лесах. Вид содержит смертоносные аматоксины, разрушающие печень.
Определение, местообитание и важнейшие отличия.
Грибник
Строение плодового тела
- Тип строения плодового тела
- Тип строения плодового тела: Шляпка, ножка.
- Мицелиальные тяжи у основания плодового тела
- Мицелиальные тяжи у основания плодового тела: присутствует.
- Окраска мицелия у основания плодового тела
- Окраска мицелия у основания плодового тела: белый (ризоморфные тяжи).
Шляпка
- Форма шляпки
- Форма шляпки: конический.
Форма шляпки: колокольчатый.
Форма шляпки: выпуклый.
Форма шляпки: плоский. - Покров шляпки
- Покров шляпки: чешуйчатая.
Покров шляпки: волокнистая (центр шляпки). - Цвет шляпки
- Цвет шляпки: каштановый.
Цвет шляпки: белый. - Положение края
- Положение края: загнутый внутрь.
- Покрытие края
- Покрытие края: волокнистый.
- Остатки покрывала на краю
- Остатки покрывала на краю: со свисающими остатками покрывала.
- Диаметр шляпки
- Диаметр шляпки составляет 10–40 mm.
- Центр шляпки
- Центр шляпки: с выраженным бугорком.
- Наличие остатков покрывала на шляпке
- Наличие остатков покрывала на шляпке: присутствует.
Нижняя сторона шляпки
- Тип гименофора
- Тип гименофора: пластинки.
Пластинки у ножки
- Прикрепление гименофора к ножке
- Прикрепление гименофора к ножке: свободный от ножки (пластинки).
- Общий профиль пластинки
- Общий профиль пластинки: вздутый (пластинки).
- Цвет гименофора
- Цвет гименофора: белый.
- Окраска пластинок при повреждении
- Окраска пластинок при повреждении: красный (пластинки).
- Направление изменения окраски пластинок со временем
- Направление изменения окраски пластинок со временем: покраснение.
- Макроскопическое строение свободного края пластинок
- Макроскопическое строение свободного края пластинок: цельные, с гладким контуром.
- Расстояние между пластинками
- Расстояние между пластинками: не очень частые.
Расстояние между пластинками: густо расположенные. - Высота пластинок
- Высота пластинок: 3 mm.
Ножка и основание
- Форма ножки
- Форма ножки: цилиндрический.
- Цвет ножки
- Цвет ножки: розовато-белый.
- Покров поверхности ножки
- Покров поверхности ножки: хлопьевидная.
Покров поверхности ножки: чешуйчатая.
Покров поверхности ножки: зернистая. - Внутреннее строение ножки
- Внутреннее строение ножки: полый.
- Длина ножки
- Длина ножки: 20–60 mm.
- Диаметр ножки
- Диаметр ножки: 1,8–6 mm.
Кольцо
- Наличие кольца
- Наличие кольца: присутствует.
Наличие кольца: присутствует. - Положение кольца
- Положение кольца: в верхней части ножки.
- Сохранность кольца
- Сохранность кольца: исчезающий.
Сохранность кольца: исчезающий. - Покров поверхности кольца
- Покров поверхности кольца: хлопьевидная (всё кольцо).
- Эффект высушивания плодового тела
- Эффект высушивания плодового тела: цвет (изменение после высушивания, Тёмно-коричневый, шляпка, обозначение окраски в источнике: “dark brown to dark (7F6–8)”).
- Наличие кольцевой зоны
- Наличие кольцевой зоны: присутствует.
Наличие кольцевой зоны: присутствует. - Направление изменения цвета ножки со временем
- Направление изменения цвета ножки со временем: покраснение.
- Положение покрова на поверхности ножки
- Положение покрова на поверхности ножки: ниже кольцевой зоны.
- Качественный диаметр ножки
- Качественный диаметр ножки: тонкий.
- Коренастость ножки
- Коренастость ножки: стройный.
Мякоть
- Цвет мякоти
- Цвет мякоти: белый.
- Вкус мякоти
- Вкус мякоти: слабый.
- Запах мякоти
- Запах мякоти: сладковатый, слабый.
Запах мякоти: слабый.
Запах мякоти: фруктовый. - Направление изменения цвета мякоти
- Направление изменения цвета мякоти: покраснение.
Где и когда растёт
- Местообитание
- Местообитание: хвойный лес.
Местообитание: лиственный лес.
Местообитание: смешанный лес.
Местообитание: парк.
Местообитание: кустарниковые заросли. - Субстрат
- Субстрат: почва.
- Характер роста плодовых тел
- Характер роста плодовых тел: одиночно.
Характер роста плодовых тел: небольшими группами. - Частота встречаемости
- Частота встречаемости: обычный.
- Период плодоношения
- Плодовые тела появляются с сентября по ноябрь.
- Ареал распространения
- Ареал распространения: подтверждено.
Съедобность и кулинария
- Съедобность
- Ядовитый
Законодательство
- Охрана
- Вид не включён в польский перечень охраняемых видов грибов.
- Торговля
- Вид не включён в польский перечень грибов, допущенных к обороту.
С чем можно спутать
FAQ
Является ли лепиота каштановая съедобным грибом?
Нет, лепиота каштановая — смертельно ядовитый гриб. Она содержит опасные аматоксины, которые вызывают тяжелые поражения печени и почек. Ее употребление угрожает жизни.
Какие токсины содержит Lepiota castanea?
Этот вид содержит аматоксины (аманитины) — те же сильные токсины, которые присутствуют у бледной поганки. Они не разрушаются при варке или сушке.
Как распознать лепиоту каштановую?
Она характеризуется небольшой шляпкой (2–4 см) с каштаново-рыжими чешуйками на светлом фоне, беловато-кремовыми свободными пластинками и стройной ножкой с более темными чешуйками внизу.
Где и когда ее можно встретить?
Она растет с лета по осень в лиственных, хвойных и смешанных лесах, а также в парках и зарослях кустарника. Предпочитает плодородные, влажные, богатые гумусом почвы.
С какими грибами ее можно спутать?
Ее можно спутать с другими мелкими лепиотами (например, лепиотой коричнево-красноватой) или молодыми грибами-зонтиками. Сбор мелких пластинчатых грибов сопряжен со смертельным риском.
Каковы симптомы отравления лепиотой каштановой?
После длительного скрытого периода (6–24 часа) появляются сильная рвота, водянистая диарея и боли в животе, после чего наступает фаза мнимого улучшения и острая печеночная недостаточность.
Нейтрализует ли термическая обработка ее токсины?
Нет. Аматоксины устойчивы к высоким температурам, замораживанию и пищеварительным ферментам. Никакая форма варки, жарки или маринования не лишает гриб ядовитых свойств.
Что делать при подозрении на употребление этого гриба?
Следует немедленно вызвать скорую помощь или обратиться в больницу. Стоит сохранить остатки блюда или рвотные массы для микологического исследования, что облегчит диагностику и лечение.
Любитель
Названия и история
- Obowiązująca nazwa taksonomiczna
- Lepiota castanea
- Inne nazwy krajowe
- czubajeczka kasztanowata
Наблюдения дома
Споровый порошок
- Необходимые материалы
- свежая, зрелая шляпка, лист бумаги, стакан или чашка, вода
- Время
- 2–24 h
- Выполнение
- Положите шляпку нижней стороной на бумагу.
- Нанесите каплю воды на верхнюю сторону и накройте.
- Через 2–24 часов поднимите шляпку и осмотрите осадок.
Что искать
- Цвет спорового отпечатка
- Цвет спорового отпечатка: белый.
Под микроскопом
- Необходимые материалы
- световой микроскоп, предметное и покровное стёкла, игла, вода, споры из спорового порошка
- Выполнение
- Перенесите иглой немного спорового порошка на стекло.
- Добавьте каплю воды, накройте покровным стеклом и рассмотрите споры.
Что искать
- Форма споры
- Форма споры: пулевидный. Форма споры: цилиндрический. Форма споры: цилиндрический. Форма споры: цилиндрический.
- Поверхность споры
- Поверхность споры: гладкий.
- Размеры споры
- Длина 7–14 µm, ширина 3–5,5 µm.
- Размеры споры
- Длина 11,5 µm, ширина 4,5 µm.
Сравнивайте размеры после калибровки шкалы микроскопа.
Экология и распространение
- Плодородие почвы
- Плодородие почвы: плодородная.
- Содержание гумуса
- Содержание гумуса: богатая гумусом.
- Кустарники поблизости
- Кустарники поблизости: Crataegus.
- Растения травяного яруса поблизости
- Растения травяного яруса поблизости: Urtica dioica.
- Способ питания
- Способ питания: сапротрофный.
История и культура
Лепиота каштановая была научно описана в 1881 году французским микологом Нарциссом Патуйяром (Narcisse Patouillard). Ее видовое название связано с характерным оттенком шляпки, напоминающим зрелые каштаны. Из-за небольших размеров она не сыграла роли в поверьях или народной культуре, оставаясь на протяжении многих лет предметом полевых исследований микологов.
Съедобность и безопасность
Лепиота каштановая (Lepiota castanea) является смертельно ядовитым грибом. Содержит мощные цитотоксины из группы аматоксинов (аманитинов), ответственные в том числе за смертельные отравления бледной поганкой (зеленым мухомором).
Токсичность и симптомы отравления Употребление этого вида вызывает синдром цитотоксического (фаллоидного) отравления:
- Латентный период: Первые симптомы появляются обычно только через 6–24 часа после употребления.
- Желудочно-кишечная фаза: Характеризуется бурной, непрекращающейся рвотой, сильными болями в животе, а также обильной водянистой диареей, приводящей к тяжелому обезвоживанию и водно-электролитным нарушениям.
- Фаза поражения органов: После временного, мнимого улучшения наступает острый некроз клеток печени (гепатоцитов) и поражение почек, что приводит к желтухе, геморрагическому диатезу, печеночной коме и, как следствие, к смерти.
Правила безопасности
- Устойчивость к кулинарной обработке: Аматоксины термостабильны — варка, жарка, замораживание или сушка не нейтрализуют их действие.
- Профилактика: Категорически не рекомендуется собирать и употреблять в пищу любые мелкие пластинчатые грибы из рода Lepiota (лепиота), так как многие из них содержат смертельные дозы аматоксинов и трудно поддаются надежному определению без микроскопического исследования.
- Порядок действий: При подозрении на употребление лепиоты каштановой необходима немедленная госпитализация и уведомление токсикологического центра.
Местообитание и встречаемость
Лепиота каштановая (Lepiota castanea) встречается главным образом в умеренной зоне Северного полушария, с многочисленными находками в Западной и Центральной Европе, а также в Азии и Северной Америке. В Польше считается редким грибом, рассеянным по немногочисленным равнинным и предгорным местонахождениям.
Это наземный подстилочный сапротроф, связанный с лесной средой. Заселяет хвойные, лиственные и смешанные леса. Встречается в том числе вблизи сосен, елей, дубов и буков, а также в старых парках и зарослях. Требует богатого гумусом субстрата; плодовые тела вырастают в лесной подстилке, на опавших листьях или хвое, иногда среди мхов и на влажной почве в затенённых местах.
Сезон образования плодовых тел приходится на период с конца лета до поздней осени, обычно с августа по ноябрь.
Источники
- retained-5f04bce0f4749e89
- retained-65b5bc591aab49d5
- retained-d60ee97f851895c9
- Gierczyk B., Kujawa A., Szczepkowski A., Karasiński D. (2014). Materiały do poznania mykobioty Puszczy Białowieskiej; wpis Lepiota castanea, zbiory z2013r.
- Sysouphanthong i in. (2011). Lepiota (Agaricales) in northern Thailand – 1. L. section Stenosporae. Mycotaxon 117: 53–85. DOI: 10.5248/117.53.
Исследователь
Съедобность и кулинария
Ustalenia źródłowe: jadalność, spożycie i wykorzystanie
- Съедобность
- Ядовитый — źródło oznaczenia
Lange, C. (2008). Lepiota. W: Knudsen, H., Vesterholt, J. (red.), Funga Nordica: 538–548; gatunek na s.545. · Lange2008, druk545/PDF8: Very poisonous. To udokumentowana klasyfikacja autora klucza, nie dodatni wynik chemiczny. Badania2022/2024 i ich ograniczenia zachowano osobno; nie uznano gatunku za bezpieczny.
Научные названия и таксономия
- Действующее научное название
Lepiota castanea
Nazwa naukowa Lepiota castanea Quél. została wprowadzona do piśmiennictwa mykologicznego w 1881 roku przez francuskiego mykologa Luciena Quéleta. W taksonomii biologicznej gatunek należy do rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae Chevall.), rzędu pieczarkowców (Agaricales) w klasie Agaricomycetes, co odnotowuje m.in. baza taksonomiczna NCBI (NCBI Taxonomy Browser, taxid 182868, przy czym sam rejestr NCBI wskazuje, że nie stanowi autorytatywnego źródła w sprawach nomenklatury.
Границы таксона и ограничения определения
Niemiecka Czerwona Lista zwraca uwagę na ujęcie systematyczne taksonu: operacyjnie do czasu pełnego rozstrzygnięcia metodami molekularnymi niemiecka ocena łączy pod nazwą Lepiota castanea również taksony Lepiota ignicolor, Lepiota ignipes oraz Lepiota rufidula. Ujęcie to stanowi specyfikę tamtejszego rejestru i nie oznacza tożsamości biologicznej wszystkich populacji europejskich.
Экология и распространение
- Частота встречаемости
- Польша: Частота встречаемости: обычный. [2]
Лабораторная диагностика
Dane ustrukturyzowane
Базидии
- Пряжки
- Пряжки: присутствует. [26]
Гимениальные цистиды
- Форма верхушки гимениальной цистиды
- Форма верхушки гимениальной цистиды: острый. [25]
Форма верхушки гимениальной цистиды: закруглённый. [25] - Длина гимениальной цистиды
- Длина гимениальной цистиды: 18–36 µm. [25]
Длина гимениальной цистиды: 20–40 µm. [15] - Форма гимениальной цистиды
- Форма гимениальной цистиды: булавовидный. [25]
Форма гимениальной цистиды: мешковидная (часто). [25]
Форма гимениальной цистиды: цилиндрический. [13]
Форма гимениальной цистиды: булавовидный. [13]
Форма гимениальной цистиды: мешковидная. [15]
Форма гимениальной цистиды: булавовидный. [15]
Форма гимениальной цистиды: булавовидный (узкие). [25] - Толщина стенки указанной гимениальной цистиды
- Толщина стенки указанной гимениальной цистиды: тонкостенный. [25]
- Ширина гимениальной цистиды
- Ширина гимениальной цистиды: 5–10 µm. [15]
Ширина гимениальной цистиды: 5,5–12,5 µm. [25] - Наличие плевроцистид
- Наличие плевроцистид: отсутствует. [25]
Остальные лабораторные признаки
Кожица шляпки
- Длина элементов кожицы шляпки
- Длина элементов кожицы шляпки: 40–375 µm. [25]
Длина элементов кожицы шляпки: 50–350 µm. [15] - Форма элементов кожицы шляпки
- Форма элементов кожицы шляпки: булавовидный (узкие). [25]
Форма элементов кожицы шляпки: цилиндрический. [25] - Ширина элементов кожицы шляпки
- Ширина элементов кожицы шляпки: 6,5–35 µm. [25]
Ширина элементов кожицы шляпки: 7–20 µm. [15] - Профиль ширины элементов кожицы шляпки
- Профиль ширины элементов кожицы шляпки: расширенные (в средней части). [25]
Профиль ширины элементов кожицы шляпки: суженные (у верхушки). [25]
Профиль ширины элементов кожицы шляпки: суженные (у основания ножки). [25] - Окраска пигмента кожицы
- Окраска пигмента кожицы: коричневый. [25]
- Строение кожицы шляпки
- Строение кожицы шляпки: триходерм. [25]
Строение кожицы шляпки: триходерм. [13] - Длина концевых клеток пилеипеллиса
- Длина концевых клеток пилеипеллиса: 90–140 µm. [13]
- Ширина концевых клеток пилеипеллиса
- Ширина концевых клеток пилеипеллиса: 9–15 µm. [13]
Споры
- Среднее отношение длины споры к ширине
- Среднее отношение длины споры к ширине: 2,5 (среднее значение). [19]
- Наличие придатка рубчика базидиоспоры
- Наличие придатка рубчика базидиоспоры: присутствует. [25]
- Цвет спор под микроскопом
- Цвет спор под микроскопом: гиалиновый. [8]
- Конгофилия спор
- Конгофилия спор: положительный. [25]
- Цианофилия спор
- Цианофилия спор: положительный. [25]
- Длина споры
- Длина споры: 7–14 µm. [15]
Длина споры: 11,5 µm (среднее значение). [25]
Длина споры: 9–13 µm. [8]
Длина споры: 9,5–13 µm. [25] - Метахромазия спор
- Метахромазия спор: отрицательный. [25]
- Качественная светлота отпечатка спор
- Качественная светлота отпечатка спор: светлый. [6]
- Отношение длины споры к ширине
- Отношение длины споры к ширине: 2,4–2,6. [25]
Отношение длины споры к ширине: 2,1–3,13. [8] - Декстриноидная реакция спор
- Декстриноидная реакция спор: декстриноидная. [6]
- Форма споры
- Форма споры: пулевидный. [6]
Форма споры: цилиндрический. [8]
Форма споры: цилиндрический. [25]
Форма споры: цилиндрический. [25] - Шпоровидный отросток в контуре споры
- Шпоровидный отросток в контуре споры: присутствует. [8]
- Поверхность споры
- Поверхность споры: гладкий. [6]
- Усечение контура споры
- Усечение контура споры: присутствует. [8]
- Толщина оболочки споры
- Толщина оболочки споры: толстостенный (слегка). [25]
Материал и методы исследований
Микроскопические данные — источник и ограничения
Materiał: 75 zarodników z 2 prób, 2 kolekcje tajskie MFLU090106/MFLU090154, Sysouphanthong 2011.
Zakres odczytu: Pełny tekst.
Ograniczenia: Raportowana średnia Q=2,5; nie obliczono jej z ilorazu skrajnych granic długości i szerokości. Nie podano odchylenia standardowego.
[25]- Результаты, приведённые в источниках — Число спор на базидии
- Materiał badania: Dwa zbiory z Doi Inthanon, Chiang Mai, Tajlandia,1700 m: MFLU090106(20.06.2008) i MFLU090154(15.07.2008), oznaczone przez autorów jako L. castanea w szerokim ujęciu. Liczba zarodników na jednej podstawce wynosi 4. [6] [25]
Materiał badania: Dwa zbiory z Doi Inthanon, Chiang Mai, Tajlandia,1700 m: MFLU090106(20.06.2008) i MFLU090154(15.07.2008), oznaczone przez autorów jako L. castanea w szerokim ujęciu. Liczba zarodników na jednej podstawce wynosi 2. [6] - Результаты, приведённые в источниках — Длина базидии
- Materiał badania: Dwa zbiory z Doi Inthanon, Chiang Mai, Tajlandia,1700 m: MFLU090106(20.06.2008) i MFLU090154(15.07.2008), oznaczone przez autorów jako L. castanea w szerokim ujęciu. Materiał suszony (przygotowanie opisano w Metodach): 18–23 µm [25]
Materiał badania: Pesaro, Parco Miralfiore,14.11.2009, Exsic 2659 Erbario Maletti, leg.MalettiM./PaoliniA., det.MalettiM. Opis własnego okazu. 30 µm [13] - Результаты, приведённые в источниках — Ширина базидии
- Materiał badania: Dwa zbiory z Doi Inthanon, Chiang Mai, Tajlandia,1700 m: MFLU090106(20.06.2008) i MFLU090154(15.07.2008), oznaczone przez autorów jako L. castanea w szerokim ujęciu. Materiał suszony (przygotowanie opisano w Metodach): 9–10 µm [25]
Materiał badania: Pesaro, Parco Miralfiore,14.11.2009, Exsic 2659 Erbario Maletti, leg.MalettiM./PaoliniA., det.MalettiM. Opis własnego okazu. 10 µm [13] - Результаты, приведённые в источниках — Длина гимениальной цистиды
- Materiał badania: Dwa zbiory z Doi Inthanon, Chiang Mai, Tajlandia,1700 m: MFLU090106(20.06.2008) i MFLU090154(15.07.2008), oznaczone przez autorów jako L. castanea w szerokim ujęciu. Materiał suszony (przygotowanie opisano w Metodach): na ostrzu blaszki: 18–36 µm [25]
Materiał badania: Lange 2008, Funga Nordica, klucz do Lepiota, druk 545/PDF8, szerokie ujęcie L. castanea; nie jest to seria nowych własnych polskich pomiarów. na ostrzu blaszki: 20–40 µm [15] - Результаты, приведённые в источниках — Ширина гимениальной цистиды
- Materiał badania: Dwa zbiory z Doi Inthanon, Chiang Mai, Tajlandia,1700 m: MFLU090106(20.06.2008) i MFLU090154(15.07.2008), oznaczone przez autorów jako L. castanea w szerokim ujęciu. Materiał suszony (przygotowanie opisano w Metodach): na ostrzu blaszki: 5,5–12,5 µm [25]
Materiał badania: Lange 2008, Funga Nordica, klucz do Lepiota, druk 545/PDF8, szerokie ujęcie L. castanea; nie jest to seria nowych własnych polskich pomiarów. na ostrzu blaszki: 5–10 µm [15] - Результаты, приведённые в источниках — Длина элементов кожицы шляпки
- Materiał badania: Lange 2008, Funga Nordica, klucz do Lepiota, druk 545/PDF8, szerokie ujęcie L. castanea; nie jest to seria nowych własnych polskich pomiarów. 50–350 µm [15]
Materiał badania: Dwa zbiory z Doi Inthanon, Chiang Mai, Tajlandia,1700 m: MFLU090106(20.06.2008) i MFLU090154(15.07.2008), oznaczone przez autorów jako L. castanea w szerokim ujęciu. Materiał suszony (przygotowanie opisano w Metodach): 40–375 µm [25] - Результаты, приведённые в источниках — Ширина элементов кожицы шляпки
- Materiał badania: Dwa zbiory z Doi Inthanon, Chiang Mai, Tajlandia,1700 m: MFLU090106(20.06.2008) i MFLU090154(15.07.2008), oznaczone przez autorów jako L. castanea w szerokim ujęciu. Materiał suszony (przygotowanie opisano w Metodach): 6,5–35 µm [25]
Materiał badania: Lange 2008, Funga Nordica, klucz do Lepiota, druk 545/PDF8, szerokie ujęcie L. castanea; nie jest to seria nowych własnych polskich pomiarów. 7–20 µm [15] - Результаты, приведённые в источниках — Длина споры
- Materiał badania: Dwa zbiory z Doi Inthanon, Chiang Mai, Tajlandia,1700 m: MFLU090106(20.06.2008) i MFLU090154(15.07.2008), oznaczone przez autorów jako L. castanea w szerokim ujęciu. Materiał suszony (przygotowanie opisano w Metodach): 9,5–13 µm [25]
9–13 µm [8]
Materiał badania: Lange 2008, Funga Nordica, klucz do Lepiota, druk 545/PDF8, szerokie ujęcie L. castanea; nie jest to seria nowych własnych polskich pomiarów. 7–14 µm [15]
Materiał badania: Dwa zbiory z Doi Inthanon, Chiang Mai, Tajlandia,1700 m: MFLU090106(20.06.2008) i MFLU090154(15.07.2008), oznaczone przez autorów jako L. castanea w szerokim ujęciu. Materiał suszony (przygotowanie opisano w Metodach): Średnia długość zarodnika w badanym materiale wynosi 11,5 mikrometra. [25] - Результаты, приведённые в источниках — Отношение длины споры к ширине
- Materiał badania: Dwa zbiory z Doi Inthanon, Chiang Mai, Tajlandia,1700 m: MFLU090106(20.06.2008) i MFLU090154(15.07.2008), oznaczone przez autorów jako L. castanea w szerokim ujęciu. Materiał suszony (przygotowanie opisano w Metodach): 2,4–2,6 [25]
2,1–3,13 [8] - Результаты, приведённые в источниках — Ширина споры
- Materiał badania: Dwa zbiory z Doi Inthanon, Chiang Mai, Tajlandia,1700 m: MFLU090106(20.06.2008) i MFLU090154(15.07.2008), oznaczone przez autorów jako L. castanea w szerokim ujęciu. Materiał suszony (przygotowanie opisano w Metodach): Średnia szerokość zarodnika w badanym materiale wynosi 4,5 mikrometra. [25]
Materiał badania: Lange 2008, Funga Nordica, klucz do Lepiota, druk 545/PDF8, szerokie ujęcie L. castanea; nie jest to seria nowych własnych polskich pomiarów. 3–5,5 µm [15]
4–5 µm [8]
Materiał badania: Dwa zbiory z Doi Inthanon, Chiang Mai, Tajlandia,1700 m: MFLU090106(20.06.2008) i MFLU090154(15.07.2008), oznaczone przez autorów jako L. castanea w szerokim ujęciu. Materiał suszony (przygotowanie opisano w Metodach): 3,8–5,2 µm [25]
Metody i zapisy źródłowe — retained-5f04bce0f4749e89
Reakcja dekstrynoidalna zarodników — zapis źródłowy: „Source says dextrinoid; reagent, concentration, preparation and time not reported.” [6]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „Zarodniki pociskowate (lövedék alakú; regionalny tag kształtu)” [6]
Powierzchnia zarodnika — zapis źródłowy: „Zarodniki gładkie (sima spórák; regionalny tag powierzchni)” [6]
Metody i zapisy źródłowe — Dwa zbiory z Doi Inthanon, Chiang Mai, Tajlandia,1700 m: MFLU090106(20.06.2008) i MFLU090154(15.07.2008), oznaczone przez autorów jako L. castanea w szerokim ujęciu.
Stan materiału: suszony.
Numer okazu: MFLU090106; MFLU090154.
Pochodzenie materiału: Doi Inthanon National Park, Chiang Mai, Thailand.
Metoda źródłowa. Technika: mikroskopia świetlna (LM). Opis metody w źródle: Źródłowa mikroskopia świetlna suszonego materiału, Olympus CX41 z tubusem rysunkowym; metody druk 55. Media: czerwień Kongo w amoniaku, woda lub KOH 2,5–10%. Nie przypisano pojedynczego medium wynikom, dla których autor nie podał go oddzielnie.
Metoda źródłowa. Technika: mikroskopia świetlna (LM). Opis metody w źródle: Metody druk55/PDF3 i wynik druk65/PDF13. Zachowano nazwę odczynnika; nie odtworzono niepodanego stężenia, czasu odczytu ani receptury. Barwienie: Congo red.
Metoda źródłowa. Technika: mikroskopia świetlna (LM). Opis metody w źródle: Metody druk55/PDF3 i wynik druk65/PDF13. Zachowano nazwę odczynnika; nie odtworzono niepodanego stężenia, czasu odczytu ani receptury. Barwienie: Cotton blue.
Metoda źródłowa. Technika: mikroskopia świetlna (LM). Opis metody w źródle: Metody druk55/PDF3 i wynik druk65/PDF13. Zachowano nazwę odczynnika; nie odtworzono niepodanego stężenia, czasu odczytu ani receptury. Barwienie: Cresyl blue.
Liczba zarodników na jednej podstawce — zapis źródłowy: „Druk 65: basidia 4-spored. Liczba na jednej podstawce, nie N próby.” [25]
Obecność wyrostka wnęki bazydiospory — zapis źródłowy: „Druk 65: long hilar appendage. Zachowano obecność, bez wymyślonego pomiaru ani mylenia z ostrogą podstawy.” [25]
Długość podstawki — zapis źródłowy: „Druk 65–66/PDF13–14: źródłowy zakres 18–23; ten sam materiał tajski. Szerokość elementów skórki nie jest szerokością jej całej warstwy.” [25]
Kształt podstawki — zapis źródłowy: „Druk 65: basidia ... clavate. Kształt podstawki, bez kwalifikatora z innego gatunku.” [25]
Szerokość podstawki — zapis źródłowy: „Druk 65–66/PDF13–14: źródłowy zakres 9–10; ten sam materiał tajski. Szerokość elementów skórki nie jest szerokością jej całej warstwy.” [25]
Płodność ostrza blaszek — zapis źródłowy: „Druk65/PDF13: Lamella edge sterile. Cecha płodności ostrza, nie makroskopowego obrysu lub całego hymenium.” [25]
Kształt szczytu cystydy hymenialnej — zapis źródłowy: „Druk66/PDF14: cheilocystidia with acute or rounded apex. Osobne alternatywy szczytu tej samej źródłowej cheilocystydy.” [25]
Długość cystydy hymenialnej — zapis źródłowy: „Druk 65–66/PDF13–14: źródłowy zakres 18–36; ten sam materiał tajski. Szerokość elementów skórki nie jest szerokością jej całej warstwy.” [25]
Kształt cystydy hymenialnej — zapis źródłowy: „Druk 66: cheilocystidia usually clavate to narrowly clavate, often utriform. Zapisano jawny podstawowy kształt clavate; określenie narrow i częstość pozostawiono w dokumentacji oczekującej rozszerzenia.” [25]
Kształt cystydy hymenialnej — zapis źródłowy: „Druk 66: cheilocystidia usually clavate to narrowly clavate, often utriform. Zapisano jawny podstawowy kształt utriform; określenie narrow i częstość pozostawiono w dokumentacji oczekującej rozszerzenia.” [25]
Kształt cystydy hymenialnej — zapis źródłowy: „Druk66/PDF14: narrowly clavate. Kształt clavate i odrębne narrow przypisane tylko tej wartości. Usually zachowano w źródle, bez zastąpienia kodem often.” [25]
Grubość ściany dokładnie określonej cystydy hymenialnej — zapis źródłowy: „Druk66/PDF14: cheilocystidia ... thin-walled. Pojedynczy cel pochodzący od cheilocystydy, nie wspólna grupa cheilo-/pleurocystyd.” [25]
Szerokość cystydy hymenialnej — zapis źródłowy: „Druk 65–66/PDF13–14: źródłowy zakres 5.5–12.5; ten sam materiał tajski. Szerokość elementów skórki nie jest szerokością jej całej warstwy.” [25]
Długość elementów skórki kapelusza — zapis źródłowy: „Druk66/PDF14: pileus covering elements40–375µm long; ogólne elementy skórki, nie komórki końcowe.” [25]
Kształt elementów skórki kapelusza — zapis źródłowy: „Druk66/PDF14: narrowly clavate elements; osobny określnik szerokości kształtu.” [25]
Kształt elementów skórki kapelusza — zapis źródłowy: „Druk66/PDF14: cylindrical elements; alternatywa nie przejmuje określenia narrow.” [25]
Szerokość elementów skórki — zapis źródłowy: „Druk 65–66/PDF13–14: źródłowy zakres 6.5–35; ten sam materiał tajski. Szerokość elementów skórki nie jest szerokością jej całej warstwy.” [25]
Profil szerokości elementów skórki kapelusza — zapis źródłowy: „Druk66/PDF14: wider at middle and narrowing to apex and base. Położenia są osobnymi zapisami, nie fazami czasowymi.” [25]
Barwa pigmentu skórki — zapis źródłowy: „Druk66/PDF14: parietal brown pigment in pileus covering. Nie nadano inkrustacji ani położenia intracellular; medium obrazu tej barwy nieustalone.” [25]
Organizacja skórki kapelusza — zapis źródłowy: „Druk 66: pileus covering a trichoderm. Analogiczny opis pokrycia trzonu pozostaje oddzielny i nie jest drugim wynikiem skórki kapelusza.” [25]
Obecność pleurocystyd — zapis źródłowy: „Druk66/PDF14: Pleurocystidia absent. Jawny wynik, bez wnioskowania nieobecności innych cystyd.” [25]
Obecność ryzomorf — zapis źródłowy: „Druk 64: white rhizomorphs at base. Obserwacja makroskopowa przy podstawie trzonu, nie wynik badania mikoryzy ani mikroskopii świetlnej.” [25]
Kongofilia zarodników — zapis źródłowy: „Druk65: congophilous; metody55:Congo red.” [25]
Cyjanofilia zarodników — zapis źródłowy: „Druk65: cyanophilous; metody55:Cotton blue.” [25]
Długość zarodnika — zapis źródłowy: „Druk 65–66/PDF13–14: źródłowy zakres 9.5–13; ten sam materiał tajski. Szerokość elementów skórki nie jest szerokością jej całej warstwy.” [25]
Metachromazja zarodników — zapis źródłowy: „Druk65: not metachromatic in Cresyl blue; to nie wynik ujemny innej reakcji barwnej.” [25]
Iloraz długości i szerokości zarodnika — zapis źródłowy: „Druk 65–66/PDF13–14: źródłowy zakres 2.4–2.6; ten sam materiał tajski. Szerokość elementów skórki nie jest szerokością jej całej warstwy.” [25]
Grubość ściany zarodnika — zapis źródłowy: „Druk65/PDF13: basidiospores slightly thick-walled; stopień slight dotyczy własnej grubościenności, nie innych właściwości zarodnika.” [25]
Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Druk 65–66/PDF13–14: źródłowy zakres 3.8–5.2; ten sam materiał tajski. Szerokość elementów skórki nie jest szerokością jej całej warstwy.” [25]
Organizacja pokrycia trzonu — zapis źródłowy: „Druk66/PDF14: stipe covering a trichoderm. Odrębny cel pokrycia trzonu, bez kopii jako drugiej skórki kapelusza.” [25]
Metody i zapisy źródłowe — Pesaro, Parco Miralfiore,14.11.2009, Exsic 2659 Erbario Maletti, leg.MalettiM./PaoliniA., det.MalettiM. Opis własnego okazu.
Numer okazu: Exsic2659 ErbarioMaletti.
Pochodzenie materiału: Pesaro, Italia.
Długość podstawki; Szerokość podstawki; Długość komórki końcowej skórki kapelusza; Szerokość komórki końcowej skórki kapelusza — zapis źródłowy: „Microscopia: cellule terminali 90–140×9–15 µm; basidi 30×10+4 µm. Zapisano tylko jednoznacznie nazwane osie właściwego elementu.” [13]
Kształt cystydy hymenialnej — zapis źródłowy: „Cistidi cilindrici o clavati; położenie niepodane, bez przenoszenia na cheilocystydy.” [13]
Organizacja skórki kapelusza — zapis źródłowy: „Cuticola: tricoderma con cellule terminali ...; źródłowo rozpoznana organizacja.” [13]
Metody i zapisy źródłowe — Lange 2008, Funga Nordica, klucz do Lepiota, druk 545/PDF8, szerokie ujęcie L. castanea; nie jest to seria nowych własnych polskich pomiarów.
Pochodzenie materiału: Northern Europe, scope of Funga Nordica.
Długość cystydy hymenialnej; Szerokość cystydy hymenialnej; Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Druk 545/PDF8: sp 7–14×3–5,5 µm; cheilocystidia 20–40×5–10 µm. Zakres syntetycznego klucza w odrębnym kontekście, nie oryginalny pomiar polskiego okazu.” [15]
Kształt cystydy hymenialnej — zapis źródłowy: „Druk 545/PDF8: cheilocystidia ... utriform to clavate; własny zakres klucza.” [15]
Długość elementów skórki kapelusza; Szerokość elementów skórki — zapis źródłowy: „Lange2008, druk545/PDF8: pileipellis elements50–350×7–20µm. Syntetyczny klucz, bez fikcyjnego N i bez zamiany na terminal cells.” [15]
Metody i zapisy źródłowe — retained-d60ee97f851895c9
Długość zarodnika; Iloraz długości i szerokości zarodnika; Kształt zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Zarodniki cylindryczne, ostrogowate, ucięte, hialinowe, 9–13 × 4–5 µm, iloraz Q = 2,1–3,13” [8]
Ostrogowaty wyrostek w obrysie zarodnika — zapis źródłowy: „Spore...speronate; spurred, no inferred hilar anatomy.” [8]
Ścięcie obrysu zarodnika — zapis źródłowy: „Spore...tronche; truncated, no explicit end or orientation.” [8]
Metody i zapisy źródłowe — Dwa zbiory z Doi Inthanon, Chiang Mai, Tajlandia,1700 m: MFLU090106(20.06.2008) i MFLU090154(15.07.2008), oznaczone przez autorów jako L. castanea w szerokim ujęciu.
Stan materiału: suszony.
Numer okazu: MFLU090106; MFLU090154.
Pochodzenie materiału: Doi Inthanon National Park, Chiang Mai, Thailand.
Metoda źródłowa. Technika: mikroskopia świetlna (LM). Opis metody w źródle: Źródłowa mikroskopia świetlna suszonego materiału, Olympus CX41 z tubusem rysunkowym; metody druk 55. Media: czerwień Kongo w amoniaku, woda lub KOH 2,5–10%. Nie przypisano pojedynczego medium wynikom, dla których autor nie podał go oddzielnie.
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Sysouphanthong et al.2011,printed65/PDF13: basidiospores [75,2,2] in side view, avl × avw = 11.5 × 4.5 µm. This is the author-reported mean of the source material, not an additional range endpoint.” [25]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „Sysouphanthong et al.2011,printed65/PDF13: in side view cylindrical.” [25]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „Sysouphanthong et al.2011,printed65/PDF13: in frontal view oblong to cylindrical. Cylindrical is recorded here; oblong is preserved separately without inventing ellipsoid geometry.” [25]
Название и границы определения
Polska nazwa: Wojewoda zaproponował nazwę „czubajeczka kasztanowata” dla Lepiota castanea. Jest ona zgodna z nazwą główną rekordu. W przejrzanych niezależnych materiałach nie potwierdzono dodatkowej polskiej nazwy, którą można byłoby bez zastrzeżeń dopisać do rekordu.
Kompleks gatunków: Sysouphanthong i współautorzy opisują długozarodnikowe okazy oznaczone jako L. castanea, zaznaczając potrzebę połączenia morfologii i danych molekularnych dla ustalenia granic kompleksu. Przytaczają odmienne ujęcia L. rufidula, L. ignipes i L. ignicolor. Takich nazw nie potraktowano jako bezwarunkowo wymiennych. Tabela 1 zawiera holenderskie sekwencje L. castanea, nie nowe sekwencje dwóch opisanych tajskich okazów.
[29] [25]Материал и сопоставимость описаний
Tajlandia: Pierwotny opis obejmuje MFLU090106 z 20.06.2008 i MFLU090154 z 15.07.2008, z Doi Inthanon na wysokości 1700 m. Cechy makroskopowe notowano ze świeżego materiału; mikroskopię wykonywano na suszonych okazach. Media wymieniono w metodach zbiorczych, bez wskazania medium każdego pomiaru. Licznik [75,2,2] oznacza 75 zarodników w 2 próbach z 2 kolekcji i nie jest licznością badanych podstawek lub cystyd.
Włochy i klucz: Opis AMB Pesaro wskazuje okaz Exsic 2659 z 14.11.2009. Wymiary komórek końcowych skórki są tam podane wprost. Natomiast długie elementy opisane w pracy tajskiej nie zostały nazwane komórkami końcowymi i zachowano tę różnicę. Zakresy z Funga Nordica są syntezą klucza; nie przypisano im fikcyjnej liczby okazów ani polskiego pochodzenia.
[25] [13] [15]Проверка распространения — объём и ограничения
Materiał: Polskie stanowiska opisane u Wojewody 2003 i badany materiał Gierczyka i in. 2014 z Puszczy Białowieskiej.
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Data przeglądu: 18.10.2026.
Ograniczenia: Polskie kolekcje oznaczono metodami taksonomicznymi podanymi przez autorów; przy tych wpisach nie ma molekularnego rozdzielenia całego kompleksu. Pojedyncze daty zbiorów 2013 nie ustanawiają pełnego sezonu.
[29] [16]Materiał: Opublikowany polski zbiór z województwa łódzkiego.
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Data przeglądu: 21.10.2026.
Ograniczenia: Źródłowe oznaczenie i zakres pojęcia zachowano. Nie zadeklarowano nowego badania okazów ani odczytu wszystkich publikacji cytowanych przez źródło.
[3]Объём проверки
Перед завершением запись нужно дополнить или проверить.
- Поиск регионов произрастания требует уточнения.
- Взаимосвязи прежних данных требуют повторной проверки.
- Новые источники требуют проверки сведений, выявленных при обзоре.
Правовая основа и объём оценки
Аналитические результаты
Состав и лабораторная активность
- Обнаружение отдельных аматоксинов
- в исследовании не обнаружено: Обнаружение отдельных аматоксинов: α-аманитин, β-аманитин, γ-аманитин, аманин. [12]
- Результат обнаружения компонента в материале
- Результат обнаружения компонента в материале: не обнаружено (фаллацидин, препарат из плодовых тел, идентифицированный в источнике). [20]
Результат обнаружения компонента в материале: не обнаружено (фаллоидин, препарат из плодовых тел, идентифицированный в источнике). [20]
Аматоксины и фаллотоксины: результаты анализов
Badanie 2022: Sarawi i współautorzy przebadali 48 niedawno zebranych okazów należących do 16 gatunków Lepiota. Zastosowali chromatografię z detektorem diodowym i spektrometrią mas (UHPLC-QTOF-MS/MS). W materiale oznaczonym jako L. castanea nie wykryto amatoksyn; wykryto je w innych badanych gatunkach, m.in. L. brunneoincarnata. Dostępny abstrakt nie podaje osobnego N, kraju pobrania ani granic wykrywalności dla L. castanea. Niemiecka afiliacja autorów nie ustala pochodzenia okazu; liczba 48 nie jest liczebnością próby tego jednego gatunku.
Badanie 2024: Yilmaz i współautorzy zbadali okazy z lasów regionów Stambułu i Kocaeli w Turcji metodami RP-HPLC-UV i LC-ESI-MS/MS. W analizowanych próbkach nie wykryli α-, β- i γ-amanityny, amaniny, fallacydyny ani falloidyny. Autorzy wskazują potrzebę badań materiałów z innych regionów. Odczytano abstrakt, który nie podaje liczby owocników ani dokładnych limitów wykrywalności i nie wystarcza do odtworzenia pełnego protokołu. Wynik dotyczy tych próbek i wymienionych analitów. Nie odczytano pełnych tabel, receptury przygotowania ani stężeń; nie ustalono osobnego N dla obu miejsc. Niewykrycie nie jest liczbowym wynikiem 0.
Granice wniosku: Niewykrycie wskazanych związków w konkretnych próbkach nie dowodzi bezpieczeństwa spożycia wszystkich populacji ani nie jest badaniem każdej możliwej szkodliwej substancji. Helsenorge odnotowuje niepewność co do amatoksyn L. castanea i zaleca traktowanie małych Lepiota jako ryzyka zatrucia. Klucz Funga Nordica klasyfikuje gatunek jako bardzo trujący; jest to ocena autorów opracowania, odrębna od analizy chemicznej.
[24] [17] [15]Важнейшие вещества и их действие
Wokół profilu chemicznego i toksykologicznego Lepiota castanea w ostatnich latach ujawnił się istotny konflikt naukowy pomiędzy historycznymi danymi toksykologii klinicznej a nowoczesnymi badaniami chromatograficznymi:
Choć obecność amatoksyn w konkretnych populacjach L. castanea jest kwestią otwartą, literatura toksykologiczna (Diaz 2018, Helsenorge klasyfikuje ryzyko związane z małymi czubajeczkami w ramach profilu zatrucia amatoksynowego:
Mechanizm biochemiczny toksyn: Amatoksyny (bicykliczne oktapeptydy) są silnymi inhibitorami eukariotycznej polimerazy II RNA. Wiążąc się z enzymem, hamują transkrypcję mRNA oraz syntezę białek komórkowych, co prowadzi do zahamowania syntezy białek i martwicy komórek wątroby.
Faza bezobjawowa (utajenia): trwa od 6 do 24 godzin od spożycia grzyba (długi okres latencji).
Faza żołądkowo-jelitowa: nagłe pojawienie się nudności, gwałtownych wymiotów, kurczowych bólów brzucha oraz obfitej, wodnistej biegunki, prowadzących do skrajnego odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych.
Faza pozornej poprawy: przejściowe, krótkotrwałe ustąpienie objawów żołądkowo-jelitowych.
Faza uszkodzenia narządowego: w ciągu 2 do 6 dni mogą narastać uszkodzenia wątroby i ewentualnie nerek. Ciężkie zatrucie może prowadzić do zaburzeń krzepnięcia, niewydolności narządowej i zgonu; przy niewydolności wątroby może być konieczna transplantacja.
Powyższy obraz toksykologiczny odnosi się do ogólnego działania amatoksyn i historycznych doniesień medycznych; nie został on bezpośrednio wykazany eksperymentalnie na każdej populacji L. castanea.
Клинические сообщения и цепочка цитирования
Przegląd a opis przypadku: Przegląd Diaz 2018 wymienia L. castanea wśród Lepiota wiązanych ze zgonami i podpiera zbiorcze zdanie odsyłaczami 15–19. Nie jest to pięć niezależnych opisów zatrucia tym konkretnym gatunkiem. W bibliografii znajdują się również prace dotyczące L. helveola, L. brunneoincarnata, L. brunneolilacea i L. subincarnata.
Odczytana podstawa: Osiągnięto abstrakt pracy Paydas 1990, cytowanej przez Diaz jako pozycja 18. Opisano w nim 27 chorych i 14 zgonów z niewydolności wątroby po zatruciu grzybami określonymi zbiorczo jako Lepiota. Dostępny abstrakt jest ucięty i nie pozwala przypisać tych zgonów L. castanea, sprawdzić okazów dowodowych ani ocenić gatunkowego związku przyczynowego. Pełny tekst pozostaje nieodczytany; w tym miejscu kończy się zweryfikowana droga.
[9] [23]Обзор некулинарного применения
Zakres poszukiwań: Sprawdzono publikacje i wyszukiwania dotyczące aktywności biologicznej, zastosowań leczniczych, tradycyjnych, technicznych, barwierskich i uprawy tego gatunku. Nie znaleziono w sprawdzonym materiale potwierdzonego zastosowania, które można przypisać L. castanea. To wynik tego przeglądu, nie dowód, że żadne zastosowanie nigdy nie istniało.
Weryfikacja trafienia: W pracy o grzybach rezerwatu Shikahogh zestawienie właściwości leczniczych dotyczy wielu gatunków. Wiersz L. castanea nie zawiera potwierdzonej aktywności leczniczej. Wymienionych przy innych grzybach działań przeciwwirusowych lub przeciwbakteryjnych nie przypisano temu gatunkowi.
[14] [24]Экологические исследования
Польские местонахождения и плодоношение
Występowanie: Krytyczny wykaz Wojewody zawiera polskie stanowiska. Gierczyk i współautorzy podają kolejne badane zbiory z Puszczy Białowieskiej z 2013 r., z identyfikatorami BG/BGF, siedliskami i datami. Potwierdza to występowanie w Polsce w ujęciu taksonomicznym autorów. Nie oznacza molekularnego rozdzielenia całego kompleksu.
Sezon: Dla Polski zachowano wrzesień–listopad podany przez Wojewodę. Wrześniowe daty pojedynczych kolekcji z 2013 r. są obserwacjami, nie nowym pełnym sezonem. Dat zbiorów tajskich ani północnoeuropejskiej „jesieni” nie użyto jako zamiennika polskich miesięcy.
[29] [16] [25]Местообитание и встречаемость
Местообитание, регион и сезон
Lepiota castanea jest naziemnym grzybem saprotroficznym. Występuje zarówno w lasach liściastych, jak i iglastych oraz w zadrzewieniach parkowych.
Węgry: W węgierskim rejestrze obserwacji Fungexpo (Fungexpo HU odnotowano opisowy okres występowania „lato, jesień” (summer, autumn) oraz pięć datowanych stanowisk terenowych: 2019-11-24 (Doroske-Öreghegy), 2020-10-03 (Doroske-Öreghegy), 2024-10-12 (Porpác), 2024-10-13 (Vendvidék-Apátistvánfalva) oraz 2025-10-15 (Nagymizdó). Pojedyncze obserwacje nie wyznaczają regularnego kalendarza rocznego. Portal ten charakteryzuje także ekologię gatunku na Węgrzech jako naziemny tryb saprotroficzny (saprotrof), wskazując występowanie w siedliskach zaburzonych, lasach iglastych, liściastych, mieszanych oraz w parkach, na glebie i żyznej glebie.
Niemcy: W ocenie Federalnej Agencji Ochrony Przyrody (BfN / Rote-Liste-Zentrum 2016 gatunek w szerokim ujęciu taksonomicznym określono jako pospolity (common) i zaklasyfikowano do kategorii Least Concern. Ocena ta dotyczy wyłącznie obszaru Niemiec i nie może być ekstrapolowana na status rzadkości w Polsce.
Ameryka Północna: Fotografia dokumentacyjna w Wikimedia Commons (File: Lepiota castanea 70848.jpg została wykonana przez Ryane'a Snowa w Caspar (hrabstwo Mendocino, Kalifornia, USA) z datą opisu 20.12.2009 r. (w metadanych EXIF: 19.12.2009 r.). Data ta odnosi się do konkretnego zapisu fotograficznego i nie dowodzi odmiennego cyklu fenologicznego w Polsce.
Potwierdzony zasięg występowania
Wszystkie obszary potwierdzone w zapisanych danych źródłowych.
| Kraj | Regiony i stanowiska | Owocnikowanie | Источники |
|---|---|---|---|
| Польша | Лодзинское воеводство | IX–XI |
|
Источники
- BMS 2026
- grzyby.pl, Lepiota castanea Quél. (species page) (także [3])
- retained-5f04bce0f4749e89
- retained-d60ee97f851895c9
- src-diaz-2018
- Wojewoda, W. (2003). Checklist of Polish larger Basidiomycetes. Wpis Lepiota castanea, s.399 (PDF401). (także [29])
- Yilmaz i in. (2024), L. castanea z Turcji: wyniki oznaczenia fallotoksyn; odczytany abstrakt PMID38670498. (także [20])
- AMB Pesaro, Maletti M., Paolini A. Lepiota castanea. Pesaro, 14.11.2009, Exsic2659 Erbario Maletti.
- Nanagulyan i in. (2021). Useful and harmful properties of agaricoid basidiomycetes of Shikahogh State Reserve. Proceedings YSU 55(3): 266–275. DOI:10.46991/PYSU:B/2021.55.3.266.
- Lange, C. (2008). Lepiota. W: Knudsen, H., Vesterholt, J. (red.), Funga Nordica: 538–548; gatunek na s.545.
- Gierczyk B., Kujawa A., Szczepkowski A., Karasiński D. (2014). Materiały do poznania mykobioty Puszczy Białowieskiej; wpis Lepiota castanea, zbiory z2013r.
- Giftinformasjonen / Helsenorge (aktualizacja 12.06.2024). Kastanjeparasollsopp kan være en svært giftig sopp.
- Czubajeczka kasztanowata — polskie stanowiska i źródłowa średnia Q zarodników, z odrębnymi kontekstami.
- ELI, metryka Dz.U. 2014 poz. 1408; sprawdzony status aktu 18.10.2026.
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z9.10.2014r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów. Dz.U. 2014 poz. 1408, załączniki1–2.
- Paydas i in. (1990). Poisoning due to amatoxin-containing Lepiota species. BrJClinPract44(11): 450–453. PMID2282295. Oryginalny abstrakt, ucięty przez indeks na250słowach.
- Sarawi i in. (2022), PMID34965486, DOI 10.1016/j.phytochem.2021.113069; Yilmaz i in. (2024), PMID38670498, DOI 10.1016/j.toxicon.2024.107736. Oryginalne abstrakty PubMed XML.
- Sysouphanthong i in. (2011). Lepiota (Agaricales) in northern Thailand – 1. L. section Stenosporae. Mycotaxon 117: 53–85. DOI: 10.5248/117.53.
- Sprzążki w badanych tkankach L. castanea — dokładny zakres wyniku Sysouphanthong i in. (2011).
- ELI, metryka Dz.U. 2026 poz. 258; sprawdzony status aktu 18.10.2026.
- Tekst jednolity rozporządzenia o grzybach dopuszczonych do obrotu. Dz.U. 2026 poz. 258, ogłoszony 3.03.2026, załącznik1.