Jadalny
Dopuszczony do obrotu
Ustaw lokalizację, żeby zobaczyć dane dla swojego regionu.










Podgrzyb brunatny (Imleria badia), znany też jako podgrzybek brunatny, jest pospolitym i cenionym grzybem polskich lasów. Jego kasztanowy lub ciemnobrązowy kapelusz na sucho jest matowy i aksamitny, a podczas wilgotnej pogody staje się śliski. Żółtawy spód kapelusza sinieje po naciśnięciu. Trzon jest brązowawy, podłużnie włóknisty i pozbawiony siateczki. Można go spotkać w lasach iglastych i liściastych, często w sąsiedztwie sosen oraz świerków. Owocniki pojawiają się od lata, najliczniej jesienią. Jest bardzo smacznym grzybem jadalnym, chętnie zbieranym do suszenia, smażenia i marynowania.
Rozpoznawanie, siedlisko i najważniejsze różnice.
Grzybiarz
Budowa owocnika
- Typ budowy
- Owocnik ma kapelusz i trzon.
- Konsystencja całego owocnika
- Owocnik jest mięsisty.
- Barwa grzybni u podstawy owocnika
- Grzybnia u podstawy trzonu może być biaława lub kremowa.
Kapelusz
- Kształt
- U młodych owocników kapelusz może mieć kształt półkulisty; u dojrzałych owocników — wypukły; u starych owocników — płaski.
- Powierzchnia
- W suchych warunkach powierzchnia kapelusza może być matowa lub aksamitna, a w wilgotnych warunkach może być śluzowata lub lśniąca.
- Pokrycie
- W suchych warunkach powierzchnia kapelusza może być filcowata lub kłaczkowata.
- Kolor
- Kapelusz może być kasztanowy; może być rdzawy, kasztanowy, jasnobrązowy lub złocistobrązowy; może być ciemnobrązowy, a u dojrzałych owocników może być płowobrązowy.
- Ułożenie brzegu
- U młodych owocników brzeg kapelusza jest podwinięty.
- Brzeg
- Brzeg kapelusza wystaje poza hymenofor.
- Średnica
- Kapelusz może mieć średnicę od 30 do 250 milimetrów.
Spód kapelusza
- Typ
- Hymenofor ma budowę rurkową.
Rurki przy trzonie
- Połączenie z trzonem
- Rurki są przyrośnięte do trzonu.
- Profil przy trzonie
- Rurki są wycięte przy trzonie.
- Zagłębienie warstwy rurek przy trzonie
- Warstwa rurek jest zagłębiona przy trzonie.
- Barwa
- U młodych owocników hymenofor może być kremowy lub blado cytrynowożółty, a u dojrzałych owocników może być przytłumiony żółty.
- Kształt porów
- Pory mogą być kanciaste, a u dojrzałych owocników mogą być nieregularne.
- Zmiana koloru
- Po uszkodzeniu lub nacisku barwa porów jest niebieska / sina, po kilku godzinach zmienia się na przytłumioną brązową.
Po uszkodzeniu lub nacisku barwa porów jest niebieskozielona. - Naturalna barwa porów
- Pory są jasnożółte.
- Naturalna barwa rurek
- Rurki mogą być jasnożółte lub oliwkowo-zielonożółte.
Trzon i podstawa
- Położenie
- Trzon ma położenie centralne.
- Kształt
- Trzon może mieć kształt walcowaty lub maczugowaty, u młodych owocników może mieć kształt beczułkowaty lub walcowaty, także u dojrzałych owocników.
- Kolor
- Trzon może być brązowy lub płowobrązowy.
- Pokrycie powierzchni
- Powierzchnia trzonu może być włóknista, kłaczkowata lub łuskowata.
- Barwa ornamentacji
- Ornamentacja trzonu może być brązowa lub ochrowobrązowa.
- Wnętrze
- Trzon jest pełny.
- Konsystencja
- U dojrzałych owocników trzon jest zdrewniały.
- Długość
- Trzon może mieć długość od 30 do 140 milimetrów.
- Grubość
- Trzon może mieć grubość od 10 do 50 milimetrów.
- Wygięcie osi
- Trzon jest wygięty.
Miąższ
- Barwa
- W kapeluszu i trzonie miąższ może być kremowy lub cytrynowożółty, a w kapeluszu pod skórką może być brązowawy.
- Twardość i zwartość
- W kapeluszu u dojrzałych owocników miąższ może być miękki, a u młodych owocników może być zwarty.
- Smak
- Ma lekko słodki i słaby smak.
- Zmiana koloru
- W kapeluszu po uszkodzeniu barwa jest niebieska / sina.
W górnej części trzonu po uszkodzeniu barwa miąższu jest niebieska / sina. - Zapach
- Zapach miąższu jest słaby, grzybowy.
Gdzie i kiedy rośnie
- Siedlisko
- Grzyb może występować w lasach iglastych lub w lasach liściastych.
- Podłoże
- Bezpośrednim podłożem wzrostu może być gleba.
- Sposób wyrastania
- Owocniki mogą wyrastać pojedynczo, po kilka lub w grupach.
- Częstość
- Gatunek jest pospolity.
- Owocnikowanie
- Owocniki mogą pojawiać się od czerwca do listopada.
Głównie od września do listopada. - Obszar występowania
Jadalność i kuchnia
- Jadalność
- Jadalny
- Ocena kulinarna
- Bardzo smaczny
Prawo
Przepisy dla lokalizacji: Polska
- Ochrona
- W Polsce nie podlega ochronie gatunkowej.
- Handel
- Dopuszczony do obrotu
Z czym można pomylić

Borowik szlachetny
Boletus edulis
Najważniejsze różnice
Podgrzybek brunatny (Imleria badia) i borowik szlachetny (Boletus edulis) to popularne grzyby jadalne. Borowik szlachetny ma trzon z jasną siateczką oraz pory początkowo białe, a z wiekiem żółte do żółtooliwkowych, które pod naciskiem nie zmieniają barwy. Jego miąższ po przekrojeniu pozostaje biały. Podgrzybek brunatny ma trzon brązowawy, pozbawiony siateczki, a pory pod uciskiem wyraźnie sinieją na niebiesko. Miąższ podgrzybka po przekrojeniu błękitnieje, zwłaszcza w kapeluszu i nad rurkami.

Sinoborowik klinowotrzonowy
Cyanoboletus pulverulentus
Najważniejsze różnice
Sinoborowik klinowotrzonowy (Cyanoboletus pulverulentus) reaguje na dotyk i uszkodzenie natychmiastowym, gwałtownym i intensywnym przebarwieniem wszystkich części owocnika na głęboki granatowoczarny kolor. U Imleria badia sinienie jest mniej jednolite i koncentruje się przede wszystkim nad rurkami oraz w górnej części trzonu.

Goryczak żółciowy
Tylopilus felleus
Najważniejsze różnice
Goryczak żółciowy (Tylopilus felleus) ma pory i rurki początkowo białe, a z wiekiem różowiejące, wyraźną ciemną siateczkę na trzonie oraz silnie gorzki smak miąższu, co czyni go grzybem niejadalnym.

Suchogrzybek oprószony
Xerocomellus pruinatus
Najważniejsze różnice
Suchogrzybek oprószony (Xerocomellus pruinatus) może przypominać podgrzybka brunatnego barwą kapelusza.
FAQ
Jak odróżnić podgrzybka brunatnego od goryczaka?
Goryczak ma wyraźną ciemną siateczkę na trzonie i z wiekiem różowiejące, niesiniejące rurki. Podgrzybek nie ma siateczki na trzonie, a jego rurki są żółtawe i po uciśnięciu natychmiast sinieją.
Czy podgrzybek brunatny sinieje?
Tak. Rurki po uciśnięciu natychmiast wyraźnie sinieją, a miąższ błękitnieje nad rurkami. To naturalna reakcja utleniania barwników; nie oznacza wady ani trucizny i znika po obróbce cieplnej.
Czy można uprawiać podgrzybka brunatnego w ogrodzie?
W praktyce nie. To grzyb ściśle mikoryzowy – wymaga żywej symbiozy z korzeniami drzew (głównie sosen). Sprzedawane w sklepach 'grzybnie ogrodowe' niemal nigdy nie dają w ogrodzie prawdziwych zbiorów.
Gdzie szukać podgrzybka brunatnego?
Przede wszystkim w borach sosnowych i świerkowych, rzadziej pod dębami czy bukami. Lubi kwaśne, piaszczyste gleby, kobierce zielonych mchów oraz obrzeża wrzosowisk, tworząc mikoryzę z drzewami.
Czy podgrzyb brunatny i podgrzybek brunatny to ten sam gatunek?
Tak, to ten sam grzyb (Imleria badia). 'Podgrzyb' to oficjalna forma mykologiczna, a 'podgrzybek' to tradycyjna nazwa grzybiarzy. W starych atlasach figurował jako Boletus badius i Xerocomus badius.
Kiedy rośnie podgrzybek brunatny w Polsce?
Szczyt wysypu przypada na jesień: od września do końca października, zwłaszcza po obfitych deszczach i chłodniejszych nocach. Pierwsze sztuki trafiają się od czerwca, a sezon zamykają przymrozki.
Czy śliski kapelusz podgrzybka oznacza zepsucie?
Nie. Podczas deszczu skórka podgrzybka naturalnie staje się lepka i śluzowata, a w suszy jest matowa. O zepsuciu świadczy dopiero gąbczasty, miękki miąższ, biały nalot pleśni lub stęchły zapach.
Miłośnik
Spód kapelusza
- Średnica porów
- Pory mogą mieć średnicę od 0,5 do 1,5 milimetra.
- Długość rurek
- Rurki mogą mieć długość do 20 milimetrów.
- Budowa porów
- Pory są złożone.
Nazwy i historia
- Obowiązująca nazwa krajowa
- podgrzyb brunatny
- Obowiązująca nazwa taksonomiczna
- Imleria badia (Fr.) Vizzini
- Inne nazwy krajowe
- czarny łebek, czarny łepek, podgrzyb, podsosnówka
- Dawne nazwy krajowe
- podgrzybek brunatny
Obserwacje w domu
Wysyp zarodników
- Potrzebne materiały
- świeży, dojrzały kapelusz, kartka papieru, szklanka lub miseczka, woda
- Czas
- 2–24 h
- Wykonanie
- Połóż kapelusz spodem na papierze.
- Dodaj kroplę wody na wierzch i przykryj.
- Po 2–24 godzinach podnieś kapelusz i obejrzyj osad.
Czego szukać
- Barwa wysypu
- Wysyp zarodników ma barwę brązową.
- Odcień wysypu
- Może występować oliwkowobrązowy odcień.
Pod mikroskopem
- Potrzebne materiały
- mikroskop świetlny, szkiełko podstawowe i nakrywkowe, igła, woda, zarodniki z wysypu
- Wykonanie
- Przenieś igłą odrobinę wysypu na szkiełko.
- Dodaj kroplę wody, przykryj szkiełkiem i obejrzyj zarodniki.
Czego szukać
- Wymiary korpusu zarodnika
- Zarodnik może mieć długość od 11 do 18 mikrometrów i szerokość od 4 do 6 mikrometrów.
Wymiary porównuj po skalibrowaniu skali mikroskopu.
Próby z odczynnikami
- Potrzebne materiały
- mikroskop świetlny, szkiełko podstawowe i nakrywkowe, igła, zarodniki z wysypu, gotowy roztwór 5% KOH, bibuła, okulary ochronne i rękawice do pracy z KOH
- Wykonanie
- Przenieś odrobinę zarodników z wysypu na czyste szkiełko podstawowe.
- Dodaj kroplę gotowego roztworu 5% KOH i nakryj szkiełkiem nakrywkowym.
- Usuń nadmiar płynu przy brzegu szkiełka bibułą. Obejrzyj barwę zarodników pod mikroskopem.
Czego szukać
- Barwa zarodników w 5% KOH
- blado oliwkowobrązową
Ekologia i rozmieszczenie
- Odczyn gleby
- Preferuje gleby kwaśne.
- Gleba
- Preferuje gleby piaszczyste.
- Drzewa liściaste w otoczeniu
- W otoczeniu rosną dęby, olsze, kasztany, graby i buki.
- Drzewa iglaste w otoczeniu
- W otoczeniu rosną świerki, jodły, sosny, choiny, daglezje i żywotniki.
- Runo w otoczeniu
- W otoczeniu rosną mchy.
- Partnerzy mikoryzowi
- Mikoryzę z tym grzybem tworzą sosny.
Mikoryzę z tym grzybem tworzą świerki.
Mikoryzę z tym grzybem tworzy choiny.
Mikoryzę z tym grzybem tworzą buki.
Mikoryzę z tym grzybem tworzą dęby.
Mikoryzę z tym grzybem tworzą kasztany.
Mikoryzę z tym grzybem tworzy jodła pospolita.
Mikoryzę z tym grzybem tworzy daglezja zielona.
Mikoryzę z tym grzybem tworzy grab pospolity.
Historia i kultura
Podgrzyb brunatny zajmuje ważne miejsce w tradycji grzybiarskiej Europy Środkowej oraz w historii taksonomii mykologicznej. W polskim nazewnictwie ludowym i regionalnym funkcjonowały liczne tradycyjne określenia odnoszące się do wyglądu owocników, takie jak „czarny łepek”, „kasztaniak”, „grzyb gniady” (nawiązujące do ciemnobrązowej barwy kapelusza) czy „siniak” (związany ze zjawiskiem sinienia uszkodzonych rurek i miąższu).
W historii mykologii naukowej gatunek przeszedł szereg istotnych zmian klasyfikacyjnych, odzwierciedlających ewolucję systematyki grzybów rurkowych. Pierwotnie w 1818 roku Elias Magnus Fries ujął ten takson jako Boletus castaneus β badius. Następnie przez wiele dziesięcioleci w literaturze mykologicznej funkcjonował w rodzaju Xerocomus jako Xerocomus badius, do którego włączył go Édouard-Jean Gilbert w 1931 roku. W 2014 roku włoski mykolog Alfredo Vizzini, w oparciu o nowoczesne molekularne badania filogenetyczne, utworzył nowy rodzaj Imleria (nazwany na cześć belgijskiego badacza Louisa Imlera) i przeniósł do niego omawiany takson pod nazwą Imleria badia, co potwierdziło jego odrębną pozycję ewolucyjną w obrębie rodziny Boletaceae.
Jadalność i bezpieczeństwo
Podgrzyb brunatny jest cenionym grzybem jadalnym o delikatnym, przyjemnym aromacie i łagodnym smaku z wyczuwalną leśną nutą. Bezwzględnym warunkiem bezpiecznego spożycia tego gatunku jest poddanie owocników obróbce termicznej – gotowaniu, smażeniu lub duszeniu. Należy podkreślić, że suszenie owocników stanowi jedynie metodę utrwalania surowca i nie zastępuje obróbki termicznej; grzyby suszone przed spożyciem muszą również zostać poddane gotowaniu lub innej odpowiedniej obróbce cieplnej. Spożycie owocników na surowo lub niedogotowanych stwarza ryzyko wystąpienia zaburzeń trawiennych.
Specyficznym i istotnym zagadnieniem bezpieczeństwa zdrowotnego związanym z tym gatunkiem jest jego wysoka zdolność do akumulacji pierwiastków promieniotwórczych i metali. W badaniach opublikowanych w 2026 roku (Roczniki Państwowego Zakładu Higieny) udokumentowano wyraźną akumulację radiocezu (cez-137) w owocnikach podgrzyba brunatnego pochodzących ze skażonych obszarów leśnych. W związku z tym zaleca się szczególną ostrożność i unikanie pozyskiwania grzybów na terenach objętych historycznym skażeniem radioaktywnym. Do spożycia nie nadają się także owocniki stare i przejrzałe.
Najważniejsze substancje i ich działanie
Norbadion A i cez
Podgrzybek brunatny zawiera norbadion A – barwnik wykazujący zdolność do silnego wiązania i kumulowania kationów cezu, w tym promieniotwórczego izotopu ¹³⁷Cs. Stopień akumulacji radionuklidów zależy od lokalnego skażenia podłoża i opadu promieniotwórczego na danym stanowisku.
Siedlisko i występowanie
Podgrzyb brunatny (Imleria badia) charakteryzuje się szerokim zasięgiem geograficznym na półkuli północnej. Zgodnie z rewizją biogeograficzną i filogenetyczną (Zhao i in., 2014) gatunek ten występuje w Europie, Ameryce Północnej oraz prawdopodobnie na Dalekim Wschodzie Azji.
Gatunek ten zasiedla przede wszystkim lasy iglaste oraz mieszane, a sporadycznie spotykany jest również w drzewostanach liściastych. Tworzy związki mikoryzowe z różnymi gatunkami drzew, między innymi z sosną zwyczajną, świerkiem pospolitym, modrzewiem, a także bukiem zwyczajnym i dębami. Wymaga podłoży o odczynie kwaśnym, ubogich w węglan wapnia i przepuszczalnych. Owocniki wyrastają na glebach piaszczystych, wśród grubych warstw ściółki iglastej, w kępach mchów, na wrzosowiskach, a także na silnie zmurszałym drewnie i próchniejących pniakach drzew iglastych.
Zgodnie z udokumentowanymi danymi fenologicznymi dla Polski i Czech (tabele PL i CZ), sezon owocnikowania podgrzyba brunatnego obejmuje okres od czerwca do listopada (miesiące VI–XI). Regionalne zróżnicowanie występowania owocników zależy głównie od obecności lasów iglastych i mieszanych na ubogich, kwaśnych glebach piaszczystych.
Siedlisko, obszar i pora roku
W Czechach grzyb ten rośnie bardzo licznie od czerwca do listopada, niekiedy do początku zimy, przede wszystkim pod świerkami, a w drzewostanach liściastych głównie pod dębami. Owocniki nie wykazują odporności na mróz.
Gatunek jest szeroko rozprzestrzeniony w Europie i Ameryce Północnej, od nizin po regiel górny i granicę lasu. Jako partnerów mikoryzowych wymienia się drzewa iglaste z rodzajów Abies, Picea, Pinus, Pseudotsuga, Thuja i Tsuga, a także liściaste z rodzajów Alnus, Castanea, Carpinus, Fagus i Quercus. Dane molekularne ITS wskazują również na prawdopodobne występowanie w Azji Wschodniej i Afryce Południowej.
Badacz
Jadalność i kuchnia
Ustalenia źródłowe: jadalność, spożycie i wykorzystanie
- Jadalność
- Jadalny — źródło oznaczenia
Źródło bez opisu bibliograficznego · Retained UTF-8 HTML, line 554; jadalne czy trujące?
- Ocena kulinarna
- Bardzo smaczny
Źródło bez opisu bibliograficznego · Retained windows-1250 HTML, line 129; Kuchyňské využití
- Handel
- Dopuszczony do handlu
Obszar: PL
Zał.1 lp.50; pozostałe wymagania aktu, w tym atest, zachowane.
W Polsce jest dopuszczony do obrotu handlowego oraz do produkcji przetworów grzybowych.
Tekst jednolity rozporządzenia Ministra Zdrowia; Dz.U.2026 poz.258 · PDF str.2–3: § 2–6; str.5–7: zał.1 lp.1–72; status ELI obowiązujący
Nazwy naukowe i taksonomia
- Obowiązująca nazwa naukowa
Imleria badia (Fr.) Vizzini
- Dawne nazwy naukowe
- 1818 — Boletus castaneus β badius Fr.
1821 — Boletus badius (Fr.) Fr.
1828 — Boletus castaneus var. badius (Fr.) Fr.
1836 — Boletus glutinosus Krombh.
1838 [1836–1838] — Boletus vaccinus Fr.
1874 [1874–1875] — Boletus limatulus Frost
1881 — Rostkovites badius (Fr.) P. Karst.
1882 — Tubiporus vaccinus (Fr.) P. Karst.
1882 — Tubiporus vaccinus var. ebulbis Fr. ex P. Karst.
1886 — Dictyopus aereus var. vaccinus (Fr.) Quél.
1886 — Viscipelles badia (Fr.) Quél.
1888 — Ixocomus badius (Fr.) Quél.
1898 — Suillus badius (Fr.) Kuntze
1898 — Suillus limatulus (Frost) Kuntze
1898 — Suillus vaccinus (Fr.) Kuntze
1912 [1911] — Boletus badius var. glutinosus (Krombh.) Smotl.
1931 — Xerocomus badius (Fr.) E.-J. Gilbert
1945 — Xerocomus badius var. limatulus (Frost) Snell
1960 — Xerocomus badius f. labyrinthicus Wichanský
1976 — Boletus badius var. glaber Grund & K.A. Harrison
1976 — Boletus badius var. macrostipitatus Grund & K.A. Harrison
2007 — Xerocomus badius f. vaccinus (Fr.) Klofac
2016 — Imleria badia f. vaccina (Fr.) Klofac
2018 — Imleria badia var. limatula (Frost) Blanco-Dios[22]
Obecnie przyjęta nazwa naukowa to Imleria badia (Fr.) Vizzini. Gatunek należy do rodziny Boletaceae, rzędu Boletales oraz klasy Agaricomycetes. Bazonimem jest Boletus castaneus β badius Fr. z 1818 roku. Alfredo Vizzini utworzył rodzaj Imleria i opublikował nową kombinację 12 maja 2014 roku w Index Fungorum 147; taksonomiczne numery rejestracyjne to odpowiednio 550568 i 550569.
[22] [29] [31]W dawniejszym piśmiennictwie podgrzybek brunatny opisywany był głównie jako Boletus badius oraz Xerocomus badius. Dla nazwy Boletus badius rejestr Species Fungorum podaje rok 1821, rewizja Zhu i współautorów wskazuje 1828, a atlas czeski – 1832, przy czym źródła te wymieniają odmienne publikacje pierwotnego opisu. W przypadku nazwy Imleria badia wszystkie trzy opracowania zgodnie podają autorstwo Vizziniego z 2014 roku. Z kolei przy Boletus castaneus var. badius Species Fungorum podaje rok 1828, natomiast rewizja wskazuje 1821.
[22] [31] [12]Rewizja przeprowadzona przez Zhu i współautorów w 2014 roku wyodrębniła rodzaj Imleria z wąsko ujmowanych rodzajów Xerocomus, Xerocomellus i Boletus. W obrębie Imleria wyróżniono cztery gatunki: Imleria badia, Imleria obscurebrunnea, Imleria parva oraz Imleria subalpina. Dawniejsze chińskie doniesienia pod nazwą Boletus badius odnosiły się do trzech pozostałych gatunków, stąd ich dane morfologiczne i ekologiczne nie dotyczą bezpośrednio podgrzybka brunatnego.
[29] [31]W rewizji filogenetycznej analizowano pięć markerów DNA: ITS, nrLSU, tef1α, rpb1 oraz rpb2. Wielogenowa analiza obejmowała regiony 5.8S, nrLSU, tef1α, rpb1 i rpb2, a region ITS badano również osobno. Łącznie dla badanych taksonów uzyskano 55 nowych sekwencji: 13 ITS, 13 nrLSU, 11 tef1α, 10 rpb1 oraz 8 rpb2.
[31]Wielogenowy zbiór danych obejmował 45 taksonów i 4802 pozycje, natomiast oddzielna analiza ITS liczyła 26 sekwencji i 645 pozycji. Wsparcie dla kladu Imleria wyniosło BS = 100% i PP = 1,0. Średnia odległość genetyczna ITS pomiędzy europejskimi a północnoamerykańskimi kolekcjami Imleria badia wyniosła 0,0026 i była wyraźnie niższa od najmniejszego międzygatunkowego dystansu w rodzaju, wynoszącego 0,0176, co uzasadniło utrzymanie populacji z obu kontynentów w ramach jednego gatunku.
[31]Epityp gatunku stanowi szwedzki okaz zebrany przez A. Strida 28 sierpnia 1993 roku w Nordingrå (A. Strid 19707, S-F119691). Z epitypu uzyskano sekwencje referencyjne o numerach dostępu: ITS KJ806970, nrLSU KJ806971, tef1α KJ806969, rpb1 KJ806972 oraz rpb2 KJ806973.
[31]Pomiary mikroskopowe w rewizji taksonomicznej prowadzono na suchych okazach rehydratowanych w 5% KOH, a ocenę barw struktur mikroskopowych wykonywano w wodzie i w KOH. Skórkę kapelusza badano na promienistych przekrojach pionowych w połowie promienia kapelusza, a łuseczki trzonu pobierano z połowy jego wysokości. Obserwacje ultrastruktury zarodników wykonano w mikroskopie skaningowym Hitachi S4800 przy napięciu 10,0 kV.
[31]Ekologia i rozmieszczenie
Diagnostyka laboratoryjna
Dane ustrukturyzowane
Podstawki
Kaulocystydy
- Sprzążki
- Nie stwierdzono sprzążek w badanych tkankach owocnika. [31]
Cystydy hymenialne
- Wygląd optyczny cystyd hymenialnych
- Cystydy hymenialne są hialinowe, bezbarwne i przejrzyste. [31]
- Rozmieszczenie cystyd hymenialnych
- Cystydy hymenialne są rozproszone. [31]
- Długość wspólnie opisanych cystyd hymenialnych
- Długość wspólnie opisanych cystyd hymenialnych może wynosić od 35 do 65 mikrometrów. [31]
- Kształt wspólnie opisanych cystyd hymenialnych
- Wspólnie opisane cystydy hymenialne mogą być lancetowate, niemal wrzecionowate z kończykiem lub brzuszkowate. [31]
- Grubość ściany wspólnie opisanych cystyd hymenialnych
- Wspólnie opisane cystydy hymenialne są cienkościenne. [31]
- Szerokość wspólnie opisanych cystyd hymenialnych
- Szerokość wspólnie opisanych cystyd hymenialnych może wynosić od 6 do 10 mikrometrów. [31]
Mikoryza
- Rozgałęzienie mikoryzy
- Rozgałęzienie mikoryzy może być dychotomiczne lub nierozgałęzione. [28]
- Długość mikoryzy
- Długość mikoryzy może wynosić od 2 do 10 milimetrów. [28]
- Obfitość strzępek wychodzących mikoryzy
- Strzępki wychodzące mikoryzy są nieliczne. [28]
- Wzór sieci Hartiga mikoryzy
- Sieć Hartiga jest typu Palmetti. [28]
- Wygląd płaszczyka mikoryzy
- Płaszczyk mikoryzy jest srebrzysty. [28]
- Organizacja płaszczyka mikoryzy
- Organizacja płaszczyka mikoryzy jest plektenchymatyczna. [28]
- Relief powierzchni płaszczyka mikoryzy
- Powierzchnia płaszczyka mikoryzy jest gładka. [28]
- Barwa ryzomorf mikoryzy
- Ryzomorfy mikoryzy są białawe. [28]
- Obecność ryzomorf mikoryzy
- Stwierdzono obecność ryzomorf mikoryzy. [28]
- Barwa nierozgałęzionych zakończeń mikoryzy
- Nierozgałęzione zakończenia mikoryzy mogą być białawe, ochrowe lub żółtobrązowe. [28]
Skórka kapelusza
- Barwa strzępek skórki kapelusza
- Strzępki skórki kapelusza są żółtawe. [31]
- Inkrustacja strzępek skórki
- Inkrustacja strzępek skórki jest obecna. [31]
- Osadzenie strzępek skórki w substancji żelowej
- Strzępki skórki kapelusza są osadzone w substancji żelowej. [31]
- Barwa pigmentu skórki
- Pigment skórki kapelusza jest żółtobrązowy. [31]
- Organizacja skórki kapelusza
- U młodych owocników skórka kapelusza może mieć organizację typu ixotrichoderma. [31]
U dojrzałych owocników skórka kapelusza może mieć organizację typu ixo-intricate-trichoderma. [31] - Kształt wierzchołka komórki końcowej skórki kapelusza
- Wierzchołek komórki końcowej skórki kapelusza może być zaokrąglony lub zwężający się. [31]
- Długość komórki końcowej skórki kapelusza
- Długość komórki końcowej skórki kapelusza może wynosić od 30 do 60 mikrometrów. [31]
- Kształt komórki końcowej skórki kapelusza
- Komórka końcowa skórki kapelusza jest walcowata. [31]
- Szerokość komórki końcowej skórki kapelusza
- Szerokość komórki końcowej skórki kapelusza może wynosić od 4 do 7 mikrometrów. [31]
Reakcje z odczynnikami
Sekwencje DNA
- Sekwencja
- Imleria badia; ITS; KJ806970; S-F119691(epitype)
- Sekwencja
- Imleria badia; nrLSU; KJ806971; S-F119691(epitype)
- Sekwencja
- Imleria badia; tef1alpha; KJ806969; S-F119691(epitype)
- Sekwencja
- Imleria badia; rpb1; KJ806972; S-F119691(epitype)
- Sekwencja
- Imleria badia; rpb2; KJ806973; S-F119691(epitype)
- Sekwencja
- Imleria badia; rDNA58S; KC215204; HKAS53502
- Sekwencja
- Imleria badia; nrLSU; KC215213; HKAS53502
- Sekwencja
- Imleria badia; tef1alpha; KC215247; HKAS53502
- Sekwencja
- Imleria badia; rpb1; KC215226; HKAS53502
- Sekwencja
- Imleria badia; rpb2; KC215235; HKAS53502
- Sekwencja
- Imleria badia; nrLSU; KC215212; HKAS74714
- Sekwencja
- Imleria badia; tef1alpha; KC215242; HKAS74714
- Sekwencja
- Imleria badia; rpb1; KC215224; HKAS74714
Zarodniki
- Barwa zarodnika w mikroskopie
- Zarodnik w obrazie mikroskopowym jest niemal hialinowy. [31]
- Krople wewnątrz zarodnika
- Stwierdzono od 1 do 2. [31]
- Długość zarodnika
- Zarodnik może mieć długość od 11 do 18 mikrometrów. Wartość dotyczy samego korpusu zarodnika [23] [12]; może mieć długość od 11 do 17,5 mikrometra. [31]
- Iloraz długości i szerokości zarodnika
- Iloraz długości i szerokości zarodnika może wynosić od 2,3 do 4,2. [31]
- Kształt zarodnika
- Zarodnik może mieć kształt elipsoidalny (w widoku od czoła), wydłużony elipsoidalny (w widoku od czoła) lub prawie wrzecionowaty (w widoku z boku). [31]
- Powierzchnia zarodnika
- W obserwacjach mikroskopowych powierzchnię zarodnika opisywano jako gładką. [31]
- Grubość ściany zarodnika
- Ściana zarodnika ma grubość 0,5 mikrometra. [31]
Trama hymenoforu
Materiał i metody badań
Najważniejsze substancje i ich działanie
Próbki marynat odsączono, zamrożono, poddano liofilizacji i rozdrobnieniu, a bezpośrednio przed pomiarem suszono sublimacyjnie przez trzy dni. Aktywność gamma mierzono spektrometrem z detektorem germanowym HPGe o wydajności względnej 18% i rozdzielczości 1,9 keV przy energii 1,332 MeV. Wyniki przeliczono na moment pobrania próbek, a zawartość potasu obliczono na podstawie aktywności ⁴⁰K.
[21]- Wyniki źródłowe — Długość zarodnika
- Materiał badania: Wynik atlasowy wymiarów zarodników Imleria badia; badany materiał i konkretna kolekcja nie są podane. 12–16 µm; zakres pomiaru: korpus [12]
Materiał badania: Materiał europejski Imleria badia z opracowania Zhu i in. 2014; wynik opisowy na poziomie badanego zakresu, bez przypisania do pojedynczego vouchera. Materiał suszony, ponownie nawodniony (przygotowanie opisano w Metodach): Zarodnik może mieć długość od 11 do 17,5 mikrometra. [31]
Materiał badania: Wynik atlasowy wymiarów zarodników Imleria badia; badany materiał i konkretna kolekcja nie są podane. 11–18 µm; zakres pomiaru: korpus [23] - Wyniki źródłowe — Szerokość zarodnika
- Materiał badania: Materiał europejski Imleria badia z opracowania Zhu i in. 2014; wynik opisowy na poziomie badanego zakresu, bez przypisania do pojedynczego vouchera. Materiał suszony, ponownie nawodniony (przygotowanie opisano w Metodach): Zarodnik może mieć szerokość od 3,5 do 5 mikrometrów. [31]
Materiał badania: Wynik atlasowy wymiarów zarodników Imleria badia; badany materiał i konkretna kolekcja nie są podane. 4,5–6 µm; zakres pomiaru: korpus [23]
Materiał badania: Wynik atlasowy wymiarów zarodników Imleria badia; badany materiał i konkretna kolekcja nie są podane. 4–5,5 µm; zakres pomiaru: korpus [12]
Metody i zapisy źródłowe — Materiał europejski Imleria badia z opracowania Zhu i in. 2014; wynik opisowy na poziomie badanego zakresu, bez przypisania do pojedynczego vouchera.
Stan materiału: ponownie nawodniony.
Pochodzenie materiału: Badane europejskie kolekcje rewizji SE/DE/IT; nie wynik z Polski..
Identyfikacja kropli: nierozstrzygnięta.
Metoda źródłowa. Technika: mikroskopia świetlna (LM). Medium: KOH. Stężenie: 5%. Opis metody w źródle: Mikroskopia świetlna wysuszonego materiału po rehydratacji w 5% KOH; barwy mikrostruktur badano w wodzie, z zachowaniem jawnego medium KOH przy opisie zarodników. Nie podano kalibracji ani powiększenia. SEM jest osobną opisaną metodą powierzchni bazydiospor, nie metodą wszystkich wyników.
Liczba zarodników na jednej podstawce; Długość podstawki; Szerokość podstawki — zapis źródłowy: „Basidia 25–48 × 8–14 μm, clavate, 4-spored.” [31]
Kształt podstawki — zapis źródłowy: „clavate” [31]
Układ kaulocystyd — zapis źródłowy: „caespitose” [31]
Długość kaulocystyd; Szerokość kaulocystyd — zapis źródłowy: „Caulocystidia 29–65 × 5–9 μm” [31]
Kształt kaulocystyd — zapis źródłowy: „clavate, ventricose” [31]
Wygląd optyczny cystyd hymenialnych — zapis źródłowy: „Pleuro- and cheilocystidia ... hyaline when young” [31]
Rozmieszczenie cystyd hymenialnych — zapis źródłowy: „Pleuro- and cheilocystidia scattered” [31]
Długość wspólnie opisanych cystyd hymenialnych; Szerokość wspólnie opisanych cystyd hymenialnych — zapis źródłowy: „Pleuro- and cheilocystidia scattered, 35–65 × 6–10 μm” [31]
Kształt wspólnie opisanych cystyd hymenialnych — zapis źródłowy: „lanceolate to subfusoid-mucronate or ventricose” [31]
Grubość ściany wspólnie opisanych cystyd hymenialnych — zapis źródłowy: „thin-walled” [31]
Barwa strzępek skórki kapelusza — zapis źródłowy: „yellowish interwoven hyphae” [31]
Inkrustacja strzępek skórki — zapis źródłowy: „slightly incrusted by yellow-brown (4B8) pigment” [31]
Osadzenie strzępek skórki w substancji żelowej — zapis źródłowy: „embedded in gelatinous substance” [31]
Barwa pigmentu skórki — zapis źródłowy: „yellow-brown (4B8) pigments” [31]
Organizacja skórki kapelusza — zapis źródłowy: „ixotrichoderm in youth” [31]
Organizacja skórki kapelusza — zapis źródłowy: „becoming an ixo-intricate-trichoderm when mature” [31]
Kształt wierzchołka komórki końcowej skórki kapelusza; Długość komórki końcowej skórki kapelusza; Kształt komórki końcowej skórki kapelusza; Szerokość komórki końcowej skórki kapelusza — zapis źródłowy: „terminal cells cylindrical with rounded to tapering apex, 30–60 × 4–7μm.” [31]
Barwa zarodnika w mikroskopie — zapis źródłowy: „nearly hyaline to pale olivaceous brown (2B6) in 5% KOH” [31]
Krople wewnątrz zarodnika — zapis źródłowy: „Jedna lub dwie krople w dojrzałych zarodnikach.” [31]
Długość zarodnika — zapis źródłowy: „11–15(17,5) × (3,5)4–5 µm; długość 11–15(17,5) µm; n = 160 / 8 owocników / 5 kolekcji, ≥90% bez nawiasów, rehydratacja 5% KOH.” [31]
Iloraz długości i szerokości zarodnika — zapis źródłowy: „Q = (2,3)2,5–3,6(4,2); Qm = 3,0 ± 0,33 (średnia ± odchylenie standardowe); 160 zarodników / 8 owocników / 5 kolekcji.” [31]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „Boletoidalne: z boku niemal wrzecionowate, od czoła elipsoidalne do podłużnych.” [31]
Powierzchnia zarodnika — zapis źródłowy: „Gładkie pod mikroskopem świetlnym i skaningowym.” [31]
Grubość ściany zarodnika — zapis źródłowy: „Ściana nieco pogrubiała, około 0,5 µm.” [31]
Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „11–15(17,5) × (3,5)4–5 µm; szerokość (3,5)4–5 µm; n = 160 / 8 owocników / 5 kolekcji, ≥90% bez nawiasów, rehydratacja 5% KOH.” [31]
Metody i zapisy źródłowe — Źródłowy opis gatunku Boletus badius, nie diagnoza całego rodzaju ani własny pomiar kolekcji.
Typ tramy hymenoforu — zapis źródłowy: „Gatunkowa uwaga na s. 33: Boletus badius ma prawdziwie boletoidalną tramę hymenoforu; terminologia na s. 3–4 zalicza ten podtyp do tramy bilateralnej.” [26]
Metody i zapisy źródłowe — Źródłowy opis gatunku Boletus badius, nie diagnoza całego rodzaju ani własny pomiar kolekcji. Lista badanego materiału gatunku na s. 34: JŠ 373, 395, 1814, 1856, 1858, 1875, 1931–32, 1980–81, 2102–03, 3089, 3116, 3120, 3223–25, 4299. Zachowana jako kontekst publikacji, bez wyboru vouchera ani wyliczania N.
Typ tramy hymenoforu — zapis źródłowy: „Na s. 31 B. badius jest wymieniony wprost wśród taksonów z prawdziwie boletoidalną tramą. Wcześniejsza wspólna fraza o B. badius i B. moravicus dopuszcza wygląd boletoidalny lub prawie boletoidalny.” [27]
Metody i zapisy źródłowe — Controlled Imleria badia–Pinus sylvestris mycorrhizal experiment, Bute, Scotland
Pochodzenie materiału: Isle of Bute, Scotland, GB.
Rozgałęzienie mikoryzy — zapis źródłowy: „dichotomous ramification pattern or ramification was absent” [28]
Długość mikoryzy — zapis źródłowy: „2 mm to 10 mm” [28]
Obfitość strzępek wychodzących mikoryzy — zapis źródłowy: „infrequent emanating hyphae” [28]
Wzór sieci Hartiga mikoryzy — zapis źródłowy: „Palmetti-type pattern” [28]
Wygląd płaszczyka mikoryzy — zapis źródłowy: „The mantle was either silvery or smooth” [28]
Organizacja płaszczyka mikoryzy — zapis źródłowy: „plectenchymatous organisation” [28]
Relief powierzchni płaszczyka mikoryzy — zapis źródłowy: „either silvery or smooth” [28]
Barwa ryzomorf mikoryzy — zapis źródłowy: „whitish rhizomorphs” [28]
Obecność ryzomorf mikoryzy — zapis źródłowy: „Rhizomorphs were present” [28]
Barwa nierozgałęzionych zakończeń mikoryzy — zapis źródłowy: „younger unramified ends whitish” [28]
Barwa nierozgałęzionych zakończeń mikoryzy — zapis źródłowy: „older unramified ends ochre, yellowish-brown or whitish” [28]
Metody i zapisy źródłowe — Wynik atlasowy wymiarów zarodników Imleria badia; badany materiał i konkretna kolekcja nie są podane.
Długość zarodnika — zapis źródłowy: „11–18 × 4,5–6 µm; długość 11–18 µm, n i protokół niepodane.” [23]
Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „11–18 × 4,5–6 µm; szerokość 4,5–6 µm, n i protokół niepodane.” [23]
Metody i zapisy źródłowe — Wynik atlasowy wymiarów zarodników Imleria badia; badany materiał i konkretna kolekcja nie są podane.
Długość zarodnika — zapis źródłowy: „12–16 × 4–5,5 µm; długość 12–16 µm, n i protokół niepodane.” [12]
Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „12–16 × 4–5,5 µm; szerokość 4–5,5 µm, n i protokół niepodane.” [12]
Weryfikacja występowania — zakres i ograniczenia
Materiał: Pierwotne kolekcje autora atlasu z Dolnego Śląska.
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Data przeglądu: 21.10.2026.
Ograniczenia: Źródłowe oznaczenie i zakres pojęcia zachowano. Nie zadeklarowano nowego badania okazów ani odczytu wszystkich publikacji cytowanych przez źródło.
[23]- Przygotowanie materiału do mikroskopii
- Materiał suszony, ponownie nawodniony. Mikroskopia świetlna wysuszonego materiału po rehydratacji w 5% KOH; barwy mikrostruktur badano w wodzie, z zachowaniem jawnego medium KOH przy opisie zarodników. Nie podano kalibracji ani powiększenia. SEM jest osobną opisaną metodą powierzchni bazydiospor, nie metodą wszystkich wyników. [31]
Materiał ponownie nawodniony. [31]
Protokół dla opisanych obserwacji: Mikroskopia świetlna wysuszonego materiału po rehydratacji w 5% KOH; barwy mikrostruktur badano w wodzie, z zachowaniem jawnego medium KOH przy opisie zarodników. Nie podano kalibracji ani powiększenia. SEM jest osobną opisaną metodą powierzchni bazydiospor, nie metodą wszystkich wyników. [31]
Zakres opracowania
Przed ukończeniem rekord wymaga uzupełnienia lub rozliczenia.
- Poszukiwanie regionów występowania wymaga rozliczenia.
- Powiązania wcześniejszych ustaleń wymagają ponownego sprawdzenia.
- Nowe źródła wymagają rozliczenia informacji napotkanych podczas przeglądu.
Podstawa prawna i zakres oceny
Najważniejsze substancje i ich działanie
W badaniach biochemicznych Gąseckiej i współpracowników (2017) oceniano profil metali, kwasów fenolowych oraz flawonoidów w owocnikach Imleria badia ze stanowisk o różnym stopniu zanieczyszczenia antropogenicznego. Z kolei Sotek i współpracownicy (2025) badali związki bioaktywne, zdolności antyoksydacyjne oraz zawartość pierwiastków śladowych w trzech gatunkach grzybów, w tym u podgrzybka brunatnego.
[17] [25]Wyniki analityczne
Imleria badia; handlowe grzyby marynowane, odsączone; Gdańsk; 2016; sucha masa
Imleria badia; handlowe grzyby marynowane, odsączone; Gdańsk; 2016; mokra masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Caps; Fresh → dried; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; sucha masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Caps; Fresh; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; mokra masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Caps; Fresh → dried#; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; sucha masa
- total K
- 27000 ± 1100 mg/kg; obliczenie autorów; w przeliczeniu na suchą masę.[21]
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Caps; Fresh → dried#; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; mokra masa
- total K
- 2700 ± 110 mg/kg; obliczenie autorów; w przeliczeniu na mokrą masę.[21]
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Stipes; Fresh → dried; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; sucha masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Stipes; Fresh; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; mokra masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Stipes; Fresh → dried#; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; sucha masa
- total K
- 12000 ± 1800 mg/kg; obliczenie autorów; w przeliczeniu na suchą masę.[21]
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Stipes; Fresh → dried#; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; mokra masa
- total K
- 1200 ± 180 mg/kg; obliczenie autorów; w przeliczeniu na mokrą masę.[21]
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Whole fruiting bodies; Fresh → dried; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; sucha masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Whole mushrooms; Fresh; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; mokra masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Whole mushrooms; Fresh → dried#; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; sucha masa
- total K
- 21000 ± 1400 mg/kg; obliczenie autorów; w przeliczeniu na suchą masę.[21]
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Whole mushrooms; Fresh → dried#; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; mokra masa
- total K
- 2100 ± 140 mg/kg; obliczenie autorów; w przeliczeniu na mokrą masę.[21]
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Caps; Fresh → blanched; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; sucha masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Caps; Fresh → blanched; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; mokra masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Stipes; Fresh → blanched; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; sucha masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Stipes; Fresh → blanched; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; mokra masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Whole fruiting bodies; Fresh → blanched; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; sucha masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Whole mushrooms; Fresh → blanched; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; mokra masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Whole mushrooms; Fresh → blanched; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; sucha masa
- total K
- 14000 ± 2200 mg/kg; obliczenie autorów; w przeliczeniu na suchą masę.[21]
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Caps; Fresh → blanched → pickled; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; sucha masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Caps; Fresh → blanched → pickled; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; mokra masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Stipes; Fresh → blanched → pickled; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; sucha masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Stipes; Fresh → blanched → pickled; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; mokra masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Whole fruiting bodies; Fresh → blanched → pickled; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; sucha masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Whole mushrooms; Fresh → blanched → pickled; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; mokra masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Whole mushrooms; Fresh → blanched → pickled; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; sucha masa
- total K
- 2700 ± 1000 mg/kg; obliczenie autorów; w przeliczeniu na suchą masę.[21]
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Caps; Fresh → dried (powdered) → macerated; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; sucha masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Caps; Fresh → dried (powdered) → macerated; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; mokra masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Caps; Fresh → dried (grounded) → macerated; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; sucha masa
- total K
- 3200 ± 1800 mg/kg; obliczenie autorów; w przeliczeniu na suchą masę.[21]
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Caps; Fresh → dried (grounded) → macerated; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; mokra masa
- total K
- 320 ± 180 mg/kg; obliczenie autorów; w przeliczeniu na mokrą masę.[21]
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Stipes; Fresh → dried (powdered) → macerated; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; sucha masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Stipes; Fresh → dried (powdered) → macerated; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; mokra masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Stipes; Fresh → dried (grounded) → macerated; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; sucha masa
- total K
- 1500 ± 800 mg/kg; obliczenie autorów; w przeliczeniu na suchą masę.[21]
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Stipes; Fresh → dried (grounded) → macerated; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; mokra masa
- total K
- 150 ± 80 mg/kg; obliczenie autorów; w przeliczeniu na mokrą masę.[21]
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Whole fruiting bodies; Fresh → dried (powdered) → macerated; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; sucha masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Whole mushrooms; Fresh → dried (powdered) → macerated; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; mokra masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Whole mushrooms; Fresh → dried (grounded) → macerated; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; sucha masa
- total K
- 2500 ± 1400 mg/kg; obliczenie autorów; w przeliczeniu na suchą masę.[21]
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Whole mushrooms; Fresh → dried (grounded) → macerated; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; mokra masa
- total K
- 250 ± 140 mg/kg; obliczenie autorów; w przeliczeniu na mokrą masę.[21]
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Caps; Fresh → deep frozen → blanched; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; sucha masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Caps; Fresh → deep frozen → blanched; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; mokra masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Stipes; Fresh → deep frozen → blanched; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; sucha masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Stipes; Fresh → deep frozen → blanched; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; mokra masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Whole fruiting bodies; Fresh → deep frozen → blanched; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; sucha masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Whole mushrooms; Fresh → deep frozen → blanched; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; mokra masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Whole mushrooms; Fresh → deep frozen → blanched; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; sucha masa
- total K
- 8800 ± 1200 mg/kg; obliczenie autorów; w przeliczeniu na suchą masę.[21]
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Caps; Fresh → deep frozen → blanched → pickled; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; sucha masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Caps; Fresh → deep frozen → blanched → pickled; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; mokra masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Stipes; Fresh → deep frozen → blanched → pickled; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; sucha masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Stipes; Fresh → deep frozen → blanched → pickled; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; mokra masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Whole fruiting bodies; Fresh → deep frozen → blanched → pickled; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; sucha masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Whole mushrooms; Fresh → deep frozen → blanched → pickled; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; mokra masa
Boletus edulis; zbiorczy materiał doświadczalny; Whole mushrooms; Fresh → deep frozen → blanched → pickled; proximity of the village of Osiek in the Tuchola Pinewoods, north-central Poland; 2015; sucha masa
- total K
- 3200 ± 850 mg/kg; obliczenie autorów; w przeliczeniu na suchą masę.[21]
Boletus edulis; handlowe grzyby marynowane, odsączone; commercially pickled and drained; Gdańsk; 2016; sucha masa
Boletus edulis; handlowe grzyby marynowane, odsączone; commercially pickled and drained; Gdańsk; 2016; mokra masa
Badania ekologiczne
Siedlisko, obszar i pora roku
Doświadczenie szklarniowe przeprowadzone na wyspie Bute w Szkocji potwierdziło tworzenie mikoryzy przez Imleria badia na siewkach sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris). Nasiona wysiano 20 kwietnia 2024 roku, inokulację przeprowadzono 30 lipca, a ocenę systemu korzeniowego wykonano w listopadzie. Doświadczenie obejmowało 20 siewek w każdym wariancie (do szczegółowej analizy losowano po 10), hodowanych na sterylizowanym podłożu torf–perlit–wermikulit (1:1:1), przy użyciu pojedynczego izolatu oraz trzech metod zakażania: grzybnią, zarodnikami oraz metodą łączoną.
[28]W próbach inokulacji grzybniowej stosowano wycinek agaru o powierzchni 1 cm², natomiast w wariancie zarodnikowym dawkę odpowiadającą około 0,25 g wysuszonego kapelusza na roślinę. Ocenę korzeni prowadzono na trzech poziomach głębokości (0–4 cm, 4–8 cm i 8–12 cm), analizując po trzy losowe fragmenty korzeni z każdej strefy pod mikroskopem stereoskopowym i świetlnym, z barwieniem błękitem bawełnianym w laktofenolu.
[28]Wytworzone ektomikoryzy miały długość 2–10 mm, były nierozgałęzione lub widlasto (dichotomicznie) rozgałęzione. Młode struktury były białawe, starsze ochrowe do żółtobrązowych. Obserwowano białawe ryzomorfy, gładki lub srebrzysty mufkowaty płaszczyk o budowie plektenchymatycznej oraz sieć Hartiga typu Palmetti. W strzępkach i ryzomorfach nie stwierdzono sprzążek. Tożsamość grzyba potwierdzono testem PCR specyficznym dla Imleria badia (produkt o długości 151 par zasad) w 9 niezależnych mikoryzach; korzenie kontrolne dały wynik negatywny.
[28]Średni wskaźnik kolonizacji korzeni wyniósł 7,8% dla grzybni, 4,3% dla zawiesiny zarodników oraz 7,16% dla metody łączonej. Na poszczególnych głębokościach (0–4 cm, 4–8 cm, 8–12 cm) wartości te kształtowały się odpowiednio: 11,7%, 6,3% i 5,4% przy inokulacji grzybnią; 3,3%, 6,4% i 3,2% przy inokulacji zarodnikami; 7,0%, 9,1% i 5,2% przy zastosowaniu obu metod. W grupie kontrolnej nie wykryto mikoryz Imleria badia, a sporadyczna obecność innego grzyba wyniosła średnio 1,11%, 1,33% i 0,89% (łącznie około 1%).
[28]Test Kruskala–Wallisa wykazał statystycznie istotną różnicę pomiędzy grupami inokulowanymi a kontrolą (χ² = 26,77, df = 3, p = 6,57 × 10⁻⁶). Testy Wilcoxona z poprawką Bonferroniego potwierdziły istotną kolonizację względem kontroli dla inokulum grzybniowego (p = 4 × 10⁻⁶), metody łączonej (p = 0,00077) oraz zarodników (p = 0,00031). Pomiędzy samymi metodami inokulacji nie stwierdzono istotnych różnic statystycznych (p > 0,05). Podobnie głębokość podłoża nie wpływała istotnie na poziom kolonizacji (p = 0,3497, 0,3668 i 0,9994).
[28]Czysta kultura jednego z izolatów tworzyła zaczątki owocników (primordia) na pożywkach MMN i PDA po przeniesieniu z inkubatora o temperaturze 23 °C do warunków laboratoryjnych o temperaturze 14–18 °C na okres kilku tygodni. Badania te dotyczą wczesnych etapów formowania mikoryzy i zawiązków, nie stanowiąc metody komercyjnej uprawy owocników.
[28]Analiza biogeograficzna oparta na bazie danych GBIF objęła 69 737 globalnych rekordów występowania Imleria badia i jej synonimów, z których wyselekcjonowano 34 151 rekordów europejskich zgromadzonych w latach 1970–2024 (1970–2025). Dane te reprezentują zgłoszenia obecności gatunku na stanowiskach.
[28]Siedlisko i występowanie
Potwierdzony zasięg występowania
Wszystkie obszary potwierdzone w zapisanych danych źródłowych.
| Kraj | Regiony i stanowiska | Owocnikowanie | Źródła |
|---|---|---|---|
| Czechy | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | VI–XI |
|
| Polska | Dolny Śląsk — zakres nazwany przez źródło | VI–XI |
|
Materiały
Dokumentacja badań
- Mikroskopia
- src-cms-badia[12]
- Charakterystyka smaku
- src-coford 2008-badia[13]
- Analiza ilościowa
- Saba M., Falandysz J. (2021), Environ. Sci. Pollut. Res. 28:12441–12446; DOI 10.1007/s11356-020-11147-7[21]
- Mikroskopia
- src-snowarski-badia[23]
- Mikroskopia
- src-sutara 2005[26]
- Mikroskopia
- src-thomas 2026[28]
- Próby odczynnikowe
- Próby odczynnikowe
- Próby odczynnikowe
- Próby odczynnikowe
- Badanie sprzążek
- src-zhu 2014[31]
- Mikroskopia
- src-zhu 2014[31]
- Badanie filogenetyczne
- src-zhu 2014[31]
Kolekcje zielnikowe
- S-F119691(epitype)
Szwecja; Angermanland,Nordingra; 1993-08-28; A.Strid19707
[31]- HKAS74714
Niemcy; Marburg; 2006-12-04; Z.L.YangM3
[31]- HKAS53502
Niemcy; Marburg; 2006-11-24; L.Wang4
[31]- HKAS74713
Włochy; Lazio,CaldaradiManziana/Rome; 2010-11-25; M.GelardiMG396a; 265 m n.p.m.
[31]- HKAS75797
Włochy; Lombardy,Cevo/Brescia; 2012-08-20; M.GelardiMG463a; 1750 m n.p.m.
[31]
Źródła
- Weryfikacja strukturalnych polskich wyników prawnych, 17.10.2026
- src-cms-badia
- src-coford 2008-badia
- ELI: protection
- ELI: trade
- src-gasecka 2017-access
- Saba M., Falandysz J. (2021), Environ. Sci. Pollut. Res. 28:12441–12446; DOI 10.1007/s11356-020-11147-7
- src-sf-badia
- src-snowarski-badia
- src-sotek 2025-access
- src-sutara 2005
- src-sutara 2008
- src-thomas 2026
- src-vizzini 2014
- src-zhu 2014