Przejdź do treści
JakiToGrzyb

Opieńka cebulotrzonowa

Armillaria cepistipes

Trujący
TrującyOcena autora źródła.
Wymaga obróbki
Wymaga obróbki

Ustaw lokalizację, żeby zobaczyć dane dla swojego regionu.

Opieńka cebulotrzonowa to grzyb z rodziny obrzękowcowatych (Physalacriaceae). Kapelusz ma początkowo półkolisty, później płaski z tępym garbkiem, barwy miodowożółtej lub ochrowobrązowej, pokryty drobnymi, ciemnymi łuseczkami skupionymi głównie w centrum. Blaszki są kremowe, z wiekiem rdzawocętkowane. Trzon jest cylindryczny, charakterystycznie maczugowato lub cebulowato rozdęty u podstawy, z delikatnym, wełnistym pierścieniem. Miąższ jest białawy, o łagodnym smaku i przyjemnym zapachu grzybowym.

Rozpoznawanie, siedlisko i najważniejsze różnice.

Grzybiarz

Budowa owocnika

Typ budowy
Owocnik ma kapelusz i trzon.

Kapelusz

Kształt
Kapelusz może mieć kształt stożkowaty lub płaski.
Pokrycie
Na środku kapelusza powierzchnia jest łuskowata.
Powierzchnia kapelusza jest łuskowata, także u młodych owocników.
Kolor
Kapelusz może być szarobrązowy, ochrowy, ochrowobrązowy lub czerwonobrązowy, a w wilgotnym stanie może być brązowy, jasnobrązowy lub czerwony.
Ułożenie brzegu
Brzeg kapelusza może być prosty lub zagięty do wewnątrz, u młodych owocników może być podwinięty, a u starych owocników może być odgięty ku górze.
Obrys brzegu
U starych owocników obrys brzegu jest falisty.
Ukształtowanie powierzchni brzegu
Brzeg kapelusza jest bruzdkowany.
Pokrycie brzegu
Powierzchnia brzegu kapelusza jest naga.
Średnica
Kapelusz może mieć średnicę od 20 do 150 milimetrów.
Środek
Kapelusz ma garbek.
Higrofaniczność kapelusza
Kapelusz jest higrofaniczny.

Spód kapelusza

Typ
Hymenofor ma budowę blaszkową.

Blaszki przy trzonie

Połączenie z trzonem
Blaszki są przyrośnięte do trzonu.
Profil przy trzonie
Blaszki są wycięte przy trzonie.
Zbieganie hymenoforu po trzonie
Blaszki zbiegają ząbkiem po trzonie.
Barwa
Hymenofor może być kremowy lub białawy.
Rozstaw
Blaszki są blisko rozstawione.

Trzon i podstawa

Kształt
Trzon może mieć kształt walcowaty lub zwężający się ku górze.
Podstawa
Podstawa trzonu może być maczugowata lub bulwiasta.
Kolor
U podstawy trzon może być żółty, nad pierścieniem może być białawy, a pod pierścieniem może być szarobrązowy.
Pokrycie powierzchni
Powierzchnia trzonu może być pokryta kłaczkami o barwie żółtej lub szarobrązowej lub włóknista. Elementy pokrycia trzonu mają barwę żółtą. U młodych owocników może być włóknista.
Wnętrze
U młodych owocników trzon jest pełny.
Konsystencja
Trzon jest łykowaty / odporny na rozerwanie.
Długość
Trzon może mieć długość do 100 milimetrów.
Grubość
Trzon może mieć grubość od 3 do 20 milimetrów.

Pierścień

Obecność
Pierścień występuje u tego gatunku.
Budowa
W głównym opisie gatunku pierścień może być włóknisty lub błoniasty, a w okazach o pośrednim profilu PCR-RFLP może być włóknisty i błoniasty.
Trwałość
Pierścień jest zanikający.
Barwa
Pierścień może być biały lub białawy.
Górna powierzchnia pierścienia może być biała.
Spód pierścienia może być szary.
Grubość opisowa pierścienia
Pierścień jest cienki.

Bulwa

Szerokość
Szerokość bulwy u podstawy trzonu może wynosić do 30 milimetrów.

Miąższ

Smak
Ma cierpki smak. Jest nieprzyjemny.
Ma słaby smak.
Zapach
Zapach miąższu jest grzybowy.
Grubość
Miąższ jest cienki.

Gdzie i kiedy rośnie

Siedlisko
Grzyb może występować w lasach liściastych, w lasach iglastych lub w lasach mieszanych.
Podłoże
Bezpośrednim podłożem wzrostu może być drewno zagrzebane lub martwe drewno.
Sposób wyrastania
Owocniki mogą wyrastać pojedynczo, po kilka lub w grupach.
Częstość
Gatunek jest rzadki.
Owocnikowanie
Najobficiej owocniki pojawiają się od września do października.
Owocniki mogą pojawiać się od lipca do listopada.
Obszar występowania
Potwierdzono występowanie w Polsce.

Jadalność i kuchnia

Jadalność
Trujący
Wymagana obróbka
Wymaga obróbki

Prawo

Ochrona
W Polsce nie podlega ochronie gatunkowej.
Handel
W Polsce nie jest dopuszczony do obrotu handlowego ani do produkcji przetworów grzybowych.

Z czym można pomylić

FAQ

Czym opieńka cebulotrzonowa różni się od opieńki miodowej?

Gatunek ten wyróżnia się trzonem wyraźnie maczugowatym lub bulwiasto rozdętym u podstawy, bledszym kapeluszem z drobniejszymi łuseczkami oraz delikatniejszym, mniej trwałym i wełnistym pierścieniem.

Czy opieńkę cebulotrzonową można spożywać na surowo?

Absolutnie nie, surowe owocniki zawierają substancje drażniące przewód pokarmowy i wywołują zatrucia gastryczne. Grzyby wymagają gotowania przez minimum 15 minut, a wywar należy koniecznie wylać.

Z jakimi trującymi grzybami można pomylić ten gatunek?

Najgroźniejszym sobowtórem jest trująca hełmówka jadowita o rdzawym wysypie zarodników. Można ją pomylić także z maślanką wiązkową o siarkowożółtej barwie i gorzkim smaku miąższu.

Jakie drzewa najczęściej zasiedla opieńka cebulotrzonowa?

Rośnie głównie na drewnie liściastym, wybierając dęby, buki, brzozy, olchy oraz jesiony. Sporadycznie spotyka się ją na świerkach lub sosnach, gdzie kolonizuje obumarłe pniaki bądź powalone kłody.

Dlaczego do celów kulinarnych zbiera się głównie kapelusze?

Trzony opieniek są łykowate, twarde i włókniste, przez co po usmażeniu lub ugotowaniu pozostają niesmaczne i ciężkostrawne. Młode kapelusze oferują natomiast delikatną, przyjemną w jedzeniu teksturę.

Czy opieńka cebulotrzonowa wykazuje zjawisko bioluminescencji?

Tak, jej grzybnia przerastająca butwiejące drewno potrafi emitować delikatne, zielonkawe światło w ciemności. Zjawisko to można zaobserwować nocą na spróchniałych pniakach w wilgotnych partiach lasu.

Czy opieńka cebulotrzonowa jest groźnym pasożytem drzew?

W porównaniu z opieńką miodową lub ciemną jest słabszym patogenem. Funkcjonuje głównie jako saprotrof na martwym drewnie, a żywe drzewa atakuje jedynie wtedy, gdy są one poważnie osłabione lub chore.

Jak najlepiej zakonserwować ten gatunek na zimę?

Świetną metodą konserwacji jest marynowanie obgotowanych kapeluszy w zalewie octowej. Grzyby te znakomicie nadają się również do mrożenia po wcześniejszym zblanszowaniu i dokładnym odsączeniu wody.

W jakich miesiącach przypada szczyt owocnikowania opieńki cebulotrzonowej?

Główny wysyp owocników następuje jesienią, najczęściej od połowy września do końca października. Przy sprzyjającej, ciepłej i wilgotnej pogodzie pojedyncze kępy można spotkać jeszcze w listopadzie.

Czym są czarne sznury grzybniowe widoczne pod korą drzew?

To ryzomorfy, czyli zwarte wiązki grzybni służące do transportu składników pokarmowych oraz kolonizacji kolejnych pniaków. Pozwalają one opieńce sprawnie rozprzestrzeniać się w leśnym podłożu.