Съедобный
Требует кулинарной обработки
Укажите местоположение, чтобы увидеть данные для своего региона.










Спарассис курчавый (Sparassis crispa) — это характерный паразитический и сапротрофный гриб, напоминающий банную губку или головку цветной капусты. Образует крупные шаровидные плодовые тела с сильно складчатыми, курчавыми ветвями кремовых и охристых оттенков. Вырастает почти исключительно у основания стволов старых сосен. Ценится за ореховый аромат, хрустящую текстуру и превосходные кулинарные качества.
Определение, местообитание и важнейшие отличия.
Грибник
Строение плодового тела
- Тип строения плодового тела
- Тип строения плодового тела: разветвлённый.
- Высота плодового тела
- Высота плодового тела: 100–150 mm.
- Ширина плодового тела
- Ширина плодового тела: 50–400 mm (измерение всего плодового тела).
Нижняя сторона шляпки
- Тип гименофора
- Тип гименофора: гладкий.
Ножка и основание
- Форма ножки
- Форма ножки: цилиндрический.
- Основание ножки
- Основание ножки: корневидно вытянутое.
Мякоть
- Цвет мякоти
- Цвет мякоти: белый.
Цвет мякоти: беловатая. - Тип консистенции мякоти
- Тип консистенции мякоти: восковидный.
- Запах мякоти
- Запах мякоти: грибной, приятный (всё плодовое тело).
Где и когда растёт
- Местообитание
- Местообитание: хвойный лес.
- Субстрат
- Субстрат: заглублённая древесина.
Субстрат: мёртвая древесина. - Характер роста плодовых тел
- Характер роста плодовых тел: одиночно.
- Период плодоношения
- Плодовые тела появляются с июля по октябрь.
- Ареал распространения
- Ареал распространения: подтверждено.
Съедобность и кулинария
- Вкус мякоти
- Вкус мякоти: слабый.
- Вкусовые нотки
- Вкусовые нотки: ореховый.
- Съедобность
- Съедобный
- Требуемая кулинарная обработка
- Требует кулинарной обработки
Законодательство
- Охрана
- Вид не включён в польский перечень охраняемых видов грибов.
- Торговля
- В Польше вид допущен к торговле и производству грибной продукции.
С чем можно спутать
Sparassis brevipes
Основные отличия
Спарассис короткопалый (Sparassis brevipes, син. S. nemecii) обычно светлее, от беловатого до сероватого, с более широкими, свободнее расположенными лопастями с менее кудрявыми, лопатчатыми концами с утолщенным краем. Растет у корней хвойных и лиственных деревьев: ČMS указывает преимущественно пихту, реже бук или лиственницу; Сноварский указывает дубы и пихты, а Зажиньский приводит дуб, бук, пихту, лиственницу и ель.
FAQ
Находится ли спарассис курчавый в Польше под правовой охраной?
Нет, спарассис курчавый был исключен из списка видов, подлежащих строгой охране, в 2014 году, и в настоящее время его можно законно собирать в естественных местообитаниях.
Возле каких деревьев чаще всего вырастает этот гриб?
Он растет почти исключительно у основания стволов и на корнях старых сосен, крайне редко сопутствует другим видам хвойных деревьев.
Можно ли употреблять спарассис курчавый в сыром виде?
Нет, сырые плодовые тела могут вызвать желудочно-кишечные расстройства и обязательно требуют термической обработки перед употреблением.
Как долго он сохраняет свежесть после сбора?
Благодаря плотной и хрящеватой структуре плодовое тело долговечно и в прохладном месте может сохранять свежесть вплоть до нескольких дней.
Каков на вкус спарассис курчавый?
Он отличается нежным сладковато-ореховым вкусом, смолистым ароматом и приятной упругой и хрустящей консистенцией мякоти.
В какие месяцы появляются плодовые тела?
Плодовые тела появляются в основном с августа по октябрь, реже при благоприятных погодных условиях — до ноября.
Почему так важно тщательно мыть этот гриб?
Складчатые ленты плодового тела задерживают внутри хвою, песок и лесную подстилку, которые без тщательного промывания испортят блюдо.
Пригодны ли старые плодовые тела в пищу?
Нет, более старые и темнеющие экземпляры становятся горькими, волокнистыми, жесткими и теряют желаемые вкусовые качества.
Культивируется ли спарассис курчавый в коммерческих целях?
Да, его успешно выращивают на опилочных субстратах, особенно в крупных масштабах в странах Восточной Азии.
Какую роль этот гриб играет в древостое?
Он является опасным патогеном, вызывающим бурую ядровую гниль корней и комлевой части ствола сосны.
Любитель
Названия и история
- Obowiązująca nazwa krajowa
- Siedzuń sosnowy
- Obowiązująca nazwa taksonomiczna
- Sparassis crispa
- Inne nazwy krajowe
- Szmaciak gałęzisty, Kozia broda
Наблюдения дома
Под микроскопом
- Необходимые материалы
- световой микроскоп, предметное и покровное стёкла, игла, вода, споры из спорового порошка
- Выполнение
- Перенесите иглой немного спорового порошка на стекло.
- Добавьте каплю воды, накройте покровным стеклом и рассмотрите споры.
Что искать
- Форма споры
- Форма споры: шаровидный. Форма споры: эллипсоидный.
- Поверхность споры
- Поверхность споры: гладкий.
- Размеры споры
- Длина 5,3–7,8 µm, ширина 3,2–5,7 µm.
Сравнивайте размеры после калибровки шкалы микроскопа.
Экология и распространение
- Способ питания
- Способ питания: паразитический.
Способ питания: сапротрофный.
Некулинарное применение
Помимо кулинарного применения, спарассис курчавый веками находил практическое и бытовое применение в домашнем хозяйстве и традиционной народной медицине. В прошлом высушенные губчатые фрагменты плодовых тел использовались в лесном хозяйстве и сельских усадьбах в качестве натурального впитывающего материала, а также для защиты мелких ран и ссадин благодаря их мягкости и чистоте после высушивания.
- В европейском народном промысле отвары из зрелых плодовых тел изредка применялись для окрашивания натуральной шерсти и пряжи, придавая им нежные теплые оттенки бежевого, песочного и светло-коричневого цветов.
- В традиционной восточной медицине, в частности в Японии и Корее, сушеные плодовые тела исторически использовались для приготовления укрепляющих организм тоников, рекомендуемых людям, ослабленным после перенесенных болезней.
- В настоящее время спарассис курчавый стал ценным сырьем в косметической промышленности. Получаемые из него компоненты применяются в производстве передовых антивозрастных кремов, масок и увлажняющих сывороток, где они отвечают за повышение эластичности кожи, стимулирование синтеза коллагена и регенерацию эпидермального барьера.
- Он также нашел применение в индустрии нутрицевтиков, служа основой для стандартизированных биологически активных добавок к пище в виде порошка и капсул.
История и культура
Спарассис курчавый вошел в европейскую и азиатскую лесную традицию благодаря своему необычному внешнему виду. В польских говорах и народной традиции он получил колоритные метафорические названия, такие как «козья борода», «гриб-цветная капуста», «наседка» или «лесная губка». Эти названия напрямую отражали ассоциации сельских сборщиков с клочьями шерсти, козлиной бородой или пернатым силуэтом курицы, высиживающей яйца у подножия сосны.
Первое научное описание вида появилось в конце XVIII века благодаря Якобу Кристиану Шефферу, а под современным родовым названием Sparassis его поместил в XIX веке выдающийся шведский миколог Элиас Фрис. На протяжении веков во многих регионах Центральной Европы этот гриб пользовался уважением грибников как редкий и исключительно красивый трофей, а в послевоенные периоды в некоторых странах попал под охрану видов, что дополнительно укрепило его статус лесного сокровища.
В культуре Дальнего Востока, особенно в Японии, где он известен как «ханабиратакэ» («цветочный гриб»), его складчатая форма ассоциировалась с лепестками распускающихся цветов. В местном фольклоре ему приписывали свойства, приносящие жизненную силу и гармонизирующие жизненную энергию, а его находку в горных лесах считали предвестником благополучия и здоровья.
Съедобность и безопасность
Спарассис курчавый признан первоклассным, изысканным съедобным грибом, однако для употребления в пищу пригодны исключительно молодые, упругие плодовые тела беловатой или бледно-охристой окраски. С возрастом мякоть желтеет, буреет, твердеет и приобретает выраженную неприятную горечь, которая делает его кулинарно непригодным.
Условием безопасного употребления является обязательная термическая обработка. Сырой спарассис может вызывать раздражение желудочно-кишечного тракта и несварение. Из-за сложной архитектоники плодового тела, напоминающей цветную капусту, критически важным этапом является удаление минеральных и органических загрязнений. Песок, лесная подстилка и хвоя проникают глубоко в складки, поэтому необходимо разделить плодовое тело на более мелкие фрагменты и тщательно промыть под проточной водой перед варкой или жаркой.
Вкусовые качества спарассиса курчавого исключительны: он обладает мягким ореховым привкусом с тонкой лесно-смолистой ноткой и хрустящей плотной консистенцией, которая не размягчается чрезмерно при варке. Он пользуется огромным признанием в Центральной Европе (в Польше, Германии, Чехии и Словакии). В Восточной Азии, особенно в Японии и Корее, он считается деликатесом, ценимым как за питательные свойства, так и за уникальную текстуру.
Местообитание и встречаемость
Спарассис курчавый встречается в лесах Евразии с особой концентрацией местообитаний в Центральной и Северной Европе. Встречается также в умеренных зонах Азии. В Северной Америке его замещают отдельные, близкородственные виды с похожим внешним видом. В Польше и соседних европейских странах он широко распространен, хотя на большей части территорий считается редким грибом или встречается лишь в единичных экземплярах.
Этот вид связан прежде всего с сосновыми борами и смешанными лесами с преобладанием сосен. Вырастает практически исключительно у основания стволов, на корневой шейке и на толстых корнях старых сосен, в основном сосны обыкновенной (Pinus sylvestris). Реже заселяет пни срубленных деревьев, а изредка может появляться возле других хвойных деревьев, таких как лиственницы или ели. Требует наличия спелых древостоев и водопроницаемых песчаных почв.
Сезон образования плодовых тел в Центральной Европе приходится на конец лета и осень, продолжаясь обычно с августа по октябрь, а при мягкой погоде — до начала ноября. В более теплых регионах Южной Европы плодовые тела встречаются преимущественно в более поздние осенние месяцы. В свою очередь, в Северной Европе и в горных районах период появления заметно короче и заканчивается с первыми заморозками.
Источники
- grzyby.pl Sparassis crispa browser readout
- Sparassis crispa morphology research report
Исследователь
Съедобность и кулинария
Ustalenia źródłowe: jadalność, spożycie i wykorzystanie
- Съедобность
- Съедобный — źródło oznaczenia
grzyby.pl Sparassis crispa browser readout · TRESC-15287: gatunek jadalny.
- Требуемая кулинарная обработка
- Требует кулинарной обработки
DGfM Positivliste der Speisepilze, 21.01.2024 · p.1 założenia listy po dostatecznym ogrzaniu; p.11 wpis Sparassis crispa; bez wymogu obgotowania w wodzie.
Научные названия и таксономия
- Действующее научное название
Sparassis crispa
- Прежние научные названия
- Clavaria crispa Wulfen
Masseeola crispa (Wulfen)Kuntze
Merisma crispum (Wulfen)Ehrenb.[3]
Species Fungorum uznaje nazwę Sparassis crispa (Wulfen) Fr., opublikowaną w Systema Mycologicum 1:465 w 1821 r. Gatunek należy do rodzaju Sparassis, rodziny Sparassidaceae, rzędu Polyporales, klasy Agaricomycetes, typu Basidiomycota i królestwa Fungi; szczebel między rzędem a klasą oznaczono tam Incertae sedis. Nazwa polska to siedzuń sosnowy; szmaciak gałęzisty jest utrwaloną nazwą historyczną.
[17] [21] [19]Historyczny wykaz synonimów nomenklaturowych obejmuje kombinacje oparte na różnych ujęciach autorów: Clavaria crispa Wulfen (1781), Merisma crispum (Wulfen) Ehrenb. (1818) oraz Masseeola crispa (Wulfen) Kuntze (1891). Odrębny szereg historyczny tworzą Manina crispa Scop. (1772) i Clavaria crispa (Scop.) Sacc. (1910). Wspólny epitet gatunkowy crispa w tych publikacjach nie oznacza tożsamej podstawy typizacyjnej, dlatego w literaturze zachowuje się rozróżnienie autorów i dat diagnoz.
[17]Обиходные названия разного объёма
W językach europejskich siedzuń sosnowy funkcjonuje pod wieloma barwnymi nazwami zwyczajowymi. W języku czeskim nosi nazwę kotrč kadeřavý, w niemieckim Krause Glucke. W języku katalońskim funkcjonują określenia manetes arrissades oraz peu de rata reina, w hiszpańskim clavaria rizada i seta coliflor, a w baskijskim azalore belakia. W piśmiennictwie francuskim grzyb określany jest mianem chou-fleur, morille des pins lub clavarie crêpue.
[16] [15]Naukowa nazwa rodzajowa Sparassis wywodzi się z języka greckiego od słowa oznaczającego rozdzieranie lub darcie na strzępy, co odnosi się do głęboko porozcinanych płatów owocnika. Epitet gatunkowy crispa pochodzi z łaciny i oznacza kędzierzawy lub kędzierzawioną, trafnie opisując silnie pofałdowane krawędzie listków.
[18]Объём таксона и ограничения определения
Dawne ujęcia rodzaju nie pokrywają się całkowicie z obecnym rejestrem. Aranzadi przytacza m.in. Sparassis radicata Weir (1917), Calodon floriforme Quélet oraz Helvella ramosa Schaeff. (1774) w swojej liście synonimów, natomiast aktualny wykaz Species Fungorum rozdziela S. crispa, S. radicata, S. latifolia, S. americana, S. brevipes i S. laminosa. S. nemecii wskazuje jako synonim S. brevipes, a S. crispa var. laminosa jako synonim S. laminosa. Historyczne powiązania laminosa/nemecii z brevipes w checkliście z 2003 r. zachowują datę i zakres tego opracowania.
[15] [17] [21]Analiza Wanga, Bindera, Daia i Hibbetta z 2004 r. obejmowała 32 kolekcje z 11 krajów: Australii, Kanady, Chin, Finlandii, Francji, Niemiec, Japonii, Szwajcarii, Tajlandii, Wielkiej Brytanii i USA. Porównano morfologię, jądrowe i mitochondrialne rDNA oraz RPB2, stosując analizy parsymonii o równych wagach i analizy bayesowskie, osobno i łącznie. Wyróżniono co najmniej siedem linii rozwojowych, w tym spathulata, brevipes, crispa, radicata oraz trzy wówczas nieopisane, wskazując budowę owocników, sprzążki, cystydy i wielkość zarodników jako główne cechy różnicujące.
[20]W przeglądzie Sharmy i in. (2022), obejmującym Sparassis crispa sensu lato (w tym materiały azjatyckie wiązane z S. latifolia), zarodniki opisano jako owalne, gładkie, cienkościenne, bezbarwne, nieamyloidalne, z centralną kroplą, o wymiarach 6–7,5 × 4–5 µm (wysyp białokremowy). Strzępki są monomityczne, rozgałęzione, cienkościenne, septowane, hialinowe, o szerokości 4–6 µm, ze sprzążkami. Podstawki są maczugowate, 4-zarodnikowe, ze sterygmatami o długości 2–5 µm. W hodowli na agarze dekstrozowo-ziemniaczanym (PDA, 25 °C, 15 dni) kolonia osiąga 75 mm, ma watowaty, biały do bladego spód, koncentryczne strefy gęste i luźne oraz gładki brzeg.
[18]- Zakres ujęcia taksonomicznego
Sparassis crispa (Wulfen)Fr. w europejskim ujęciu gatunku. Dawne szerokie oznaczenia i badania materiału pozaeuropejskiego pozostają przy własnych źródłach; nie stanowią automatycznego potwierdzenia tego gatunku sensu stricto. Okaz JA-CUSSTA9442 ma oznaczenie morfologiczne, bez podanego potwierdzenia DNA.
[13]
Объём названий в комплексе Sparassis crispa
Europejskiego Sparassis crispa w wąskim ujęciu nie utożsamiono z północnoamerykańskimi S. americana i S. radicata. Część dawnych oznaczeń i badań azjatyckich dotyczy szerokiego kompleksu lub S. latifolia. Tożsamość materiału konkretnych prac o uprawie i aktywności biologicznej wymaga sprawdzenia szczepu i zastosowanego ujęcia; danych innego gatunku nie przeniesiono do tabel tego wpisu.
[11]Лабораторная диагностика
Dane ustrukturyzowane
Базидии
- Пряжки
- Пряжки: присутствует. [2]
Остальные лабораторные признаки
- Гифальная система
- Гифальная система: мономитический. [2]
Споры
- Наличие придатка рубчика базидиоспоры
- Наличие придатка рубчика базидиоспоры: присутствует. [2]
- Цвет спор под микроскопом
- Цвет спор под микроскопом: гиалиновый. [2]
- Капли внутри споры
- Капли внутри споры: присутствует. [2]
- Длина споры
- Длина споры: 5,3–7,8 µm. [2]
- Отношение длины споры к ширине
- Отношение длины споры к ширине: 1,1–2,1. [2]
- Поверхность споры
- Поверхность споры: гладкий. [2]
- Объём споры
- Объём споры: 38–119 µm³. [2]
- Ширина споры
- Ширина споры: 3,2–5,7 µm. [2]
Материал и методы исследований
- Масса плодового тела
- Масса плодового тела: до 6000 g. [4]
Metody i zapisy źródłowe — Spain, Galicia, Pontevedra, Vilaboa, Chanciñas–Lago Castiñeira, 29TNG2690, 405 m; Pinus canariensis stump; collected 2019-10-21; collectors Dianora Estrada, Mariano Merino and Demetrio Merino.
Identyfikacja kropli: nierozstrzygnięta.
System strzępkowy — zapis źródłowy: „Sistema hifal monomítico.” [2]
Liczba zarodników na jednej podstawce — zapis źródłowy: „tetraspóricos; one unconditioned min–max interval 4–4.” [2]
Obecność wyrostka wnęki bazydiospory — zapis źródłowy: „Basidiosporas [...] apiculadas.” [2]
Długość podstawki — zapis źródłowy: „(35,4 -)36,5-46,4(-50,0) µm; N = 21; extrema retained.” [2]
Kształt podstawki — zapis źródłowy: „Basidios cilíndricos a claviformes; source-reported span endpoint: cilíndricos.” [2]
Kształt podstawki — zapis źródłowy: „Basidios cilíndricos a claviformes; source-reported span endpoint: claviformes.” [2]
Szerokość podstawki — zapis źródłowy: „(4,6-)5,6-7,0(-7,9) µm; N = 21; extrema retained.” [2]
Barwa zarodnika w mikroskopie — zapis źródłowy: „hialinas.” [2]
Krople wewnątrz zarodnika — zapis źródłowy: „gutuladas.” [2]
Długość zarodnika — zapis źródłowy: „(5,3 -)5,7-6,9(-7,8) µm; N = 96; outer extrema retained.” [2]
Iloraz długości i szerokości zarodnika — zapis źródłowy: „Q = (1,1 -)1,3-1,6(-2,1); N = 96; source-reported range, no extra statistic assigned.” [2]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „de globosas a elipsoidales; source-reported span endpoint: globosas.” [2]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „de globosas a elipsoidales; source-reported span endpoint: elipsoidales.” [2]
Powierzchnia zarodnika — zapis źródłowy: „lisas.” [2]
Objętość zarodnika — zapis źródłowy: „V = (38 -)49-86(-119) µm3; outer extrema retained.” [2]
Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „(3,2-)3,9-4,9(-5,7) µm; N = 96; outer extrema retained.” [2]
Образец и объём микроскопических измерений
Opis dotyczy okazu JA-CUSSTA 9442 zebranego 21 października 2019 r. na pniaku Pinus canariensis w Galicji, na wysokości 405 m. Zmierzono 21 podstawek i 96 zarodników; są to liczebności pomiarów komórek, a nie liczba badanych owocników. Podano oznaczenie morfologiczne. W przytoczonym opisie okazu nie podano medium preparatu ani potwierdzenia DNA. „Cystyd nie zaobserwowano” nie jest stwierdzeniem ich nieobecności u gatunku.
[10]Проверка распространения — охват и ограничения
Объём проверки
Перед завершением запись нужно дополнить или завершить оставшиеся проверки.
- Зарегистрированные сведения из источников ожидают решения.
Сведения, требующие уточнения: 8
Правовая основа и объём оценки
Нормы для локации: Польша
Основание сведений об охране
Nieujęty w krajowych wykazach ochrony gatunkowej grzybów rozporządzenia 2014/1408. Wykaz częściowo chronionych obejmuje odrębny gatunek Sparassis brevipes; ograniczenia terenowe pozostają odrębne.
[6]Основание сведений о торговле
Sparassis crispa jest dopuszczony do obrotu i produkcji przetworów w Polsce, załącznik1 lp.54 aktualnego tekstu 2026/258; obowiązują warunki tego rozporządzenia, w tym atest dla świeżych grzybów dziko rosnących w handlu.
[7]История охраны и действующий перечень оборота
Rozporządzenie z 2004 r. obejmowało ochroną ścisłą wszystkie gatunki rodzaju Sparassis. W obowiązujących wykazach z 2014 r. S. crispa nie figuruje, natomiast odrębny S. brevipes jest objęty ochroną częściową. Kategoria R przytaczana z czerwonej listy z 2006 r. ma charakter historycznej oceny zagrożenia i nie ustanawia obecnego zakazu zbioru. Dopuszczenie S. crispa do obrotu nie znosi wymogów atestu ani ograniczeń terenowych.
[12]Важнейшие вещества и их действие
Przegląd Sharmy i in. (2022) nad Sparassis crispa sensu lato omawia ponad 30 wyizolowanych związków, białka, lipidy, witaminy (w tym C i E), minerały (z przewagą potasu oraz zawartością fosforu i sodu), aminokwasy (z przewagą glutaminy nad asparaginą), fenole, związki indolowe (tryptaminę i melatoninę) oraz ergosterol. Zawartość rozpuszczalnego w zasadach β-glukanu (sparannu) przekracza 40% suchej masy owocnika. Wśród kwasów fenolowych wykazano m.in. kwas gentyzynowy, galusowy, protokatechowy, kawowy, o-kumarowy, syryngowy oraz kwas p-hydroksybenzoesowy w ilości 43,92 mg/100 g suchej masy.
[18]Wśród charakterystycznych metabolitów wtórnych S. crispa s. lat. wymienia się sparassol (2-hydroksy-4-metoksy-6-metylobenzoesan metylu), xanthoangelol, 4-hydroxyderricin, ubichinon-9, hanabiratakelidy A, B i C, sparalide A oraz Sparoside A. Za aromat odpowiadają m.in. 3-oktanon, DL-3-oktanol i 1-okten-3-ol. Z grzybni wyizolowano również termostabilną, alkalifilną esterazę oraz enzym fibrynolityczny wulfazę (wulfase). W badaniach proteomicznych, z użyciem elektroforezy 1D/2D-PAGE, LC-MS i sekwencjonowania N-końca, zidentyfikowano 115 białek.
[18]Frakcje β-glukanów z Sparassis (SCG, SBG, CA1, niskocząsteczkowy FHL) badano w modelach nowotworowych i immunologicznych: u myszy z mięsakiem Sarcoma 180 hamowały wzrost guza i przerzuty do płuc, a u myszy z leukopenią po cyklofosfamidzie stymulowały odnowę leukocytów. W hodowlach krwi pełnej oraz komórek PMN i PBMC indukowały produkcję cytokin (IL-6, IFN-γ, C5a, IL-8), odpowiedź Th1, aktywację komórek NK i dojrzewanie komórek dendrytycznych poprzez szlaki NF-κB i MAPK oraz hamowały angiogenezę. W testach in vitro polisacharydy wykazywały aktywność wobec ludzkich linii raka jelita (HT-29, LS180, Caco-2). W badaniu obserwacyjnym u 14 pacjentów z nowotworami, przyjmujących 300 mg proszku dziennie po immunoterapii transferem limfocytów, odnotowano poprawę jakości życia (QOL) u 9 osób w kilkumiesięcznej obserwacji.
[18]W modelach przeciwzapalnych u myszy NC/Nga z atopowym zapaleniem skóry oraz w alergicznym nieżycie nosa wodny ekstrakt zawierający 39,6% β-glukanu redukował świąd i reakcje zależne od mastocytów. W komórkach RAW264.7 stymulowanych LPS frakcja metanolowa SCF4 hamowała wydzielanie mediatorów zapalnych (Han 2019), a wyizolowany Sparoside A hamował wytwarzanie NO z wartością IC50 = 5,06 ± 0,60 µM (Wang 2019). W modelach metabolicznych: u myszy KK-Ay dieta z >0,5% proszku przez 3–6 tygodni obniżała poziom glukozy; u szczurów z cukrzycą STZ dawka 1 mg/kg m.c./dobę przez 4 tygodnie obniżała hiperglikemię, a miejscowe podanie SBG dawało 37% obkurczenia rany po 9 dniach. U szczurów SHRSP dodatek 1,5% proszku z grzyba obniżał ciśnienie tętnicze i ryzyko udaru poprzez szlak Akt/eNOS.
[18]Aktywność przeciwutleniającą ekstraktów wykazano testami DPPH, peroksydacji lipidów, siły redukującej, SOD i TAS; zawartość fenoli wynosiła 5,5 mg/g w ekstrakcie wodnym i 1,7 mg/g w metanolowym, przy czym ekstrakcja w 95 °C była wydajniejsza niż w 60 °C, a fermentacja bakteriami mlekowymi lub Meyerozyma guilliermondii podnosiła parametry testów. W testach in vitro gorący wyciąg wodny w stężeniu 1 mg/ml hamował odwrotną transkryptazę HIV-1 o 70,3%. Ekstrakt etanolowy wykazał strefę hamowania wzrostu Escherichia coli o wielkości 19,66 ± 0,88 mm; w innych próbach stwierdzono także działanie ekstraktów wobec MRSA i Candida albicans.
[18]Z kultur wgłębnych w 2% brzeczce słodowej oraz ze zbutwiałego drewna wyizolowano metabolity przeciwgrzybowe: sparassol, methyl-dihydroxy-methoxy-methylbenzoate i orselinian metylu. W modelu otyłości danio pręgowanego preparat fermentowany bakteriami mlekowymi (20 µg/g m.c./dzień przez 4 tygodnie) obniżał poziom lipidów ustrojowych i wątrobowych (p < 0,01). Genom jądrowy S. crispa s. lat. liczy 39,0 Mb i zawiera 13 157 genów (rozbieżność z Postia placenta datowana na 94 mln lat temu), a kolisty genom mitochondrialny ma 139 253 pz (26,47% GC, 73,53% AT) i koduje 47 genów (27 tRNA, 5 rRNA i 15 białkowych; gen atp6 wykazuje bliskie pokrewieństwo z S. radicata).
[18]Местообитание и встречаемость
Местообитание, регион и сезон
Siedzuń sosnowy jest pasożytem korzeni i odziomka oraz saprotrofem na martwym drewnie, przede wszystkim sosnowym. Wyrasta przy podstawach pni, z korzeni żywych sosen, przy pniakach, na ich powierzchni lub na zagrzebanym w glebie drewnie. Pozorny wzrost z ziemi wynika z obecności ukrytych korzeni lub drewna. Grzyb powoduje brunatną, kostkową zgniliznę korzeni i pnia; Zarzyński opisuje rozkład drewna sięgający do 3 m wysokości oraz żywiczny, terpentynowy zapach porażonego drewna.
[19] [16] [21] [22]Snowarski podaje sezon owocnikowania od lipca do października; Wojewoda od lipca do listopada, wyjątkowo grudnia; Zarzyński na schemacie fenologicznym od lipca do października. Czeskie ČMS podaje okres od lipca do listopada, a baskijskie Aranzadi lato i jesień. Z czeskich baz pochodzą pojedyncze rekordy z 6 stycznia 2024 r. i 7 stycznia 2023 r., a ze zbiorów Aranzadi kolekcja z Oiartzun z 10 grudnia 2008 r.
[19] [21] [22] [16] [15]Potwierdzony zasięg występowania
Wszystkie obszary potwierdzone w zapisanych danych źródłowych.
| Kraj | Regiony i stanowiska | Owocnikowanie | Источники |
|---|---|---|---|
| Польша | Нижняя Силезия — диапазон, названный источником; Беловежская пуща | VII–X |
|
Источники
- grzyby.pl Sparassis crispa browser readout
- sparassis_crispa.micobotanica.JA-CUSSTA9442.clamps
- Micobotánica-Jaén, Sparassis crispa, Año XV Nº 2 (2020), p. 49
- Sparassis crispa morphology research report
- D20141408.pdf
- D20260258.pdf
- Okaz i zakres pomiarów mikroskopowych
- Zakres nazw w kompleksie Sparassis crispa
- Historia ochrony i aktualny wykaz obrotu
- sparassis_crispa.gbif.exact
- src-aranzadi-crispa
- src-cms-crispa
- src-sf-crispa
- src-sharma 2022
- src-snowarski-crispa
- src-wang 2004-abstract
- src-wojewoda 2003
- src-zarzynski 2021