Przejdź do treści
JakiToGrzyb

Goryczak żółciowy

Tylopilus felleus

Niejadalny
Niejadalny

Ustaw lokalizację, żeby zobaczyć dane dla swojego regionu.

Goryczak żółciowy (Tylopilus felleus) to grzyb z rodziny borowikowatych, często mylony z borowikiem szlachetnym. Wyróżnia się brązowawym kapeluszem, rurkami o różowym odcieniu oraz trzonem pokrytym ciemną siateczką. Miąższ jest biały i nie zmienia barwy po uszkodzeniu, lecz ze względu na silną gorycz jest niejadalny. Gorycz nie ustępuje podczas gotowania ani suszenia, dlatego nawet jeden mały grzyb psuje całą potrawę. Rośnie od lata do jesieni w borach iglastych, często na piaszczystych glebach.

Rozpoznawanie, siedlisko i najważniejsze różnice.

Grzybiarz

Budowa owocnika

Typ budowy
Owocnik ma kapelusz i trzon.

Kapelusz

Kształt
Kapelusz może mieć kształt wypukły; u młodych owocników — półkulisty; u dojrzałych owocników — wypukły.
Pokrycie
Powierzchnia kapelusza może być zamszowa lub filcowata, a u starych owocników może być naga.
Połysk powierzchni
Powierzchnia kapelusza może być matowa, także w suchych warunkach, a w wilgotnych warunkach może być lśniąca.
Lepkość i śluzowatość
W wilgotnych warunkach powierzchnia kapelusza może być śluzowata lub lepka.
Kolor
Kapelusz może być jasnobrązowy, płowobrązowy, szarobrązowy, żółty, ochrowy lub brązowy.
Średnica
Kapelusz może mieć średnicę od 40 do 200 milimetrów.
Skórka
Skórka kapelusza jest ściągalna. Skórka oddziela się trudno.

Spód kapelusza

Typ
Hymenofor ma budowę rurkową.

Rurki przy trzonie

Połączenie z trzonem
Rurki są przyrośnięte do trzonu.
Profil przy trzonie
Rurki są wycięte przy trzonie.
Kształt porów
U młodych owocników pory mogą być okrągłe, a u dojrzałych owocników mogą być kanciaste.
Zmiana koloru
Po uszkodzeniu lub nacisku barwa porów jest rdzawa.
Naturalna barwa porów
Pory mogą być różowawe.
U młodych owocników pory mogą być białe.
Naturalna barwa rurek
U młodych owocników rurki mogą być białe.
U dojrzałych owocników rurki mogą być różowawe.

Trzon i podstawa

Kształt
Trzon może mieć kształt walcowaty lub maczugowaty, u młodych owocników może mieć kształt beczułkowaty, a u dojrzałych owocników może mieć kształt maczugowaty.
Kolor
Trzon może być oliwkowożółty, oliwkowobrązowy, żółtawy lub żółtobrązowy.
Ukształtowanie powierzchni
Powierzchnia trzonu jest siateczkowata.
Konsystencja
Trzon jest włóknisty.
Długość
Trzon może mieć długość od 40 do 150 milimetrów.
Grubość
Trzon może mieć grubość od 20 do 60 milimetrów.

Miąższ

Barwa
Miąższ jest biały.
Twardość i zwartość
Miąższ może być zwarty, a u dojrzałych owocników może być miękki.
Smak
Może mieć intensywnie gorzki lub gorzki smak.
Zmiana koloru
Po uszkodzeniu miąższ nie zmienia barwy.
Zapach
Zapach miąższu jest słaby.

Gdzie i kiedy rośnie

Siedlisko
Grzyb może występować w lasach iglastych lub w lasach liściastych.
Podłoże
Bezpośrednim podłożem wzrostu może być gleba.
Sposób wyrastania
Owocniki mogą wyrastać pojedynczo lub po kilka.
Owocnikowanie
Owocniki mogą pojawiać się od czerwca do listopada.

Jadalność i kuchnia

Smak po obróbce cieplnej
Podczas obróbki cieplnej występuje gorzki smak nie zanika podczas suszenia ani podczas gotowania.
Jadalność
Niejadalny

Prawo

Ochrona
Goryczak żółciowy nie figuruje w polskich wykazach grzybów objętych ochroną gatunkową.
Handel
Goryczak żółciowy nie figuruje w polskim wykazie gatunków dopuszczonych do obrotu lub produkcji przetworów grzybowych.

Z czym można pomylić

1 / 4

FAQ

Czy goryczak żółciowy jest grzybem jadalnym?

Nie, jest to grzyb niejadalny. Choć nie zawiera silnych toksyn niebezpiecznych dla życia, ma wyjątkowo gorzki i piekący smak, który całkowicie dyskwalifikuje go ze spożycia kulinarnego.

Jak najłatwiej odróżnić goryczaka żółciowego od borowika szlachetnego?

Goryczak ma u dojrzałych owocników różowawy hymenofor oraz ciemną, wypukłą siateczkę na trzonie. U borowika szlachetnego rurki żółkną lub zielenieją, a siateczka jest biała na ciemniejszym tle.

Czy gorycz z goryczaka żółciowego znika po ugotowaniu lub ususzeniu?

Nie, gorycz goryczaka żółciowego jest trwała i nie ustępuje pod wpływem gotowania, smażenia, marynowania ani suszenia. Nawet jeden mały kawałek trwale psuje smak całej przygotowywanej potrawy.

Dlaczego goryczak żółciowy bywa potocznie nazywany szatanem?

Nazwa ta wynika z powszechnego błędu językowego zbieraczy. Prawdziwy borowik szatański to rzadki, silnie trujący grzyb o czerwonym trzonie i porach, rosnący głównie na glebach wapiennych.

Czy spożycie goryczaka żółciowego grozi zatruciem?

Grzyb nie zawiera śmiertelnych toksyn, jednak zjedzenie potrawy z jego udziałem może wywołać podrażnienie przewodu pokarmowego, mdłości lub wymioty wywołane silnymi substancjami goryczkowymi.

W jakich lasach i na jakim podłożu najczęściej rośnie goryczak żółciowy?

Występuje przede wszystkim w lasach iglastych i mieszanych, szczególnie pod sosnami i świerkami. Preferuje kwaśne, ubogie i piaszczyste gleby; często rośnie też przy butwiejących pniakach.

W jakich miesiącach można spotkać owocniki goryczaka żółciowego?

Owocniki pojawiają się zazwyczaj od czerwca do października, a szczyt ich wyrastania przypada na miesiące letnie oraz wczesną jesień, równolegle z okresem zbioru borowików szlachetnych.

Czy próba smakowa surowego miąższu pozwala rozpoznać ten gatunek?

Tak, dotknięcie czubkiem języka odrobiny miąższu pozwala natychmiast wyczuć intensywną gorycz. Taki test jest powszechnie stosowany przez grzybiarzy w przypadku wątpliwości w terenie.