Niejadalny
Ustaw lokalizację, żeby zobaczyć dane dla swojego regionu.











Goryczak żółciowy (Tylopilus felleus) to grzyb z rodziny borowikowatych, często mylony z borowikiem szlachetnym. Wyróżnia się brązowawym kapeluszem, rurkami o różowym odcieniu oraz trzonem pokrytym ciemną siateczką. Miąższ jest biały i nie zmienia barwy po uszkodzeniu, lecz ze względu na silną gorycz jest niejadalny. Gorycz nie ustępuje podczas gotowania ani suszenia, dlatego nawet jeden mały grzyb psuje całą potrawę. Rośnie od lata do jesieni w borach iglastych, często na piaszczystych glebach.
Rozpoznawanie, siedlisko i najważniejsze różnice.
Grzybiarz
Budowa owocnika
- Typ budowy
- Owocnik ma kapelusz i trzon.
Kapelusz
- Kształt
- Kapelusz może mieć kształt wypukły; u młodych owocników — półkulisty; u dojrzałych owocników — wypukły.
- Pokrycie
- Powierzchnia kapelusza może być zamszowa lub filcowata, a u starych owocników może być naga.
- Połysk powierzchni
- Powierzchnia kapelusza może być matowa, także w suchych warunkach, a w wilgotnych warunkach może być lśniąca.
- Lepkość i śluzowatość
- W wilgotnych warunkach powierzchnia kapelusza może być śluzowata lub lepka.
- Kolor
- Kapelusz może być jasnobrązowy, płowobrązowy, szarobrązowy, żółty, ochrowy lub brązowy.
- Średnica
- Kapelusz może mieć średnicę od 40 do 200 milimetrów.
- Skórka
- Skórka kapelusza jest ściągalna. Skórka oddziela się trudno.
Spód kapelusza
- Typ
- Hymenofor ma budowę rurkową.
Rurki przy trzonie
- Połączenie z trzonem
- Rurki są przyrośnięte do trzonu.
- Profil przy trzonie
- Rurki są wycięte przy trzonie.
- Kształt porów
- U młodych owocników pory mogą być okrągłe, a u dojrzałych owocników mogą być kanciaste.
- Zmiana koloru
- Po uszkodzeniu lub nacisku barwa porów jest rdzawa.
- Naturalna barwa porów
- Pory mogą być różowawe.
U młodych owocników pory mogą być białe. - Naturalna barwa rurek
- U młodych owocników rurki mogą być białe.
U dojrzałych owocników rurki mogą być różowawe.
Trzon i podstawa
- Kształt
- Trzon może mieć kształt walcowaty lub maczugowaty, u młodych owocników może mieć kształt beczułkowaty, a u dojrzałych owocników może mieć kształt maczugowaty.
- Kolor
- Trzon może być oliwkowożółty, oliwkowobrązowy, żółtawy lub żółtobrązowy.
- Ukształtowanie powierzchni
- Powierzchnia trzonu jest siateczkowata.
- Konsystencja
- Trzon jest włóknisty.
- Długość
- Trzon może mieć długość od 40 do 150 milimetrów.
- Grubość
- Trzon może mieć grubość od 20 do 60 milimetrów.
Miąższ
- Barwa
- Miąższ jest biały.
- Twardość i zwartość
- Miąższ może być zwarty, a u dojrzałych owocników może być miękki.
- Smak
- Może mieć intensywnie gorzki lub gorzki smak.
- Zmiana koloru
- Po uszkodzeniu miąższ nie zmienia barwy.
- Zapach
- Zapach miąższu jest słaby.
Gdzie i kiedy rośnie
- Siedlisko
- Grzyb może występować w lasach iglastych lub w lasach liściastych.
- Podłoże
- Bezpośrednim podłożem wzrostu może być gleba.
- Sposób wyrastania
- Owocniki mogą wyrastać pojedynczo lub po kilka.
- Owocnikowanie
- Owocniki mogą pojawiać się od czerwca do listopada.
- Obszar występowania
Jadalność i kuchnia
- Smak po obróbce cieplnej
- Podczas obróbki cieplnej występuje gorzki smak nie zanika podczas suszenia ani podczas gotowania.
- Jadalność
- Niejadalny
Prawo
- Ochrona
- Goryczak żółciowy nie figuruje w polskich wykazach grzybów objętych ochroną gatunkową.
- Handel
- Goryczak żółciowy nie figuruje w polskim wykazie gatunków dopuszczonych do obrotu lub produkcji przetworów grzybowych.
Z czym można pomylić

Borowik szlachetny
Boletus edulis
Najważniejsze różnice
Borowik szlachetny (Boletus edulis) przypomina młodego goryczaka pokrojem i brązowym kapeluszem. Różni się jednak jaśniejszym, początkowo białym trzonem pokrytym delikatną, jasną siateczką (widoczną głównie w jego górnej części). Ponadto rurki i pory borowika szlachetnego z wiekiem zmieniają barwę z białej na żółtozieloną i oliwkowozieloną, podczas gdy u goryczaka różowieją.

Jerzy Opioła · CC BY-SA 4.0
Korekta kolorów: Selso, 2020 (wersja źródłowa).
Źródło zdjęcia · CC BY-SA 4.0Podgrzyb brunatny
Imleria badia
Najważniejsze różnice
Podgrzyb brunatny (Imleria badia) bywa mylony z młodymi, ciemniejszymi owocnikami goryczaka żółciowego. Podgrzyb ma jednak żółtawe rurki (u goryczaka są białe do różowawych), a trzon pozbawiony jest grubej, ciemnej siatki o wypukłych oczkach, charakterystycznej dla goryczaka.

George Chernilevsky · Public domain
Bez zmian względem zachowanego oryginału.
Źródło zdjęcia · Public domainBorowik usiatkowany
Boletus reticulatus
Najważniejsze różnice
Goryczak żółciowy (Tylopilus felleus) jest grzybem niejadalnym z powodu silnie gorzkiego smaku miąższu. Jego pory u młodych owocników są białawe, z wiekiem stają się cielistoróżowe, a trzon pokrywa wypukła, gruba siatka o ciemnej, brązowej barwie. U borowika usiatkowanego dojrzały hymenofor ma barwę żółtozieloną do oliwkowozielonej, smak jest łagodny, a siateczka na trzonie pozostaje przeważnie wyraźnie jaśniejsza od jego tła.
Koźlarz babka
Leccinum scabrum
Najważniejsze różnice
Koźlarz babka (Leccinum scabrum) może przypominać starsze, wyrośnięte owocniki goryczaka. Odróżnia się białymi rurkami pozbawionymi różowego odcienia oraz trzonem pokrytym ciemnymi łuseczkami, bez żółtawego tła i bez siatki.
FAQ
Czy goryczak żółciowy jest grzybem jadalnym?
Nie, jest to grzyb niejadalny. Choć nie zawiera silnych toksyn niebezpiecznych dla życia, ma wyjątkowo gorzki i piekący smak, który całkowicie dyskwalifikuje go ze spożycia kulinarnego.
Jak najłatwiej odróżnić goryczaka żółciowego od borowika szlachetnego?
Goryczak ma u dojrzałych owocników różowawy hymenofor oraz ciemną, wypukłą siateczkę na trzonie. U borowika szlachetnego rurki żółkną lub zielenieją, a siateczka jest biała na ciemniejszym tle.
Czy gorycz z goryczaka żółciowego znika po ugotowaniu lub ususzeniu?
Nie, gorycz goryczaka żółciowego jest trwała i nie ustępuje pod wpływem gotowania, smażenia, marynowania ani suszenia. Nawet jeden mały kawałek trwale psuje smak całej przygotowywanej potrawy.
Dlaczego goryczak żółciowy bywa potocznie nazywany szatanem?
Nazwa ta wynika z powszechnego błędu językowego zbieraczy. Prawdziwy borowik szatański to rzadki, silnie trujący grzyb o czerwonym trzonie i porach, rosnący głównie na glebach wapiennych.
Czy spożycie goryczaka żółciowego grozi zatruciem?
Grzyb nie zawiera śmiertelnych toksyn, jednak zjedzenie potrawy z jego udziałem może wywołać podrażnienie przewodu pokarmowego, mdłości lub wymioty wywołane silnymi substancjami goryczkowymi.
W jakich lasach i na jakim podłożu najczęściej rośnie goryczak żółciowy?
Występuje przede wszystkim w lasach iglastych i mieszanych, szczególnie pod sosnami i świerkami. Preferuje kwaśne, ubogie i piaszczyste gleby; często rośnie też przy butwiejących pniakach.
W jakich miesiącach można spotkać owocniki goryczaka żółciowego?
Owocniki pojawiają się zazwyczaj od czerwca do października, a szczyt ich wyrastania przypada na miesiące letnie oraz wczesną jesień, równolegle z okresem zbioru borowików szlachetnych.
Czy próba smakowa surowego miąższu pozwala rozpoznać ten gatunek?
Tak, dotknięcie czubkiem języka odrobiny miąższu pozwala natychmiast wyczuć intensywną gorycz. Taki test jest powszechnie stosowany przez grzybiarzy w przypadku wątpliwości w terenie.
Miłośnik
Spód kapelusza
- Długość rurek
- Rurki mogą mieć długość od 15 do 20 milimetrów.
Nazwy i historia
- Obowiązująca nazwa taksonomiczna
- Tylopilus felleus (Bull.) P. Karst.
- Pozostałe nazwy
- goryczak żółciowy, goryczak
Obserwacje w domu
Wysyp zarodników
- Potrzebne materiały
- świeży, dojrzały kapelusz, kartka papieru, szklanka lub miseczka, woda
- Czas
- 2–24 h
- Wykonanie
- Połóż kapelusz spodem na papierze.
- Dodaj kroplę wody na wierzch i przykryj.
- Po 2–24 godzinach podnieś kapelusz i obejrzyj osad.
Czego szukać
- Barwa wysypu
- Wysyp zarodników może mieć barwę różową lub brązową.
- Odcień wysypu
- Może występować cielistoróżowy lub różowobrązowy odcień.
Pod mikroskopem
- Potrzebne materiały
- mikroskop świetlny, szkiełko podstawowe i nakrywkowe, igła, woda, zarodniki z wysypu
- Wykonanie
- Przenieś igłą odrobinę wysypu na szkiełko.
- Dodaj kroplę wody, przykryj szkiełkiem i obejrzyj zarodniki.
Czego szukać
- Kształt zarodnika
- Zarodnik może mieć kształt elipsoidalny lub wrzecionowaty.
- Powierzchnia zarodnika
- W obserwacjach mikroskopowych powierzchnię zarodnika opisywano jako gładką.
- Wymiary
- Zarodnik może mieć długość od 10 do 16 mikrometrów i szerokość od 3,5 do 5 mikrometrów.
Wymiary porównuj po skalibrowaniu skali mikroskopu.
Ekologia i rozmieszczenie
- Odczyn gleby
- Preferuje gleby kwaśne.
- Gleba
- Może preferować gleby piaszczyste lub gliniaste.
- Żyzność gleby
- Preferuje gleby ubogie.
- Drzewa iglaste w otoczeniu
- W otoczeniu rosną sosny i świerki.
Historia i kultura
Historia poznania i naukowej dokumentacji tego gatunku wiąże się bezpośrednio z ewolucją systematyki grzybów rurkowych. Gatunek został pierwotnie opisany w 1788 roku przez francuskiego mykologa Jeana Baptiste'a Bulliarda pod nazwą Boletus felleus. W 1881 roku fiński badacz Petter Adolf Karsten przeniósł go do rodzaju Tylopilus, co stanowi kluczowy punkt w historii jego nomenklatury odnotowany w bazach taksonomicznych, takich jak Index Fungorum. Epitet gatunkowy felleus wywodzi się z łacińskiego słowa fel (żółć), co bezpośrednio odnosi się do skrajnej, przenikliwej goryczy miąższu, opisywanej w literaturze mykologicznej (m.in. w pracach Irmgard Krisai-Greilhuber) wraz z cechą różowienia rurek. Bazy taksonomiczne, w tym EPPO Global Database, dokumentują powiązanie naukowej nazwy z licznymi odpowiednikami w językach europejskich (np. polski goryczak żółciowy czy niemiecki Gallenröhrling), w których konsekwentnie utrwalił się motyw żółci lub goryczy jako trwałe świadectwo kulturowej percepcji tego grzyba w nomenklaturze.
Jadalność i bezpieczeństwo
Goryczak żółciowy jest grzybem niejadalnym z powodu wyjątkowo silnej i piekącej goryczy miąższu. Gorycz ta jest trwała i nie znika pod wpływem żadnych zabiegów kulinarnych, takich jak obgotowywanie, smażenie, marynowanie czy suszenie – nawet niewielki fragment owocnika całkowicie psuje smak całej potrawy. Choć gatunek ten nie zawiera śmiertelnych toksyn uszkadzających narządy, jego spożycie może prowadzić do dolegliwości żołądkowo-jelitowych, nudności i wymiotów wywołanych działaniem drażniących substancji goryczkowych. Z powodu podobieństwa bywa często mylony z borowikiem szlachetnym.
Siedlisko i występowanie
Tylopilus felleus jest gatunkiem szeroko rozprzestrzenionym w strefie umiarkowanej półkuli północnej, powszechnie spotykanym w Europie, a także w Azji i Ameryce Północnej. Zasiedla głównie lasy iglaste oraz mieszane, zdecydowanie rzadziej czyste drzewostany liściaste. Pod względem troficznym jest grzybem ektomikoryzowym, tworzącym związki przede wszystkim z sosnami (Pinus) oraz świerkami (Picea), chociaż bywa spotykany także w sąsiedztwie buków i dębów. W obserwacjach terenowych owocniki notuje się na kwaśnych, piaszczystych, jałowych glebach leśnych, a także bezpośrednio na mocno rozłożonym drewnie, w tym na próchniejących pniakach drzew iglastych oraz w ściółce; obecność owocników na takim podłożu jest cechą mikrosiedliskową i nie dowodzi odżywiania się samym drewnem. W Europie Środkowej, zgodnie z udokumentowanym zakresem w tabelach dla Polski, owocniki pojawiają się w okresie od czerwca do listopada (VI–XI).
Źródła
- src-cms-felleus
- src-naturalis-felleus
- src-snowarski-felleus
Badacz
Jadalność i kuchnia
Ustalenia źródłowe: jadalność, spożycie i wykorzystanie
- Jadalność
- Niejadalny — źródło oznaczenia
Źródło bez opisu bibliograficznego · Own Tylopilus felleus account: Kapelusz / Trzon / zarodniki / występowanie / jadalne; compared species excluded.
Źródło bez opisu bibliograficznego · Popis / Výskyt / Kuchyňské využití; only the focal species paragraph, excluding compared species and var. alutarius.
Nazwy naukowe i taksonomia
- Obowiązująca nazwa naukowa
Tylopilus felleus (Bull.) P. Karst.
- Dawne nazwy naukowe
- 1788 [1787–88] — Boletus felleus Bull.
1815 — Boletus alutarius Fr.
1825 — Boletus felleus var. roseus Pers.
1844 — Boletus alutarius Rostk.
1882 — Tylopilus felleus var. alutarius (Fr.) P. Karst.
1882 — Tylopilus felleus var. fuscescens P. Karst.
1886 — Dictyopus felleus (Bull.) Quél.
1889 — Boletus felleus var. obesus Peck
1898 — Suillus alutarius (Fr.) Kuntze
1898 — Suillus felleus (Bull.) Kuntze
1898 [1900] — Tylopilus alutarius (Fr.) Henn.
1936 — Boletus felleus f. plumbeoviolaceus Snell
1965 [1964] — Boletus felleus var. alutarius (Fr.) J. Blum
1971 — Tylopilus felleus var. uliginosus A.H. Sm. & Thiers
1986 — Boletus felleus f. albiceps Kauffman & Snell
1986 — Boletus felleus f. rubrobrunneus Snell[5]
Goryczak żółciowy nosi nazwę naukową Tylopilus felleus (Bull.) P. Karst. Należy do rodziny borowikowatych (Boletaceae) i rzędu Boletales w obrębie podklasy Agaricomycetidae, klasy Agaricomycetes, typu Basidiomycota oraz królestwa Fungi. W bazie Species Fungorum nazwa ta jest zarejestrowana jako aktualna pod numerem rekordu 122480.
[5]Kombinację Tylopilus felleus opublikował Petter Adolf Karsten w 1881 r. na łamach „Revue Mycologique, Toulouse” (t. 3, nr 9, s. 16). Jej bazonimem jest Boletus felleus Bull., opisany przez Jeana Baptiste’a Bulliarda w „Herbier de la France” (t. 8, tabl. 379), gdzie rejestr wskazuje datę 1788 z adnotacją [1787–88]. Są to daty dwóch odrębnych aktów nomenklatorycznych.
[5]W rejestrach mykologicznych odnotowano 16 synonimów tego gatunku, obejmujących różne rangi systematyczne oraz datowania:
- Boletus felleus Bull., Herb. Fr. (Paris) 8: pl. 379 (1788) [1787-88]
- Dictyopus felleus (Bull.) Quél., Enchiridion Fungorum in Europa media et praesertim in Gallia Vigentium: 159 (1886)
- Suillus felleus (Bull.) Kuntze, Revis. gen. pl. (Leipzig) 3(3): 535 (1898)
- Boletus alutarius Fr., Observ. mycol. (Havniae) 1: 115 (1815)
- Tylopilus felleus var. alutarius (Fr.) P. Karst., Bidr. Känn. Finl. Nat. Folk 37: 3 (1882)
- Tylopilus alutarius (Fr.) Henn., in Engler & Prantl, Nat. Pflanzenfam., Teil. I (Leipzig) 1(1**): 190 (1898) [1900]
- Suillus alutarius (Fr.) Kuntze, Revis. gen. pl. (Leipzig) 3(3): 535 (1898)
- Boletus felleus var. alutarius (Fr.) J. Blum, Bull. Soc. Mycol. France 80(3): 297 (1965) [1964]
- Boletus felleus var. roseus Pers., Mycologia Europaea (Erlanga) 2: 136 (1825)
- Boletus alutarius Rostk., in Sturm, Deutschl. Fl., 3 Abt. (Pilze Deutschl.) [5](23/24): 131 (1844)
- Tylopilus felleus var. fuscescens P. Karst., Bidr. Känn. Finl. Nat. Folk 37: 2 (1882)
- Boletus felleus var. obesus Peck, Bull. N.Y. St. Mus. 2(no. 8): 154 (1889)
- Boletus felleus f. plumbeoviolaceus Snell, Mycologia 28(5): 465 (1936)
- Tylopilus felleus var. uliginosus A.H. Sm. & Thiers, Boletes of Michigan (Ann Arbor): 114 (1971)
- Boletus felleus f. albiceps Kauffman & Snell, in Wolfe, Mycologia 78(1): 24 (1986)
- Boletus felleus f. rubrobrunneus Snell, in Wolfe, Mycologia 78(1): 24 (1986)
W wykazie tym nazwa Boletus alutarius została użyta dwukrotnie przez różnych autorów (Friesa w 1815 r. oraz Rostkoviusa w 1844 r.).
[5]Diagnostyka laboratoryjna
Dane ustrukturyzowane
Zarodniki
Materiał i metody badań
Metody i zapisy źródłowe — Named focal-species atlas spore account; collection identity and material preparation are not reported.
Pochodzenie materiału: nieokreślona w źródle.
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „10–16 × 3.5–5 µm; separate length and width axes, no N inferred.” [1]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „úzce vřetenovité až téměř válcovité; fusiform core retained, near-cylindrical qualifier separately documented.” [1]
Metody i zapisy źródłowe — Named focal-species atlas spore account; collection identity and material preparation are not reported.
Pochodzenie materiału: nieokreślona w źródle.
Kształt zarodnika; Powierzchnia zarodnika — zapis źródłowy: „wrzecionowate lub elipsoidalne; gładkie” [6]
Weryfikacja występowania — zakres i ograniczenia
Materiał: Pierwotna polska kolekcja autora atlasu.
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Data przeglądu: 21.10.2026.
Ograniczenia: Źródłowe oznaczenie i zakres pojęcia zachowano. Nie zadeklarowano nowego badania okazów ani odczytu wszystkich publikacji cytowanych przez źródło.
[6]Zakres opracowania
Przed ukończeniem rekord wymaga uzupełnienia lub rozliczenia.
- Poszukiwanie regionów występowania wymaga rozliczenia.
- Powiązania wcześniejszych ustaleń wymagają ponownego sprawdzenia.
- Nowe źródła wymagają rozliczenia informacji napotkanych podczas przeglądu.
Podstawa prawna i zakres oceny
Przepisy dla lokalizacji: Polska
Najważniejsze substancje i ich działanie
Badania nad właściwościami biologicznymi ekstraktów z owocników Tylopilus felleus i Suillellus rubrosanguineus opublikowali I. Šušaníková, M. Kvasnicová, A. Brzková, O. Ďuriška oraz P. Mučaji w czasopiśmie „Interdisciplinary Toxicology” (2018, t. 11, nr 3, s. 204–208, DOI: 10.2478/intox-2018-0018). Praca obejmowała testy na liniach komórkowych oraz jakościową analizę fitochemiczną.
[7]W procedurze laboratoryjnej wysuszone owocniki sproszkowano i poddano dwutygodniowej ekstrakcji w 96% etanolu lub stężonym chloroformie z okresowym wstrząsaniem. Następnie rozpuszczalniki odparowano pod zmniejszonym ciśnieniem, a suche ekstrakty rozpuszczono w DMSO i zamrożono w −20 °C. Osobno traktowano rurki hymenoforu oraz kapelusze z trzonami.
[7]W doświadczeniu przygotowano cztery frakcje ekstraktów Tylopilus felleus:
- TylEtCap – ekstrakt etanolowy (96% etanol) z kapeluszy i trzonów łącznie,
- TylEtTub – ekstrakt etanolowy (96% etanol) z rurek hymenoforu,
- TylChCap – ekstrakt chloroformowy (stężony chloroform) z kapeluszy i trzonów łącznie,
- TylChTub – ekstrakt chloroformowy (stężony chloroform) z rurek hymenoforu.
Testy prowadzono na mysich fibroblastach zarodkowych NIH-3T3 oraz ludzkich komórkach gruczolakoraka piersi MCF-7. Linie hodowano w pożywce DMEM z dodatkiem 10% surowicy płodowej bydła (FBS), penicyliny (100 IU/ml) i streptomycyny (100 µg/ml) w temperaturze 37 °C, w wilgotnej atmosferze z zawartością 5% CO₂, pasażując komórki dwa razy w tygodniu.
[7]Komórki wysiewano na płytki 96-dołkowe w gęstości 10 000 komórek na dołek w 100 µl medium. Po 24 godzinach inkubacji dodawano ekstrakty w stężeniach od 6,25 do 100 µg/ml (końcowe stężenie DMSO nie przekraczało 0,1%), stosując kwercetynę (6,25–50 µg/ml) jako substancję referencyjną. Po dobie dodawano odczynnik MTT (0,4 mg/ml), inkubowano przez 4 godziny, po czym rozpuszczano powstalcy formazan w czystym DMSO i mierzono absorbancję przy 570 nm czytnikiem Tecan Infinite M200.
[7]Test MTT opierał się na redukcji soli tetrazoliowej do barwnego formazanu, co stanowi wskaźnik aktywności metabolicznej i żywotności komórek. Wyniki opracowano jako średnie z błędem standardowym (SEM) dla trzech powtórzeń analitycznych, porównując je testem t-Studenta.
[7]W wyższych stężeniach wszystkie cztery ekstrakty goryczaka powodowały statystycznie istotny spadek redukcji MTT w linii MCF-7 (p<0,05 lub p<0,01), co autorzy określili jako łagodną cytotoksyczność. Z kolei w linii mysiej NIH-3T3 wyższe stężenia ekstraktów z rurek (zarówno etanolowego, jak i chloroformowego) powodowały wzrost wskaźnika żywotności, a ekstrakty z kapeluszy i trzonów nieznacznie stymulowały metabolizm komórek.
[7]Zależność odpowiedzi od stężenia przedstawiono graficznie na rycinie 2 w pracy, zestawiając słupki dla linii nowotworowej MCF-7 oraz kontrolnej NIH-3T3 z poziomami istotności statystycznej (* p<0,05, p<0,01, * p<0,001). Autorzy nie wyznaczyli dla badanych frakcji wartości IC₅₀.
[7]W badaniu porównawczym trzy ekstrakty krwistoborowika (Suillellus rubrosanguineus – SuiEtCap, SuiEtTub i SuiChTub) silniej obniżały aktywność metaboliczną obu linii komórkowych bez istotnego zróżnicowania między nimi, natomiast kontrolna kwercetyna działała wyraźniej na fibroblasty NIH-3T3 niż na komórki MCF-7.
[7]W celu wykrycia obecności alkaloidów przeprowadzono próbę Dragendorffa. Frakcje chloroformowe po rozpuszczeniu w chloroformie wytrząsano z 0,5 M kwasem siarkowym i poddawano reakcji z odczynnikiem w fazie wodnej. Frakcje etanolowe rozpuszczano w eterze z dodatkiem 15% amoniaku, ekstrahowano 0,1 M kwasem solnym i traktowano kilkoma kroplami odczynnika Dragendorffa. Jako kontrole pozytywne posłużyły wyciągi z pokrzyku wilczej jagody (Atropa bella-donna) oraz chinowca (Cinchona succirubra).
[7]Reakcja z odczynnikiem Dragendorffa dała we wszystkich badanych ekstraktach wynik dodatni w postaci pomarańczowoczerwonego osadu. W przypadku frakcji etanolowych goryczaka (TylEtCap i TylEtTub) reakcja była silna (*), natomiast we frakcjach chloroformowych (TylChCap i TylChTub) umiarkowana (). Podobne nasilenie wykazano dla ekstraktów Suillellus rubrosanguineus (SuiEtCap i SuiEtTub – silna, SuiChTub – umiarkowana).
[7]Dodatni wynik próby Dragendorffa wskazuje na jakościową obecność związków o charakterze alkaloidowym w owocnikach goryczaka. W pracy nie prowadzono jednak izolacji ani identyfikacji konkretnych cząsteczek, nie określono ich zawartości ilościowej ani nie powiązano ich bezpośrednio ze spadkiem żywotności komórek w teście MTT.
[7]W dyskusji naukowej autorzy odnieśli się do wcześniejszych doniesień o tylopilanie – polisacharydzie z grupy β-glukanów wyizolowanym z Tylopilus felleus, który w badaniach Grzybka i współpracowników z 1994 r. testowano na komórkach mięsaka Crockera 180-TG w zakresie stężeń 37,5–300 µg/ml.
[7]Autorzy wspomnieli także o innych grzybowych β-glukanach, takich jak lentinan z twardnika japońskiego (Lentinus edodes), sugerując celowość dalszych badań nad oczyszczonymi frakcjami goryczaka w modelach wspomagających terapię nowotworową. Praca miała jednak charakter wstępnych badań laboratoryjnych in vitro i nie obejmowała testów klinicznych ani schematów leczniczych.
[7]Siedlisko i występowanie
Siedlisko, obszar i pora roku
W Czechach gatunek występuje obficie od czerwca do października, na obszarach od nizin po tereny górskie. Rośnie w lasach iglastych i liściastych na podłożu kwaśnym, wykazując stosunkowo dużą odporność na suchszą aurę.
[1]Okazy badane przez zespół Šušaníkovej zebrano 19 czerwca 2016 r. w miejscowości Holubičky na Nizinie Zahorskiej na Słowacji. Grzyby rosły w trawie pod sosnami w lesie iglastym; zbiór przeprowadził Drahomír Ďuriška, a oznaczenia dokonał Ondrej Ďuriška.
[7]Goryczak żółciowy jest szeroko rozprzestrzeniony na półkuli północnej, a na Słowacji należy do pospolitych grzybów leśnych, spotykanych w drzewostanach iglastych.
[7]Potwierdzony zasięg występowania
Wszystkie obszary potwierdzone w zapisanych danych źródłowych.
| Kraj | Regiony i stanowiska | Owocnikowanie | Źródła |
|---|---|---|---|
| Polska | Lasowice koło Milicza | VI–XI |
|
Źródła
- src-cms-felleus
- src-eli-protection-2014
- src-eli-trade-2026
- src-sf-felleus
- src-snowarski-felleus
- src-susanikova 2018
- tylopilus_felleus.archived-profile
- tylopilus_felleus.legal-status-verification.20261015