Niejadalny
Ustaw lokalizację, żeby zobaczyć dane dla swojego regionu.


Łuskwiak wierzbolubny to nadrzewny grzyb saprotroficzny i pasożytniczy, wyrastający w kępach na pniach drzew liściastych, zwłaszcza wierzb, topoli i buków. Charakteryzuje się złocistożółtym lub rdzawym, śluzowatym kapeluszem z rdzawobrązowymi, przylegającymi łuskami oraz włóknistym trzonem z nietrwałą strefą pierścieniową. Występuje od późnego lata do jesieni, nierzadko wysoko w koronach drzew.
Rozpoznawanie, siedlisko i najważniejsze różnice.
Grzybiarz
Budowa owocnika
- Typ budowy
- Owocnik ma kapelusz i trzon.
Kapelusz
- Kształt
- U młodych owocników kapelusz może mieć kształt półkulisty lub stożkowaty; u dojrzałych owocników — wypukły.
- Pokrycie
- Powierzchnia kapelusza jest łuskowata, włóknista i filcowata.
- Połysk powierzchni
- W suchych warunkach powierzchnia kapelusza jest matowa.
- Lepkość i śluzowatość
- W wilgotnych warunkach powierzchnia kapelusza jest lepka.
- Kolor
- Brzeg kapelusza może być jasnożółty lub żółty.
U starych owocników kapelusz może być rdzawoochrowy. - Ułożenie brzegu
- U młodych owocników brzeg kapelusza może być podwinięty, a u dojrzałych owocników może być zagięty do wewnątrz.
- Średnica
- Kapelusz może mieć średnicę od 30 do 200 milimetrów.
- Obecność resztek osłony na kapeluszu
- Stwierdzono obecność resztek osłony na kapeluszu.
Spód kapelusza
- Typ
- Hymenofor ma budowę blaszkową.
Blaszki przy trzonie
- Połączenie z trzonem
- Blaszki są przyrośnięte do trzonu.
- Profil przy trzonie
- Blaszki są wycięte przy trzonie.
- Zbieganie hymenoforu po trzonie
- Blaszki zbiegają ząbkiem po trzonie.
- Barwa
- U dojrzałych owocników hymenofor może być brązowy lub żółtobrązowy.
- Ostrze
- Ostrze blaszki może być faliste lub ząbkowane / piłkowane.
- Rozstaw
- Blaszki są blisko rozstawione.
- Szerokość
- Wysokość blaszek może wynosić od 4 do 10 milimetrów.
- Blaszeczki
- Stwierdzono obecność blaszeczek.
- Liczba szeregów długości blaszeczek
- Liczba szeregów długości blaszeczek może wynosić od 1 do 3.
Trzon i podstawa
- Kształt
- Trzon jest walcowaty.
- Podstawa
- Podstawa trzonu jest zwężona.
- Kolor
- Góra trzonu może być jasnożółta.
Dół trzonu może być żółty, żółtoochrowy, rdzawoochrowy lub rdzawobrązowy. - Pokrycie powierzchni
- U góry powierzchnia trzonu może być kłaczkowata. U dołu może być łuskowata.
- Barwa ornamentacji
- Ornamentacja trzonu jest złotożółta.
- Długość
- Trzon może mieć długość od 50 do 180 milimetrów.
- Grubość
- Trzon może mieć grubość od 5 do 20 milimetrów.
Pierścień
- Obecność
- U młodych owocników pierścień występuje.
- Barwa
- U młodych owocników pierścień jest żółty.
- Obecność strefy pierścieniowej
- Stwierdzono obecność strefy pierścieniowej.
- Wygięcie osi
- Trzon jest wygięty.
- Wilgotność powierzchni trzonu
- Powierzchnia trzonu jest sucha.
Miąższ
- Barwa
- W kapeluszu miąższ może być białawy, jasnożółty lub żółty, także w górnej części trzonu, a w dolnej części trzonu może być rdzawobrązowy.
- Twardość i zwartość
- Miąższ jest zwarty.
- Zapach
- Zapach jest niewyróżniający się.
- Smak
- Smak miąższu jest łagodny.
Gdzie i kiedy rośnie
- Siedlisko
- Grzyb może występować w lasach liściastych lub w parkach.
- Podłoże
- Bezpośrednim podłożem wzrostu może być żywe drewno lub martwe drewno.
- Sposób wyrastania
- Owocniki wyrastają kępkami.
- Częstość
- Owocnikowanie
- Owocniki mogą pojawiać się od kwietnia do maja oraz od września do listopada.
- Obszar występowania
- Potwierdzono występowanie w Polsce.
Jadalność i kuchnia
- Jadalność
- Niejadalny
Prawo
- Ochrona
- W Polsce nie podlega ochronie gatunkowej.
- Handel
- W Polsce nie jest dopuszczony do obrotu handlowego ani do produkcji przetworów grzybowych.
FAQ
Gdzie najczęściej można spotkać łuskwiaka złocistego?
Wyrasta w kępach na żywych i martwych pniach drzew liściastych, głównie buków, wierzb i dębów.
W jakich miesiącach występuje ten grzyb?
Owocniki pojawiają się od sierpnia do listopada, z największym nasileniem we wrześniu i październiku.
Czy łuskwiak złocisty jest uważany za grzyb jadalny?
W Polsce uznaje się go za grzyb niejadalny; w Europie Wschodniej bywa jedzony warunkowo po obgotowaniu.
Jakie niebezpieczeństwo wiąże się ze spożyciem tego gatunku?
Niedogotowany lub surowy powoduje ostre dolegliwości żołądkowo-jelitowe, wymioty oraz ból brzucha.
Co należy usunąć przed ewentualną obróbką termiczną?
Należy koniecznie zedrzeć śluzowatą skórkę z kapelusza oraz odrzucić twarde, niestrawne trzony.
Jaki smak i zapach cechuje ten gatunek?
Posiada nieprzyjemny, ściągający zapach oraz łagodny smak z czasem przechodzący w wyczuwalną goryczkę.
Czy ten gatunek jest groźny dla drzew?
Tak, jest pasożytem ranowym powodującym intensywną i niszczącą zgniliznę pni drzew liściastych.
Do jakich celów rzemieślniczych używano łuskwiaka złocistego?
Stosowano go w tradycyjnym farbiarstwie do barwienia wełny na kolory żółte, ugrowe i rdzawobrązowe.
Co symbolizował ten grzyb w dawnym folklorze?
Jego jaskrawa barwa była symbolem schyłku jesieni, a w wierzeniach wiązano go z obumieraniem starych drzew.
Jakie nowoczesne zastosowanie ma ten gatunek?
Wykorzystuje się go w próbach ekologicznego oczyszczania ścieków i neutralizacji syntetycznych barwników.
Miłośnik
Nazwy i historia
- Obowiązująca nazwa krajowa
- łuskwiak wierzbolubny
- Obowiązująca nazwa taksonomiczna
- Pholiota aurivella
- Dawne nazwy krajowe
- łuskwiak złotawy
Obserwacje w domu
Wysyp zarodników
- Potrzebne materiały
- świeży, dojrzały kapelusz, kartka papieru, szklanka lub miseczka, woda
- Czas
- 2–24 h
- Wykonanie
- Połóż kapelusz spodem na papierze.
- Dodaj kroplę wody na wierzch i przykryj.
- Po 2–24 godzinach podnieś kapelusz i obejrzyj osad.
Czego szukać
- Barwa wysypu
- Wysyp zarodników ma barwę brązową.
Pod mikroskopem
- Potrzebne materiały
- mikroskop świetlny, szkiełko podstawowe i nakrywkowe, igła, woda, zarodniki z wysypu
- Wykonanie
- Przenieś igłą odrobinę wysypu na szkiełko.
- Dodaj kroplę wody, przykryj szkiełkiem i obejrzyj zarodniki.
Czego szukać
- Kształt zarodnika
- Zarodnik może mieć kształt elipsoidalny, szeroko elipsoidalny, jajowaty lub nerkowaty.
- Powierzchnia zarodnika
- W obserwacjach mikroskopowych powierzchnię zarodnika opisywano jako gładką.
- Wymiary
- Zarodnik może mieć długość od 7,5 do 11,5 mikrometra i szerokość od 5 do 7 mikrometrów.
Wymiary porównuj po skalibrowaniu skali mikroskopu.
Ekologia i rozmieszczenie
- Sposób odżywiania
- Gatunek może mieć sposób odżywiania saprotroficzny lub pasożytniczy.
Zastosowania pozakulinarne
Podstawowym udokumentowanym zastosowaniem pozakulinarnym tego gatunku jest farbiarstwo naturalne. Dojrzałe owocniki wykorzystywane są tradycyjnie oraz współcześnie przez rzemieślników do barwienia wełny i włókien naturalnych, dając w zależności od użytej zaprawy (np. ałunu lub soli żelaza) odcienie żółci, ochry, oliwkowej zieleni oraz ciepłych brązów. W dawnych gospodarstwach wiejskich gatunek ten nie znalazł zastosowania jako materiał hubkarski ani opatrunkowy, ponieważ jego miękki miąższ szybko ulega rozkładowi i nie tworzy trwałej struktury włóknistej. Nie odnotowano również jego obecności w historycznych rytuałach czy tradycyjnym zielarstwie ludowym. Współcześnie jego rola ogranicza się niemal wyłącznie do niszowego rękodzieła tekstylnego oraz warsztatów edukacyjnych prezentujących naturalne metody barwierskie oparte na surowcach leśnych.
Historia i kultura
Gatunek zyskał trwałe miejsce w europejskiej literaturze przyrodniczej na przełomie XVIII i XIX wieku, kiedy został opisany przez pionierów mikologii, m.in. Christiaana Hendrika Persoona i Eliasa Friesa. Epitet gatunkowy „aurivella” wywodzi się z łaciny i nawiązuje do złotego runa („aureus” oraz „vellus”), co stanowi bezpośrednie świadectwo podziwu dawnych badaczy dla złocistego, lśniącego kapelusza z kontrastującymi łuskami. W XIX-wiecznych ilustrowanych atlasach botanicznych i rycinach leśnych łuskwiak ten był chętnie przedstawiany jako malowniczy akcent jesiennego lasu, uosabiający przemijanie starodrzewów. W tradycjach ludowych środkowej i wschodniej Europy grzyb ten ze względu na jaskrawą barwę i owocowanie w koronach drzew zyskał potoczne określenia nawiązujące do leśnego złota lub koron nadrzewnych, stanowiąc raczej obiekt estetycznej fascynacji mieszkańców wsi niż element wierzeń magicznych czy mitologii.
Jadalność i bezpieczeństwo
W większości współczesnych polskich i europejskich atlasów grzybów gatunek ten jest określany jako niejadalny ze względu na nieprzyjemny, mdły lub lekko gorzki smak oraz śluzowatą, mało zachęcającą konsystencję miąższu. W dawniejszej literaturze oraz w niektórych regionach Europy Wschodniej bywał niekiedy traktowany jako warunkowo jadalny po obowiązkowym, długim obgotowaniu i bezwzględnym odlaniu wywaru, co miało na celu usunięcie substancji podrażniających układ pokarmowy. Spożycie owocników na surowo lub niedostatecznie dogotowanych wywołuje dolegliwości żołądkowo-jelitowe, w tym nudności i bóle brzucha. W Europie Zachodniej oraz Ameryce Północnej uchodzi za grzyb całkowicie bezwartościowy pod względem spożywczym i powszechnie odradzany. Nawet po wielokrotnym płukaniu i gotowaniu jego miąższ zachowuje specyficzną, gąbczastą strukturę, a śluzowata skórka nadaje potrawom niepożądaną lepkość, przez co nie cieszy się uznaniem kulinarnym w żadnym z głównych kręgów tradycji grzybiarskich.
Siedlisko i występowanie
Łuskwiak wierzbolubny występuje szeroko w strefie umiarkowanej półkuli północnej, obejmując swoim zasięgiem niemal całą Europę, umiarkowane strefy Azji oraz Amerykę Północną. W Polsce jest gatunkiem rozpowszechnionym na obszarze całego kraju, od nizin po pogórza i regiel dolny w górach. Główny sezon owocowania przypada na okres od września do listopada, ze szczególnym nasileniem w październiku, choć przy sprzyjających warunkach termicznych pojedyncze owocniki pojawiają się już pod koniec sierpnia lub utrzymują do grudnia. Zasiedla przede wszystkim wilgotne lasy liściaste i mieszane, lasy łęgowe, grądy, a także parki miejskie, stare aleje przydrożne i tereny nadrzeczne. Rozwija się na drewnie drzew liściastych – we współczesnym, wąskim ujęciu taksonomicznym jest ściśle związany z wierzbami, podczas gdy w ujęciu tradycyjnym przypisywano mu zasiedlanie także innych gatunków liściastych, zwłaszcza topoli czy buków. Rośnie zarówno na pniakach i powalonych pniach, jak i na żywych, wiekowych drzewach, często owocując na znacznej wysokości, w rozwidleniach konarów lub ranach kory. Dawniejsze doniesienia o występowaniu na drzewach iglastych uważa się za rezultat dawnych pomyłek z innymi gatunkami lub za zjawisko zupełnie wyjątkowe.
Badacz
Jadalność i kuchnia
Ustalenia źródłowe: jadalność, spożycie i wykorzystanie
- Jadalność
- Niejadalny — źródło oznaczenia
Österreichische Mykologische Gesellschaft, Speisewert · Pholiota aurivellus / cerifera row / ungenießbar
Nazwy naukowe i taksonomia
- Obowiązująca nazwa naukowa
Pholiota aurivella
Prawidłowa nazwa naukowa taksonu to Pholiota aurivella (Batsch) P. Kumm., opublikowana przez Paula Kummera w 1871 roku i zarejestrowana w Index Fungorum pod numerem 223664 w rodzinie pierścieniakowatych (Strophariaceae). Bazonimem jest Agaricus aurivellus Batsch, opisany pierwotnie pod koniec XVIII wieku.
[3] [2]W nowoczesnej rewizji rodzaju Pholiota z 1998 roku autorstwa Jana Holeca nazwa P. aurivella odnosi się ściśle do grzyba związanego z wierzbami, odznaczającego się grubymi łuskami, przeważnie maczugowatymi cheilocystydami oraz szerokim porem rostkowym. W tym ujęciu Pholiota cerifera uznana została za synonim P. aurivella, podczas gdy łuskwiak śliski (Pholiota adiposa) stanowi odrębny gatunek związany przede wszystkim z bukami.
[2] [7]Zakres taksonu i ograniczenia oznaczania
W strukturach mikroskopowych podstawki są czterozarodnikowe, cylindryczne lub wąskomaczugowate, o wymiarach 25–32 × 7,5–9,5 µm. Cheilocystydy tworzą zwarte pasmo na ostrzu blaszki, mierząc 19–45 × 7,5–20 µm, mają kształt maczugowaty, elipsoidalny lub kulisty na trzonku i są przeważnie przezroczyste.
[2]Na powierzchni blaszek występują liczne chryzocystydy o wymiarach 40–60 × 8,5–13 µm, wrzecionowate lub wąskomaczugowate z zaostrzonym szczytem, zawierające załamującą światło inkluzję żółknącą pod wpływem wodorotlenku potasu (KOH) i amoniaku.
[2]Trama blaszek jest regularna, zbudowana z równoległych strzępek o szerokości 3,5–24 µm, z wyraźnie zżelatynizowanym subhymenium. Skórka kapelusza ma budowę dwuwarstwowej cutis ze strzępek o szerokości 3–13 µm ze ściennym i inkrustującym barwnikiem. Sprzążki występują we wszystkich badanych tkankach owocnika.
[2]Analiza materiału typowego Pholiota cerifera z Finlandii potwierdziła zgodność cech mikrostruktury, w tym szerokoelipsoidalnych zarodników o wymiarach 8,3–9,2 × 5,8–6,1 µm z szerokim porem rostkowym (1,5–1,8 µm), co uzasadnia włączenie tej nazwy w synonimikę P. aurivella.
[2]W holotypie P. cerifera wykazano obecność maczugowatych cheilocystyd (26–29 × 14–15 µm) oraz chryzocystyd z żółknącą zawartością, odpowiadających budowie anatomicznej P. aurivella.
[2]Precyzyjne rozdzielenie P. aurivella i P. adiposa opiera się na korelacji drzewa żywicielskiego z szerokością poru rostkowego i kształtem cheilocystyd, a pomocniczo na grubości łusek i stopniu zżelatynizowania kapelusza.
[2]- Zakres ujęcia taksonomicznego
Rejestrowana nazwa to Pholiota aurivella (IF223664). Źródłowe obserwacje cech dotyczą wyłącznie P. aurivella w ujęciu Holeca z 1998 r., nazwanego wprost P. cerifera przez Holeca w 2001 r. Opis świeżych kolekcji i opis zbiorczy oraz typ H, Karsten 2935 zachowują odrębność. Historycznych oznaczeń P. aurivella sensu auctorum, P. adiposa, P. limonella, P. jahnii ani doniesień o spożyciu amerykańskich grzybów z grupy aurivella nie przypisuje się bez zastrzeżeń do tego wąsko rozumianego taksonu.
[3] [6] [2] [1] [4] [8]
Ekologia i rozmieszczenie
Diagnostyka laboratoryjna
Dane ustrukturyzowane
Podstawki
- Długość sterygmy podstawki
- Długość sterygmy podstawki może wynosić od 4 do 5 mikrometrów. [2]
- Liczba zarodników na jednej podstawce
- Liczba zarodników na jednej podstawce wynosi 4. [2]
- Długość podstawki
- Długość podstawki może wynosić od 25 do 32 mikrometrów. [2]
- Kształt podstawki
- Podstawka jest walcowata. [2]
- Szerokość podstawki
- Szerokość podstawki może wynosić od 7,5 do 9,5 mikrometra. [2]
Cystydy hymenialne
- Refrakcyjność zawartości cystydy
- Na powierzchni blaszki zawartość cystydy hymenialnej jest refrakcyjna. [2]
- Organizacja cheilocystyd
- Cheilocystydy tworzą pas. [2]
- Długość cystydy hymenialnej
- Na ostrzu blaszki długość cystydy hymenialnej może wynosić od 19 do 45 mikrometrów. [2]
- Kształt cystydy hymenialnej
- Na ostrzu blaszki cystyda hymenialna jest maczugowata. [2]
- Szerokość cystydy hymenialnej
- Na ostrzu blaszki szerokość cystydy hymenialnej może wynosić od 7,5 do 20 mikrometrów. [2]
Pozostałe cechy laboratoryjne
Skórka kapelusza
- Układ strzępek skórki
- W górnej warstwie skórki strzępki są ułożone równolegle. [2]
Komórki dolnej warstwy skórki kapelusza są ułożone równolegle. [2] - Szerokość elementów skórki
- W górnej warstwie skórki: szerokość elementów skórki kapelusza może wynosić od 3 do 13 mikrometrów. [2]
Komórki dolnej warstwy skórki kapelusza mogą mieć szerokość od 4 do 11 mikrometrów. [2] - Osadzenie strzępek skórki w substancji żelowej
- W górnej warstwie skórki strzępki skórki kapelusza są nieznacznie zżelatynizowane. [2]
- Organizacja skórki kapelusza
- Skórka kapelusza ma organizację typu kutis. [2]
Zarodniki
- Barwa zarodnika w mikroskopie
- Zarodnik w obrazie mikroskopowym jest brązowy. [2]
- Obecność pory rostkowej
- Stwierdzono obecność pory rostkowej. [2]
- Średnica pory rostkowej
- Średnica pory rostkowej może wynosić od 1 do 1,8 mikrometra. [2]
- Długość zarodnika
- Zarodnik może mieć długość od 7,5 do 11,5 mikrometra. [2]
- Kształt zarodnika
- Zarodnik może mieć kształt elipsoidalny, szeroko elipsoidalny, jajowaty lub nerkowaty. [2]
- Powierzchnia zarodnika
- W obserwacjach mikroskopowych powierzchnię zarodnika opisywano jako gładką. [2]
- Grubość ściany zarodnika
- Zarodnik jest grubościenny. [2]
- Szerokość zarodnika
- Zarodnik może mieć szerokość od 5 do 7 mikrometrów. [2]
Skórka trzonu
- Szerokość strzępek skórki trzonu
- Szerokość strzępek skórki trzonu może wynosić od 3 do 5 mikrometrów. [2]
Trama hymenoforu
Materiał i metody badań
Opis cech — źródło i zakres
Materiał: Świeże kolekcje Pholiota aurivella w ujęciu Holeca (1998), opis zbiorczy autora.
Zakres odczytu: Pełny tekst.
Ograniczenia: Łagodny charakter smaku nie oznacza słabego natężenia ani jadalności.
[2]Badanie składu i aktywności — Regeda (2021)
Materiał: Metanolowy ekstrakt biomasy grzybni szczepu P. aurivella IBK 2605, pochodzącego według tabeli z Wasylkowa w Ukrainie, przyjętego do kolekcji w 2018 r.
Zakres odczytu: Pełny tekst.
Ograniczenia: To biomasa kultury, nie owocnik. Nie uznano wyniku za działanie lecznicze ani ocenę jadalności. Brak własnej rewizji szczepu w granicach taksonu Holeca. Obrazki owocników w pracy pochodzą z Internetu i nie są dowodem tożsamości badanego szczepu. Nie przypisano temu szczepowi 82,37% — pierwotny tekst podaje tę liczbę dla P. adiposa.
[27]Badanie składu i aktywności — W11 nr34 — źródłowy materiał
Materiał: Etanolowy ekstrakt wysuszonych owocników oznaczonych przez autorów jako Pholiota aurivella, voucher MA 0015, Yomra w rejonie Trabzonu, Turcja.
Zakres odczytu: Pełny tekst.
Ograniczenia: Nie potwierdzono zgodności okazu MA 0015 z wąskim europejskim ujęciem gatunku. Autorzy opisują EC50 jako estymację; największy obserwowany efekt wyniósł około 20%. Podany w pracy zapis p większy od 1 jest niepoprawny i nie potwierdza istotności. Wynik testu chemicznego nie jest skutecznością kliniczną ani oceną jadalności.
[9]Archiwalny opis siedliska
Gatunek rozwija się jako pasożyt osłabionych wierzb, a następnie jako saprotrof na ich martwym drewnie. Owocniki wyrastają na pniach i konarach, często wysoko nad ziemią, w gęstych wiązkach, zasiedlając głównie wierzbę kruchą (Salix fragilis) oraz wierzbę pięciopręcikową (Salix pentandra).
[2]Występuje w lasach łęgowych, w nadrzecznych zaroślach wierzbowych, nad brzegami stawów i rowów oraz w wilgotnych parkach od nizin po piętro podgórskie.
[2]Owocniki pojawiają się w czerwcu oraz w okresie od sierpnia do listopada, z wyraźnym nasileniem przypada na wrzesień i październik.
[2]Archiwalny opis siedliska
W Europie Wschodniej i Północnej owocnikowanie notowano w analogicznym okresie letnio-jesiennym (lipiec–październik).
[5]Archiwalny opis siedliska
W badaniach z regionu Morza Czarnego potwierdzono obecność taksonu w Azji Mniejszej.
[9]- Wyniki źródłowe — Długość cystydy hymenialnej
- na ostrzu blaszki: 19–45 µm [2]
na ostrzu blaszki: 26–29 µm [2] - Wyniki źródłowe — Szerokość cystydy hymenialnej
- na ostrzu blaszki: 14–15 µm [2]
na ostrzu blaszki: 7,5–20 µm [2] - Wyniki źródłowe — Długość zarodnika
- 8,3–9,2 µm (skrajnie 8–9,8 µm) [2]
7,5–10,5 µm (skrajnie do 11,5 µm) [2] - Wyniki źródłowe — Szerokość zarodnika
- 5–6,5 µm (skrajnie do 7 µm) [2]
5,8–6,1 µm (skrajnie do 6,4 µm) [2]
Metody i zapisy źródłowe — Świeże i zielnikowe kolekcje Pholiota aurivella w ujęciu Holeca (1998), opis zbiorczy, s. 209–210. Materiał odrębny od holotypu P. cerifera; jego pomiarów nie uśredniano z tym opisem.
Metoda źródłowa. Technika: mikroskopia świetlna (LM). Opis metody w źródle: Metody podane w publikacji, s. 202: roztwór KOH 5% i wodny roztwór czerwieni Kongo. Źródło nie przypisuje każdemu poniższemu pomiarowi wyłącznie jednego medium.
Refrakcyjność zawartości cystydy — zapis źródłowy: „Holec1998,druk210: Chrysocystidia wholly filled with a refractive inclusion.” [2]
Układ strzępek skórki — zapis źródłowy: „Holec1998,druk210: Upper layer:parallel hyphae,slight flexuosity is separately described.” [2]
Układ strzępek skórki — zapis źródłowy: „Holec1998,druk210: Lower layer:densely arranged parallel hyphae.” [2]
Długość sterygmy podstawki — zapis źródłowy: „Holec1998,druk210: Sterigmata4–5µm long.” [2]
Kształt podstawki — zapis źródłowy: „Holec1998,druk210: Basidia cylindrical; narrowly clavate is a separate source alternative whose width qualifier needs model support.” [2]
Organizacja cheilocystyd — zapis źródłowy: „Holec1998,druk210: Cheilocystidia forming a sterile band on lamella edge.” [2]
Płodność ostrza blaszek — zapis źródłowy: „Holec1998,druk210: Cheilocystidia forming a sterile band on the edge.” [2]
Liczebność chryzocystyd — zapis źródłowy: „Holec1998,druk210: Chrysocystidia numerous on lamella surface; rare edge cells remain a separate source statement.” [2]
Obecność chryzocystyd — zapis źródłowy: „Holec1998,druk210: Chrysocystidia present on lamella surface; exact target is the lamella-face cystidium.” [2]
Szerokość strzępek tramy — zapis źródłowy: „Holec1998,druk210: Regular trama,parallel hyphae3.5–24µm wide.” [2]
Szerokość elementów skórki — zapis źródłowy: „Holec1998,druk210: Upper layer:hyphae3–13µm wide.” [2]
Szerokość elementów skórki — zapis źródłowy: „Holec1998,druk210: Lower layer:hyphae4–11µm wide.” [2]
Osadzenie strzępek skórki w substancji żelowej — zapis źródłowy: „Holec1998,druk210: Upper layer hyphae slightly gelatinising; degree and layer are separate attributes.” [2]
Barwa zarodnika w mikroskopie — zapis źródłowy: „Holec 1998, s. 210: spores with thick brown wall; source microscopy, exact medium unreported for this observation.” [2]
Szerokość strzępek skórki trzonu — zapis źródłowy: „Holec1998,druk210: Stipe cuticle:a cutis of parallel hyphae3–5µm wide.” [2]
Zżelatynizowanie podhymenium — zapis źródłowy: „Holec1998,druk210: Subhymenium gelatinous.” [2]
Metody i zapisy źródłowe — Exact source material and scope: ["P.aurivella sensu Holec1998, fresh/aggregate European material, explicitly linked by author to P.cerifera2001; not all historical aurivella", {}, null, null]
Liczba zarodników na jednej podstawce — zapis źródłowy: „4-zarodnikowe; sterygmy4–5µm.” [2]
Długość podstawki — zapis źródłowy: „Pełny źródłowy pomiar długość × szerokość; pierwsza oś: 25–32×7.5–9.5µm; cylindryczne/wąskomaczugowate, środek często węższy.” [2]
Szerokość podstawki — zapis źródłowy: „Pełny źródłowy pomiar długość × szerokość; druga oś: 25–32×7.5–9.5µm; cylindryczne/wąskomaczugowate, środek często węższy.” [2]
Typ tramy hymenoforu — zapis źródłowy: „Regularna, równoległe strzępki3.5–24µm; subhymenium żelatynowate.” [2]
Organizacja skórki kapelusza — zapis źródłowy: „Dwuwarstwowa cutis: góra3–13µm lekko żelatynizuje, pigment wakuolarny/ścienny/inkrustacje; dół4–11µm gęste równoległe/faliste strzępki.” [2]
Obecność pory rostkowej; Średnica pory rostkowej — zapis źródłowy: „Bardzo wyraźny, (1)1.2–1.5(1.8)µm; krótkie characteristics1–1.5(1.8), dokładny opis zachowano.” [2]
Długość zarodnika — zapis źródłowy: „Pełny źródłowy pomiar długość × szerokość; pierwsza oś: 7.5–10.5(11.5)×5–6.5(7)µm.” [2]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „Elipsoidalne do nieco jajowatych, czasem w widoku bocznym lekko fasolkowate.” [2]
Powierzchnia zarodnika — zapis źródłowy: „Gładkie.” [2]
Grubość ściany zarodnika — zapis źródłowy: „Gruba, brązowa.” [2]
Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Pełny źródłowy pomiar długość × szerokość; druga oś: 7.5–10.5(11.5)×5–6.5(7)µm.” [2]
Metody i zapisy źródłowe — Exact source material and scope: ["P.aurivella sensu Holec1998, fresh/aggregate European material, explicitly linked by author to P.cerifera2001; not all historical aurivella; exact cheilocystidia at gill edge", {}, null, null]
Długość cystydy hymenialnej; Kształt cystydy hymenialnej; Szerokość cystydy hymenialnej — zapis źródłowy: „19–45×7.5–20µm, sterylne pasmo; maczugowate/szerokomaczugowate/elipsoidalne/odwrotniejajowate/prawie kuliste/kuliste na trzonku, zwykle hialinowe, rzadko żółta inkluzja.” [2]
Metody i zapisy źródłowe — Exact source material and scope: ["Holotype P.cerifera H,Karsten2935, Mustiala Finland, Salix pentandra, one very young dried and compressed fruitbody; interpretation Holec1998, separate from fresh/aggregate account; type tissue examination, N20 is spore measurements only; exact cheilocystidia at gill edge", {}, null, null]
Długość cystydy hymenialnej; Kształt cystydy hymenialnej; Szerokość cystydy hymenialnej — zapis źródłowy: „Podstawek nie znaleziono. Podstawczaki 23–31 × 6 µm. Cheilocystydy trudno widoczne, 26–29 × 14–15 µm, maczugowate lub szerokomaczugowate, hialinowe. Chryzocystydy liczne, wąskomaczugowate do maczugowatych, czasem z wyrostkiem, inkluzja żółknie w KOH/NH4OH; część całkowicie hialinowa. Strzępki osłony 6–15 µm, cylindryczne do wąskowrzecionowatych, hialinowe. Dwuwarstwowa, lekko zżelatynizowana cutis: górne strzępki 3–4,5 µm z żółtobrązowymi inkrustacjami, dolne 3–5 µm hialinowe. Miąższ kapelusza: splecione strzępki 3–9 µm, hialinowe lub lekko żółtobrązowo inkrustowane. Skórka trzonu: równoległe hialinowe strzępki 3–6 µm; miąższ trzonu: równoległe hialinowe strzępki 4,5–9 µm. Sprzążki we wszystkich badanych tkankach.” [2]
Metody i zapisy źródłowe — Exact source material and scope: ["Holotype P.cerifera H,Karsten2935, Mustiala Finland, Salix pentandra, one very young dried and compressed fruitbody; interpretation Holec1998, separate from fresh/aggregate account; type tissue examination, N20 is spore measurements only", {}, null, null]
Organizacja skórki kapelusza — zapis źródłowy: „Podstawek nie znaleziono. Podstawczaki 23–31 × 6 µm. Cheilocystydy trudno widoczne, 26–29 × 14–15 µm, maczugowate lub szerokomaczugowate, hialinowe. Chryzocystydy liczne, wąskomaczugowate do maczugowatych, czasem z wyrostkiem, inkluzja żółknie w KOH/NH4OH; część całkowicie hialinowa. Strzępki osłony 6–15 µm, cylindryczne do wąskowrzecionowatych, hialinowe. Dwuwarstwowa, lekko zżelatynizowana cutis: górne strzępki 3–4,5 µm z żółtobrązowymi inkrustacjami, dolne 3–5 µm hialinowe. Miąższ kapelusza: splecione strzępki 3–9 µm, hialinowe lub lekko żółtobrązowo inkrustowane. Skórka trzonu: równoległe hialinowe strzępki 3–6 µm; miąższ trzonu: równoległe hialinowe strzępki 4,5–9 µm. Sprzążki we wszystkich badanych tkankach.” [2]
Metody i zapisy źródłowe — Exact source material and scope: ["Holotype P.cerifera H,Karsten2935, Mustiala Finland, Salix pentandra, one very young dried and compressed fruitbody; interpretation Holec1998, separate from fresh/aggregate account", {}, null, null]
Obecność pory rostkowej; Średnica pory rostkowej; Kształt zarodnika; Grubość ściany zarodnika — zapis źródłowy: „(8–)8,3–9,2(–9,8) × 5,8–6,1(–6,4) µm; 20 zmierzonych zarodników. Szerokoelipsoidalne, gruba brązowa ściana, wyraźny por 1,5–1,8 µm.” [2]
Metody i zapisy źródłowe — Exact source material and scope: ["Holotype P.cerifera H,Karsten2935, Mustiala Finland, Salix pentandra, one very young dried and compressed fruitbody; interpretation Holec1998, separate from fresh/aggregate account", {}, 1, 20]
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „(8–)8,3–9,2(–9,8) × 5,8–6,1(–6,4) µm; 20 zmierzonych zarodników. Szerokoelipsoidalne, gruba brązowa ściana, wyraźny por 1,5–1,8 µm.” [2]
Nazwy i granice gatunku
Polska nazwa główna: Rekomendacja KPNG 6/2025 wymienia nazwę łuskwiak wierzbolubny dla Pholiota cerifera, ze wskazaniem Karasińskiego i współautorów (2015). Dawna nazwa łuskwiak złotawy pozostaje w historii i nazwach alternatywnych. Odczytano właściwy wiersz rekomendacji, a nie wywnioskowano nazwy z własnej wcześniejszej strony.
Nazwa naukowa: Species Fungorum przyjmuje Pholiota aurivella (Batsch) P. Kumm. i odsyła do niej od rekordu P. cerifera. Holec (1998) zbadał holotyp P. cerifera i uznał go za zgodny z własnym wąskim ujęciem P. aurivella. Przyjęte tu dane dotyczą tego taksonu; dawne zbiorcze oznaczenia P. aurivella nie zostały automatycznie utożsamione z nim.
Łuskwiak tłusty to odrębny zakres: Rewizja Holeca oddziela wierzbową P. aurivella od przeważnie bukowej P. adiposa. Autor wskazuje również dawne błędne zastosowania obu nazw. Sama nazwa łacińska na starszej pracy, fotografii lub szczepie hodowlanym nie rozstrzyga zgodności materiału z wąską koncepcją.
[4] [17] [18] [2]Materiał i metody opisu cech
Podstawa opracowania: Holec porównał świeże kolekcje i materiały zielnikowe. Opis makroskopowy oraz mikroskopowy P. aurivella znajduje się na stronach 209–210, a wykaz zbadanych okazów na 212–213. Metody mikroskopowe obejmowały KOH i wodny roztwór czerwieni Kongo; nie dopisano konkretnego medium do każdego wyniku, jeżeli źródło tego nie rozdziela.
Zakresy i odrębne części: Zachowano skrajne potwierdzone granice wymiarów, w tym zarodniki do 11,5 × 7 mikrometra. Wiek owocnika, część trzonu, położenie cystydy i warstwa skórki pozostają odrębnymi warunkami. Brązowienie powierzchni po dotknięciu nie zostało zamienione w naturalną barwę trzonu, a łagodnego charakteru smaku nie utożsamiono ze słabym natężeniem.
[2]Holotyp P. cerifera a opis zbiorczy
Stan okazu: Holotyp H, herbarium P. A. Karsten nr 2935, pochodzi z Mustiala i został zebrany na Salix pentandra. Według rewizji obejmuje jeden bardzo młody, przesuszony i nadmiernie sprasowany owocnik. Autor zmierzył 20 zarodników. Nieodnalezienie podstawek w tym okazie nie oznacza nieobecności podstawek u gatunku.
Rozdzielenie pomiarów: Zarodniki holotypu: (8–)8,3–9,2(–9,8) × 5,8–6,1(–6,4) mikrometra; cheilocystydy 26–29 × 14–15 mikrometrów. Opis zbiorczy obejmuje odpowiednio 7,5–10,5(–11,5) × 5–6,5(–7) oraz 19–45 × 7,5–20 mikrometrów. Wyniki pozostają przy właściwym materiale; basydiol nie zapisano jako dojrzałych podstawek.
[2]Polska: notowania i termin owocnikowania
Pierwotne notowanie terenowe: Kujawa i współautorzy (2012) wymieniają P. cerifera na Salix przy ścieżce Wydmy w Biebrzańskim Parku Narodowym, 30 sierpnia 2012 r.; zbiór Grażyny Domian oznaczył Błażej Gierczyk. Właściwe konto listy odczytano bezpośrednio. Potwierdza opublikowane występowanie w Polsce, bez nowej własnej rewizji okazu.
Drugie stanowisko i wspólne odwołanie: Rejestr Gierczyka i Kujawy (2023) wymienia Ogrodniczki nad jeziorem Komosa, 15 września 2012 r., kłodę wierzby, okaz BGF/BF/MG/120915/0003 i GRej ID230910. Konto odsyła do Kujawy i współautorów (2019). Ten sam numer w serwisie atlasowym i w artykule jest jednym udokumentowanym znaleziskiem, a nie dwoma niezależnymi potwierdzeniami.
Sezon nie jest sumą dat: Polskie znaleziska z sierpnia, września i października nie wyznaczają pełnego sezonu. GRej podaje także wiosnę i głównie październik–listopad, lecz jego opis obejmuje szeroką listę drzew, a źródłowy zakres wymaga dalszego rozdzielenia. Zbiorczego terminu zagranicznych kolekcji Holeca nie podstawiono pod polski przedział miesięcy.
[24] [25] [19] [2]Jadalność: co rzeczywiście dokumentują źródła
Zgłoszenie w rejestrze NAMA: Beug, Shaw i Cochran (2006) odnotowują w tabeli 11 zgłoszenie z Oregonu pod nazwą P. aurivella: jedna osoba dorosła, początek objawów po około trzech godzinach, dolegliwości żołądkowo-jelitowe oraz objawy ogólne i neurologiczne. Odczytano oryginalny raport i właściwy wiersz tabeli. Zgłoszenie nie jest kontrolowaną próbą spożycia ani dowodem tożsamości wąskiego europejskiego taksonu.
Ograniczenia rejestru: Raport obejmuje dobrowolne, niepełne zgłoszenia do końca 2005 r. Autorzy wyjaśniają zróżnicowaną pewność oznaczeń i zachowywanie nazw z pierwotnych raportów. Wiersz nie wskazuje konkretnej toksyny ani zweryfikowanego okazu odpowiadającego koncepcji Holeca. Nie uznano rozbieżnych ocen atlasowych za badania toksyczności lub bezpiecznego spożycia.
[23] [19]Badanie ekstraktu na zwierzętach
Rodzaj doświadczenia: Doğan i współautorzy (2018) badali liofilizowany ekstrakt oznaczony jako P. aurivella w modelu stresu oksydacyjnego u szczurów. Oceniali parametry biochemiczne krwi i kruchość erytrocytów. Odczytano abstrakt z oryginalnej pracy; nie przeniesiono parametrów eksperymentu do instrukcji użytkowania grzyba.
Granice wniosku: Autorzy zwracają uwagę także na możliwość udziału zmian hemolitycznych w interpretacji wyników. Jest to doświadczenie przedkliniczne na określonym preparacie. Nie potwierdza leczenia ludzi, nie określa bezpieczeństwa potraw i nie rozstrzyga identyfikacji materiału jako wąskiej P. cerifera.
[26]Ekstrakt MA 0015: wyniki i ograniczenia
Materiał źródłowy: Yaman i współautorzy (2025) podają zbiór w rejonie Yomra koło Trabzonu oraz voucher MA 0015 w FAMER Uniwersytetu Dokuz Eylül. Zbadali ekstrakt wysuszonych owocników oznaczonych jako P. aurivella. Odczytano oryginalny pełny PDF; w tej pracy nie zweryfikowano okazu względem wąskiej koncepcji wierzbowej.
Test DPPH: Raportowane EC50 wynosi 1,8160 ± 2,0329 mg/ml. Autorzy nazywają je estymacją, gdyż najwyższy obserwowany efekt wyniósł około 20%. Nie zamieniono niepewności w przedział biologiczny. Zapis p = 1,094 × 10² jest niepoprawną wartością prawdopodobieństwa; nie stanowi dowodu istotności ani równoważności prób.
Profil GC–MS: Tabela 7 podaje względne pola pików: m.in. 59,20% dla kwasu linolowego, 17,13% dla jego estru etylowego i 8,14% dla kwasu palmitynowego. Są to udziały sygnału chromatograficznego w określonym ekstrakcie, nie procent masy owocnika. Opisy aktywności czystych związków w ostatniej kolumnie tabeli pochodzą z innych prac i nie są wynikami klinicznymi tego grzyba.
[9]Kultura grzybni i sprawdzone dalsze cytowanie
Oryginalne badanie Regedy: Regeda, Bisko i Gurinovych (2021) badali ekstrakty biomasy grzybni i osobno płynu hodowlanego. Tabela wymienia cztery szczepy P. aurivella w kolekcji IBK: 2334, 2371, 2538 i 2605; rycina 3 oznacza wynik P. aurivella numerem 2605. Nie utożsamiono tych kultur z owocnikiem MA 0015 ani z materiałem z Polski.
Błędnie przeniesiona liczba: Yaman (2025) przytacza 82,37% jako wynik P. aurivella z pracy Regedy. W pierwotnym tekście na stronie 51 wartość 82,37 ± 1,54% dotyczy jednak biomasy P. adiposa. Dlatego nie zapisano jej jako wyniku łuskwiaka wierzbolubnego. Dla P. aurivella zachowano potwierdzony rodzaj aktywności DPPH, bez wyliczania liczby z wysokości słupka wykresu.
[27] [9]Lektyna PAA — wynik podstawowy
Materiał i ustalenia: Kawagishi i współautorzy (1991) opisali lektynę PAA z owocników zebranych w Kushiro na Hokkaido. Odczytano oryginalną publikację J-STAGE, jej abstrakt i opis materiału oraz właściwe wyniki. Białko ma budowę wielopodjednostkową: podjednostka około 18 kDa nie jest tym samym co cały polimer o masie przekraczającej kilkaset kDa.
Znaczenie badania: Praca dokumentuje oddziaływanie wyizolowanego białka z erytrocytami w układzie laboratoryjnym. Nie jest dowodem efektu po spożyciu grzyba ani potwierdzeniem leczniczego zastosowania. Badany materiał japoński poprzedza rewizję Holeca; nie potwierdzono jego zgodności z przyjętym europejskim ujęciem.
[20] [2]Zastosowania techniczne i rzemieślnicze
Barwienie włókien: Lista NAMA wymienia P. aurivella jako źródło beżów, żółcieni i jasnych brązów do włókien białkowych. Strona jawnie podaje, że listę zaadaptowano z książki Arleen i Alana Bessette’ów The Rainbow Beneath My Feet (2001). Odczytano listę i to odwołanie; samej książki nie odczytano. Nie jest to niezależna replikacja ani badanie wąskiego taksonu.
Enzymy rozkładu drewna: Oficjalne abstrakty PubMed 838410 i 10395989 opisują badania enzymatyczne grzybów rozkładających drewno, obejmujące P. aurivella; w drugim podano szczep IBR437. Są to odczyty abstraktów, bez deklaracji znajomości pełnych metod i tabel. Nie przypisano temu gatunkowi szczegółowych wyników innych organizmów z tych wielogatunkowych prac.
Odbarwianie niepotwierdzone dla konkretnego szczepu: Abstrakt pracy z 2020 r. o enzymach ligninolitycznych i odbarwianiu barwników obejmuje 150 szczepów, lecz nie identyfikuje w nim samym wyniku P. aurivella. Pełny tekst PMC był niedostępny przy próbie pobrania. Ogólnego wyniku całej grupy nie zapisano jako zdolności tego gatunku.
[22] [16] [12]Weryfikacja występowania — zakres i ograniczenia
Materiał: Opublikowane polskie notowania Pholiota cerifera na drewnie wierzby; nazwa odpowiada przyjętej koncepcji P. aurivella.
Zakres odczytu: Pełny tekst.
Data przeglądu: 20.10.2026.
Ograniczenia: Publikacja wymienia konkretne oznaczone znaleziska. Nie przeprowadzono własnej rewizji okazów ani identyfikacji DNA. Daty pojedynczych zbiorów nie wyznaczają sezonu.
[24] [25]Zakres opracowania
Wymagane kontrole są rozliczone.
Podstawa prawna i zakres oceny
Wyniki analityczne
Skład i aktywność laboratoryjna
- Aktywność badanego ekstraktu
- We frakcji metanolowej w doświadczeniu stwierdzono aktywność przeciwutleniającą. Model badania: test DPPH. [27]
- Stężenie EC50 w określonym teście przeciwutleniającym
- Po ekstrakcji etanolem stężenie EC50 w teście DPPH wynosi 1,8160 miligrama na mililitr (w źródle: ±2,0329 miligrama na mililitr; rodzaj statystyki niepodany). W badaniu wykorzystano materiał opisany jako „Etanolowy ekstrakt owocników oznaczonych jako P. aurivella, voucher MA 0015”. [9]
Najważniejsze substancje i ich działanie
W badaniach wyciągów etanolowych z owocników profil związków organicznych, w tym kwasów tłuszczowych, analizowano metodą chromatografii gazowej ze spektrometrią mas (GC-MS). Aktywność biologiczną wyciągów oceniano w oddzielnych testach laboratoryjnych.
[9]Analiza chromatograficzna ekstraktu wykazała obecność estrów i wolnych kwasów tłuszczowych, stanowiących dominujący udział w powierzchni pików chromatogramu.
[9]Głównym składnikiem wykazanym w profilu był nienasycony kwas linolowy (59,20% powierzchni pików), któremu towarzyszyły linolan etylu (17,13%) oraz kwas palmitynowy (8,14%).
[9]W testach dyfuzyjno-krążkowych na agarze oceniano aktywność przeciwbakteryjną wyciągów wobec szczepów wzorcowych, izolatów klinicznych oraz bakterii opornych na antybiotyki.
[9]Wyciągi wykazywały umiarkowane hamowanie wzrostu bakterii Gram-dodatnich, w tym listerii (Listeria monocytogenes, L. innocua), gronkowców (Staphylococcus aureus, S. epidermidis) oraz enterokoków, ze strefami zahamowania od 7 do 11 mm przy dawce 200 µl.
[9]Działanie przeciwbakteryjne wykazano w warunkach laboratoryjnych dla stężonych ekstraktów i nie stanowi ono wyznacznika skuteczności w organizmie człowieka.
[9]W testach mikrorozcieńczeń minimalne stężenie hamujące (MIC) wobec Listeria innocua wynosiło 0,442 mg/ml, a wobec Listeria monocytogenes oraz Enterococcus faecalis 1,767 mg/ml.
[9]Wartości hamujące wobec Staphylococcus aureus i Escherichia coli określono na poziomie 3,533 mg/ml.
[9]W teście neutralizacji wolnych rodników DPPH wyciąg z owocników wykazywał zależną od stężenia aktywność przeciwutleniającą, osiągającą 20,80 ± 1,66% wygaszania rodnika przy stężeniu 1000 µg/ml.
[9]Współczynnik korelacji między dawką ekstraktu a efektem neutralizacji wolnych rodników wynosił r = 0,8833.
[9]W badaniach nad tworzeniem biofilmu bakteryjnego ekstrakt w stężeniu 0,220 mg/ml ograniczał powstawanie biofilmu u Listeria innocua o 52,75% oraz u Listeria monocytogenes o 50,65%.
[9]Wpływ wyciągów na biofilm zależał od gatunku bakterii i dotyczył wyłącznie modelowych układów laboratoryjnych in vitro.
[9]Siedlisko i występowanie
Potwierdzony zasięg występowania
Wszystkie obszary potwierdzone w zapisanych danych źródłowych.
| Kraj | Regiony i stanowiska | Owocnikowanie | Źródła |
|---|---|---|---|
| Polska | województwo podlaskie; województwo zachodniopomorskie | IV–V, IX–XI |
|
Źródła
- Atlas grzybów Polski, P. aurivella s. auct., BG 2025-12-15
- Holec J. 1998. The taxonomy of Pholiota aurivella and Pholiota adiposa — a return to Batsch and Fries. Czech Mycology 50(3): 201–222. DOI 10.33585/cmy.50306
- Index Fungorum, Name Record 223664
- KPNG, PTMyk, Rekomendacja 6/2025
- Latvijas daba, zeltainā zvīnene
- NCBI Taxonomy 13206
- SPECIES-FUNGORUM-PHOLIOTA
- W2-AURIVELLA-VERIFICATION
- Yaman C. et al. 2025. Chemical composition and biological activity of Pholiota aurivella. J.Fac.Pharm.Ankara49(2): 349–364. DOI 10.33483/jfpau.1607129
- Rozporządzenie Ministra Środowiska 9.10.2014; Dz.U. 2014 poz. 1408
- Tekst jednolity rozporządzenia Ministra Zdrowia; Dz.U. 2026 poz. 258
- PubMed 33228232 — oficjalny abstrakt, nie pełny tekst
- ELI:akt ochrony gatunkowej grzybów, aktualne metadane
- ELI:tekst jednolity 2026, aktualne metadane
- ELI:akt bazowy i odesłania do tekstów jednolitych
- PubMed:PMID838410 i10395989; pierwotne abstrakty publikacji enzymologicznych
- Species Fungorum:Pholiota aurivella, record223664
- Species Fungorum:Pholiota cerifera, record231121
- Snowarski:Pholiota cerifera; literatura stanowisk polskich i zakres nazwy
- Kawagishi i in. 1991 — A Lectin from the Mushroom Pholiota aurivella, DOI 10.1271/bbb1961.55.2485
- Polskie wykazy i status prawny, 20 X 2026
- NAMA:Mushrooms to Dye For; gatunkowo opisana praktyka barwierska
- Beug, Shaw, Cochran — Thirty-Plus Years of Mushroom Poisoning
- Preliminary studies of fungi in the Biebrza National Park. II. Macromycetes
- Gierczyk i Kujawa 2023 — Rejestr, część XI; dane przyjęte w 2015
- Doğan i in. 2018.Mantar Dergisi9(1); doświadczenie na szczurach, ekstraktP.aurivella
- Regeda, Bisko, Gurinovych 2021 — The antioxidant activity of extracts of the mycelium and the culture fluid of medicinal macromycetes of Pholiota; DOI 10.24959/ophcj.21.247038