Jadalny
Ustaw lokalizację, żeby zobaczyć dane dla swojego regionu.










Borowik usiatkowany (Boletus reticulatus), zwany też borowikiem dębowym, to ceniony grzyb jadalny z rodziny borowikowatych. Jego zamszowy, jasnobrązowy kapelusz w czasie suszy często charakterystycznie pęka. Rurki są początkowo białe, potem żółte i oliwkowe, a po ugnieceniu nie sinieją. Trzon pokrywa wyraźna, biaława siateczka, schodząca aż do jego podstawy. Pojawia się w lasach liściastych pod dębami i bukami już od maja. Biały, niezmienny miąższ ma łagodny smak oraz przyjemny, grzybowy zapach.
Rozpoznawanie, siedlisko i najważniejsze różnice.
Grzybiarz
Budowa owocnika
- Typ budowy
- Owocnik ma kapelusz i trzon.
Kapelusz
- Kształt
- U młodych owocników kapelusz może mieć kształt półkulisty; u dojrzałych owocników — wypukły; u starych owocników — płaski.
- Ukształtowanie powierzchni
- Powierzchnia kapelusza może być gładka lub pomarszczona.
- Pokrycie
- Powierzchnia kapelusza może być zamszowa, filcowata lub włóknista.
- Połysk powierzchni
- Powierzchnia kapelusza jest matowa.
- Lepkość i śluzowatość
- W wilgotnych warunkach powierzchnia kapelusza jest lepka.
- Układ pęknięć powierzchni
- W suchych warunkach powierzchnia kapelusza jest spękana na nieregularne poletka.
- Kolor
- Kapelusz może być brązowy, ochrowobrązowy, szarobrązowy, jasnobrązowy, ochrowy, białawy, żółtobrązowy, oliwkowy, rdzawy, cynamonowy lub czerwonobrązowy, po wyschnięciu może być białawy, u młodych owocników może być w kolorze kości słoniowej lub żółtawobiały, u dojrzałych owocników może być żółtobrązowy lub szarobrązowy.
- Średnica
- Kapelusz może mieć średnicę do 300 milimetrów, a u dojrzałych owocników może mieć średnicę od 100 do 200 milimetrów.
Spód kapelusza
- Typ
- Hymenofor ma budowę rurkową.
Rurki przy trzonie
- Połączenie z trzonem
- Rurki są przyrośnięte do trzonu.
- Profil przy trzonie
- Rurki są wycięte przy trzonie.
- Oddzielalność
- Rurki są łatwo oddzielalne od kapelusza.
- Kształt porów
- Pory są okrągłe.
- Zmiana koloru
- Po uszkodzeniu lub nacisku pory nie zmieniają barwy.
- Barwa rurek po uszkodzeniu
- Po uszkodzeniu lub nacisku rurki nie zmieniają barwy.
- Naturalna barwa porów
- U młodych owocników pory mogą być białe.
U dojrzałych owocników pory mogą być kremowe, bladożółte, żółtooliwkowe lub żółtozielone. - Naturalna barwa rurek
- U młodych owocników rurki mogą być białe.
U dojrzałych owocników rurki mogą być kremowe, bladożółte, żółtooliwkowe lub żółtozielone.
Trzon i podstawa
- Kształt
- Trzon może mieć kształt maczugowaty lub walcowaty, u młodych owocników może mieć kształt beczułkowaty, także u dojrzałych owocników.
- Kolor
- Trzon może być jasnobrązowy, szary, brązowawy lub brązowy.
- Ukształtowanie powierzchni
- Powierzchnia trzonu jest siateczkowata.
- Długość
- Trzon może mieć długość do 250 milimetrów.
- Grubość
- Trzon może mieć grubość do 70 milimetrów.
- Barwa siateczki
- Siateczka trzonu może być jasnobrązowa.
U młodych owocników siateczka trzonu może być biała.
U dojrzałych owocników siateczka trzonu może być brązowa.
Miąższ
- Barwa
- Miąższ może być biały lub kremowy, a w kapeluszu pod skórką może być brązowy, czerwonobrązowy lub biały.
- Twardość i zwartość
- Miąższ może być miękki, a u młodych owocników może być zwarty.
- Smak
- Może mieć słaby lub słodki smak.
- Struktura
- U starych owocników miąższ ma strukturę gąbczastą.
- Zmiana koloru
- Po uszkodzeniu miąższ nie zmienia barwy.
- Zapach
- Zapach miąższu może być grzybowy, orzechowy lub ziemisty; może być silny.
- Nuta smakowa
- Miąższ ma nutę smakową orzechową.
Gdzie i kiedy rośnie
- Siedlisko
- Grzyb może występować w lasach liściastych, w lasach mieszanych, w parkach lub na przydrożach.
- Podłoże
- Bezpośrednim podłożem wzrostu może być gleba.
- Sposób wyrastania
- Owocniki mogą wyrastać pojedynczo lub w grupach.
- Owocnikowanie
- Owocniki mogą pojawiać się od maja do sierpnia.
- Obszar występowania
Jadalność i kuchnia
- Jadalność
- Jadalny
Z czym można pomylić

Goryczak żółciowy
Tylopilus felleus
Najważniejsze różnice
Goryczak żółciowy (Tylopilus felleus) jest grzybem niejadalnym z powodu silnie gorzkiego smaku miąższu. Jego pory u młodych owocników są białawe, z wiekiem stają się cielistoróżowe, a trzon pokrywa wypukła, gruba siatka o ciemnej, brązowej barwie. U borowika usiatkowanego dojrzały hymenofor ma barwę żółtozieloną do oliwkowozielonej, smak jest łagodny, a siateczka na trzonie pozostaje przeważnie wyraźnie jaśniejsza od jego tła.

Borowik szlachetny
Boletus edulis
Najważniejsze różnice
Borowik szlachetny (Boletus edulis) ma zazwyczaj gładszą powierzchnię kapelusza, która w wilgotną pogodę staje się lepka i maziowata, a na jego brzegu widoczna jest często wąska, jaśniejsza obwódka. Siateczka na trzonie borowika szlachetnego jest na ogół delikatniejsza i ograniczona głównie do jego górnej partii. U borowika usiatkowanego kapelusz jest zwykle suchy, zamszowaty i skłonny do pękania, a siateczka na trzonie jaśniejsza i bardziej wyrazista, choć sama rozległość siatki nie stanowi pewnego kryterium rozstrzygającego.

Boletus pinophilus
Najważniejsze różnice
Borowik sosnowy (Boletus pinophilus) odróżnia się od borowika usiatkowanego znacznie ciemniejszym kapeluszem z wyraźnym, głębokim odcieniem czerwonobrązowym lub mahoniowym.

Borowik ciemnobrązowy
Boletus aereus
Najważniejsze różnice
Borowik ciemnobrązowy (Boletus aereus) różni się od borowika usiatkowanego ciemniejszą barwą kapelusza oraz trzonem o tonacji brązowo-miedzianej.
FAQ
Dlaczego kapelusz borowika usiatkowanego bywa spękany?
Skórka kapelusza ma suchą, filcowatą fakturę. Podczas ciepłej i suchej letniej pogody traci elastyczność, co prowadzi do powstawania charakterystycznej siatki pęknięć.
Czy miąższ lub rurki borowika usiatkowanego sinieją po uszkodzeniu?
Nie. Miąższ borowika usiatkowanego jest biały i nie zmienia barwy po przekrojeniu. Rurki oraz pory po uciśnięciu również nie sinieją i nie ciemnieją.
Czym różni się borowik usiatkowany od borowika szlachetnego?
Borowik usiatkowany ma matowy, zamszowy kapelusz skłonny do pękania i siateczkę na całym trzonie. Szlachetny ma kapelusz gładki, a siatkę głównie w górnej części trzonu.
Jak odróżnić borowika usiatkowanego od goryczaka żółciowego?
Goryczak żółciowy ma trzon z ciemniejszą, grubszą, brązowawą siatką, jego pory z wiekiem stają się brudnoróżowe, a miąższ jest nieznośnie gorzki w smaku.
Czy borowik usiatkowany jest grzybem jadalnym?
Tak, to doskonały grzyb jadalny o cenionych walorach smakowych. Nadaje się do gotowania, smażenia, suszenia i marynowania, a jego aromat jest bardzo wyrazisty.
W jakich lasach i pod jakimi drzewami rośnie borowik usiatkowany?
Rośnie w ciepłolubnych lasach liściastych i mieszanych. Tworzy mikoryzę z drzewami liściastymi, przede wszystkim dębami i bukami, rzadziej grabami lub lipami.
Kiedy pojawia się borowik usiatkowany?
To jeden z najwcześniejszych borowików w Polsce. Pierwsze owocniki wyrastają już w maju, a sezon trwa zazwyczaj do października, z przerwami przy braku wilgoci.
Jak rozpoznać siateczkę na trzonie borowika usiatkowanego?
Trzon pokryty jest wypukłą, białawą lub jasnobeżową siateczką o drobnych oczkach, która w odróżnieniu od borowika szlachetnego schodzi często aż do podstawy trzonu.
Miłośnik
Spód kapelusza
- Długość rurek
- Rurki mogą mieć długość od 10 do 35 milimetrów.
Nazwy i historia
- Obowiązująca nazwa krajowa
- borowik usiatkowany
- Obowiązująca nazwa taksonomiczna
- Boletus reticulatus
- Inne nazwy krajowe
- usiatek, prawdziwek wiosenny
- Dawne nazwy krajowe
- borowik prawdziwy podgat. siateczkowany, borowik szlachetny odmiana usiatkowana
- Pozostałe nazwy
- grzyb, grzyb prawdziwy, grzyb prawdziwny, prawik, prawus, prawusek, prawiak, prawek, poprawny grzyb, sprawiedliwy grzyb, prawdziak, prawdzik, borowik, kamieniak, kamienny grzyb, biały grzyb, biały grzybek
Obserwacje w domu
Wysyp zarodników
- Potrzebne materiały
- świeży, dojrzały kapelusz, kartka papieru, szklanka lub miseczka, woda
- Czas
- 2–24 h
- Wykonanie
- Połóż kapelusz spodem na papierze.
- Dodaj kroplę wody na wierzch i przykryj.
- Po 2–24 godzinach podnieś kapelusz i obejrzyj osad.
Czego szukać
- Barwa wysypu
- Wysyp zarodników ma barwę brązową.
- Odcień wysypu
- Może występować oliwkowobrązowy, ciemnooliwkowobrązowy lub oliwkowotabaczkowobrązowy odcień.
Pod mikroskopem
- Potrzebne materiały
- mikroskop świetlny, szkiełko podstawowe i nakrywkowe, igła, woda, zarodniki z wysypu
- Wykonanie
- Przenieś igłą odrobinę wysypu na szkiełko.
- Dodaj kroplę wody, przykryj szkiełkiem i obejrzyj zarodniki.
Czego szukać
- Kształt zarodnika
- Zarodnik może mieć kształt wydłużony elipsoidalny, wrzecionowaty lub niemal wrzecionowaty.
- Powierzchnia zarodnika
- W obserwacjach mikroskopowych powierzchnię zarodnika opisywano jako gładką.
- Wymiary
- Zarodnik może mieć długość od 11,5 do 20 mikrometrów i szerokość od 3,5 do 6 mikrometrów.
Wymiary porównuj po skalibrowaniu skali mikroskopu.
Ekologia i rozmieszczenie
- Drzewa liściaste w otoczeniu
- W otoczeniu rosną dęby, buki, lipa, graby i kasztany.
- Partnerzy mikoryzowi
- Mikoryzę z tym grzybem tworzą dęby, buki, kasztany, leszczyna, graby i lipa.
Mikoryzę z tym grzybem tworzą dęby i leszczyna.
Historia i kultura
Historia opisu tego gatunku odzwierciedla wieloletnie dyskusje w europejskiej literaturze mykologicznej dotyczące jego tożsamości i właściwego nazewnictwa. Gatunek został formalnie opisany w 1774 roku przez Jacoba Christiana Schaeffera pod nazwą Boletus reticulatus. Równolegle w publikacjach mykologicznych przez dziesięciolecia funkcjonowała nazwa Boletus aestivalis (przypisywana m.in. Jean-Jacques'owi Pauletowi), która w świadomości autorów i zbieraczy utrwaliła się jako synonim lub odrębne ujęcie. W historii nomenklatury odnotowano również pojawienie się homonimu Boletus reticulatus Hoffm. (1789), co przez lata rodziło spory i komplikacje taksonomiczne, do dziś interpretowane rozmaicie w zależności od przyjętych konwencji nomenklatorycznych. W dawnej literaturze przyrodniczej oraz tradycji językowej Europy Środkowej gatunek ten określano nazwami nawiązującymi do fenologii, takimi jak borowik letni lub majowy, co bezpośrednio odzwierciedlało wczesną porę pojawiania się jego owocników.
Jadalność i bezpieczeństwo
Borowik usiatkowany jest powszechnie uznawany za wyśmienity grzyb jadalny. Charakteryzuje się przyjemnym, wyraźnie grzybowym aromatem oraz łagodnym, lekko orzechowym, słodkawym smakiem miąższu. Przed spożyciem bezwzględnie wymaga poddania odpowiedniej obróbce termicznej, takiej jak dokładne gotowanie, duszenie lub smażenie; spożywanie surowych owocników może prowadzić do dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Warunkiem bezpiecznego spożycia jest przeznaczanie do celów kulinarnych wyłącznie egzemplarzy zdrowych, świeżych i jędrnych, a także unikanie owocników starych lub wykazujących jakiekolwiek oznaki zepsucia. W wielu krajach Europy Środkowej i Południowej, między innymi w Polsce, Czechach, Niemczech oraz we Włoszech, jest chętnie zbierany ze względu na swoje walory smakowe oraz wczesną porę pojawiania się w lasach.
Siedlisko i występowanie
Borowik usiatkowany występuje przede wszystkim w lasach liściastych oraz mieszanych strefy umiarkowanej Eurazji, ze szczególnym uwzględnieniem cieplejszych rejonów Europy Środkowej i Południowej. Gatunek ten tworzy relacje mikoryzowe przede wszystkim z drzewami liściastymi, w szczególności z dębami (Quercus), co potwierdzają europejskie badania ekologiczne, a ponadto bywa notowany pod bukami i grabami, natomiast znacznie rzadziej w sąsiedztwie drzew iglastych. Preferuje stanowiska ciepłe, o podłożu gliniastym lub piaszczysto-gliniastym, często o odczynie obojętnym bądź lekko zasadowym. W Europie Środkowej, w tym w zestawieniach dla Polski, udokumentowany okres pojawiania się owocników obejmuje miesiące od maja do sierpnia (V–VIII). Owocniki mogą wyrastać już pod koniec maja, stanowiąc wczesny element sezonu grzybowego w lasach liściastych.
Badacz
Jadalność i kuchnia
Ustalenia źródłowe: jadalność, spożycie i wykorzystanie
- Jadalność
- Jadalny — źródło oznaczenia
Źródło bez opisu bibliograficznego · Kuchyňské využití / Ceniony grzyb jadalny
Nazwy naukowe i taksonomia
- Obowiązująca nazwa naukowa
Boletus reticulatus
- Dawne nazwy naukowe
- 1783 — Boletus mutabilis Batsch
1805 — Boletus reticulatus var. minor Alb. & Schwein.
1808 — Tubiporus aestivalis Paulet
1838 [1836–1838] — Boletus aestivalis (Paulet) Fr.
1886 — Versipellis aestivalis (Paulet) Quél.
1888 — Dictyopus aestivalis (Paulet) Quél.
1898 — Suillus aestivalis (Paulet) Kuntze
1898 — Suillus reticulatus (Schaeff.) Kuntze
1926 — Boletus edulis subsp. reticulatus (Schaeff.) Konrad & Maubl.
1931 — Boletus reticulatus var. rubiginosus Pelt. ex E.-J. Gilbert
1940 [1939] — Boletus carpinaceus Velen.
1966 — Boletus edulis f. reticulatus (Schaeff.) Vassilkov
1994 — Boletus reticulatus subsp. carpinaceus (Velen.) Hlaváček[23]
Borowik usiatkowany należy do rodziny Boletaceae w rzędzie Boletales. Baza Species Fungorum jako nazwę zaakceptowaną wskazuje Boletus reticulatus Schaeff., opublikowaną w 1774 roku w dziele Fung. bavar. palat. nasc. (tom 4, s. 78). W tym samym ujęciu taksonomicznym Boletus aestivalis (Paulet) Fr. stanowi synonim tego gatunku.
[23] [22]W bazie Species Fungorum w synonimii Boletus reticulatus wymienione są następujące nazwy:
- Suillus reticulatus (Schaeff.) Kuntze, Revis. gen. pl. (Leipzig) 3(3): 535 (1898)
- Boletus edulis subsp. reticulatus (Schaeff.) Konrad & Maubl., Icon. Select. Fung. 4(2): pl. 398 (1926)
- Boletus edulis f. reticulatus (Schaeff.) Vassilkov, Bekyi Grib: 18 (1966)
- Boletus mutabilis Batsch, Elench. fung. (Halle): 99 (1783)
- Boletus reticulatus var. minor Alb. & Schwein., Consp. fung. (Leipzig): 240 (1805)
- Tubiporus aestivalis Paulet, Traité des champignons (Paris) 2: 371 (1808)
- Boletus aestivalis (Paulet) Fr., Epicrisis Systematis Mycologici: 422 (1838) [1836-1838]
- Versipellis aestivalis (Paulet) Quél., Enchiridion Fungorum in Europa media et praesertim in Gallia Vigentium: 158 (1886)
- Dictyopus aestivalis (Paulet) Quél., Fl. mycol. France (Paris): 421 (1888)
- Suillus aestivalis (Paulet) Kuntze, Revis. gen. pl. (Leipzig) 3(3): 535 (1898)
- Boletus reticulatus var. rubiginosus Pelt. ex E.-J. Gilbert, Les Livres du Mycologue Tome I-IV, Tom. III: Les Bolets: 117 (1931)
- Boletus carpinaceus Velen., Novitates Mycologicae Novissimae: 158 (1940) [1939]
- Boletus reticulatus subsp. carpinaceus (Velen.) Hlaváček, Mykologický Sborník 71(2): 54 (1994)
Łaciński epitet reticulatus nawiązuje do siatkowatego rysunku na trzonie, natomiast aestivalis odnosi się do letniej pory owocnikowania. W literaturze mykologicznej występują rozbieżności w datowaniu dawnych nazw: Species Fungorum podaje dla Tubiporus aestivalis rok 1808, podczas gdy część atlasów przypisuje tę nazwę Pauletowi z rokiem 1793. W czeskim atlasie przy nazwie reticulatus widnieje również data 1763, natomiast rejestr Kew łączy ważną diagnozę Schaeffera z rokiem 1774.
[17] [23] [15]W różnych językach europejskich funkcjonują zwyczajowe nazwy tego gatunku:
- czeski: hřib dubový
- angielski: Summer Cep, Summer Bolete
- niemiecki: Sommer-Steinpilz
- kataloński: Cep, Sureny
- hiszpański: Boleto reticulado, Boleto reticulado de verano, Boleto rubio, Hongo de primavera
- baskijski: Onddo zuri, Onto, Onto-zuri, Udako onddozuria
- francuski: Cèpe d'été, Cèpe d'été réticulé
- galisyjski: Madeirudo de verán
- włoski: Porcino d'estate
Badania filogenetyczne Beugelsdijka i współpracowników z 2008 roku, oparte na analizie sekwencji markerów ITS oraz GAPDH, potwierdziły odrębność europejskich linii genetycznych Boletus reticulatus, Boletus edulis, Boletus aereus i Boletus pinophilus. W pracy tej gatunek B. reticulatus reprezentowany był przez kolekcję SvdL79 z Holandii, zebraną pod Quercus, której przypisano numery sekwencji w GenBank: EU417871 oraz EU417878.
[20]Zakres taksonu i ograniczenia oznaczania
W zestawieniu taksonomicznym pracy Beugelsdijka i współpracowników z 2008 roku (opartym w tej części na analizie van der Lindego z 2004 r.) wykazano, że strzępki skórki kapelusza Boletus reticulatus osiągają do 20 µm szerokości i zawierają wewnątrzkomórkowy, drobnoziarnisty pigment.
[20]Diagnostyka laboratoryjna
Dane ustrukturyzowane
Podstawki
Kaulocystydy
Skórka kapelusza
- Inkrustacja strzępek skórki
- Inkrustacja strzępek skórki jest nieobecna. [14]
- Organizacja skórki kapelusza
- Skórka kapelusza ma organizację typu trichoderma. [14]
- Długość komórki końcowej skórki kapelusza
- Długość komórki końcowej skórki kapelusza może wynosić od 30 do 70 mikrometrów. [18]
- Kształt komórki końcowej skórki kapelusza
- Komórka końcowa skórki kapelusza może być walcowata lub maczugowata. [18]
Zarodniki
- Barwa zarodnika w mikroskopie
- Zarodnik w obrazie mikroskopowym jest żółtobrązowy. [18]
- Krople wewnątrz zarodnika
- W zarodniku stwierdzono obecność kropli. [11]
- Długość zarodnika
- Zarodnik może mieć długość od 11,5 do 20 mikrometrów [24] [11] [14] [15] [17]; może mieć długość od 13,5 do 16 mikrometrów. [18]
- Iloraz długości i szerokości zarodnika
- Iloraz długości i szerokości zarodnika może wynosić od 2,7 do 3,6. [18]
Iloraz długości i szerokości zarodnika może wynosić od 2,6 do 4,2. [14] - Kształt zarodnika
- Zarodnik może mieć kształt wydłużony elipsoidalny, wrzecionowaty lub prawie wrzecionowaty. [15] [24] [17] [11]
Zarodnik jest wrzecionowaty u dojrzałych zarodników. [18] - Powierzchnia zarodnika
- W obserwacjach mikroskopowych powierzchnię zarodnika opisywano jako gładką. [24] [17] [11]
W obserwacjach mikroskopowych powierzchnię zarodnika opisywano jako gładką u dojrzałych zarodników. [18] - Grubość ściany zarodnika
- Zarodnik jest grubościenny. [18]
Materiał i metody badań
- Wyniki źródłowe — Szerokość komórki końcowej skórki kapelusza
- Materiał badania: Named Boletus reticulatus account; original source material remains separate. Materiał suszony (przygotowanie opisano w Metodach): 3,5–5 µm [18]
Materiał badania: Named Boletus reticulatus account; original source material remains separate. do 20 µm [20] - Wyniki źródłowe — Długość zarodnika
- Materiał badania: Named Boletus reticulatus account; original source material remains separate. 12–17 µm (skrajnie do 20 µm) [15]
Materiał badania: Named Boletus reticulatus account; original source material remains separate. 12–17 µm [11]
Materiał badania: Named Boletus reticulatus account; original source material remains separate. 11,5–19,5 µm [14]
Materiał badania: Named Boletus reticulatus account; original source material remains separate. 13–20 µm [24]
Materiał badania: Named Boletus reticulatus account; original source material remains separate. Materiał suszony (przygotowanie opisano w Metodach): 13,5–16 µm [18]
Materiał badania: Named Boletus reticulatus account; original source material remains separate. 13–15 µm [17] - Wyniki źródłowe — Szerokość zarodnika
- Materiał badania: Named Boletus reticulatus account; original source material remains separate. Materiał suszony (przygotowanie opisano w Metodach): 4,5–5,5 µm [18]
Materiał badania: Named Boletus reticulatus account; original source material remains separate. 4–5,5 µm [15]
Materiał badania: Named Boletus reticulatus account; original source material remains separate. 3,5–6 µm [24]
Materiał badania: Named Boletus reticulatus account; original source material remains separate. 4,5–5,5 µm [17]
Materiał badania: Named Boletus reticulatus account; original source material remains separate. 3,5–5,5 µm [14]
Materiał badania: Named Boletus reticulatus account; original source material remains separate. 4–6 µm [11]
Metody i zapisy źródłowe — Named Boletus reticulatus account; original source material remains separate.
Stan materiału: suszony.
Pochodzenie materiału: Six B.reticulatus collections in the Fennoscandian study; B.aff.reticulatus excluded..
Metoda źródłowa. Technika: mikroskopia świetlna (LM). Medium: pure water without softening or colouring media. Opis metody w źródle: Leitz Dialux, Pl Apo Oel100/1.32 oil objective, drawing tube2000×, measurements corrected to1/2µm. Mature spores from pore hymenium, stipe spores excluded. Mature caulocystidia from stem net. Pileipellis scalps at1/3radius from cap edge.
Liczba zarodników na jednej podstawce; Długość podstawki; Kształt podstawki; Szerokość podstawki; Długość kaulocystyd; Kształt kaulocystyd; Szerokość kaulocystyd; Długość komórki końcowej skórki kapelusza; Kształt komórki końcowej skórki kapelusza; Szerokość komórki końcowej skórki kapelusza; Barwa zarodnika w mikroskopie; Długość zarodnika; Iloraz długości i szerokości zarodnika; Kształt zarodnika; Powierzchnia zarodnika; Grubość ściany zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Karstenia49:49 species5 Boletus reticulatus; methods p42, own rows Tables1–3 pp54–55. B.aff.reticulatus excluded.” [18]
Metody i zapisy źródłowe — Named Boletus reticulatus account; original source material remains separate.
Inkrustacja strzępek skórki; Organizacja skórki kapelusza; Długość zarodnika; Iloraz długości i szerokości zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Species Description after the generic Boletus introduction; generic ring/solid-stem claims excluded.” [14]
Metody i zapisy źródłowe — Named Boletus reticulatus account; original source material remains separate.
Szerokość komórki końcowej skórki kapelusza — zapis źródłowy: „Beugelsdijk2008 Table2, B.reticulatus terminal elements, citing Van der Linde2004; not another Boletus row.” [20]
Metody i zapisy źródłowe — Named Boletus reticulatus account; original source material remains separate.
Identyfikacja kropli: nierozstrzygnięta.
Krople wewnątrz zarodnika; Długość zarodnika; Kształt zarodnika; Powierzchnia zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Exact Aranzadi species account; method, N and individual material unreported. Guttules chemically unidentified.” [11]
Metody i zapisy źródłowe — Named Boletus reticulatus account; original source material remains separate.
Długość zarodnika; Kształt zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Named Boletus reticulatus: Popis and Výskyt; compared species excluded.” [15]
Metody i zapisy źródłowe — Named Boletus reticulatus account; original source material remains separate.
Długość zarodnika; Kształt zarodnika; Powierzchnia zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Named species account: Kapelusz / Cap, Rurki, Trzon, Miąższ, Wysyp, Zarodniki; PL and EN wording kept separate.” [24]
Metody i zapisy źródłowe — Named Boletus reticulatus account; original source material remains separate.
Długość zarodnika; Kształt zarodnika; Powierzchnia zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Identification guide, named Summer Bolete, excluding compared taxa.” [17]
Weryfikacja występowania — zakres i ograniczenia
Materiał: Pierwotne kolekcje autora atlasu na Dolnym Śląsku.
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Data przeglądu: 21.10.2026.
Ograniczenia: Źródłowe oznaczenie i zakres pojęcia zachowano. Nie zadeklarowano nowego badania okazów ani odczytu wszystkich publikacji cytowanych przez źródło.
[24]- Przygotowanie materiału do mikroskopii
- Materiał suszony. Mikroskop Leitz Dialux, obiektyw olejowy Pl Apo Oel 100/1,32 i tubus rysunkowy przy 2000×; pomiary korygowano do 0,5 µm. Dojrzałe zarodniki pobierano z hymenium porów, z wyłączeniem zarodników z trzonu. Dojrzałe kaulocystydy pobierano z siateczki trzonu, a skórkę kapelusza w odległości 1/3 promienia od brzegu. [18]
Zakres opracowania
Przed ukończeniem rekord wymaga uzupełnienia lub rozliczenia.
- Poszukiwanie regionów występowania wymaga rozliczenia.
- Powiązania wcześniejszych ustaleń wymagają ponownego sprawdzenia.
- Nowe źródła wymagają rozliczenia informacji napotkanych podczas przeglądu.
Najważniejsze substancje i ich działanie
Ergönül i współpracownicy w 2013 roku zbadali profil kwasów tłuszczowych owocników Boletus reticulatus pochodzących z pasma Ilgaz w Turcji (stanowisko N41°03′ E33°41′, okaz zielnikowy fungarium nr 1091). Badanie przeprowadzono na wysuszonych owocnikach metodą chromatografii gazowej z detektorem płomieniowo-jonizacyjnym (GC-FID). Uzyskane wartości reprezentują udział procentowy poszczególnych kwasów w oznaczonym profilu kwasów tłuszczowych, a nie zawartość w świeżej masie grzyba.
[16]Analiza chromatograficzna profilu kwasów tłuszczowych suszonych owocników Boletus reticulatus (okaz 1091) wykazała następujący skład (ND – nie oznaczono):
- kwas masłowy (C4:0): 0,06%
- kwas kapronowy (C6:0): 0,17%
- kwas kaprylowy (C8:0): 0,18%
- kwas kaprynowy (C10:0): 0,20%
- kwas undekanowy (C11:0): 0,87%
- kwas laurynowy (C12:0): 0,06%
- kwas tridekanowy (C13:0): 0,02%
- kwas mirystynowy (C14:0): 0,37%
- kwas mirystoleinowy (C14:1): 0,11%
- kwas pentadekanowy (C15:0): 0,37%
- kwas pentadecenowy (C15:1): ND
- kwas palmitynowy (C16:0): 11,26%
- kwas palmitoleinowy (C16:1): 0,75%
- kwas margarynowy (C17:0): 0,28%
- kwas heptadecenowy (C17:1): 0,99%
- kwas stearynowy (C18:0): 5,84%
- kwas oleinowy trans (C18:1): 0,12%
- kwas oleinowy cis (C18:1): 37,61%
- kwas linolowy trans (C18:2): 0,02%
- kwas linolowy cis (C18:2): 36,60%
- kwas linolenowy (C18:3): ND
- kwas gamma-linolenowy (C18:3): 0,31%
- kwas arachidowy (C20:0): 0,58%
- kwas eikozenowy (C20:1): 0,50%
- kwas eikozadienowy (C20:2): 0,34%
- kwas heneikozanowy (C21:0): 0,30%
- kwas cis-11,14,17-eikozatrienowy n-3 (C20:3): 0,04%
- kwas arachidonowy (C20:4): 0,11%
- kwas cis-8,11,14-eikozatrienowy n-6 (C20:3): ND
- kwas behenowy (C22:0): 0,08%
- kwas eikozapentaenowy (C20:5): 0,45%
- kwas erukowy (C22:1): 0,27%
- kwas dokozadienowy (C22:2): 0,23%
- kwas trikozanowy (C23:0): 0,03%
- kwas lignocerynowy (C24:0): 0,51%
- kwas nerwonowy (C24:1): ND
- kwas dokozaheksaenowy (C22:6): 0,32%
W badanym materiale dominował kwas oleinowy w konfiguracji cis (37,61%), a kolejnym pod względem ilości był kwas linolowy cis (36,60%). Udział kwasu palmitynowego wyniósł 11,26%, a kwasu stearynowego 5,84%. Łączne udziały frakcji wynosiły: nasycone kwasy tłuszczowe 21,14%, jednonienasycone 40,34% oraz wielonienasycone 38,40%. W próbie Boletus reticulatus odnotowano zatem przewagę kwasu oleinowego nad linolowym, co stanowi wyjątek od ogólnego wniosku abstraktu, w którym autorzy przypisali dominację kwasu linolowego wszystkim sześciu badanym gatunkom.
[16]Pomiary chromatograficzne wykonano w trzech powtórzeniach analitycznych, uzyskując błąd standardowy (SE) poniżej 5%. W publikacji nie podano liczby niezależnych prób biologicznych ani daty zebrania okazu 1091. Wyniki te obrazują skład chemiczny badanej partii suszu i nie były przedmiotem badań klinicznych pod kątem wpływu na organizm człowieka.
[16]Siedlisko i występowanie
Siedlisko, obszar i pora roku
Borowik usiatkowany rośnie na ziemi, pojedynczo lub w grupach. Występuje przede wszystkim w ciepłych lasach liściastych i mieszanych. W Czechach spotykany jest również w zadrzewieniach przydrożnych oraz na groblach stawów rybnych, natomiast Beugelsdijk i współpracownicy odnotowali występowanie na dość suchych poboczach dróg i w parkach z dębami.
[15] [24] [19] [20] [17]Gatunek tworzy ektomikoryzę z drzewami. W atlasach grzybów jako partnerów wymienia się dęby i buki, a także lipy, graby oraz kasztany z rodzaju Castanea. First Nature wspomina ponadto o sporadycznym notowaniu pod świerkami. W Puszczy Knyszyńskiej Gryc obserwował owocniki głównie w dojrzałych drzewostanach dębowo-grabowych, a także w płatach świerkowych z domieszką drzew liściastych. Obecność owocnika w sąsiedztwie danego drzewa opisuje warunki stanowiska, nie stanowi jednak bezpośredniego dowodu laboratoryjnego potwierdzającego strukturę mikoryzy na korzeniach.
[17] [15] [24] [11] [21] [19]Zakres drzew mikoryzowych bywa różnie ujmowany: w publikacji filogenetycznej z 2008 roku autorzy ograniczyli gospodarzy Boletus reticulatus wyłącznie do dębów (Quercus), wiążąc holenderski okaz SvdL79 z dębem. Inne publikacje wskazują również buka (Fagus). Stanowiska udokumentowane w zbiorach Aranzadi obejmują: okaz ARAN08027 zebrany 5 sierpnia 2017 roku w Leitza-Leitzalarrea-Insusu w Nawarze pod Quercus rubra na kwaśnym podłożu (UTM 30TWN8874, 43.1144409° N, 1.9097333° W) oraz okaz A3043040 z 3 lipca 2004 roku w Ataun-Intxusburu w prowincji Gipuzkoa, zebrany na glebie pod Fagus sylvatica (UTM 30TWN6854).
[20] [12] [13]Wymagania glebowe borowika usiatkowanego różnią się w doniesieniach z poszczególnych regionów: Snowarski podaje gleby o odczynie zbliżonym do obojętnego, Aranzadi notuje suche podłoża krzemionkowe, a publikacja z 2008 roku wskazuje glinę lub piasek z domieszką gliny. Gryc przytacza obiegową opinię atlasową o unikaniu podłoży wapiennych. Dane te pochodzą z różnych stanowisk i nie pozwalają na wyznaczenie jednej uniwersalnej wartości pH dla całego gatunku.
[24] [11] [20] [21]Według atlasu Lasów Państwowych borowik usiatkowany występuje na obszarze Europy oraz w Japonii.
[19]W Wielkiej Brytanii i Irlandii First Nature określa borowika usiatkowanego jako grzyb rzadki, wskazując jednocześnie na jego częstsze pojawianie się na południu Europy, zwłaszcza w południowo-zachodniej Francji oraz w rejonach Portugalii. Czeski atlas odnotowuje wyższą liczebność stanowisk w cieplejszych rejonach Czech.
[17] [15]W ujęciu europejskim ramy sezonu owocnikowania są zróżnicowane: czeski atlas notuje zbiory od maja do listopada. Na Wyspach Brytyjskich First Nature wskazuje okres od czerwca do października, wspominając zarazem, że w południowej Europie owocniki mogą pojawiać się aż do lutego. Z kolei hiszpańskie opracowania Aranzadi określają porę występowania ogólnie jako wiosnę i lato.
[15] [17] [11]Potwierdzony zasięg występowania
Wszystkie obszary potwierdzone w zapisanych danych źródłowych.
| Kraj | Regiony i stanowiska | Owocnikowanie | Źródła |
|---|---|---|---|
| Polska | Dolny Śląsk — zakres nazwany przez źródło | V–VIII |
|