Ядомы
Патрабуе апрацоўкі
Вызначце месцазнаходжанне, каб убачыць даныя для свайго рэгіёна.










Вожычнік выемчаты (Hydnum repandum) — вядомы ядомы базідыяльны грыб з характэрным шыпаватым гіменафорам замест звыклых пласцінак ці трубачак. Шапка грыба шчыльная, мясістая, светла-вохрыстага, крэмавага або жаўтлявага колеру, часта з няправільным хвалістым краем. Мякаць пругкая, светлая, са спецыфічным прыемным водарам. Грыб шырока цэніцца грыбнікамі ў розных краінах за выдатныя смакавыя якасці, шчыльную кансістэнцыю і высокую ўстойлівасць пладовых цел да пашкоджання насякомымі.
Распазнаванне, асяроддзе пражывання і найбольш важныя адрозненні.
Грыбнік
Будова пладовага цела
- Тып будовы пладовага цела
- Тып будовы пладовага цела: Шапка.
Тып будовы пладовага цела: ножка.
Шапка
- Форма капялюшыка
- у маладых пладовых цел: Форма капялюшыка: выпуклы.
у спелых пладовых цел: Форма капялюшыка: плоскі.
Форма капялюшыка: увагнуты. - Паверхня капялюшыка
- Паверхня капялюшыка: сухі.
- Рэльеф паверхні капялюшыка
- Рэльеф паверхні капялюшыка: гладкі.
Рэльеф паверхні капялюшыка: ямкаватая. - Покрыва капялюшыка
- у маладых пладовых цел: Покрыва капялюшыка: замшавая.
у старых пладовых цел: Покрыва капялюшыка: лускаватая.
Покрыва капялюшыка: голая. - Колер капялюшыка
- Колер капялюшыка: крэмавы.
Колер капялюшыка: жоўта-аранжавы.
Колер капялюшыка: бежавы.
Колер капялюшыка: белаватая.
Колер капялюшыка: аранжавы (светлае адценне).
Колер капялюшыка: аранжава-вохрысты.
Колер капялюшыка: аранжавы. - Размяшчэнне краю
- у маладых пладовых цел: Размяшчэнне краю: падгорнуты ўнутр.
Размяшчэнне краю: загнуты ўсярэдзіну. - Абрыс краю капялюшыка
- у старых пладовых цел: Абрыс краю капялюшыка: хвалісты.
у старых пладовых цел: Абрыс краю капялюшыка: лопасцепадобны.
у спелых пладовых цел: Абрыс краю капялюшыка: хвалісты.
у спелых пладовых цел: Абрыс краю капялюшыка: лопасцепадобны. - Дыяметр капялюшыка
- Дыяметр капялюшыка складае да 150 mm.
- Цэнтр капялюшыка
- Цэнтр капялюшыка: Уціснуты.
Ніз шапкі
- Тып гіменафора
- Тып гіменафора: шыпікі.
- Прымацаванне гіменафора да ножкі
- Прымацаванне гіменафора да ножкі: прырослы да ножкі (шыпікі).
- Нызыходжанне гіменафора па ножцы
- Нызыходжанне гіменафора па ножцы: сыходны (шыпікі).
- Колер гіменафора
- Колер гіменафора: крэмавы.
Колер гіменафора: жоўта-аранжавы.
Колер гіменафора: аранжавы (светлае адценне).
Ножка і аснова
- Становішча ножкі
- Становішча ножкі: па-за цэнтрам.
- Форма ножкі
- Форма ножкі: цыліндрычны (няроўны абрыс).
Форма ножкі: булавападобны (нязначна). - Колер ножкі
- Колер ножкі: белаватая.
Колер ножкі: крэмавы.
Колер ножкі: белы.
Колер ножкі: светла-карычневы. - Рэльеф паверхні ножкі
- Рэльеф паверхні ножкі: гладкі.
- Унутраная будова ножкі
- Унутраная будова ножкі: суцэльны.
- Афарбоўка паверхні ножкі пасля пашкоджання
- Афарбоўка паверхні ножкі пасля пашкоджання: вохрыста-карычневы (паверхня ножкі).
Афарбоўка паверхні ножкі пасля пашкоджання: без змены колеру (паверхня ножкі). - Даўжыня ножкі
- Даўжыня ножкі: да 70 mm.
- Дыяметр ножкі
- Дыяметр ножкі: да 40 mm.
у верхняй частцы ножкі: Дыяметр ножкі: 7–14 mm. - Вільготнасць паверхні ножкі
- Вільготнасць паверхні ножкі: сухі.
Мякаць
- Колер мякаці
- Колер мякаці: белы.
Колер мякаці: жаўтаваты.
Колер мякаці: белаватая. - Шчыльнасць мякаці
- Шчыльнасць мякаці: шчыльны.
- Смак мякаці
- Смак мякаці: кіслы, слабы.
у старых пладовых цел: Смак мякаці: горкі.
у старых пладовых цел: Смак мякаці: востры, слабы.
у старых пладовых цел: Смак мякаці: кіслы.
Смак мякаці: салодкі. - Колер мякаці пасля пашкоджання
- Колер мякаці пасля пашкоджання: без змены колеру.
- Пах мякаці
- Пах мякаці: невыразны.
Пах мякаці: саладкаваты, невыразны. - Характар смаку мякаці
- Характар смаку мякаці: мяккі.
- Выразнасць смаку мякаці
- Выразнасць смаку мякаці: невыразны.
Дзе і калі расце
- Месцапражыванне
- Месцапражыванне: лісцевы лес.
Месцапражыванне: хвойны лес.
Месцапражыванне: змешаны лес. - Субстрат
- Субстрат: глеба.
- Характар росту пладовых цел
- Характар росту пладовых цел: групамі.
Характар росту пладовых цел: паасобку.
Характар росту пладовых цел: радамі.
Характар росту пладовых цел: кругамі.
Характар росту пладовых цел: зрослыя пладовыя целы. - Частата знаходак
- Частата знаходак: вельмі звычайны.
- Перыяд плоданашэння
- Пладовыя целы з’яўляюцца з ліпеня да лістапада.
- Арэал распаўсюджання
- Potwierdzono występowanie w Polsce.
Ядомасць і кулінарыя
- Ядомасць
- Ядомы
- Патрэбная апрацоўка
- Патрабуе апрацоўкі
Права
- Ахова
- У Польшчы від не падлягае відавой ахове.
- Гандаль
- У Польшчы від дапушчаны да гандлю і вытворчасці грыбной прадукцыі.
З чым можна паблытаць
Cantharellus cibarius
Найважнейшыя адрозненні
Гіднум выемчаты (Hydnum repandum) можа нагадваць лісічку зверху, але пад капялюшыкам мае выразныя, густыя, ломкія шыпікі замест сыходных жылак.
Лісічка звычайная (Cantharellus cibarius), якую паўсюдна называюць лісічкай, можа нагадваць гіднум выемчаты афарбоўкай і мясістай структурай пладовага цела, і нярэдка расце ў тых жа месцах. Адрозніваецца будовай нізу капялюшыка: лісічка мае зморшчыны і таўстыя, разгалінаваныя жылкі, тады як гіднум мае выразныя, ломкія шыпікі.
Hydnum rufescens
Найважнейшыя адрозненні
Гіднум рудаваты (Hydnum rufescens) вылучаецца больш інтэнсіўнай, аранжава-рудаватай афарбоўкай і больш стройнай ножкай. У літаратуры існуюць разыходжанні датычна спосабу прымацавання гіменафора: Снаварскі і атлас ČMS адзначаюць, што шыпікі гіднума рудаватага не сыходзяць на ножку, у той час як Зажыньскі прыводзіць супрацьлеглую прыкмету — мацнейшае сыходжанне шыпікаў, чым у вожычніка выемчатага. Таму само сыходжанне шыпікаў не з'яўляецца адназначным крытэрыем адрознення ва ўсіх трактоўках.
Вожычнік выемчаты (Hydnum repandum) адрозніваецца звычайна буйнейшымі і больш светлымі пладовымі целамі, больш каржакаватай ножкай, якая плаўна пераходзіць у шапку, і больш выразнымі сыходнымі шыпікамі. Паводле даных AMINT пладовыя целы H. repandum часта зрастаюцца між сабой, што ў H. rufescens сустракаецца рэдка. Іншае апісанне ступені сыходжання шыпікаў у публікацыі Зажыньскага застаецца адзінкавым разыходжаннем.
Sarcodon imbricatus
Найважнейшыя адрозненні
Саркадон чарапіцавы (Sarcodon imbricatus) утварае пладовыя целы выразна буйнейшыя, цёмнай, шэра-карычневай афарбоўкі, пакрытыя на паверхні капялюшыка буйнымі, адтапыранымі лускавінкамі. Нягледзячы на тое, што народная назва «sarniak» часам размоўна ўжываецца ў дачыненні да гіднума выемчатага, гэта два асобныя таксоны.
FAQ
Чаму гэты грыб называюць вожычнікам?
Назва паходзіць ад асаблівасці ніжняга боку шапкі, які замест пласцінак ці пораў пакрыты дробнымі густымі мяккімі шыпікамі, падобнымі на іголкі вожыка.
Ці можна спажываць вожычнік выемчаты ў сырым выглядзе?
Не, грыб нельга есці сырым. Ён патрабуе абавязковай тэрмічнай апрацоўкі, бо сырая мякаць цяжка засвойваецца страўнікава-кішачным трактам і мае прыкры смак.
Чаму старыя экзэмпляры грыба часта гаркавяць?
Гарката з'яўляецца натуральнай узроставай асаблівасцю гэтага віду. Са старэннем пладовага цела ў мякаці і асабліва ў шыпіках канцэнтруюцца горкія рэчывы.
Як паменшыць гаркату перад асноўнай апрацоўкай?
Каб выдаліць лішнюю гаркату, рэкамендуецца папярэдне адварыць пладовыя целы каля дзесяці хвілін і зліць ваду, а ў старых грыбоў дадаткова саскрэбці шыпікі.
З якімі пародамі дрэў від часцей за ўсё ўтварае сімбіёз?
Від фармуе мікарызу як з іглічнымі (елка, хвоя), так і з лісцевымі дрэвамі (бук, дуб, бяроза, граб) у мяшаных, хвойных і шыракалістых лясах.
У які перыяд года назіраецца плоданашэнне?
Пладовыя целы з'яўляюцца з ліпеня па лістапад, а ў рэгіёнах з цёплым кліматам пры адсутнасці моцных маразоў яны могуць сустракацца нават у снежні.
Ці пашкоджваецца вожычнік выемчаты лічынкамі насякомых?
Дзякуючы шчыльнай кансістэнцыі і спецыфічнаму смаку мякаці гэты грыб вельмі рэдка чарвівее, захоўваючы цэласнасць нават пры сталым узросце.
Для чаго гэты грыб выкарыстоўваюць у рамястве?
Пладовыя целы выкарыстоўваюць майстры натуральнага фарбавання для надання воўне і шоўку розных адценняў: ад бэжавага і жоўтага да цёплага карычневага.
Пад якой вядомай назвай гэты грыб прадаюць у Францыі?
У французскай традыцыі і на рынках гэты від здаўна вядомы і папулярны пад народнай назвай «pied-de-mouton», што перакладаецца як «авечая нага».
Ці добра гэты від пераносіць першыя восеньскія замаразкі?
Так, пладовыя целы вожычніка адрозніваюцца добрай холадаўстойлівасцю і могуць захоўваць свежасць і форму пасля нязначных кароткачасовых замаразкаў.
Аматар
Назвы і гісторыя
- Афіцыйная нацыянальная назва
- Kolczak obłączasty
- Афіцыйная таксанамічная назва
- Hydnum repandum
Назіранні дома
Адбітак спораў
- Патрэбныя матэрыялы
- свежая, спелая шапка, аркуш паперы, шклянка або місачка, вада
- Час
- 2–24 h
- Выкананне
- Пакладзі шапку ніжнім бокам на паперу.
- Дадай кроплю вады наверх і накрый.
- Праз 2–24 гадзін падніміце капялюшык і агледзьце асадак.
Што шукаць
- Колер споравага адбітка
- Колер споравага адбітка: белы.
- Адценне споравага адбітка
- Адценне споравага адбітка: бледна-крэмавы.
Пад мікраскопам
- Патрэбныя матэрыялы
- светлавы мікраскоп, прадметнае і покрыўнае шкельцы, іголка, вада, споры з адбітка
- Выкананне
- Перанясі іголкай крыху адбітка на шкельца.
- Дадай кроплю вады, накрый шкельцам і разгледзь споры.
Што шукаць
- Форма споры
- Форма споры: шарападобны. Форма споры: яйкападобны (шырокі). Форма споры: яйкападобны (шырокі). Форма споры: шарападобны (амаль). Форма споры: амаль шарападобны. Форма споры: шырокаэліпсоідны. Форма споры: амаль шарападобны.
- Паверхня споры
- Паверхня споры: гладкі. Паверхня споры: гладкі. Паверхня споры: гладкі.
- Памеры споры
- Даўжыня 6–9 µm, шырыня 5–7,5 µm.
- Памеры споры
- Даўжыня 7,8 µm, шырыня 6,8 µm.
Памеры параўноўвай пасля каліброўкі шкалы мікраскопа.
Экалогія і распаўсюджанне
- Рэакцыя глебы
- Рэакцыя глебы: шчолачны.
- Грануламетрычны склад глебы
- Грануламетрычны склад глебы: гліністая.
- Вапнавасць глебы
- Вапнавасць глебы: вапнавы.
- Мікарызныя партнёры
- Агульная сувязь віду: Мікарызныя партнёры: Picea (агульны пералік партнёраў).
Агульная сувязь віду: Мікарызныя партнёры: Fagus (агульны пералік партнёраў). - Тып жыўлення
- Тып жыўлення: эктамікарызны.
Пазаклінарныя прымяненні
Асноўным практычным некулінарным прымяненнем вожычніка выемчатага з'яўляецца традыцыйнае і сучаснае рамёснае фарбаванне тэкстыльных матэрыялаў, у прыватнасці воўны і натуральнага шоўку. Пладовыя целы гэтага віду выкарыстоўваюцца майстрамі грыбнога фарбавання для атрымання ўстойлівай гамы натуральных пігментаў. У залежнасці ад тыпу металічнай пратравы і кіслотнасці асяроддзя грыбная сыравіна дазваляе афарбоўваць валокны ў мяккія бэжавыя, залаціста-жоўтыя, цёплыя аранжавыя, гарчычныя або глыбокія карычняватыя адценні. Гэты метад знаходзіць папулярнасць у экалагічным тэкстыльным мастацтве і рэканструкцыі гістарычных рамёстваў.
Акрамя тэкстыльнага фарбавання, сушаныя пладовыя целы вожычніка гістарычна знаходзілі прымяненне ў народным побыце. Дзякуючы шчыльнай структуры і ўстойлівасці да гніення, іх ужывалі ў якасці дадатку пры вырабе натуральных асяроддзяў для захавання цяпла і апрацоўкі скур у саматужнай вытворчасці. Таксама ў некаторых рэгіёнах высушаны парашок выкарыстоўваўся як натуральны сухі рэпелент для адпужвання дробных бытавых насякомых пры захаванні драўняных вырабаў і сухіх прыродных матэрыялаў у гаспадарчых памяшканнях.
Гісторыя і культура
Вожычнік выемчаты мае даўнюю гісторыю навуковага апісання і адметнае месца ў еўрапейскіх народных культурах. Від быў уключаны ў класічную батанічную працу Карла Лінея «Species Plantarum» у 1753 годзе, што замацавала яго навуковы статус сярод першых дакладна апісаных базідыяміцэтаў.
У традыцыйнай культуры краін Заходняй і Паўднёвай Еўропы грыб набыў багатую народную наменклатуру і сімвалічныя асацыяцыі. У Францыі ён вядомы пад паэтычнай назвай «pied-de-mouton» (авечая нага), якая сустракаецца ў старадаўніх краязнаўчых запісах і літаратурных апісаннях сельскіх кірмашоў як сведчанне мясцовага гандлю і павагі да лясных дароў. У Англіі назва «hedgehog mushroom» (грыб-вожык) і ў нямецкамоўных рэгіёнах «Semmel-Stoppelpilz» адлюстроўваюць народную ўвагу да своеасаблівага вонкавага выгляду і даўнія традыцыі традыцыйнага выкарыстання.
У фальклорных уяўленнях некаторых рэгіёнаў Еўропы незвычайны шыпаваты слой звязвалі з ляснымі духамі і лічылі гэты грыб абярэгам або знакам восеньскай шчодрасці лесу. Гістарычныя гандлёвыя архівы Паўднёвай Еўропы паказваюць, што ў шэрагу рэгіёнаў пладовыя целы віду служылі традыцыйным аб'ектам кірмашовага промыслу на працягу некалькіх стагоддзяў, што падкрэслівае яго трывалую культурную каштоўнасць у сельскім побыце.
Ядомасць і бяспека
Вожычнік выемчаты належыць да добрых ядомых грыбоў. Яго мякаць мае шчыльную кансістэнцыю і спецыфічны саладкава-арэхавы смак з прыемным прысмакам. Аднак спецыфічнай асаблівасцю гэтага віду з'яўляецца з'яўленне горкага прысмаку са старэннем пладовага цела: маладыя экзэмпляры маюць далікатны смак, тады як старыя набываюць выразную горкасць і жорсткасць.
Для бяспечнага спажывання і ліквідацыі гаркаты грыб патрабуе абавязковай папярэдняй тэрмаапрацоўкі. Асноўным метадам падрыхтоўкі з'яўляецца папярэдняе адварванне на працягу дзесяці-пятнаццаці хвілін са зліваннем адвару. У некаторых краінах для памяншэння гаркаты таксама практыкуюць папярэдняе вымочванне ў падсоленай вадзе або акуратнае выдаленне далікатнага шыпаватага слою, у якім часта канцэнтруецца горкі прысмак. У сырым выглядзе грыб не спажываецца з-за цяжкай засваяльнасці і прыкрага смаку неапрацаванай мякаці.
Гастранамічныя перавагі ў розных краінах істотна адрозніваюцца. У Францыі, Італіі і Іспаніі гэты грыб лічыцца высокародным дэлікатэсам і карыстаецца вялікім камерцыйным попытам на рынках пад мясцовымі назвамі. У краінах Паўночнай і Цэнтральнай Еўропы яго таксама вельмі цэняць за шчыльнасць мякаці. Ва Усходняй Еўропе стаўленне больш стрыманае: доўгі час яго адносілі да малавядомых ядомых грыбоў ніжэйшых катэгорый, але паступова папулярнасць віду расце.
Асяроддзе пражывання і распаўсюджанне
Вожычнік выемчаты распаўсюджаны ва ўмераным кліматычным поясе. У вузкім сэнсе (sensu stricto) гэты від дакладна пацверджаны ў Еўропе, у той час як паўночнаамерыканскія папуляцыі адносяцца да H. neorepandum, а японскія — да H. repando-orientale (пры гэтым верыфікацыя ў Еўропе не з'яўляецца доказам адсутнасці ў іншых недаследаваных рэгіёнах).
Гэты від утварае мікарызу з шырокім колам драўняных парод. У лясах умеранага пояса ён найчасцей асацыюецца з елкай, хвояй, букам, дубам, грабам і бярозай. Від аддае перавагу старым і сярэднеўзроставым хвойным, мяшаным і шыракалістым лясам. Пладовыя целы фармуюцца непасрэдна на глебе, часта сярод імхоў або на падсцілцы з ігліцы і апалага лісця, аддаючы перавагу ўмерана вільготным, добра дрэнаваным, шчолачным глебам.
Сезон плоданашэння працягваецца з сярэдзіны лета да позняй восені. У паўночных і горных рэгіёнах першыя пладовыя целы з'яўляюцца ў ліпені, а пік прыпадае на жнівень і верасень. У Цэнтральнай і Усходняй Еўропе масавы рост адбываецца са жніўня да кастрычніка. У паўднёвых зонах з мяккім кліматам плоданашэнне ссоўваецца на познюю восень і часта працягваецца да снежня, бо пладовыя целы ўстойлівыя да паніжэння тэмпературы.
Крыніцы
- Opracowanie zakresu taksonu oparte na dokładnym dopasowaniu GBIF oraz Niskanen, T. i in. (2018), Identifying and naming the currently known diversity of the genus Hydnum with an emphasis on European and North American taxa, Mycologia 110(5): 890–918, DOI 10.1080/00275514.2018.1477004.
- Zarzyński, P. (2021). Grzyby polskich lasów. Centrum Informacyjne Lasów Państwowych, hasło „Kolczak obłączasty”, drukowana s. 190.
- Tejkal, K. (b.d.). Lišák zprohýbaný (Hydnum repandum L.). Česká mykologická společnost, Myko atlas. https://www.myko.cz/myko-atlas/Hydnum-repandum/
- Kuo, M. (2020, wrzesień). Hydnum repandum. MushroomExpert.Com. https://www.mushroomexpert.com/hydnum_repandum.html
- Snowarski, M. (b.d.). Kolczak obłączasty (Hydnum repandum). Grzyby.pl. https://www.grzyby.pl/gatunki/Hydnum_repandum.htm
Даследчык
Ядомасць і кулінарыя
Высновы крыніц: ядомасць, ужыванне і выкарыстанне
- Ядомасць
- Ядомы — крыніца вызначэння
Snowarski, M. (b.d.). Kolczak obłączasty (Hydnum repandum). Grzyby.pl. https://www.grzyby.pl/gatunki/Hydnum_repandum.htm · Ядомы ці атрутны?:Ядомы.
- Патрэбная апрацоўка
- Патрабуе апрацоўкі
Marttaliitto. Hydnoid fungi: Preparation. · Preparation: hydnoid fungi, young fruitbodies; fry and cook thoroughly.
Навуковыя назвы і таксанамія
- Цяперашняя навуковая назва
Hydnum repandum
Навуковыя назвы і таксанамія
Вожычнік выемчаты (Hydnum repandum L.) быў навукова апісаны Карлам Лінеем у 1753 годзе ў другім томе працы «Species plantarum» (с. 1178). Паводле базы даных Species Fungorum ён належыць да сямейства гіднавых (Hydnaceae), парадку лісічкавых (Cantharellales), класа агарыкаміцэтаў (Agaricomycetes), аддзела базідыяміцэтаў (Basidiomycota) і царства грыбоў (Fungi). У таксанамічнай рэвізіі Нісканена і супрацоўнікаў з'яўляецца тыпавым відам роду Hydnum, а таксама падроду і секцыі, якія носяць тую ж назву.
Навуковыя назвы і таксанамія
У рэестры Species Fungorum адзначана 27 сінанімічных пазіцый для гэтага таксона:
- Hypothele repanda (L.) Paulet, Icon. Champ. (Paris): tab. 35:1-2 (1812)
- Dentinum repandum (L.) Gray, Nat. Arr. Brit. Pl. (London) 1: 650 (1821)
- Tyrodon repandus (L.) P. Karst., Rev. Mycol., Toulouse 3(no. 9): 19 (1881)
- Sarcodon repandus (L.) Quél., Enchiridion Fungorum in Europa media et praesertim in Gallia Vigentium: 189 (1886)
- Hydnum flavidum Schaeff., Fung. bavar. palat. nasc. (Ratisbonae) 4: 99 (1774)
- Hydnum rufescens Schaeff., Fung. bavar. palat. nasc. (Ratisbonae) 4: 95 (1774)
- Sarcodon repandus var. rufescens (Schaeff.) Quél., Enchiridion Fungorum in Europa media et praesertim in Gallia Vigentium: 189 (1886)
- Sarcodon rufescens (Schaeff.) Quél., Fl. mycol. France (Paris): 447 (1888)
- Hydnum clandestinum Batsch, Elench. fung. (Halle): 113 (1783)
- Hydnum repandum var. clandestinum (Batsch) J. Kickx f., in Kickx, Fl. Crypt. Flandres (Paris) 1: 251 (1867)
- Hydnum medium Pers., Observ. mycol. (Lipsiae) 2: 97 (1800) [1799]
- Lophium medium (Pers.) Fr., K. svenska Vetensk-Akad. Handl., ser. 3 39: 113 (1818)
- Hydnum bulbosum Raddi, Mem. Mat. Fis. Soc. Ital. Sci. Modena, Pt. Mem. Fis. 13: 353 (1807)
- Hydnum bicolor Raddi, Mem. Mat. Fis. Soc. Ital. Sci. Modena, Pt. Mem. Fis. 13: 353 (1807)
- Hydnum aurantium Raf., J. Bot. (Desvaux) 1(5): 237 (1813)
- Hydnum repandum var. albidum Fr., Observ. mycol. (Havniae) 1: 139 (1815)
- Hydnum repandum var. denudatum Fr., Observ. mycol. (Havniae) 1: 138 (1815)
- Hydnum repandum var. flavidum Fr., Observ. mycol. (Havniae) 1: 138 (1815)
- Hydnum repandum var. intermedium Fr., Observ. mycol. (Havniae) 1: 139 (1815)
- Hydnum repandum var. rufidum Fr., Observ. mycol. (Havniae) 1: 139 (1815)
- Hydnum album Pers., Traité champ. Comest. (Paris): 249 (1818)
- Hydnum diffractum Berk., London J. Bot. 6: 323 (1847)
- Sarcodon repandus var. albus Quél., Fl. mycol. France (Paris): 447 (1888)
- Hydnum repandum var. album (Quél.) Rea, Brit. basidiomyc. (Cambridge): 630 (1922)
- Dentinum repandum var. album (Quél.) K.A. Harrison, Publs Dep. Agric. Can. 1099: 19 (1961)
- Hydnum washingtonianum Ellis & Everh., Proc. Acad. nat. Sci. Philad. 46(3): 323 (1894)
- Hydnum repandum var. albidum Cejp, Fauna Flora Cechoslov., II, Hydnaceae: 82 (1928)
Гэты пералік дакументуе гісторыю выкарыстання назваў у мікалагічнай літаратуры, ахопліваючы м.інш. дзве асобныя трактоўкі разнавіднасці albidum, а таксама датаванне Hydnum medium 1800 [1799] г.
Навуковыя назвы і таксанамія
У гістарычнай мікалагічнай літаратуры гэты від пераносілі ў іншыя роды, утвараючы камбінацыі Dentinum repandum, Hypothele repanda, Tyrodon repandus і Sarcodon repandus. У сінаніміцы сустракаецца таксама Hydnum rufescens Schaeff. з 1774 года, аўтарства якога істотнае, бо ён не тоесны з Hydnum rufescens Pers. з 1799 года (прызнаным у рэвізіі 2018 г. асобным таксонам — вожычнікам рудаватым). Акрамя таго, у польскім атласе Снаварскага адзначана гістарычная форма Hydnum repandum Fr. f. minor Nikol.
- Zakres ujęcia taksonomicznego
Hydnum repandum L. w dokładnym zaakceptowanym dopasowaniu GBIF2554716 oraz europejskim ujęciu rewizji Niskanen i in.2018. Historyczne opisy szerszego kompleksu, wzmianki północnoamerykańskie i etykiety sekwencji pozostają przy własnych źródłach; nie dostarczają automatycznie obecnemu gatunkowi zasięgu lub cech jego sobowtórów.
[2] [3]
Экалогія і распаўсюджанне
- Частата знаходак
- Польшча: Частата знаходак: вельмі звычайны. [18]
Лабараторная дыягностыка
Структураваныя даныя
Базідыі
Пражкі
- Спражкі
- Спражкі: наяўны. [16]
Гіменіяльныя цыстыды
- Наяўнасць гіменіяльных псеўдацыстыд
- Наяўнасць гіменіяльных псеўдацыстыд: наяўны. [16]
- Форма гіменіяльных псеўдацыстыд
- Форма гіменіяльных псеўдацыстыд: цыліндрычны (пераважна). [16]
- Шырыня гіменіяльных псеўдацыстыд
- Шырыня гіменіяльных псеўдацыстыд: 3–8 µm. [16]
- Даўжыня гіменіяльных псеўдацыстыд
- Даўжыня гіменіяльных псеўдацыстыд: 30–40 µm. [16]
Астатнія лабараторныя прыкметы
Скурка шапкі
- Аптычны выгляд гіф скуркі шапкі
- Аптычны выгляд гіф скуркі шапкі: гіялінавы. [16]
- Размяшчэнне гіфаў скуркі капялюшыка
- Размяшчэнне гіфаў скуркі капялюшыка: пераплеценыя. [16]
- Шырыня элементаў скуркі капялюшыка
- Шырыня элементаў скуркі капялюшыка: 2–6 µm. [16]
- Колер гіф скурачкі шапкі
- Колер гіф скурачкі шапкі: вохрыстага колеру. [16]
Споры
- Сярэднія суадносіны даўжыні і шырыні споры
- Сярэднія суадносіны даўжыні і шырыні споры: 1,15 (сярэдняе значэнне). [3]
- Колер спор пад мікраскопам
- Колер спор пад мікраскопам: гіялінавы. [18]
Колер спор пад мікраскопам: гіялінавы. [16] - Даўжыня споры
- Даўжыня споры: 6,5–9 µm. [18]
Даўжыня споры: 7,8 µm (сярэдняе значэнне). [3]
Даўжыня споры: 7–9 µm. [9]
Даўжыня споры: 7–8,5 µm. [3]
Даўжыня споры: 6–8 µm. [16] - Суадносіны даўжыні і шырыні споры
- Суадносіны даўжыні і шырыні споры: 1,08–1,25. [3]
- Форма споры
- Форма споры: шарападобны. [18]
Форма споры: яйкападобны (шырокі). [18]
Форма споры: яйкападобны (шырокі). [9]
Форма споры: шарападобны (амаль). [9]
Форма споры: амаль шарападобны. [16]
Форма споры: шырокаэліпсоідны. [16]
Форма споры: амаль шарападобны. [3] - Таўшчыня сценкі споры
- Таўшчыня сценкі споры: танкасценны. [3]
Матэрыял і метады даследаванняў
Апісанне прыкмет — крыніца і абсяг
Матэрыял: Крынічнае апісанне віду; без уласнага экзэмпляра і без пратакола па змаўчанні.
Абсяг чытання: Поўны тэкст.
Мікраскапічныя даныя — крыніца і абмежаванні
Матэрыял: Крынічнае апісанне віду; без уласнага экзэмпляра і без пратакола па змаўчанні.
Абсяг чытання: Поўны тэкст.
Даследаванне складу і актыўнасці — Çayan F (2021)
Матэрыял: Высушаныя пладовыя целы H. repandum, сабраныя ў Фетхіе, правінцыя Мугла, Турцыя, у 2018 г.; матэрыял быў здробнены да часціц памерам каля 0,5 мм. У артыкуле пазначана, што ўзоры з нумарамі ваўчараў дэпанаваныя ў гербарыі Універсітэта Мугла Сыткы Качман, але нумар ваўчара H. repandum не пазначаны ў прачытаным тэксце.
Абсяг прачытанага: Поўны тэкст.
Абмежаванні: У гэтай рэвізіі ўлічаны толькі вынікі для H. repandum; дадзеныя астатніх чатырох відаў не прыпісваліся гэтаму таксону. Дакладны нумар ваўчара H. repandum адсутнічае ў прачытаным апісанні матэрыялу. Табліца 1 прыводзіць значэнні са знакам ±, але не ўдакладняе, ці з'яўляюцца яны сярэднімі і ці з'яўляецца няпэўнасць SD або SEM. Захаваны паведамленае значэнне і нявызначаны тып ±.
Даследаванне складу і актыўнасці — Rašeta M
Матэрыял: Дзікарослыя пладовыя целы H. repandum сабралі ў студзені 2021 г. на гары Тара, у населеным пункце Мітравац у Сербіі. Вызначэнне правяла др Элеанора Чапеля з лабараторыі Profungi ва Універсітэце ў Новым Садзе; ваўчар перададзены ў гербарый гэтай навучальнай установы пад нумарам BUNS 12-00710.
Абсяг прачытанага: Фрагменты крыніц.
Прачытаны фрагмент крыніцы; поўны тэкст і метады не правяраліся.
Падрыхтоўка матэрыялу: Экстракт 70% этанолам з 10 г матэрыялу H. repandum; крыніца не прыводзіць аб'ёму этанолу, выкарыстанага для мацэрацыі. 1. экстракцыя — этанол.
Падрыхтоўка матэрыялу: Экстракт 80% метанолам з 10 г матэрыялу H. repandum з выкарыстаннем 100 мл растваральніка. 1. экстракцыя — метанол.
Абмежаванні: Захаваны файл Figshare з'яўляецца дадаткам PDF; ён не з'яўляецца асобна спампаваным поўным тэкстам выдаўца. Вымярэнні паходзяць з аднаго збору пладовых цел; колькасць біялагічнай выбаркі не прыведзена. Подпіс Figure S1 вызначае дадзеныя як сярэдняе ± SD і паказвае крытэрый Т'юкі HSD; колькасць паўтораў не пазначана ў захаваным матэрыяле. У гэтым пераліку ўлічаны значэнні для экстрактаў 70% EtOH і 80% MeOH, згаданыя ў анатацыі; значэнні з графікаў не аднаўляліся. Вынікі з табліцы дадатку захаваны ў асобным спісе.
Даследаванне складу і актыўнасці — Çayan F (2021)
Матэрыял: Гексанавы і метанольны экстракты з сушаных, здробненых у парашок пладовых цел H. repandum; Фетхіе, Турцыя, 2018.
Абсяг прачытанага: Поўны тэкст.
Абмежаванні: Для меж >0,50 мг/мл не прыведзена лікавай няпэўнасці або колькасці незалежных біялагічных узораў.
- Вынікі, пададзеныя ў крыніцах — Колькасць спор на базідыі
- Liczba zarodników na jednej podstawce wynosi 4. [3] [16]
- Вынікі, пададзеныя ў крыніцах — Даўжыня споры
- 7–8,5 µm [3]
6–8 µm [16]
6,5–9 µm [18]
Materiał badania: Ujęcie taksonomiczne Hydnum repandum w pracy Niskanen i in. (2018); praca wyznacza epityp z Finlandii i zawiera diagnozę gatunku opartą na omawianym materiale taksonomicznym. Z kolców każdego owocnika zmierzono 20 zarodników, pomijając najmniejsze. Średnia długość zarodnika w badanym materiale wynosi 7,8 mikrometra. [3]
7–9 µm [9] - Вынікі, пададзеныя ў крыніцах — Шырыня споры
- Materiał badania: Ujęcie taksonomiczne Hydnum repandum w pracy Niskanen i in. (2018); praca wyznacza epityp z Finlandii i zawiera diagnozę gatunku opartą na omawianym materiale taksonomicznym. Z kolców każdego owocnika zmierzono 20 zarodników, pomijając najmniejsze. Średnia szerokość zarodnika w badanym materiale wynosi 6,8 mikrometra. [3]
5–7,5 µm [9]
5,5–7 µm [18] [16]
6,2–7,5 µm [3]
Metody i zapisy źródłowe — Opis Hydnum repandum Michaela Kuo w MushroomExpert.Com, wersja z września 2020 r.; obejmuje osobne noty o rozmiarach struktur i ich wyglądzie w KOH.
Metoda źródłowa. Technika: mikroskopia świetlna (LM). Medium: KOH. Opis metody w źródle: Źródło podaje KOH; stężenia nie podano.
Wygląd optyczny strzępek skórki — zapis źródłowy: „Cap surface hyphae hyaline in KOH.” [16]
Układ strzępek skórki — zapis źródłowy: „Surface hyphae tangled; pileipellis not clearly differentiated.” [16]
Obecność pseudocystyd hymenialnych — zapis źródłowy: „Pseudocystidia 30–40 × 3–8 µm.” [16]
Kształt pseudocystyd hymenialnych — zapis źródłowy: „Mostly more or less cylindric.” [16]
Szerokość pseudocystyd hymenialnych — zapis źródłowy: „Pseudocystidia 3–8 µm wide.” [16]
Liczba zarodników na jednej podstawce — zapis źródłowy: „Basidia 4-sterigmate.” [16]
Długość podstawki; Szerokość podstawki — zapis źródłowy: „Basidia 29–34 × 5–6 µm.” [16]
Kształt podstawki — zapis źródłowy: „Basidia subclavate.” [16]
Długość pseudocystyd hymenialnych — zapis źródłowy: „Pseudocystidia 30–40 µm long.” [16]
Szerokość elementów skórki — zapis źródłowy: „Surface hyphae 2–6 µm wide.” [16]
Barwa strzępek skórki kapelusza — zapis źródłowy: „Cap surface hyphae ochraceous in KOH.” [16]
Barwa zarodnika w mikroskopie — zapis źródłowy: „Spores hyaline in KOH.” [16]
Długość zarodnika; Kształt zarodnika; Powierzchnia zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Microscopic Features: source sizes and separate KOH colour context; no medium attached to shape or measurements.” [16]
Metody i zapisy źródłowe — Ujęcie taksonomiczne Hydnum repandum w pracy Niskanen i in. (2018); praca wyznacza epityp z Finlandii i zawiera diagnozę gatunku opartą na omawianym materiale taksonomicznym. Z kolców każdego owocnika zmierzono 20 zarodników, pomijając najmniejsze.
Długość sterygmy podstawki — zapis źródłowy: „Sterigmata 3–6 µm; not spore appendage.” [3]
Liczba zarodników na jednej podstawce — zapis źródłowy: „Basidia 4-spored.” [3]
Długość podstawki; Szerokość podstawki — zapis źródłowy: „Basidia 35–45 × 6–8 µm.” [3]
Długość zarodnika; Kształt zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Hydnum repandum species description: PDF p21–22; spores 7–8.5 × 6.2–7.5 µm, Q 1.08–1.25; basidia 35–45 × 6–8 µm, 4-spored, sterigmata 3–6 µm.” [3]
Długość zarodnika — zapis źródłowy: „Reported average spore length 7.8 µm; not range extrema.” [3]
Iloraz długości i szerokości zarodnika — zapis źródłowy: „Reported Q 1.08–1.25; not derived from independent extrema.” [3]
Grubość ściany zarodnika — zapis źródłowy: „Spores thin-walled.” [3]
Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Reported average spore width 6.8 µm; not range extrema.” [3]
Metody i zapisy źródłowe — Opis mikroskopowy Hydnum repandum przytoczony przez Marka Snowarskiego na stronie Grzyby.pl; ujęcie atlasowe, a nie własny pomiar zapisany w tym dokumencie.
Barwa zarodnika w mikroskopie — zapis źródłowy: „Bezbarwne; medium niepodane.” [18]
Długość zarodnika; Kształt zarodnika; Powierzchnia zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Zarodniki: 6,5–9 × 5,5–7 µm; kuliste do szeroko jajowatych, gładkie, bezbarwne.” [18]
Metody i zapisy źródłowe — Mikroskopowy opis Hydnum repandum w atlasie Myko České mykologické společnosti, w sekcji „Výtrusy”; stronę opracował Karel Tejkal.
Długość zarodnika; Kształt zarodnika; Powierzchnia zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Popis: výtrusy 7–9 × 5–7,5 µm, široce oválné až téměř kulovité, hladké.” [9]
Верыфікацыя распаўсюджвання — ахоп і абмежаванні
Матэрыял: Epityp H6003710 z Ruissalo, Turku; pojedyncza lokalizacja.
Ахоп чытання: Поўны тэкст.
Дата прагляду: 30.10.2026.
Абмежаванні: Адна калекцыя не вызначае поўнага арэала Фінляндыі.
Чыстая культура міцэлію — матэрыял і абмежаванні
Матэрыял: Чыстую культуру міцэлію атрымалі з пладовых цел, сабраных восенню 2008 г. у хваёвым лесе ў правінцыі Сіноп у Турцыі.
Ахоп чытання: Поўны тэкст.
Абмежаванні: Аўтары апісваюць вызначэнне як канвенцыйнае, паводле Phillips (1994); не падаюць нумара ваўчара, паслядоўнасці ДНК, ідэнтыфікатара штаму альбо акцэсіі. Вынікі датычацца кантраляванага росту міцэлію і вегетатыўнага інакулюму; яны не з'яўляюцца вымярэннем натуральнай масы пладовага цела альбо ўраджаю пладовых цел. Табліцы 1–3 падаюць сярэднія і літары групавання тэстам Данкана, без SD альбо SEM. Табліца 4 пазначае вынікі як ns; не падае SD альбо SEM.
Чыстая культура міцэлію — пратакол вынікаў
Умовы культывавання: У цемры, на 18-ы дзень культывавання. Вынікі ў гэтых умовах:
Табліца 4 — сярэдняя хуткасць росту міцэлію прыведзена ў крыніцы як 1.08 cm/day (= 10.8 mm/day) у торфе. Інакулят у бутэльцы 1 L: 800 mL субстрату, увільготненыя 200 mL вадкага MEPA; чатыры дыскі міцэлію дыяметрам 5 mm; 20±2 °C, цемра; n=4 бутэлькі на варыянт. Рост вымяраўся штодня ў двух частках; даўжыня росту паведамлялася для 18-га дня. Няма SD/SEM; эфекты варыянту ў табліцы пазначаны як ns.
Табліца 4 — сярэдняя хуткасць росту міцэлію прыведзена ў крыніцы як 1.07 cm/day (= 10.7 mm/day) у сумесі торфу:вермікуліту 1:4 (v:v). Інакулят у бутэльцы 1 L: 800 mL субстрату, увільготненыя 200 mL вадкага MEPA; чатыры дыскі міцэлію дыяметрам 5 mm; 20±2 °C, цемра; n=4 бутэлькі на варыянт. Рост вымяраўся штодня ў двух частках; даўжыня росту паведамлялася для 18-га дня. Няма SD/SEM; эфекты варыянту ў табліцы пазначаны як ns.
Табліца 4 — сярэдняя хуткасць росту міцэлію прыведзена ў крыніцы як 1.06 cm/day (= 10.6 mm/day) у сумесі торфу:вермікуліту 1:6 (v:v). Інакулят у бутэльцы 1 L: 800 mL субстрату, увільготненыя 200 mL вадкага MEPA; чатыры дыскі міцэлію дыяметрам 5 mm; 20±2 °C, цемра; n=4 бутэлькі на варыянт. Рост вымяраўся штодня ў двух частках; даўжыня росту паведамлялася для 18-га дня. Няма SD/SEM; эфекты варыянту ў табліцы пазначаны як ns.
Табліца 4 — сярэдняя хуткасць росту міцэлію прыведзена ў крыніцы як 1.14 cm/day (= 11.4 mm/day) у сумесі торфу:вермікуліту 1:8 (v:v). Інакулят у бутэльцы 1 L: 800 mL субстрату, увільготненыя 200 mL вадкага MEPA; чатыры дыскі міцэлію дыяметрам 5 mm; 20±2 °C, цемра; n=4 бутэлькі на варыянт. Рост вымяраўся штодня ў двух частках; даўжыня росту паведамлялася для 18-га дня. Няма SD/SEM; эфекты варыянту ў табліцы пазначаны як ns.
Табліца 4 — сярэдняя хуткасць росту міцэлію прыведзена ў крыніцы як 0.94 cm/day (= 9.4 mm/day) у сумесі торфу:вермікуліту 1:10 (v:v). Інакулят у бутэльцы 1 L: 800 mL субстрату, увільготненыя 200 mL вадкага MEPA; чатыры дыскі міцэлію дыяметрам 5 mm; 20±2 °C, цемра; n=4 бутэлькі на варыянт. Рост вымяраўся штодня ў двух частках; даўжыня росту паведамлялася для 18-га дня. Няма SD/SEM; эфекты варыянту ў табліцы пазначаны як ns.
Умовы культывавання: Пры тэмпературы 15 градусаў Цэльсія, у цемры, на 15-ы дзень культывавання. Вынікі ў гэтых умовах:
Табліца 1 — сярэдні дыяметр калоніі: 58.98 mm праз 15 дзён, пры 15 °C і ў цемры, на PDYA; сярэдняе для шасці пачатковых значэнняў pH: 4.0, 4.5, 5.0, 5.5, 6.0 і 6.5; па 5 часак на кожную камбінацыю pH і тэмпературы. Табліца не прыводзіць SD ці SEM.
Умовы культывавання: Пры тэмпературы 20 градусаў Цэльсія, у цемры, на 15-ы дзень культывавання. Вынікі ў гэтых умовах:
Табліца 1 — сярэдні дыяметр калоніі: 80.10 mm праз 15 дзён, пры 20 °C і ў цемры, на PDYA; сярэдняе для шасці пачатковых значэнняў pH: 4.0, 4.5, 5.0, 5.5, 6.0 і 6.5; па 5 часак на кожную камбінацыю pH і тэмпературы. Табліца не прыводзіць SD ці SEM.
Табліца 1 — сярэдні дыяметр калоніі: 86.18 mm праз 15 дзён, на PDYA, пры пачатковым pH 5.5 і тэмпературы 20 °C, у цемры; n=5 часак для гэтай камбінацыі. Табліца не прыводзіць SD ці SEM.
Умовы культывавання: Пры тэмпературы 25 градусаў Цэльсія, у цемры, на 15-ы дзень культывавання. Вынікі ў гэтых умовах:
Табліца 1 — сярэдні дыяметр калоніі: 76.88 mm праз 15 дзён, пры 25 °C і ў цемры, на PDYA; сярэдняе для шасці пачатковых значэнняў pH: 4.0, 4.5, 5.0, 5.5, 6.0 і 6.5; па 5 часак на кожную камбінацыю pH і тэмпературы. Табліца не прыводзіць SD ці SEM.
Табліца 1 — сярэдні дыяметр калоніі: 88.21 mm праз 15 дзён, на PDYA, пры пачатковым pH 5.5 і тэмпературы 25 °C, у цемры; n=5 часак для гэтай камбінацыі. Табліца не прыводзіць SD ці SEM.
Умовы культывавання: Пры тэмпературы 25 градусаў Цэльсія, у цемры, на 11-ы дзень культывавання. Вынікі ў гэтых умовах:
Табліца 2 — сярэдні дыяметр калоніі праз 11 дзён: 53.98 mm; асяроддзе PDYA з даданнем ксілозы (xylose) у канцэнтрацыі 20 g/L; 25 °C, цемра; n=9 часак на варыянт. Табліца прыводзіць сярэднія і літары групоўкі Дункана; SD/SEM не прыведзены.
Табліца 2 — сярэдні дыяметр калоніі праз 11 дзён: 59.26 mm; асяроддзе PDYA з даданнем лактозы (lactose) у канцэнтрацыі 20 g/L; 25 °C, цемра; n=9 часак на варыянт. Табліца прыводзіць сярэднія і літары групоўкі Дункана; SD/SEM не прыведзены.
Табліца 2 — сярэдні дыяметр калоніі праз 11 дзён: 52.79 mm; асяроддзе PDYA з даданнем сахарозы (sucrose) у канцэнтрацыі 20 g/L; 25 °C, цемра; n=9 часак на варыянт. Табліца прыводзіць сярэднія і літары групоўкі Дункана; SD/SEM не прыведзены.
Табліца 2 — сярэдні дыяметр калоніі праз 11 дзён: 68.05 mm; асяроддзе PDYA з даданнем мальтозы (maltose) у канцэнтрацыі 20 g/L; 25 °C, цемра; n=9 часак на варыянт. Табліца прыводзіць сярэднія і літары групоўкі Дункана; SD/SEM не прыведзены.
Табліца 2 — сярэдні дыяметр калоніі праз 11 дзён: 82.72 mm; асяроддзе PDYA з даданнем манітолу (mannitol) у канцэнтрацыі 20 g/L; 25 °C, цемра; n=9 часак на варыянт. Табліца прыводзіць сярэднія і літары групоўкі Дункана; SD/SEM не прыведзены.
Табліца 2 — сярэдні дыяметр калоніі праз 11 дзён: 81.65 mm; асяроддзе PDYA з даданнем глюкозы (glucose) у канцэнтрацыі 20 g/L; 25 °C, цемра; n=9 часак на варыянт. Табліца прыводзіць сярэднія і літары групоўкі Дункана; SD/SEM не прыведзены.
Табліца 2 — сярэдні дыяметр калоніі праз 11 дзён: 73.15 mm; асяроддзе PDYA з даданнем дэкстрозы (dextrose) у канцэнтрацыі 20 g/L; 25 °C, цемра; n=9 часак на варыянт. Табліца прыводзіць сярэднія і літары групоўкі Дункана; SD/SEM не прыведзены.
Табліца 2 — сярэдні дыяметр калоніі праз 11 дзён: 48.87 mm; асяроддзе PDYA, кантроль без крыніцы вугляроду (C-free control); 25 °C, цемра; n=9 часак на варыянт. Табліца прыводзіць сярэдняе і літары групоўкі Дункана; SD/SEM не прыведзены.
Табліца 3 — сярэдні дыяметр калоніі праз 11 дзён: 56.63 mm; асяроддзе PDYA з даданнем (NH4)2HPO4 у канцэнтрацыі 2 g/L; 25 °C, цемра; n=9 часак на варыянт. Табліца прыводзіць сярэднія і літары групоўкі Дункана; SD/SEM не прыведзены.
Табліца 3 — сярэдні дыяметр калоніі праз 11 дзён: 66.47 mm; асяроддзе PDYA з даданнем NH4NO3 у канцэнтрацыі 2 g/L; 25 °C, цемра; n=9 часак на варыянт. Табліца прыводзіць сярэднія і літары групоўкі Дункана; SD/SEM не прыведзены.
Табліца 3 — сярэдні дыяметр калоніі праз 11 дзён: 80.27 mm; асяроддзе PDYA з даданнем пептону (peptone) у канцэнтрацыі 2 g/L; 25 °C, цемра; n=9 часак на варыянт. Табліца прыводзіць сярэднія і літары групоўкі Дункана; SD/SEM не прыведзены.
Табліца 3 — сярэдні дыяметр калоніі праз 11 дзён: 86.20 mm; асяроддзе PDYA з даданнем Ca(NO3)2 у канцэнтрацыі 2 g/L; 25 °C, цемра; n=9 часак на варыянт. Табліца прыводзіць сярэднія і літары групоўкі Дункана; SD/SEM не прыведзены.
Табліца 3 — сярэдні дыяметр калоніі праз 11 дзён: 72.59 mm; асяроддзе PDYA з даданнем соладавага экстракту (malt extract) у канцэнтрацыі 2 g/L; 25 °C, цемра; n=9 часак на варыянт. Табліца прыводзіць сярэднія і літары групоўкі Дункана; SD/SEM не прыведзены.
Табліца 3 — сярэдні дыяметр калоніі праз 11 дзён: 69.66 mm; асяроддзе PDYA з даданнем дражджавога экстракту (yeast extract) у канцэнтрацыі 2 g/L; 25 °C, цемра; n=9 часак на варыянт. Табліца прыводзіць сярэднія і літары групоўкі Дункана; SD/SEM не прыведзены.
Табліца 3 — сярэдні дыяметр калоніі праз 11 дзён: 72.69 mm; асяроддзе PDYA, кантроль без крыніцы азоту (N-free control); 25 °C, цемра; n=9 часак на варыянт. Табліца прыводзіць сярэдняе і літары групоўкі Дункана; SD/SEM не прыведзены.
Абсяг апрацоўкі
Перад завяршэннем запіс патрабуе дапаўнення або разліку.
- Зарэгістраваныя зыходныя звесткі чакаюць вырашэння.
- Новыя крыніцы патрабуюць уліку інфармацыі, выяўленай падчас агляду.
Інфармацыя, якая чакае вырашэння: 6
Прававая аснова і абсяг ацэнкі
Правілы для лакацыі: Польшча
Падстава інфармацыі аб ахове
Дзеючая пастанова Dz.U. 2014 паз. 1408 не ўносіць Hydnum repandum ані гіднума выемчатага ў пералікі відавой аховы грыбоў у дадатках 1–4.
Падстава інфармацыі аб гандлі
Hydnum repandum L. figuruje пад парадкавым нумарам 14 дадатку № 1 да дзеючага адзінага тэксту, апублікаванага ў Dz.U. 2026 паз. 258. § 2 абз. 1 гэтай пастановы паказвае дадатак № 1 як пералік грыбоў, дазволеных да абароту або вытворчасці прадуктаў перапрацоўкі і харчовых прадуктаў, якія змяшчаюць грыбы.
Аналітычныя вынікі
Склад і лабараторная актыўнасць
- Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле
- Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 0,037 mg/100g (4-гідраксібензойная кіслата, прэпарат з пладовых цел, паўторныя вымярэнні, колькасць паўтораў: 3, неўдакладненая мера роскіду, пазначаная як ±, у пераліку на сухую масу, сухі парашок з пладовых цел са даследавання Çayan і інш., прыведзенае значэнне пасля знака ±: 0,002, прыведзенае значэнне). [1]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 0,001 mg/100g (п-кумаравая кіслата, прэпарат з пладовых цел, паўторныя вымярэнні, колькасць паўтораў: 3, неўдакладненая мера роскіду, пазначаная як ±, у пераліку на сухую масу, сухі парашок з пладовых цел са даследавання Çayan і інш., прыведзенае значэнне пасля знака ±: 0,001, прыведзенае значэнне). [1]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 0,001 mg/100g (ферулавая кіслата, прэпарат з пладовых цел, паўторныя вымярэнні, колькасць паўтораў: 3, неўдакладненая мера роскіду, пазначаная як ±, у пераліку на сухую масу, сухі парашок з пладовых цел са даследавання Çayan і інш., прыведзенае значэнне пасля знака ±: 0,001, прыведзенае значэнне). [1]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 0,023 mg/100g (галавая кіслата, прэпарат з пладовых цел, паўторныя вымярэнні, колькасць паўтораў: 3, неўдакладненая мера роскіду, пазначаная як ±, у пераліку на сухую масу, сухі парашок з пладовых цел са даследавання Çayan і інш., прыведзенае значэнне пасля знака ±: 0,001, прыведзенае значэнне). [1]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 0,08671 mg/g (фумаравая кіслата, прэпарат з пладовых цел, паўторныя вымярэнні, колькасць паўтораў: 3, неўдакладненая мера роскіду, пазначаная як ±, у пераліку на сухую масу, сухі парашок з пладовых цел са даследавання Çayan і інш., прыведзенае значэнне пасля знака ±: 0,00005, прыведзенае значэнне). [1]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 0,011 mg/100g (кававая кіслата, прэпарат з пладовых цел, паўторныя вымярэнні, колькасць паўтораў: 3, неўдакладненая мера роскіду, пазначаная як ±, у пераліку на сухую масу, сухі парашок з пладовых цел са даследавання Çayan і інш., прыведзенае значэнне пасля знака ±: 0,003, прыведзенае значэнне). [1] - Аднаўленчая здольнасць у аналізе Фоліна–Чакальтэу
- Аднаўленчая здольнасць у аналізе Фоліна–Чакальтэу: 27,44 mgGAE/g (метад Фоліна–Чакальтэу, экстракт, у пераліку на масу зыходнага матэрыялу, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 0,32, экстракт, атрыманы з выкарыстаннем 70% этанолу, калібравальны стандарт: галавая кіслата, сярэдняе значэнне). [7]
Аднаўленчая здольнасць у аналізе Фоліна–Чакальтэу: 28,29 mgGAE/g (метад Фоліна–Чакальтэу, экстракт, у пераліку на масу зыходнага матэрыялу, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 3,62, экстракт, атрыманы з выкарыстаннем 80% метанолу, калібравальны стандарт: галавая кіслата, сярэдняе значэнне). [7]
Асобныя крынічныя аналітычныя вынікі
- p-гідроксібензойнае кіслата
- Вынік вызначэння складае менш за 3,05 нг/мл. Базавая маса не была пазначана ў крыніцы. Метад паводле крыніцы: LC-MS/MS analysis.[7]
- p-гідроксібензойнае кіслата
- Вынік вызначэння складае 16,84112 нг/мл. Базавая маса не была пазначана ў крыніцы. Метад паводле крыніцы: LC-MS/MS analysis.[7]
- p-гідроксібензойнае кіслата
- Вынік вызначэння складае 6,352015 нг/мл. Базавая маса не была пазначана ў крыніцы. Метад паводле крыніцы: LC-MS/MS analysis.[7]
- p-гідроксібензойнае кіслата
- Вынік вызначэння складае 2,814165 нг/мл. Базавая маса не была пазначана ў крыніцы. Метад паводле крыніцы: LC-MS/MS analysis.[7]
- p-гідроксібензойнае кіслата
- Вынік вызначэння складае 11,98769 нг/мл. Базавая маса не была пазначана ў крыніцы. Метад паводле крыніцы: LC-MS/MS analysis.[7]
- пратакатэхавая кіслата
- Вынік вызначэння складае менш за 1,525 нг/мл. Базавая маса не была пазначана ў крыніцы. Метад паводле крыніцы: LC-MS/MS analysis.[7]
- пратакатэхавая кіслата
- Вынік вызначэння складае 19,09858 нг/мл. Базавая маса не была пазначана ў крыніцы. Метад паводле крыніцы: LC-MS/MS analysis.[7]
- пратакатэхавая кіслата
- Вынік вызначэння складае 4,82905 нг/мл. Базавая маса не была пазначана ў крыніцы. Метад паводле крыніцы: LC-MS/MS analysis.[7]
- пратакатэхавая кіслата
- Вынік вызначэння складае 9,404285 нг/мл. Базавая маса не была пазначана ў крыніцы. Метад паводле крыніцы: LC-MS/MS analysis.[7]
- пратакатэхавая кіслата
- Вынік вызначэння складае 16,92327 нг/мл. Базавая маса не была пазначана ў крыніцы. Метад паводле крыніцы: LC-MS/MS analysis.[7]
- 2,5-дыгідроксібензойная кіслата
- Вынік вызначэння складае менш за 1,525 нг/мл. Базавая маса не была пазначана ў крыніцы. Метад паводле крыніцы: LC-MS/MS analysis.[7]
- 2,5-дыгідроксібензойная кіслата
- Вынік вызначэння складае 5,66008 нг/мл. Базавая маса не была пазначана ў крыніцы. Метад паводле крыніцы: LC-MS/MS analysis.[7]
- 2,5-дыгідроксібензойная кіслата
- Вынік вызначэння складае менш за 1,525 нг/мл. Базавая маса не была пазначана ў крыніцы. Метад паводле крыніцы: LC-MS/MS analysis.[7]
- 2,5-дыгідроксібензойная кіслата
- Вынік вызначэння складае 2,340995 нг/мл. Базавая маса не была пазначана ў крыніцы. Метад паводле крыніцы: LC-MS/MS analysis.[7]
- 2,5-дыгідроксібензойная кіслата
- Вынік вызначэння складае 5,743895 нг/мл. Базавая маса не была пазначана ў крыніцы. Метад паводле крыніцы: LC-MS/MS analysis.[7]
- хінная кіслата
- Вынік вызначэння складае менш за 1,525 нг/мл. Базавая маса не была пазначана ў крыніцы. Метад паводле крыніцы: LC-MS/MS analysis.[7]
- хінная кіслата
- Вынік вызначэння складае 676,0725 нг/мл. Базавая маса не была пазначана ў крыніцы. Метад паводле крыніцы: LC-MS/MS analysis.[7]
- хінная кіслата
- Вынік вызначэння складае менш за 1,525 нг/мл. Базавая маса не была пазначана ў крыніцы. Метад паводле крыніцы: LC-MS/MS analysis.[7]
- хінная кіслата
- Вынік вызначэння складае 648,5988 нг/мл. Базавая маса не была пазначана ў крыніцы. Метад паводле крыніцы: LC-MS/MS analysis.[7]
- хінная кіслата
- Вынік вызначэння складае 531,3731 нг/мл. Базавая маса не была пазначана ў крыніцы. Метад паводле крыніцы: LC-MS/MS analysis.[7]
- хрызаэрыёл
- Вынік вызначэння складае 4,18907 нг/мл. Базавая маса не была пазначана ў крыніцы. Метад паводле крыніцы: LC-MS/MS analysis.[7]
- хрызаэрыёл
- Вынік вызначэння складае 2,16884 нг/мл. Базавая маса не была пазначана ў крыніцы. Метад паводле крыніцы: LC-MS/MS analysis.[7]
- хрызаэрыёл
- Вынік вызначэння складае менш за 1,525 нг/мл. Базавая маса не была пазначана ў крыніцы. Метад паводле крыніцы: LC-MS/MS analysis.[7]
- хрызаэрыёл
- Вынік вызначэння складае менш за 1,525 нг/мл. Базавая маса не была пазначана ў крыніцы. Метад паводле крыніцы: LC-MS/MS analysis.[7]
- хрызаэрыёл
- Вынік вызначэння складае менш за 1,525 нг/мл. Базавая маса не была пазначана ў крыніцы. Метад паводле крыніцы: LC-MS/MS analysis.[7]
- аментафлавон
- Вынік вызначэння складае 61,66483 нг/мл. Базавая маса не была пазначана ў крыніцы. Метад паводле крыніцы: LC-MS/MS analysis.[7]
- аментафлавон
- Вынік вызначэння складае 34,73948 нг/мл. Базавая маса не была пазначана ў крыніцы. Метад паводле крыніцы: LC-MS/MS analysis.[7]
- аментафлавон
- Вынік вызначэння складае 21,629 нг/мл. Базавая маса не была пазначана ў крыніцы. Метад паводле крыніцы: LC-MS/MS analysis.[7]
- аментафлавон
- Вынік вызначэння складае 17,14022 нг/мл. Базавая маса не была пазначана ў крыніцы. Метад паводле крыніцы: LC-MS/MS analysis.[7]
- аментафлавон
- Вынік вызначэння складае 11,8142 нг/мл. Базавая маса не была пазначана ў крыніцы. Метад паводле крыніцы: LC-MS/MS analysis.[7]
Асобныя крынічныя аналітычныя вынікі
- кумарын
- Вынік вызначэння складае 0,82 мікраграмаў на грам. Вынік адносіцца да сухой масы даследаванага матэрыялу. Няпэўнасць: 0,09 мікраграмаў на грам (тып няпэўнасці не пазначаны ў крыніцы). n = 3 (паўторы пазначаны ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні). Метад паводле крыніцы: HPLC-DAD.[1]
- кіслата trans-2-hydroksycynamonowy
- Вынік вызначэння складае 0,71 мікраграмаў на грам. Вынік адносіцца да сухой масы даследаванага матэрыялу. Няпэўнасць: 0,06 мікраграмаў на грам (тып няпэўнасці не пазначаны ў крыніцы). n = 3 (паўторы пазначаны ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні). Метад паводле крыніцы: HPLC-DAD.[1]
- элагавая кіслата
- Вынік вызначэння складае 0,31 мікраграмаў на грам. Вынік адносіцца да сухой масы даследаванага матэрыялу. Няпэўнасць: 0,04 мікраграмаў на грам (тып няпэўнасці не пазначаны ў крыніцы). n = 3 (паўторы пазначаны ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні). Метад паводле крыніцы: HPLC-DAD.[1]
- размарынавая кіслата
- Вынік вызначэння складае 3,62 мікраграмаў на грам. Вынік адносіцца да сухой масы даследаванага матэрыялу. Няпэўнасць: 0,07 мікраграмаў на грам (тып няпэўнасці не пазначаны ў крыніцы). n = 3 (паўторы пазначаны ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні). Метад паводле крыніцы: HPLC-DAD.[1]
- транс-карычная кіслата
- Вынік вызначэння складае 0,26 мікраграмаў на грам. Вынік адносіцца да сухой масы даследаванага матэрыялу. Няпэўнасць: 0,02 мікраграмаў на грам (тып няпэўнасці не пазначаны ў крыніцы). n = 3 (паўторы пазначаны ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні). Метад паводле крыніцы: HPLC-DAD.[1]
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
У рэвізіі роду Hydnum 2018 г. Нісканен і суаўтары аб'ядналі марфалагічныя прыкметы з аналізам паслядоўнасцей ДНК рэгіёна ITS, вызначыўшы ў свеце 49 відаў, у тым ліку 22 новаапісаных. У межах даследаванняў згенеравана 46 паслядоўнасцей ITS з 18 відаў, а канчатковая філагенетычная матрыца ахапіла 132 паслядоўнасці даўжынёй 695 выраўнаваных пазіцый. Аналіз праведзены метадам максімальнай праўдападобнасці ў праграме RAxML 8 з мадэллю эвалюцыі GTRGAMMA і 1000 паўторамі бутстрэпу.
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
Генетычны матэрыял вылучалі з высушаных шыпікаў з выкарыстаннем набору NucleoSpin Plant, а ампліфікацыю праводзілі праймерамі ITS1F і ITS4. Паслядоўнасці збіралі ў праграме Sequencher 4.1, выраўноўвалі алгарытмам MUSCLE і карэкціравалі ўручную ў інструменце SeaView. У выбарку ўключылі паслядоўнасці даўжынёй больш за 400 пар асноў, прапускаючы ідэнтычныя паслядоўнасці з таго ж рэгіёна і большасць таксонаў з Аўстралазіі. Выніковае выраўноўванне дэпанавана ў базе TreeBASE пад нумарам S21634.
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
На філагенетычным дрэве Hydnum repandum утварыў парафілетычную групу адносна трох блізкіх ліній: H. neorepandum, H. boreorepandum і H. repando-orientale, якія атрымалі бутстрэп-падтрымку вышэй за 90%. Унутрывідавая зменлівасць у гэтай групе складала менш за 0,5%, тады як міжвідавыя адрозненні фарміраваліся на ўзроўні каля 1%, што разам з марфалагічнымі і геаграфічнымі адрозненнямі паслужыла падставай для захавання іх у якасці асобных відаў.
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
У этнамікалагічных даследаваннях на тэрыторыі Мазовіі прымяняўся метад паўструктураваных інтэрв'ю і вольнага пералічэння вядомых грыбоў, які верыфікаваўся гербарнымі ўзорамі, палявымі абходамі і аналізамі ITS. Традыцыйная група Hydnum repandum sensu lato, якая ўключае таксама H. ellipsosporum, атрымала ў даследаванні чатыры ўтылітарныя ўказанні і індэкс культурнай значнасці Сміта S = 0,0046.
Асяроддзе пражывання і распаўсюджанне
Асяроддзе пражывання, арэал і сезон
У Чэхіі від з'яўляецца даволі часта з ліпеня па лістапад. Расце ў лісцевых і іглічных лясах, утвараючы вялікія скопішчы, часам размешчаныя ў рэгулярныя шэрагі або ведзьміны колы.
Асяроддзе пражывання, арэал і сезон
У таксанамічнай рэвізіі 2018 г. сустракальнасць Hydnum repandum sensu stricto пацверджана ў Еўропе ў перыяд ад позняга лета да позняй восені. Грыб адзначаўся ў дрэвастоях з дамінаваннем елкі еўрапейскай (Picea abies) з удзелам бярозы (Betula), хвоі (Pinus), таполі (Populus), ляшчыны (Corylus) або дуба (Quercus), а таксама ў піхтавых (Abies) і букавых (Fagus) лясах. Эпітыповы экзэмпляр сабраны пад хвояй звычайнай (Pinus sylvestris) з дубамі, што раслі па суседстве.
Асяроддзе пражывання, арэал і сезон
Ранейшае, шырокае разуменне віду ахоплівала Паўночную Амерыку і Еўропу. Філагенетычныя даследаванні 2018 г. паказалі, аднак, наяўнасць асобных відаў: паўночнаамерыканскага Hydnum neorepandum і японскага Hydnum repando-orientale. У сваю чаргу паслядоўнасць JQ063050 з Венесуэлы, выдзеленая з мікарызы на каранях Pakaraimaea dipterocarpacea, патрабуе далейшага пацвярджэння з-за нетыповага геаграфічнага арэала і іншага гаспадара.
Асяроддзе пражывання, арэал і сезон
У чэшскай мікалагічнай базе ČMS задакументаваны канкрэтныя палявыя знаходкі: 15 жніўня 2020 г. у Сярэднечэшскім краі (Středočeský kraj, 0071-2020-0142), 18 верасня 2021 г. у Пльзенскім краі (Plzeňský kraj, 0071-2021-0273), 11 верасня 2022 г. у Славакіі (0195-2022-0015) і 6 кастрычніка 2023 г. у Злінскім краі (Zlínský kraj, 0066-2023-0289).
Пацверджаны арэал распаўсюджання
Усе тэрыторыі пацверджаны ў захаваных зыходных даных.
Крыніцы
- Çayan F, Tel-Çayan G, Deveci E, Duru ME. HPLC–DAD characterization of phenolic profile and in vitro antioxidant, anticholinesterase, and antidiabetic activities of five mushroom species from Turkey. 3 Biotech. 2021;11(6): 273. DOI: 10.1007/s13205-021-02819-3. PMCID: PMC8128964.
- GBIF Secretariat. Species Match API, dokładne dopasowanie Hydnum repandum, zapytanie z 30.10.2026. https://api.gbif.org/v1/species/match?name=Hydnum%20repandum&strict=true&rank=SPECIES
- Opracowanie zakresu taksonu oparte na dokładnym dopasowaniu GBIF oraz Niskanen, T. i in. (2018), Identifying and naming the currently known diversity of the genus Hydnum with an emphasis on European and North American taxa, Mycologia 110(5): 890–918, DOI 10.1080/00275514.2018.1477004.
- Podstawa: Rozporządzenie Ministra Środowiska z 9 października 2014 r., Dz.U. 2014 poz. 1408, załączniki 1–4; oraz Obwieszczenie Ministra Zdrowia z 13 lutego 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 258, załącznik nr 1, lp. 14.
- Peksen A, Kibar B, Yakupoglu G. Favourable Culture Conditions for Mycelial Growth of Hydnum Repandum, a Medicinal Mushroom. African Journal of Traditional, Complementary and Alternative Medicines. 2013;10(6): 431–434. DOI: 10.4314/ajtcam.v10i6.4. PMCID: PMC3847377.
- Rašeta M, Mišković J, Berežni S, Kostić S, Kebert M, Matavulj M, Karaman M. Antioxidant proficiency in Serbian mushrooms: a comparative study on Hydnum repandum L. 1753 from mycorrhizal and edible niches. DOI: 10.1080/14786419.2024.2341300. Figshare DOI: 10.6084/m9.figshare.25579831.v1.
- Tejkal, K. (b.d.). Lišák zprohýbaný (Hydnum repandum L.). Česká mykologická společnost, Myko atlas. https://www.myko.cz/myko-atlas/Hydnum-repandum/ (таксама [10])
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów, Dz.U. 2014 poz. 1408, ELI: DU/2014/1408.
- ELI/Sejm RP. Metryka aktu: Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów, Dz.U. 2014 poz. 1408; status sprawdzony 30.10.2026.
- Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 13 lutego 2026 r. w sprawie ogłoszenia tekstu jednolitego rozporządzenia dotyczącego grzybów dopuszczonych do obrotu lub produkcji przetworów, Dz.U. 2026 poz. 258, załącznik nr 1, lp. 14.
- ELI/Sejm RP. Metryka aktu: Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 13 lutego 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 258; status sprawdzony 30.10.2026.
- Kotowski, M. A., Pietras, M., & Łuczaj, Ł. (2019). Extreme levels of mycophilia documented in Mazovia, a region of Poland. Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine, 15, 12. https://doi.org/10.1186/s13002-019-0291-6
- Kuo, M. (2020, wrzesień). Hydnum repandum. MushroomExpert.Com. https://www.mushroomexpert.com/hydnum_repandum.html
- Species Fungorum. Hydnum repandum, rekord 225014. https://www.speciesfungorum.org/names/Synonymy.asp?RecordID=225014
- Snowarski, M. (b.d.). Kolczak obłączasty (Hydnum repandum). Grzyby.pl. https://www.grzyby.pl/gatunki/Hydnum_repandum.htm (таксама [19])
- Zarzyński, P. (2021). Grzyby polskich lasów. Centrum Informacyjne Lasów Państwowych, hasło „Kolczak obłączasty”, drukowana s. 190.