JadalnyWyłącznie młode owocniki. Wyłącznie biała gleba.
Ustaw lokalizację, żeby zobaczyć dane dla swojego regionu.












Lignopurchawka gruszkowata to pospolity grzyb nadrzewny, tworzący gęste grupy na martwym drewnie drzew liściastych i iglastych. Jej gruszkowate lub maczugowate owocniki osiągają 1,5–5 cm wysokości, początkowo są białawe, drobno brodawkowane, z wiekiem stają się ochrowobrązowe i gładkie. U podstawy widoczne są grube, białe sznury grzybni. Jest jadalna wyłącznie za młodu, gdy jej wnętrze pozostaje jednolicie białe i zwarte. Dawniej znana była powszechnie pod nazwą purchawka gruszkowata.
Rozpoznawanie, siedlisko i najważniejsze różnice.
Grzybiarz
Budowa owocnika
- Typ budowy
- Ma budowę gasteroidalną — zarodniki dojrzewają wewnątrz.
- Wysokość
- Może osiągać od 10 do 60 milimetrów wysokości.
- Szerokość
- Może osiągać od 10 do 35 milimetrów szerokości.
- Kształt
- Ma kształt gruszkowaty lub maczugowaty. Z góry bywa eliptyczny.
Górna część owocnika
- Kształt
- Ma kulistawy kształt.
- Szerokość
- Może osiągać od 20 do 40 milimetrów szerokości.
Dolna płonna część owocnika
- Kształt
- Zwęża się i stanowi niemal połowę wysokości owocnika.
Szczyt i ujście
- Garbek
- Czasem występuje szeroki, obłostożkowaty garbek.
- Barwa garbka
- Jest zwykle nieco ciemniejszy od otaczającego perydium.
- Ujście
- Ma nieregularny kształt.
- Położenie ujścia
- U dojrzałych owocników znajduje się na szczycie.
Perydium
- Barwa
- U młodych owocników ma barwę jasnoochrową lub bladoszarą, później brązową.
- Faktura
- Powierzchnia jest niemal gładka i omączona.
- Konsystencja
- U starych owocników ma papierowatą konsystencję.
Egzoperydium
- Barwa
- Ma barwę płoworudą lub tabaczkowobrązową. Początkowo ma barwę białawą, później jasnoszarobrązową, a następnie brązową.
- Powierzchnia
- Powierzchnia jest nieco ziarenkowata, wyraźniej ku podstawie. Początkowo pokrywają je liczne drobne brodawki, później powierzchnia łysieje.
Endoperydium
- Barwa
- Ma barwę jasnobrązową lub białawą. Początkowo ma barwę żółtawą, później czerwonobrązową.
- Konsystencja
- Ma papierowatą konsystencję.
Gleba
- Barwa
- Początkowo ma barwę białą. Później przybiera barwę oliwkową lub szarobrązową; inny opis podaje późniejszą barwę oliwkowobrązową.
- Smak
- Z wiekiem smak jest nieprzyjemny.
- Konsystencja
- Początkowo jest zwarta, później mięknie, a następnie staje się watowata.
- Zapach
- Zapach może być nieprzyjemny i przypominać woń gazu świetlnego.
Subgleba
- Barwa
- Początkowo ma barwę białawą, później kremową.
- Budowa tkanki
- Ma budowę komorowatą.
Pseudokolumella
- Obecność
- Występuje pseudokolumella.
Grzybnia u podstawy owocnika
- Barwa
- Sznury grzybni u podstawy owocnika mają barwę białą.
Gdzie i kiedy rośnie
- Siedlisko
- Grzyb może występować w lasach liściastych, w lasach iglastych, w lasach mieszanych lub w parkach i ogrodach.
- Podłoże
- Rozkładające się martwe drewno — przeważnie drzew liściastych, także drzew iglastych (kłody, pniaki i korzenie). Także drewno zagrzebane w ziemi.
- Sposób wyrastania
- Owocniki wyrastają kępkami.
- Częstość
- Gatunek jest pospolity.
- Owocnikowanie
- Owocniki mogą pojawiać się od czerwca do listopada.
- Obszar występowania
- Potwierdzono występowanie w Polsce.
Jadalność i kuchnia
- Jadalność
- JadalnyWyłącznie młode owocniki. Wyłącznie biała gleba.
Prawo
- Ochrona
- W Polsce nie podlega ochronie gatunkowej.
- Handel
- W Polsce nie jest dopuszczony do obrotu handlowego ani do produkcji przetworów grzybowych.
FAQ
Czy lignopurchawka gruszkowata jest grzybem jadalnym?
Tak, jest jadalna, ale wyłącznie wtedy, gdy owocniki są młode, a ich wnętrze jest całkowicie białe i zwarte. Po ściemnieniu miąższu grzyb nie nadaje się do spożycia.
Gdzie najczęściej rośnie lignopurchawka gruszkowata?
Wyrasta w lasach i parkach na próchniejącym drewnie pniaków i powalonych pni drzew liściastych oraz iglastych. Niemal zawsze tworzy bardzo liczne, gęste wiązki.
Dlaczego zmieniono nazwę z purchawki na lignopurchawkę?
Badania genetyczne wykazały odrębność tego gatunku. Nowy człon nawiązuje do nadrzewnego trybu życia na drewnie (lignum), co wyraźnie odróżnia go od purchawek naziemnych.
Czym lignopurchawka różni się od innych purchawek?
Jako jedyna pospolita purchawka rośnie bezpośrednio na drewnie, tworzy gęste kępy i ma u podstawy owocnika wyraźne, długie, białe sznury grzybni wrośnięte w podłoże.
Kiedy można spotkać lignopurchawkę gruszkowatą?
Owocniki pojawiają się zazwyczaj od lipca do listopada, a przy łagodnej pogodzie nawet w grudniu. Szczyt jej wysypu przypada na miesiące jesienne.
Jak rozpoznać, że owocnik nie nadaje się już do zjedzenia?
Przekrój owocnik wzdłuż. Jeśli wnętrze ma odcień żółtawy, oliwkowy lub brązowy, zaczęły dojrzewać zarodniki i grzyb jest niesmaczny oraz ciężkostrawny.
Jak rozsiewają się zarodniki lignopurchawki?
Dojrzały owocnik pęka na szczycie małym otworkiem. Krople deszczu lub dotyk zwierząt uderzają w elastyczną ściankę, wyrzucając chmurę pyłu zarodników na zewnątrz.
Z jakimi grzybami można pomylić lignopurchawkę gruszkowatą?
Można ją pomylić z purchawką chropowatą, która rośnie na ziemi i ma łatwo odpadające kolce, a także ze śmiertelnie trującymi młodymi muchomorami w stadium jajowatym.
Miłośnik
Nazwy i historia
- Obowiązująca nazwa krajowa
- lignopurchawka gruszkowata
- Obowiązująca nazwa taksonomiczna
- Apioperdon pyriforme
- Dawne nazwy krajowe
- purchawka gruszkowata
Obserwacje w domu
Pod mikroskopem
- Potrzebne materiały
- mikroskop świetlny, szkiełko podstawowe i nakrywkowe, igła, woda, zarodniki z wysypu
- Wykonanie
- Przenieś igłą odrobinę wysypu na szkiełko.
- Dodaj kroplę wody, przykryj szkiełkiem i obejrzyj zarodniki.
Czego szukać
- Kształt zarodnika
- Zarodnik jest kulisty.
- Powierzchnia zarodnika
- W obserwacjach mikroskopowych powierzchnię zarodnika opisywano jako gładką.
Ekologia i rozmieszczenie
- Sposób odżywiania
- Gatunek ma sposób odżywiania saprotroficzny.
Zastosowania pozakulinarne
W dawnej medycynie ludowej suchy pył z dojrzałych owocników purchawkowatych uchodził za skuteczny środek tamujący krwawienie z drobnych ran i przyspieszający gojenie skaleczeń. Stosowano go również jako zasypkę na odparzenia skóry. Ponadto pszczelarze wykorzystywali wysuszone purchawki w podkurzaczach – dym z tlącego się grzyba działał łagodząco i uspokajał pszczoły podczas prac w pasiece. Z kolei suchy miąższ z powodzeniem służył dawniej jako łatwopalny podpał do krzesiw.
Historia i kultura
Lignopurchawka gruszkowata to jedyna pospolita purchawka rosnąca bezpośrednio na martwym drewnie, tworząca spektakularne kępy liczące nawet setki egzemplarzy. Jej dawna łacińska nazwa rodzajowa Lycoperdon oznaczała dosłownie „wilczy pierd”, co nawiązywało do nagłego wyrzucania pyłu zarodników. Gdy kropla deszczu uderza w dojrzały owocnik, działa on niczym miniaturowy miech kowalski, wystrzeliwując w powietrze chmurę zarodników przez szczytowy otwór z prędkością zauważalną gołym okiem.
W kuchni
Młode owocniki to ciekawy przysmak na leśnym stole. Najlepiej smakują usmażone na maśle z odrobiną czosnku i natki pietruszki lub opanierowane w jajku i bułce tartej na wzór małych kotlecików. Ze względu na gąbczastą, delikatną strukturę doskonale chłoną aromaty przypraw. Grzybiarze często zdejmują z nich cienką zewnętrzną skórkę, choć przy bardzo świeżych okazach nie jest to konieczne. Świetnie sprawdzają się jako dodatek do porannej jajecznicy lub jesiennych zup jarzynowych.
Jadalność i bezpieczeństwo
Lignopurchawka gruszkowata jest smacznym grzybem jadalnym, ale wyłącznie w młodym stadium rozwoju. Jej wnętrze na przekroju musi być jednolicie śnieżnobiałe i jędrne. Gdy miąższ zaczyna żółknąć lub brązowieć, grzyb staje się niejadalny i może powodować zaburzenia trawienne. Zawsze warto przekroić każdy owocnik wzdłuż – pozwala to nie tylko ocenić świeżość, lecz także upewnić się, że nie zebrano młodego, śmiertelnie trującego muchomora w osłonie, u którego widać zarys blaszek.
Siedlisko i występowanie
Lignopurchawka gruszkowata (Apioperdon pyriforme) ma zasięg kosmopolityczny i występuje powszechnie w strefie umiarkowanej półkuli północnej – w Europie, Azji oraz Ameryce Północnej. W Polsce jest gatunkiem pospolitym na obszarze całego kraju.
Gatunek ten jest saprotrofem nadrzewnym. W przeciwieństwie do purchawek rosnących bezpośrednio na glebie, owocniki Apioperdon pyriforme rozwijają się na martwym, silnie rozłożonym drewnie. Zasiedlają próchniejące pniaki, leżące kłody, gałęzie, a także drewno zagrzebane w ściółce. Zdecydowanie najczęściej rozwijają się na drewnie drzew liściastych (m.in. buków, dębów, grabów, brzóz i olsz), znacznie rzadziej na podłożu iglastym. Cechą charakterystyczną jest tworzenie gęstych, wieloowocnikowych skupień.
Spotykana jest w lasach liściastych, mieszanych i iglastych, jak również w parkach oraz zadrzewieniach nadrzecznych. Minimalny udokumentowany zakres obserwacji owocników w Polsce obejmuje okres od maja do listopada (V–XI).
Badacz
Jadalność i kuchnia
Ustalenia źródłowe: jadalność, spożycie i wykorzystanie
- Jadalność
- Jadalny — źródło oznaczenia
Wiek owocnika: młody.
Wnętrze owocnika (gleba): białe.
Snowarski: Apioperdon pyriforme; atlas i polska bibliografia · Jadalne czy trujące? actual species account
- Jadalność
- Jadalny
Wnętrze owocnika (gleba): białe.
Česká mykologická společnost: Apioperdon pyriforme · Kuchyňské využití, actual species account
- Jadalność
- Niejadalny
Kraj źródła: PL
Źródło bez opisu bibliograficznego · Zarzyński2021, printed p.379/PDF377 Uwagi within L.perlatum account; interpretive preface printed pp.40–41; separate legend p.58
Nazwy naukowe i taksonomia
- Obowiązująca nazwa naukowa
Apioperdon pyriforme
- Zakres ujęcia taksonomicznego
Apioperdon pyriforme (Schaeff.) Vizzini,Species Fungorum819914 i GBIF10852503,synonim Lycoperdon pyriforme Schaeff.; własne materiały izraelskie i chińskie pozostają odrębne od atlasów oraz niezweryfikowanych molekularnie próbek chemicznych. Bez transferu wyników Lycoperdon perlatum lub innych purchawek.
[38] [36] [39]
Nazwy i klasyfikacja
Aktualna nazwa: Rekomendacja KPNG 4/2025 przyjmuje nazwę lignopurchawka gruszkowata dla Apioperdon pyriforme. Purchawka gruszkowata pozostaje dawną nazwą polską. Species Fungorum i GBIF akceptują kombinację Apioperdon pyriforme (Schaeff.) Vizzini. Stabilny identyfikator rekordu nie jest zmieniany.
Zakres rodziny: GBIF i Species Fungorum wskazują Lycoperdaceae. Rewizja Li i współautorów z 2024 r. traktuje ją jako osobną rodzinę. Starszy lub szerszy układ Agaricaceae spotykany w atlasie ČMS pozostaje kontekstem historycznym, a nie podstawą do zmiany wyniku aktualnego rejestru.
[38] [36] [37] [42] [40]Ekologia i rozmieszczenie
- Częstość — ocena i zakres źródła
- Polska — dane ogólne: Gatunek jest pospolity. [45]
Diagnostyka laboratoryjna
Dane ustrukturyzowane
Egzoperydium
Sferocysty egzoperydium
Gleba
Kapilicjum — populacja 2–3 µm
Kapilicjum — populacja 4–5,5 µm (skrajnie do 6 µm)
Parakapilicjum
Pozostałe cechy laboratoryjne
- Obecność ryzomorf
- Stwierdzono obecność ryzomorf. [39]
Zarodniki
- Obecność wyrostka wnęki bazydiospory
- Stwierdzono obecność wyrostka wnęki bazydiospory. [39]
- Długość wyrostka wnęki bazydiospory
- Wyrostek wnęki bazydiospory zwykle może mieć długość od 0,5 do 0,7 mikrometra. [39]
- Barwa zarodnika w mikroskopie
- Zaobserwowano jasną, czerwonobrązową barwę zarodników. [39]
- Krople wewnątrz zarodnika
- W zarodniku stwierdzono obecność kropli. [45]
- Forma ornamentacji zarodnika
- Brodawki ornamentacji mogą być niskie i nieregularne, z zaokrąglonymi lub spłaszczonymi wierzchołkami. [39]
Brodawki ornamentacji mogą być liczne i drobne. [39]
Ornamentacja zarodnika obejmuje krótkie nitkowate pasma. [39] - Połączenie elementów ornamentacji
- Niektóre brodawki ornamentacji zlewają się. [39]
Brodawki ornamentacji mogą być rzadko połączone niskimi, cienkimi anastomozami. [39]
Kropla wewnątrz zarodnika
- Właściwości optyczne
- Niezidentyfikowana kropla wewnątrz zarodnika silnie załamuje światło. [45]
Materiał i metody badań
Badanie składu i aktywności — Dokładne dodatkowe wyniki asfaw-source-tables
Materiał: Metanolowy ekstrakt owocników z Waro, SouthWollo, Etiopia; identyfikacja według autora, bez przytoczonego vouchera lub wyniku DNA.
Zakres odczytu: Pełny tekst.
Ograniczenia: Identyfikacja materiału i powtarzalność są ograniczone; nie przeniesiono tego zgłoszenia na pewny zasięg afrykański. W pracy występują niespójności tekstu i tabel; dane pozostają raportem autora, nie potwierdzeniem klinicznej skuteczności lub jadalności.
[30]Badanie składu i aktywności — materiał i ograniczenia
Materiał: Frakcja polisacharydowa z owocników z SultanMurat, Çaykara/Trabzon, Türkiye; identyfikacja morfologiczna przez S.A.Kiremitci. Brak przypisania badania do polskich owocników.
Zakres odczytu: Pełny tekst.
Ograniczenia: To frakcja polisacharydowa, nie czysty standaryzowany lek ani pomiar zawartościβ-glukanu w całym owocniku. Autorzy wskazują polidyspersyjność i możliwe zanieczyszczenia białkowe. Wyniki komórkowe nie dowodzą leczenia ran u ludzi.
[48]Badanie składu i aktywności — Dokładne dodatkowe wyniki asfaw-source-tables
Materiał: oznaczony jako Lycoperdon pyriforme z Waro, Etiopia; metanolowy ekstrakt. W publikacji nie rozstrzygnięto jednoznacznie, czy gram suchej masy oznacza wyjściowy materiał czy ekstrakt.
Zakres odczytu: Pełny tekst.
Ograniczenia: Wartości są raportem autora o materiale o ograniczonej identyfikacji; nie dowodzą skuteczności klinicznej ani jadalności. Nie zamienionoSDna zakresmin–max, aIC50 naEC50. Sucha podstawa masy TFC jest odrębna od nierozstrzygniętego mianownika source_material/extract.
[30]Materiał: oznaczony jako Lycoperdon pyriforme z Waro, Etiopia; metanolowy ekstrakt. W publikacji nie rozstrzygnięto jednoznacznie, czy gram suchej masy oznacza wyjściowy materiał czy ekstrakt.
Zakres odczytu: Pełny tekst.
Ograniczenia: Wartości są raportem autora o materiale o ograniczonej identyfikacji; nie dowodzą skuteczności klinicznej ani jadalności. Nie zamienionoSDna zakresmin–max, aIC50 naEC50. Sucha podstawa masy TFC jest odrębna od nierozstrzygniętego mianownika source_material/extract.
[30]Badanie cząsteczek — Źródłowo przypięty wynik badania nr41
Materiał: Frakcja beta-D-glukanu z materiału grzybowego
Zakres odczytu: Pełny tekst.
Data przeglądu: 23.10.2026.
Ograniczenia: Wynik dotyczy badanego preparatu; nie określa zawartości związku w całym owocniku. Nie jest to dowód skuteczności klinicznej ani bezpieczeństwa spożycia.
[48]Badanie cząsteczek — Dokładne dodatkowe wyniki enzyme-source-methods
Materiał: Częściowo oczyszczony preparat β-glukozydazy z owocników z Hidirnebi
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Data przeglądu: 23.10.2026.
Ograniczenia: Wynik dotyczy badanego preparatu; nie określa zawartości związku w całym owocniku. Nie jest to dowód skuteczności klinicznej ani bezpieczeństwa spożycia. Odczytano indeksowane fragmenty pierwotnego wydawcy, nie pełny tekst.
[29]- Wyniki źródłowe — Średnica zarodnika
- 3,5–5,5 µm [45]
3,5–5 µm [40]
Materiał badania: Izrael: HAI-G-11, Mt.Meron,7.I.2004,i HAI-G-159,Forest Odem,8.XII.2012; opis zbiorczy i ryc.3. Zakres(min)średnia±SD(max),N=30. 3–4 µm [39]
Metody i zapisy źródłowe — Izrael: HAI-G-11, Mt.Meron,7.I.2004,i HAI-G-159,Forest Odem,8.XII.2012; opis zbiorczy i ryc.3. Zakres(min)średnia±SD(max),N=30.
Identyfikacja kropli: nierozstrzygnięta.
Metoda źródłowa. Technika: mikroskopia świetlna (LM). Medium: iodine. Opis metody w źródle: Mikroskopia świetlna; przy ryc.3C–D i barwie zarodników autorzy podają odczynnik Melzera. Ogólne metody wymieniają też KOH i Lactophenol Cotton Blue; nie przypisano ich arbitralnie tym wynikom.
Metoda źródłowa. Technika: skaningowa mikroskopia elektronowa (SEM). Opis metody w źródle: Źródłowa mikroskopia elektronowa powierzchni zarodników,ryc.3E; inna rozdzielczość niż LM.
Długość wyrostka wnęki bazydiospory — zapis źródłowy: „§3.2 SEM apiculus usually0.5–0.7µm long.” [39]
Obecność wyrostka wnęki bazydiospory — zapis źródłowy: „3.2,SEM:Apiculus observed; obecność oddzielona od długości i resztek sterygmy.” [39]
Kapilicjum — populacja 2–3 µm — Barwa — zapis źródłowy: „§3.2 capillitium yellow; Fig.3C source Melzer method.” [39]
Kapilicjum — populacja 4–5,5 µm (skrajnie do 6 µm) — Barwa — zapis źródłowy: „§3.2 capillitium red_brown; Fig.3C source Melzer method.” [39]
Sferocysty egzoperydium — Długość — zapis źródłowy: „§3.2 Sphaerocysts35–45×25–30µm, length.” [39]
Sferocysty egzoperydium — Kształt — zapis źródłowy: „§3.2 subglobose sphaerocysts.” [39]
Sferocysty egzoperydium — Kształt — zapis źródłowy: „§3.2 ovoid-pyriform sphaerocysts.” [39]
Kapilicjum — populacja 2–3 µm — Pory ściany; Kapilicjum — populacja 4–5,5 µm (skrajnie do 6 µm) — Pory ściany — zapis źródłowy: „§3.2 Pores not observed; not an inference of absolute absence.” [39]
Kapilicjum — populacja 2–3 µm — Grubość ściany; Kapilicjum — populacja 4–5,5 µm (skrajnie do 6 µm) — Grubość ściany — zapis źródłowy: „§3.2 wall thickness; broad population rarely up to1µm.” [39]
Kapilicjum — populacja 2–3 µm — Szerokość; Kapilicjum — populacja 4–5,5 µm (skrajnie do 6 µm) — Szerokość — zapis źródłowy: „§3.2 Capillitium width; source population preserved.” [39]
Sferocysty egzoperydium — Szerokość — zapis źródłowy: „§3.2 Sphaerocysts35–45×25–30µm, width.” [39]
Kapilicjum — populacja 2–3 µm — Obecność; Kapilicjum — populacja 4–5,5 µm (skrajnie do 6 µm) — Obecność — zapis źródłowy: „§3.2 Source capillitium population named and measured.” [39]
Obecność ryzomorf — zapis źródłowy: „3.2:with white rhizoids; Fig.3A–B,źródłowa obserwacja makroskopowa. Nie jest to wynik SEM ani dowód mikoryzy.” [39]
Barwa zarodnika w mikroskopie — zapis źródłowy: „§3.2 spores light reddish brown in Melzer reagent.” [39]
Średnica zarodnika — zapis źródłowy: „3.2:(3)3–3.6(4)µm,n=30. W metodach: nawiasy to min/max,a środek to średnia±SD. Zachowano rzeczywiste granice3–4µm; środek3–3.6pozostaje w oryginalnym zapisie.” [39]
Forma ornamentacji zarodnika — zapis źródłowy: „3.2,SEM:low apprised warts irregular in shape,rounded and flattened tips. Stopień i kształt brodawek wymagają osobnych atrybutów; zapisano wyłącznie potwierdzoną formę.” [39]
Forma ornamentacji zarodnika — zapis źródłowy: „§3.2 SEM low irregular warts with rounded and flattened tips.” [39]
Forma ornamentacji zarodnika — zapis źródłowy: „§3.2 SEM numerous smaller warts between main warts.” [39]
Forma ornamentacji zarodnika — zapis źródłowy: „§3.2 SEM ornamentation of somewhat short strands.” [39]
Połączenie elementów ornamentacji — zapis źródłowy: „§3.2 SEM some warts merged together.” [39]
Połączenie elementów ornamentacji — zapis źródłowy: „§3.2 SEM rarely connected by low thin anastomoses; not inferred reticulum.” [39]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „3.2:Spores globose to subglobose. Kulistość i jej przybliżenie są oddzielnymi wariantami własnego zakresu.” [39]
Długość pozostałości sterygmy przy zarodniku — zapis źródłowy: „§3.2 pedicel usually less than1µm.” [39]
Długość pozostałości sterygmy przy zarodniku — zapis źródłowy: „§3.2 pedicel sometimes2–3µm.” [39]
Powierzchnia zarodnika — zapis źródłowy: „3.2:under light microscopy appear smooth. Gładkość jest wynikiem LM.” [39]
Powierzchnia zarodnika — zapis źródłowy: „3.2:under SEM prominent low warts; ornamentowana powierzchnia przy rozdzielczości SEM.” [39]
Powierzchnia zarodnika — zapis źródłowy: „§3.2 SEM surface between warts rough and rugged.” [39]
Metody i zapisy źródłowe — Monotypic Apioperdon genus synthesis pp.4956–4957, not the Israeli specimens.
Metody i zapisy źródłowe — Atlas Marka Snowarskiego,opis gatunku;kolekcja,N i dokładna metoda pomiarów niepodane. Nie łączono z izraelskim materiałem zielnikowym.
Identyfikacja kropli: nierozstrzygnięta.
Kropla wewnątrz zarodnika — Właściwości optyczne — zapis źródłowy: „Cechy mikroskopowe: silnie łamiąca światło kropla.” [45]
Średnica zarodnika — zapis źródłowy: „Cechy mikroskopowe:3.5–5.5µm średnicy;N i zasięg pomiaru ornamentacji niepodane.” [45]
Krople wewnątrz zarodnika — zapis źródłowy: „Cechy mikroskopowe:z silnie łamiącą światło kroplą. Obecność kropli,bez utożsamienia z chemicznie rozpoznanym lipidem.” [45]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „Cechy mikroskopowe:zarodniki kuliste.” [45]
Długość pozostałości sterygmy przy zarodniku — zapis źródłowy: „Cechy mikroskopowe: często z krótką (do2µm) sterygmą.” [45]
Powierzchnia zarodnika — zapis źródłowy: „Cechy mikroskopowe: zarodniki gładkie; metoda niepodana.” [45]
Metody i zapisy źródłowe — ČMS,Karel Tejkal:opis atlasowy,bez liczebności pomiarów i odrębnego numeru badanego okazu.
Identyfikacja kropli: nierozstrzygnięta.
Średnica zarodnika — zapis źródłowy: „Výtrusy jsou kulovité,3.5–5µm v průměru,hladké. Źródłowe granice,bez wymyślonegoN.” [40]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „Popis: Výtrusy jsou kulovité.” [40]
Powierzchnia zarodnika — zapis źródłowy: „Popis: Výtrusy hladké; exact microscope technique unreported.” [40]
Budowa gasteroidalna i materiał porównawczy
Właściwe narządy: W opisie materiału HAI-G-11 i HAI-G-159 występują okrywa zewnętrzna i wewnętrzna, gleba, biaława sterylna subgleba, pseudokolumella oraz białe ryzomorfy. Nie odpowiadają one kapeluszowi, jego skórce ani prawdziwemu trzonowi. Wewnętrzna okrywa jest papierowata, a gleba przechodzi od białej do oliwkowej i szarobrązowej.
Rozdzielenie pomiarów: Izraelski opis podaje 25–30 mm wysokości i 15–20 mm szerokości całego owocnika. Polski atlas podaje odpowiednio 10–50 i 10–35 mm. ČMS podaje wysokość 20–60 mm, lecz szerokość 20–40 mm dotyczy górnej części. Ten ostatni wymiar nie został przepisany jako średnica kapelusza ani bezwarunkowa szerokość całego owocnika.
[39] [45] [40]Zarodniki: zakresy, metoda i części
Materiał i pomiar: Krakhmalnyi i współautorzy badali izraelskie kolekcje HAI-G-11 z 7 stycznia 2004 r. i HAI-G-159 z 8 grudnia 2012 r. Zapis (3) 3–3,6 (4) mikrometra, N = 30, według ich metod oznacza skrajne wartości 3–4 oraz środkowy przedział średnia ± odchylenie standardowe. Nie utożsamiono tych dwóch rodzajów zakresu.
LM i SEM: W mikroskopii świetlnej zarodniki wyglądają na gładkie. W SEM widać niskie, nieregularne brodawki, miejscami zlewające się lub połączone cienkimi anastomozami. To różne rozdzielczości obserwacji. Wynik SEM nie jest przedstawiany jako cecha widoczna pod zwykłym mikroskopem domowym.
Wyrostki i barwa: Opis rozróżnia resztki sterygm przy części zarodników w LM od wyrostka wnęki widocznego w SEM, zwykle długości 0,5–0,7 mikrometra. Warunkowego zakresu nie zapisano bez kwalifikatora „zwykle”. Jasnoczerwonobrązowa barwa w odczynniku Melzera nie jest ani naturalną barwą wysypu, ani automatycznym dowodem dekstrynoidalności.
[39]Włośnia i elementy okrywy
Capillitium: W izraelskim materiale opisano włośnię o średnicy od 2 do 6 mikrometrów. Cieńsze żółte strzępki mają inne opisane grubości ściany niż szersze czerwonobrązowe w Melzerze. Nie połączono ich w fikcyjny przebieg dojrzewania. Autorzy nie zaobserwowali porów we włośni; nie jest to zapis braku pory rostkowej zarodnika.
Sferocyty i paracapillitium: Sferocyty opisano jako 35–45 × 25–30 mikrometrów, o kształtach od niemal kulistych do jajowato-gruszkowatych. Są to elementy okrywy, nie osłony całkowitej muchomora. Rewizja z 2024 r. opisuje obfite paracapillitium i komórkową subglebę; akapit rodzajowy jest syntezą wcześniejszej literatury, nie kompletnym nowym pomiarem wszystkich tych cech.
[39] [42]Polska: występowanie i owocnikowanie
Potwierdzenie źródłowe: Gatunek figuruje jako Apioperdon pyriforme w wykazie grzybów urzędowej dokumentacji opublikowanej w województwie opolskim w 2022 r., na stronie 69. Polski atlas wymienia go jako pospolity. Potwierdza to opublikowane występowanie w Polsce; nie jest to nowa rewizja okazu ani ilościowy trend populacji.
Kalendarz: Polskie „od lata do jesieni” przeliczono według zatwierdzonego kalendarza meteorologicznego na czerwiec–listopad. Oryginał i tryb converted_seasons są zachowane. Czeski zakres czerwiec–listopad pozostaje osobnym wariantem dla Czech. Dat zbiorów izraelskich nie zamieniono na polski sezon, a utrzymywania się suchych owocników zimą nie uznano za nowe owocnikowanie.
[43] [45] [40] [39]Badania pokrewieństwa i droga cytowania
Różne materiały: W pracy z 2023 r. klad Apioperdon obejmował sześć sekwencji: dwie izraelskie, trzy ukraińskie i wcześniejszą szwedzką. Poparcie samego kladu nie oznacza identycznego poparcia jego dokładnej pozycji względem pozostałych rodzajów. Rewizja z 2024 r. dodała m.in. próbki QL20170019 i ZRL20182005 oraz dane ITS i LSU.
Niepełny wcześniejszy odczyt: Oryginalny abstrakt Vizziniego i Ercole z 2017 r. potwierdza ustanowienie Apioperdon. Nie uzyskano pełnego PDF. Dwa włoskie okazy opisane w abstrakcie dotyczą Bovista acuminata, a nie lignopurchawki. Starsze prace przywołane w późniejszych rewizjach nie są tu deklarowane jako osobno odczytane protologi.
[39] [42] [47]Jadalność: rodzaj dowodu
Ocena atlasowa: Snowarski i atlas ČMS oceniają gatunek jako jadalny w młodym stadium, przy białym wnętrzu. Jest to źródłowa ocena użytkowa, odrębna od badań toksykologicznych. Samego białego przekroju nie traktuje się jako niezależnego potwierdzenia oznaczenia okazu.
Dane etnomykologiczne: Badanie w Azad Jammu i Kashmir z lat 2015–2019 wymienia A. pyriforme w tabeli 3 jako spożywany gatunek, z oznaczeniem TS-115. Całe badanie obejmowało 923 informatorów; liczba ta nie jest liczbą osób jedzących ten gatunek. W tabeli zachowano też odniesienie bibliograficzne. Nie jest to próba kliniczna bezpieczeństwa posiłku.
[45] [40] [35]Ekstrakt z Etiopii: wyniki i ograniczenia
Tożsamość i analityka: Asfaw podaje materiał z Waro w Etiopii, oznaczony przez botanika. Nie przedstawia numeru vouchera ani wyniku identyfikacji DNA. Raportuje IC50 w teście DPPH równe 22,8 mikrograma na mililitr. To wynik chemiczny konkretnego ekstraktu, bez wykazanej skuteczności leczenia lub bezpieczeństwa spożycia.
Podstawa masy: Tabela 2 podaje 5,92 ± 0,02 mg GAE/g oraz 3,71 ± 0,03 mg QE/g suchej masy, z odchyleniem standardowym. Sformułowania nie rozstrzygają jednoznacznie mianownika materiał/ekstrakt. Wartości zachowano przy źródle. TFC z nierozstrzygniętą podstawą został odłożony po zwykłej walidacji, bez zgadywania mianownika. Nie utworzono z ± przedziałów biologicznych.
[30]β-glukan: charakterystyka i model komórkowy
Materiał i struktura: Praca ChemistryOpen z 2025 r. dotyczy frakcji polisacharydowej z owocników z Sultan Murat w Turcji, oznaczonych morfologicznie. Autorzy stosowali GPC, FTIR i NMR oraz rozpoznali wiązania β-(1→3) i β-(1→6). Dwa piki GPC mają Mn 3 i 104,55 kDa, z odrębnymi wskaźnikami polidyspersyjności. Nie są przedziałem masy jednego białka ani zawartością procentową owocnika.
Granice wniosku: W modelu rysy na hodowli NIH 3T3 autorzy obserwowali szybszą migrację komórek dla części stężeń. Ostatecznie zamknięcie nastąpiło także w kontroli. Raportowano hemolizę poniżej 5% w zbadanym układzie. To eksperymenty in vitro i badanie frakcji z możliwymi resztkami białek; nie potwierdzono leczenia ran u pacjentów ani stosowania surowego pyłu.
Tradycja i zależne cytowanie: Autorzy opisują miejscowe użycie na Sultan Murat, lecz nie przedstawiają systematycznego badania etnograficznego tej praktyki. Zdanie o Etiopii odsyła do Asfawa (2022), który podaje ogólną deklarację bez danych wywiadów. Powtórzenie tej informacji w 2025 r. nie stanowi drugiego niezależnego potwierdzenia etiopskiej praktyki.
[48] [30]Zastosowania technologiczne i dalsze poszukiwania
Produkty sojowe: Oryginalny abstrakt Nedele i współautorów opisuje zmniejszenie zielonego i fasolowego zapachu napoju sojowego oraz izolatu białka po fermentacji z L. pyriforme. Zmniejszenie części oznaczanych lotnych związków jest wynikiem eksperymentu spożywczego. Pełnego tekstu nie odczytano; nie jest to potwierdzenie przemysłowego wdrożenia ani przepis domowy.
Enzym: Indeksowane sekcje oryginalnego wydawcy pracy Akatin (2013) opisują β-glukozydazę z owocników z Hidirnebi w Turcji i jej częściowe oczyszczenie. Autorka przedstawia potencjał przyszłego wykorzystania enzymu w biotechnologii. Nie wykazano w ten sposób funkcjonującej instalacji przemysłowej; pobranie pełnego PDF było niedostępne.
Inne ekstrakty i brakujące podstawy: Abstrakt Asgharpoura i współautorów (2020) opisuje GC–MS ekstraktu heksanowego i aktywność w badaniu laboratoryjnym. Nie odczytano pełnych metod ani podstawy ilościowej sygnałów, więc nie wpisano procentów jako składu całego owocnika. W bieżących poszukiwaniach nie potwierdzono specyficznego wdrożenia przemysłowego, polskiej praktyki przyprawowej lub badania klinicznego tego gatunku.
[41] [29] [31]Polska: aktualne wykazy prawne
Ochrona i obrót: Odczytane pełne wykazy makrogrzybów w załącznikach 1 i 2 rozporządzenia z 2014 r. nie zawierają tego gatunku ani sprawdzonych kombinacji. Nie ma go również w załączniku 1 tekstu jednolitego wykazu obrotu ogłoszonego 3 marca 2026 r. Brak ochrony gatunkowej nie oznacza prawa zbioru w każdym miejscu, a jadalność nie stanowi pozytywnej podstawy sprzedaży.
[44] [46] [32] [33] [34]Udokumentowany zasięg
32 kraje: W sprawdzonych źródłach odnotowano gatunek w 32 krajach: Andora, Austria, Dania, Niemcy, Finlandia, Włochy, Irlandia, Luksemburg, Norwegia, Polska, Rumunia, Rosja, Słowenia, Hiszpania, Szwecja, Szwajcaria, Zjednoczone Królestwo, Izrael, Japonia, Kanada, Meksyk, Stany Zjednoczone, Kostaryka, Argentyna, Islandia, Australia, Nowa Zelandia, Czechy, Chiny, Pakistan, Indie, Turcja. Poszczególne notowania i ich ograniczenia zachowano oddzielnie; brak innego kraju na tej liście nie oznacza nieobecności gatunku.
Zakres dowodów: Część zasięgu pochodzi z syntezy wcześniejszej literatury, a część z konkretnych kolekcji i badań terenowych. Rosyjskie notowanie w syntezie dotyczy środkowej części europejskiej. Nie zweryfikowano ponownie każdego cytowanego okazu.
[39] [40] [11] [12] [42] [35] [13] [48]Stanowiska i daty w Polsce
Potwierdzone regiony: Źródła wskazują gminę Olesno w województwie opolskim, Woliński Park Narodowy w województwie zachodniopomorskim oraz stanowiska na Dolnym Śląsku. To odrębne notowania, bez założenia ciągłego występowania na całym obszarze tych regionów.
Obserwacje z datą: W Wolińskim Parku Narodowym gatunek odnotowano na pniu w sierpniu i wrześniu 2017 r. Wybrane kolekcje Snowarskiego pochodzą z 21 maja 2006 r., 19 września 1998 r., 5 września 1999 r. i 19 października 2004 r. Zakres V–X jest jedynie minimalną granicą tych dat; nie dowodzi owocnikowania w każdym miesiącu pomiędzy nimi.
Sezon i zachowane owocniki: Źródłowe określenie od lata do jesieni i jego zatwierdzona konwersja VI–XI pozostają oddzielne od dat pojedynczych kolekcji. Źródła nie określają stanu świeżości wszystkich obserwowanych owocników; wiosennej daty nie uznano za początek regularnego sezonu.
[43] [15] [45]Rozbieżności w ocenie przydatności do spożycia
Różne oceny: Atlas Snowarskiego oraz atlas Czeskiego Towarzystwa Mykologicznego zaliczają młode owocniki z białym wnętrzem do jadalnych. Publikacja Lasów Państwowych „Grzyby polskich lasów” podaje natomiast, że gatunek jest uznawany w Polsce za niejadalny; nie wskazuje przy tym konkretnej przyczyny tej oceny.
Spożycie i prawo: Badania z Pakistanu i Indii dokumentują lokalne spożycie właściwego gatunku. Same te doniesienia nie są badaniami bezpieczeństwa klinicznego. Różnicy ocen nie utożsamiono z trującością na surowo ani z polskim dopuszczeniem do handlu jako żywność.
[45] [40] [14] [35] [13]Lokalna nazwa w źródle indyjskim
Wiersz SKM-93 podaje nazwę Shib Chhatu. Języka tej konkretnej nazwy nie ustalono i nie przypisano go na podstawie języka artykułu lub regionu.
[13]Źródłowe porównanie z purchawką cisawą
Snowarski porównuje gatunek z Lycoperdon lividum, rosnącym na łąkach, z wyraźnie wydzieloną częścią dolną i barwą początkowo ołowianoszarą, potem brązowiejącą. Te cechy odnoszą się do porównywanego L. lividum i nie są obserwacjami lignopurchawki.
[45]Źródłowe porównanie z purchawką chropowatą
W uwagach przy L. perlatum Zarzyński wyróżnia L. pyriforme niemal gładką, charakterystycznie omączoną powierzchnią i wzrostem na drewnie. Sąsiedni kalendarz VI–XI należy do konta L. perlatum i nie został przeniesiony.
[14]Ciekawostka: suche owocniki zimą
Suche owocniki zimą: Suche owocniki mogą utrzymywać się w lesie także zimą.
[40]Weryfikacja występowania — zakres i ograniczenia
Materiał: Polska lista gatunków w urzędowym opracowaniu terenowym, druk 69; wtórna polska bibliografia atlasu.
Zakres odczytu: Pełny tekst.
Data przeglądu: 20.10.2026.
Ograniczenia: Potwierdza opublikowane notowanie gatunku w Polsce, nie ogólnopolski trend ani wynik własnego sekwencjonowania. Pojedynczych dat nie zamieniono na sezon.
[43] [45]Materiał: Jawne źródłowe notowanie kraju: Rosja.
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Data przeglądu: 23.10.2026.
Ograniczenia: Potwierdza źródłowe notowanie w kraju; nie oznacza obecności na całym jego obszarze, regularnego sezonu ani rewizji każdego okazu. Lista kraju pochodzi z syntezy literatury w publikacji; nie odczytano osobiście wszystkich przywołanych pierwotnych kolekcji. Autorzy ograniczają notowanie Rosji do środkowej części europejskiej; nie rozszerzono go na całą Rosję.
[39]Wspólne ograniczenia odczytu źródła
Ograniczenia: Potwierdza źródłowe notowanie w kraju; nie oznacza obecności na całym jego obszarze, regularnego sezonu ani rewizji każdego okazu. Lista kraju pochodzi z syntezy literatury w publikacji; nie odczytano osobiście wszystkich przywołanych pierwotnych kolekcji.
[39]Weryfikacja występowania — zakres i ograniczenia
Materiał: Jawne źródłowe notowanie kraju: Czechy.
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Data przeglądu: 23.10.2026.
Ograniczenia: Potwierdza źródłowe notowanie w kraju; nie oznacza obecności na całym jego obszarze, regularnego sezonu ani rewizji każdego okazu.
[40]Materiał: Jawne źródłowe notowanie kraju: Chiny.
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Data przeglądu: 23.10.2026.
Ograniczenia: Potwierdza źródłowe notowanie w kraju; nie oznacza obecności na całym jego obszarze, regularnego sezonu ani rewizji każdego okazu.
[11] [12] [42]Materiał: Jawne źródłowe notowanie kraju: Pakistan.
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Data przeglądu: 23.10.2026.
Ograniczenia: Potwierdza źródłowe notowanie w kraju; nie oznacza obecności na całym jego obszarze, regularnego sezonu ani rewizji każdego okazu.
[35]Materiał: Jawne źródłowe notowanie kraju: Indie.
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Data przeglądu: 23.10.2026.
Ograniczenia: Potwierdza źródłowe notowanie w kraju; nie oznacza obecności na całym jego obszarze, regularnego sezonu ani rewizji każdego okazu.
[13]Materiał: Jawne źródłowe notowanie kraju: Turcja.
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Data przeglądu: 23.10.2026.
Ograniczenia: Potwierdza źródłowe notowanie w kraju; nie oznacza obecności na całym jego obszarze, regularnego sezonu ani rewizji każdego okazu. Źródło nie podaje oznaczenia molekularnego; zachowano zakres identyfikacji autorów.
[48]Materiał: Wskazane stanowiska lub obszar badania: województwo opolskie; gmina Olesno.
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Data przeglądu: 23.10.2026.
Ograniczenia: Potwierdza wymienione stanowiska w regionie, bez oszacowania liczebności i pełnego zasięgu regionalnego.
[43]Materiał: Wskazane stanowiska lub obszar badania: województwo zachodniopomorskie; Woliński Park Narodowy.
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Data przeglądu: 23.10.2026.
Ograniczenia: Potwierdza wymienione stanowiska w regionie, bez oszacowania liczebności i pełnego zasięgu regionalnego.
[15]Materiał: Wskazane stanowiska lub obszar badania: Dolny Śląsk: Lasy Milickie, okolice Obornik Śląskich, Góry Bialskie.
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Data przeglądu: 23.10.2026.
Ograniczenia: Potwierdza wymienione stanowiska w regionie, bez oszacowania liczebności i pełnego zasięgu regionalnego.
[45]Zakres opracowania
Przed ukończeniem rekord wymaga uzupełnienia lub rozliczenia.
- Poszukiwanie regionów występowania wymaga rozliczenia.
- Powiązania wcześniejszych ustaleń wymagają ponownego sprawdzenia.
- Nowe źródła wymagają rozliczenia informacji napotkanych podczas przeglądu.
Podstawa prawna i zakres oceny
Przepisy dla lokalizacji: Polska
Wyniki analityczne
Skład i aktywność laboratoryjna
- Aktywność badanego ekstraktu
- We frakcji metanolowej w doświadczeniu stwierdzono aktywność przeciwutleniającą. Model badania: test DPPH. [30]
- Wynik wykrywania składnika w materiale
- W badaniu stwierdzono obecność β-glukanu. [48]
- Zdolność redukująca w oznaczeniu Folina–Ciocalteu
- Materiał badania: wykorzystano materiał — Metanolowy ekstrakt materiału oznaczonego morfologicznie przez autora z Waro,Etiopia; mianownik masyTFC/TPC nierozstrzygnięty. Warunki badania obejmują po ekstrakcji metanolem. [30]
W oznaczeniu Folina–Ciocalteu uzyskano 5,92 mikrograma ekwiwalentu kwasu galusowego na miligram ekstraktu (średnia; odchylenie standardowe: 0,02 w tej samej jednostce). [30] - Stężenie IC50 w określonym badaniu
- Po ekstrakcji metanolem stężenie IC50 w badaniu wynosi 22,8 mikrograma na mililitr. Wykorzystano test DPPH. W badaniu wykorzystano materiał opisany jako „Metanolowy ekstrakt owocników,Asfaw 2022,nieustalona podstawa masowa TFC”. [30]
- Zawartość flawonoidów w oznaczeniu zbiorczym
- Materiał badania: wykorzystano materiał — Metanolowy ekstrakt materiału oznaczonego morfologicznie przez autora z Waro,Etiopia; mianownik masyTFC/TPC nierozstrzygnięty. Warunki badania obejmują po ekstrakcji metanolem. [30]
W oznaczeniu flawonoidów metodą z azotanem glinu uzyskano 3,71 mikrograma ekwiwalentu kwercetyny na miligram ekstraktu (średnia; odchylenie standardowe: 0,03 w tej samej jednostce). [30]
- Tożsamość cząsteczki w badaniu
- W badanej frakcji scharakteryzowano β-D-glukan z wiązaniami β-(1→3) i β-(1→6), stosując 1H NMR oraz FTIR. Badania 13C NMR nie wykonano; nie ustalono tu procentowego stopnia rozgałęzienia. W badaniu wykorzystano materiał opisany jako „Frakcja beta-D-glukanu z materiału grzybowego”. [48]
W badanym preparacie białkowym scharakteryzowano β-glukozydazę. Preparat enzymu był częściowo oczyszczony. W badaniu wykorzystano materiał opisany jako „Częściowo oczyszczony preparat β-glukozydazy z owocników z Hidirnebi”. [29]
Charakterystyka oczyszczonego białka
Charakterystyka frakcji β-D-glukanu
- Masa molowa polimeru Mn
- Masa molowa polimeru Mn: 3 kDa. Odrębna populacja GPC: peak_1.[48]
- Dyspersyjność polimeru Mw/Mn
- Dyspersyjność polimeru Mw/Mn: 1,11. Odrębna populacja GPC: peak_1.[48]
- Masa molowa polimeru Mn
- Masa molowa polimeru Mn: 104,55 kDa. Odrębna populacja GPC: peak_2.[48]
- Dyspersyjność polimeru Mw/Mn
- Dyspersyjność polimeru Mw/Mn: 1,78. Odrębna populacja GPC: peak_2.[48]
Badania ekstraktu grzybowego in vitro
- Względna żywotność fibroblastów
- Względna żywotność fibroblastów: ponad 100 %. Model: fibroblasty NIH3T3. Wynik MTT względem niepoddanej działaniu ekstraktu kontroli. Stężenia badanego ekstraktu: 20, 100, 500, 1000 µg/ml. Źródło podaje wynik zbiorczo dla tych stężeń. Badanie in vitro; wynik nie dowodzi skuteczności ani bezpieczeństwa u ludzi.[48]
- Zamknięcie szczeliny w modelu komórkowym
- Zamknięcie szczeliny w modelu komórkowym: około 40–50 %. Model: fibroblasty NIH3T3. Odsetek zamknięcia względem początkowej powierzchni szczeliny. Stężenia badanego ekstraktu: 20, 100, 500 µg/ml. Źródło podaje wynik zbiorczo dla tych stężeń. Czas: 10 h. Badanie in vitro; wynik nie dowodzi skuteczności ani bezpieczeństwa u ludzi.[48]
- Migracja fibroblastów względem kontroli
- Migracja fibroblastów względem kontroli: wolniejsze początkowe zamykanie szczeliny niż w kontroli. Model: fibroblasty NIH3T3. Stężenia badanego ekstraktu: 1000 µg/ml. Badanie in vitro; wynik nie dowodzi skuteczności ani bezpieczeństwa u ludzi.[48]
- Zamknięcie szczeliny w modelu komórkowym
- Zamknięcie szczeliny w modelu komórkowym: 100 %. Model: fibroblasty NIH3T3. Odsetek zamknięcia względem początkowej powierzchni szczeliny. Stężenia badanego ekstraktu: 20, 100, 500, 1000 µg/ml. Źródło podaje wynik zbiorczo dla tych stężeń. Czas: 48 h. Badanie in vitro; wynik nie dowodzi skuteczności ani bezpieczeństwa u ludzi.[48]
- Hemoliza w badaniu in vitro
- Hemoliza w badaniu in vitro: poniżej 5 %. Badano erytrocyty bydlęce. Stężenia badanego ekstraktu: 20, 100, 500, 1000 µg/ml. Źródło podaje wynik zbiorczo dla tych stężeń. Badanie in vitro; wynik nie dowodzi skuteczności ani bezpieczeństwa u ludzi.[48]
- Indeks krzepnięcia krwi BCI
- Indeks krzepnięcia krwi BCI: poniżej 10 %. Badano krew pełną bydlęcą; BCI nie oznacza procentowego przyspieszenia krzepnięcia. Stężenia badanego ekstraktu: 20, 100, 500, 1000 µg/ml. Źródło podaje wynik zbiorczo dla tych stężeń. Badanie in vitro; wynik nie dowodzi skuteczności ani bezpieczeństwa u ludzi.[48]
Fermentacja produktów sojowych
- Liczba związków o zmniejszonej zawartości
- Liczba związków o zmniejszonej zawartości: 13 związków. Łącznie oznaczono 35 związków; liczebność nie oznacza procentowego spadku aromatu. Matryca: napój sojowy. Fermentacja trwała 28 h. Dostępny był abstrakt pracy pierwotnej; nie potwierdzono wdrożenia przemysłowego.[41]
- Zmiana niepożądanego aromatu soi
- Zmiana niepożądanego aromatu soi: zmniejszenie niepożądanego zielonego i fasolowego aromatu. Matryca: napój sojowy. Fermentacja trwała 28 h. Dostępny był abstrakt pracy pierwotnej; nie potwierdzono wdrożenia przemysłowego.[41]
Fermentacja produktów sojowych
- Liczba związków o zmniejszonej zawartości
- Liczba związków o zmniejszonej zawartości: 14 związków. Łącznie oznaczono 35 związków; liczebność nie oznacza procentowego spadku aromatu. Matryca: izolat białka sojowego. Fermentacja trwała 28 h. Dostępny był abstrakt pracy pierwotnej; nie potwierdzono wdrożenia przemysłowego.[41]
- Zmiana niepożądanego aromatu soi
- Zmiana niepożądanego aromatu soi: zmniejszenie niepożądanego zielonego i fasolowego aromatu. Matryca: izolat białka sojowego. Fermentacja trwała 28 h. Dostępny był abstrakt pracy pierwotnej; nie potwierdzono wdrożenia przemysłowego.[41]
Charakterystyka częściowo oczyszczonej β-glukozydazy
- Stała Michaelisa Km
- Stała Michaelisa Km: 0,81 mM. Wynik z indeksowanych fragmentów pracy pierwotnej; nie odczytano pełnego tekstu.[29]
- Maksymalna aktywność właściwa Vmax
- Maksymalna aktywność właściwa Vmax: 1,62 U/mg białka. Wynik z indeksowanych fragmentów pracy pierwotnej; nie odczytano pełnego tekstu.[29]
- Optimum pH enzymu
- Optimum pH enzymu: 4. Wynik z indeksowanych fragmentów pracy pierwotnej; nie odczytano pełnego tekstu.[29]
- Optimum temperatury enzymu
- Optimum temperatury enzymu: 50 °C. Wynik z indeksowanych fragmentów pracy pierwotnej; nie odczytano pełnego tekstu.[29]
- Zachowana aktywność enzymu
- Zachowana aktywność enzymu: około 85 %. Inkubacja: 4–4 °C przez 24 h. Zakres pH 3–9. Wynik z indeksowanych fragmentów pracy pierwotnej; nie odczytano pełnego tekstu.[29]
- Zachowana aktywność enzymu
- Zachowana aktywność enzymu: 100 %. Inkubacja: 20–40 °C przez 1 h. Wynik z indeksowanych fragmentów pracy pierwotnej; nie odczytano pełnego tekstu.[29]
- Hamowanie aktywności enzymu
- Hamowanie aktywności enzymu: około 76 %. SDS: 0,25%. Wynik z indeksowanych fragmentów pracy pierwotnej; nie odczytano pełnego tekstu.[29]
- Wpływ substancji na aktywność enzymu
- Wpływ substancji na aktywność enzymu: brak wykazanego wpływu na aktywność enzymu. Badane substancje: Na+, Li+, Mg2+, Mn2+, Zn2+, Co2+, Ca2+, Cu2+. Wynik z indeksowanych fragmentów pracy pierwotnej; nie odczytano pełnego tekstu.[29]
- Wpływ substancji na aktywność enzymu
- Wpływ substancji na aktywność enzymu: brak ujemnego wpływu lub niewielki ujemny wpływ na aktywność enzymu. Badane substancje: EDTA, PMSF, DTT. Wynik z indeksowanych fragmentów pracy pierwotnej; nie odczytano pełnego tekstu.[29]
DPPH — badany ekstrakt metanolowy
- Ekstrakt metanolowy — Zmiatanie rodnika DPPH
- Ekstrakt metanolowy — Zmiatanie rodnika DPPH: 95,1 ± 0,19 %. Stężenia badanego ekstraktu nie ustalono jednoznacznie. Rodzaju niepewności po znaku ± nie określono przy tabeli 3. Wynik dotyczy badanego ekstraktu z owocników.[30]
DPPH — wzorzec odniesienia BHT
- Wzorzec odniesienia BHT — Zmiatanie rodnika DPPH
- Wzorzec odniesienia BHT — Zmiatanie rodnika DPPH: 98,3 ± 0,3 %. Stężenia badanego wzorca nie ustalono jednoznacznie. Rodzaju niepewności po znaku ± nie określono przy tabeli 3. Wynik dotyczy wzorca odniesienia BHT.[30]
- Wzorzec odniesienia BHT — IC₅₀ w teście DPPH
- Wzorzec odniesienia BHT — IC₅₀ w teście DPPH: 12,2 µg/ml. Wynik dotyczy wzorca odniesienia BHT.[30]
Wydajność ekstrakcji
- Wydajność ekstrakcji
- Wydajność ekstrakcji: 39,7 %. Rozpuszczalnik: metanol. Odniesienie: suchy materiał wyjściowy.[30]
Wydajność ekstrakcji
- Wydajność ekstrakcji
- Wydajność ekstrakcji: 24,2 %. Rozpuszczalnik: woda. Odniesienie: suchy materiał wyjściowy.[30]
Wydajność ekstrakcji
- Wydajność ekstrakcji
- Wydajność ekstrakcji: 11,04 %. Rozpuszczalnik: heksan. Odniesienie: suchy materiał wyjściowy.[30]
Średnica strefy zahamowania
- Średnica strefy zahamowania
- Średnica strefy zahamowania: 21,5 ± 0,1 (SD) mm. Cel: Staphylococcus aureus. Numeru szczepu nie podano.[30]
- Średnica strefy zahamowania
- Średnica strefy zahamowania: 17 ± 0,5 (SD) mm. Cel: Escherichia coli. Numeru szczepu nie podano. Tabela podaje 17 mm, natomiast tekst 17,5 mm; obie wersje zachowano.[30]
- Średnica strefy zahamowania
- Średnica strefy zahamowania: 25 ± 0,2 (SD) mm. Cel: Bacillus subtilis. Numeru szczepu nie podano.[30]
- Średnica strefy zahamowania
- Średnica strefy zahamowania: 20,5 ± 0,1 (SD) mm. Cel: Candida albicans. Numeru szczepu nie podano.[30]
Źródłowe minimalne stężenie hamujące
- Źródłowe minimalne stężenie hamujące
- Źródłowe minimalne stężenie hamujące: 45 µg/ml. Cel: Staphylococcus aureus. Numeru szczepu nie podano.[30]
- Źródłowe minimalne stężenie hamujące
- Źródłowe minimalne stężenie hamujące: 82 µg/ml. Cel: Escherichia coli. Numeru szczepu nie podano.[30]
- Źródłowe minimalne stężenie hamujące
- Źródłowe minimalne stężenie hamujące: 32 µg/ml. Cel: Bacillus subtilis. Numeru szczepu nie podano.[30]
- Źródłowe minimalne stężenie hamujące
- Źródłowe minimalne stężenie hamujące: 51 µg/ml. Cel: Candida albicans. Numeru szczepu nie podano.[30]
Źródłowy współczynnik zależności
- Źródłowy współczynnik zależności
- Źródłowy współczynnik zależności: 0,92 1. Para: TP_DPPH. Źródło nie jest zgodne co do oznaczenia r lub r²; nie dokonano przeliczenia.[30]
- Źródłowy współczynnik zależności
- Źródłowy współczynnik zależności: 0,78 1. Para: TF_DPPH. Źródło nie jest zgodne co do oznaczenia r lub r²; nie dokonano przeliczenia.[30]
Średnica strefy zahamowania
- Średnica strefy zahamowania
- Średnica strefy zahamowania: 25 ± 0,2 (SD) mm. Cel: Staphylococcus aureus. Numeru szczepu nie podano. To wynik źródłowego leku porównawczego; jego tożsamości dla tego wiersza nie ustalono.[30]
- Średnica strefy zahamowania
- Średnica strefy zahamowania: 24 ± 0,1 (SD) mm. Cel: Escherichia coli. Numeru szczepu nie podano. To wynik źródłowego leku porównawczego; jego tożsamości dla tego wiersza nie ustalono.[30]
- Średnica strefy zahamowania
- Średnica strefy zahamowania: 27 ± 0,01 (SD) mm. Cel: Bacillus subtilis. Numeru szczepu nie podano. To wynik źródłowego leku porównawczego; jego tożsamości dla tego wiersza nie ustalono.[30]
- Średnica strefy zahamowania
- Średnica strefy zahamowania: 30 ± 0,2 (SD) mm. Cel: Candida albicans. Numeru szczepu nie podano. To wynik źródłowego leku porównawczego; jego tożsamości dla tego wiersza nie ustalono.[30]
Położenie piku widma preparatu
- Położenie piku widma preparatu
- Położenie piku widma preparatu: 3269,2 cm^-1. Metoda FTIR; wynik dotyczy wyizolowanego preparatu β-D-glukanu.[48]
- Położenie piku widma preparatu
- Położenie piku widma preparatu: 2930,3 cm^-1. Metoda FTIR; wynik dotyczy wyizolowanego preparatu β-D-glukanu.[48]
- Położenie piku widma preparatu
- Położenie piku widma preparatu: 1622 cm^-1. Metoda FTIR; wynik dotyczy wyizolowanego preparatu β-D-glukanu.[48]
- Położenie piku widma preparatu
- Położenie piku widma preparatu: 1556,3 cm^-1. Metoda FTIR; wynik dotyczy wyizolowanego preparatu β-D-glukanu.[48]
- Położenie piku widma preparatu
- Położenie piku widma preparatu: 1377,4 cm^-1. Metoda FTIR; wynik dotyczy wyizolowanego preparatu β-D-glukanu.[48]
- Położenie piku widma preparatu
- Położenie piku widma preparatu: 1319,5 cm^-1. Metoda FTIR; wynik dotyczy wyizolowanego preparatu β-D-glukanu.[48]
- Położenie piku widma preparatu
- Położenie piku widma preparatu: 1242,4 cm^-1. Metoda FTIR; wynik dotyczy wyizolowanego preparatu β-D-glukanu.[48]
- Położenie piku widma preparatu
- Położenie piku widma preparatu: 1026,8 cm^-1. Metoda FTIR; wynik dotyczy wyizolowanego preparatu β-D-glukanu.[48]
- Położenie piku widma preparatu
- Położenie piku widma preparatu: 2,53 ppm. Metoda H1_NMR; wynik dotyczy wyizolowanego preparatu β-D-glukanu.[48]
- Położenie piku widma preparatu
- Położenie piku widma preparatu: 2,78 ppm. Metoda H1_NMR; wynik dotyczy wyizolowanego preparatu β-D-glukanu.[48]
- Położenie piku widma preparatu
- Położenie piku widma preparatu: 3,53 ppm. Metoda H1_NMR; wynik dotyczy wyizolowanego preparatu β-D-glukanu.[48]
- Położenie piku widma preparatu
- Położenie piku widma preparatu: 4,7 ppm. Metoda H1_NMR; wynik dotyczy wyizolowanego preparatu β-D-glukanu.[48]
- Położenie piku widma preparatu
- Położenie piku widma preparatu: 5,22 ppm. Metoda H1_NMR; wynik dotyczy wyizolowanego preparatu β-D-glukanu.[48]
- Położenie piku widma preparatu
- Położenie piku widma preparatu: 5,66 ppm. Metoda H1_NMR; wynik dotyczy wyizolowanego preparatu β-D-glukanu.[48]
- Położenie piku widma preparatu
- Położenie piku widma preparatu: 4,59 ppm. Metoda H1_NMR; wynik dotyczy wyizolowanego preparatu β-D-glukanu.[48]
- Położenie piku widma preparatu
- Położenie piku widma preparatu: 4,32 ppm. Metoda H1_NMR; wynik dotyczy wyizolowanego preparatu β-D-glukanu.[48]
- Położenie piku widma preparatu
- Położenie piku widma preparatu: 4,19 ppm. Metoda H1_NMR; wynik dotyczy wyizolowanego preparatu β-D-glukanu.[48]
- Położenie piku widma preparatu
- Położenie piku widma preparatu: 4,01 ppm. Metoda H1_NMR; wynik dotyczy wyizolowanego preparatu β-D-glukanu.[48]
Powierzchnia preparatu w SEM
- Powierzchnia preparatu w SEM
- Powierzchnia preparatu w SEM: szorstka, włóknista, zbudowana z cząstek, z aglomeratami. Dotyczy lyofilizowanego preparatu, nie powierzchni owocnika.[48]
Źródłowe parametry metody enzymatycznej
- Źródłowe parametry metody enzymatycznej
- Źródłowa metoda podaje dla wymienionych jonów stężenia 1 i 5 mM, a dla EDTA, PMSF i DTT — 10 i 25 mM. Nie przypisano poszczególnych stężeń grupowym wynikom aktywności.[29]
Źródłowy udział sygnału GC–MS
- Źródłowy udział sygnału GC–MS
- Źródłowy udział sygnału GC–MS: 26,6 %. Związek: ergosta-5,7-dien-3-ol. Abstrakt nie określa podstawy procentów; nie jest to udział w masie owocnika.[31]
- Źródłowy udział sygnału GC–MS
- Źródłowy udział sygnału GC–MS: 9,8 %. Związek: 7,22-ergostadienon. Abstrakt nie określa podstawy procentów; nie jest to udział w masie owocnika.[31]
Aktywność przy źródłowym stężeniu
- Aktywność przy źródłowym stężeniu
- Aktywność przy źródłowym stężeniu: 125 µg/ml. Cel: Staphylococcus aureus. Numeru szczepu nie podano. Abstrakt nie przypisuje tej wartości jednoznacznie do MIC, MBC lub dyfuzji.[31]
Oszacowany czas dywergencji rodzaju
- Oszacowany czas dywergencji rodzaju
- Oszacowany czas dywergencji rodzaju: około 55 Ma. Oszacowanie dotyczy rodzaju Apioperdon w analizie filogenetycznej, nie wieku owocnika.[42]
Badania ekologiczne
Źródłowy okres dostępności w Indiach
W badaniu etnogastronomicznym w dystrykcie Birbhum w Indiach dla Apioperdon pyriforme (SKM-93) podano dostępność od lipca do września. Jest to źródłowy kalendarz dostępności, odrębny od regularnego owocnikowania i od obserwacji w Polsce.
[13]Siedlisko i występowanie
Potwierdzony zasięg występowania
Wszystkie obszary potwierdzone w zapisanych danych źródłowych.
| Kraj | Regiony i stanowiska | Owocnikowanie | Źródła |
|---|---|---|---|
| Andora | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Argentyna | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Austria | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Australia | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Kanada | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Szwajcaria | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Chiny | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Kostaryka | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Czechy | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | VI–XI |
|
| Niemcy | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Dania | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Hiszpania | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Finlandia | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Wielka Brytania | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Irlandia | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Izrael | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Indie | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Islandia | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Włochy | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Japonia | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Luksemburg | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Meksyk | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Norwegia | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Nowa Zelandia | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Pakistan | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Polska | województwo zachodniopomorskie (VIII–IX); województwo opolskie; Dolny Śląsk — zakres nazwany przez źródło | VI–XI |
|
| Rumunia | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Rosja | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Szwecja | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Słowenia | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Turcja | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Stany Zjednoczone | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
Źródła
- Ustawa z dnia 12 września 2025 r. o zmianie ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego oraz ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. 2025 poz. 1424)
- Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. 2006 nr 171 poz. 1225)
- Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 maja 2023 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. 2023 poz. 1448)
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów (Dz.U. 2014 poz. 1408) (także [32])
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 maja 2011 r. w sprawie grzybów dopuszczonych do obrotu lub produkcji przetworów grzybowych, środków spożywczych zawierających grzyby oraz uprawnień klasyfikatora grzybów i grzyboznawcy (Dz.U. 2011 nr 115 poz. 672) (także [34])
- Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 13 lutego 2026 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie grzybów dopuszczonych do obrotu lub produkcji przetworów grzybowych, środków spożywczych zawierających grzyby oraz uprawnień klasyfikatora grzybów i grzyboznawcy (Dz.U. 2026 poz. 258) (także [33])
- Ustawa z dnia 12 września 2025 r. o zmianie ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego oraz ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. 2025 poz. 1424)
- Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 maja 2023 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. 2023 poz. 1448)
- Pełne aktualne polskie wykazy ochrony i obrotu jako żywność; weryfikacja 23.10.2026
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów (Dz.U. 2014 poz. 1408)
- codex.nr41.source-audit.ena-PP175742.embl
- codex.nr41.source-audit.ena-PP175743.embl
- codex.nr41.source-audit.ethno-india 2023.html
- codex.nr41.source-audit.lasy-grzyby-polskich-lasow.pdf
- codex.nr41.source-audit.wolin 2020.pdf
- Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 13 lutego 2026 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie grzybów dopuszczonych do obrotu lub produkcji przetworów grzybowych, środków spożywczych zawierających grzyby oraz uprawnień klasyfikatora grzybów i grzyboznawcy (Dz.U. 2026 poz. 258)
- Akatin 2013.β-Glucosidase from Lycoperdon pyriforme, IJFP16:1565–1577, DOI 10.1080/10942912.2011.600494
- Asfaw 2022.Antioxidant and antimicrobial activity of Lycoperdon pyriforme fruiting body, Agricultural and Biological Research38(3)
- Asgharpour i in. 2020.South African Journal of Botany131:195–199, DOI 10.1016/j.sajb.2020.01.044
- XML oryginału etnomykologicznego w Europe PMC
- Species Fungorum: Apioperdon pyriforme, rekord 819914
- GBIF Backbone Taxonomy:exact species match Apioperdon pyriforme
- KPNG: rekomendacja 4/2025, lignopurchawka gruszkowata
- Krakhmalnyi i in. 2023.Species Diversity of Lycoperdaceae, J.Fungi9:1038, DOI 10.3390/jof9101038
- Česká mykologická společnost: Apioperdon pyriforme
- PubMed35181081:oryginalny abstrakt autorów
- Mycosphere 15(1): 4919–5016, 2024; koncepcja Lycoperdaceae i Apioperdon
- Dz.Urz.Woj.Opolskiego 2022, poz459, str69:wykaz grzybów, Apioperdon pyriforme
- Dz.U.2014poz1408, pełne wykazy grzybów chronionych
- Snowarski: Apioperdon pyriforme; atlas i polska bibliografia
- Dz.U.2026poz258, tekst jednolity, załącznik1
- Vizzini i Ercole 2017, DOI 10.11646/phytotaxa.299.1.5, strona wydawcy i abstrakt
- XML oryginału ChemistryOpen 2025 w Europe PMC