Przejdź do treści
JakiToGrzyb

Czubnik pospolity

Leucocoprinus leucothites

Jadalny
Jadalny
Wymaga obróbki
Wymaga obróbki

Ustaw lokalizację, żeby zobaczyć dane dla swojego regionu.

Czubnik pospolity (Leucoagaricus leucothites) to naziemny grzyb saprotroficzny z rodziny pieczarkowatych. Kapelusz osiąga 4–10 cm średnicy, początkowo jest półkulisty, z wiekiem łukowaty do płaskiego, barwy kredowobiałej lub kremowej, o gładkiej i jedwabistej powierzchni. Blaszki są gęste i wolne, początkowo czysto białe, lecz wraz z dojrzałością zarodników przybierają charakterystyczny bladoróżowy odcień. Cylindryczny trzon ma wąski, ruchomy pierścień i bulwiastą podstawę bez pochwy.

Rozpoznawanie, siedlisko i najważniejsze różnice.

Grzybiarz

Budowa owocnika

Typ budowy
Owocnik ma kapelusz i trzon.

Kapelusz

Kształt
U młodych owocników kapelusz może mieć kształt półkulisty; u dojrzałych owocników — wypukły; u starych owocników — wypukły.
Pokrycie
W suchych warunkach powierzchnia kapelusza może być naga lub łuskowata, a u młodych owocników może być filcowata.
Połysk powierzchni
Powierzchnia kapelusza może być matowa, a w wilgotnych warunkach może być lśniąca.
Układ pęknięć powierzchni
W suchych warunkach powierzchnia kapelusza jest promieniście spękana.
Kolor
Kapelusz może być kremowy, szary, biały, płowy, szarawy lub białawy, a u starych owocników może być brązowawy.
Ułożenie brzegu
U młodych owocników brzeg kapelusza może być zagięty do wewnątrz, a u dojrzałych owocników może być zagięty w dół.
Profil krawędzi
Profil krawędzi jest ostry.
Resztki osłony na brzegu
Z brzegu kapelusza zwisają resztki osłony.
Brzeg
Brzeg kapelusza wystaje poza hymenofor.
Średnica
Kapelusz może mieć średnicę od 35 do 150 milimetrów.
Środek
U dojrzałych owocników środek kapelusza może być płaski lub zagłębiony.
Skórka
Skórka kapelusza jest ściągalna.
Połączenie główki z trzonem
Połączenie główki z trzonem ma postać połączenia gniazdowego.

Spód kapelusza

Typ
Hymenofor ma budowę blaszkową.

Blaszki przy trzonie

Połączenie z trzonem
Blaszki są wolne od trzonu.
Barwa
U młodych owocników hymenofor może być biały, a u dojrzałych owocników może być różowawy.
Barwa blaszek po uszkodzeniu
Po uszkodzeniu lub nacisku blaszki nie zmieniają barwy.
Ostrze
Ostrze blaszki może być kłaczkowate lub całe, gładkie w obrysie.
Naturalna barwa ostrza blaszki
U dojrzałych owocników ostrze blaszki jest białe.
Naturalna barwa powierzchni blaszki
U młodych owocników powierzchnia blaszki może być biała, a u dojrzałych owocników może być kremowa lub różowa.
Rozstaw
Blaszki są blisko rozstawione.
Szerokość blaszek
Blaszki są szerokie.
Blaszeczki
Stwierdzono obecność blaszeczek.

Trzon i podstawa

Położenie
Trzon ma położenie centralne.
Kształt
Trzon zwęża się ku górze.
Podstawa
Podstawa trzonu jest zgrubiała.
Kolor
U młodych owocników trzon może być biały, a u dojrzałych owocników może być brązowawy.
Ukształtowanie powierzchni
Powierzchnia trzonu jest gładka.
Pokrycie powierzchni
Powierzchnia trzonu jest jedwabista.
Wnętrze
Trzon może być pusty; u dojrzałych owocników — wypełniony luźnym miąższem.
Konsystencja
Trzon jest kruchy.
Barwa powierzchni trzonu po uszkodzeniu
Po uszkodzeniu lub nacisku barwa powierzchni trzonu może być żółtawa lub brązowawa.
Długość
Trzon może mieć długość od 40 do 110 milimetrów.
Grubość
Trzon może mieć grubość od 5 do 15 milimetrów.

Pierścień

Obecność
Pierścień występuje u tego gatunku.
Forma
Pierścień jest mankietowaty.
Budowa
Pierścień jest błoniasty.
Położenie
Pierścień jest położony w górnej części trzonu.
Trwałość
Pierścień jest trwały.
Barwa
Pierścień jest biały.
Obrzeżenie pierścienia
Pierścień jest podwójnie obrzeżony.
Ruchomość
Pierścień jest przesuwalny.
Grubość opisowa pierścienia
Pierścień jest gruby.
Odporność miąższu trzonu na przełamanie lub rozerwanie
Miąższ trzonu może być łatwy do złamania.
Oddzielanie trzonu od kapelusza
Trzon łatwo oddziela się od kapelusza.
Przekrój poprzeczny
Przekrój poprzeczny trzonu jest okrągły.
Pochwa
Stwierdzono brak pochwy.

Miąższ

Barwa
W kapeluszu miąższ jest biały.
Twardość i zwartość
W kapeluszu miąższ jest miękki.
Smak
Może mieć słaby lub słodki smak.
Zmiana koloru
W kapeluszu po uszkodzeniu miąższ nie zmienia barwy.
Zapach
Zapach miąższu może być słaby; może być grzybowy, anyżowy lub cierpki; może być niewyróżniający się.
Wyróżnialność smaku miąższu
Smak miąższu jest niewyróżniający się.

Gdzie i kiedy rośnie

Siedlisko
Grzyb może występować na łąkach lub w parkach i ogrodach.
Podłoże
Bezpośrednim podłożem wzrostu może być gleba.
Sposób wyrastania
Owocniki mogą wyrastać pojedynczo, w rozproszonych grupach lub w grupach.
Częstość
Gatunek jest pospolity.
Owocnikowanie
Owocniki mogą pojawiać się od lipca do listopada.

Jadalność i kuchnia

Jadalność
Jadalny
Wymagana obróbka
Wymaga obróbki

Prawo

Ochrona
W Polsce nie podlega ochronie gatunkowej.
Handel
W Polsce nie figuruje w wykazie grzybów dopuszczonych do obrotu.

Z czym można pomylić

FAQ

Czy czubajeczka biała występuje w lasach?

Zazwyczaj nie. Jest to gatunek synantropijny, który preferuje tereny otwarte, parki, trawniki, ogrody oraz przydroża, unikając zwartych drzewostanów leśnych.

W jakich miesiącach można spotkać jej owocniki?

W klimacie umiarkowanym owocniki pojawiają się głównie od lipca do października, rzadziej w listopadzie, zależnie od wilgotności podłoża i temperatury.

Czy ten grzyb tworzy mikoryzę z drzewami?

Nie, czubajeczka biała nie wchodzi w symbiozę mikoryzową z korzeniami drzew; rozwija się na bogatym w materię organiczną podłożu glebowym.

Czy czubajeczka biała jest bezpieczna do jedzenia?

Choć uznaje się ją za jadalną, stwarza skrajne ryzyko śmiertelnej pomyłki z trującymi grzybami, dlatego jej zbiór i spożycie są powszechnie odradzane.

Czy owocniki czubajeczki białej można spożywać na surowo?

Nie, grzyb ten bezwzględnie wymaga starannej obróbki termicznej; spożycie na surowo może prowadzić do poważnych dolegliwości żołądkowo-jelitowych.

Kto jako pierwszy opisał ten gatunek naukowo?

Gatunek opisał po raz pierwszy włoski mykolog Carlo Vittadini w 1835 roku, nadając mu pierwotną nazwę Agaricus leucothites.

Czy czubajeczkę białą wykorzystywano w medycynie ludowej?

W tradycyjnym ziołolecznictwie sproszkowane, wysuszone owocniki przykładano niekiedy na drobne rany skóry jako doraźny środek tamujący krew.

Jakie kolory można uzyskać z tego grzyba w barwierstwie?

Wywar z owocników z dodatkiem zaprawy ałunowej pozwala uzyskać subtelne, płowe odcienie beżu, szarości i jasnego brązu na wełnie.

Do czego służy ten gatunek w badaniach środowiskowych?

Wykorzystuje się go jako bioindykator do monitorowania stopnia skażenia miejskich gleb i poboczy dróg metalami ciężkimi.

Dlaczego ten grzyb wielokrotnie zmieniał nazwę rodzajową?

Wynikało to z historycznych różnic w interpretacji cech mikroskopowych zarodników oraz budowy pierścienia przez kolejnych taksonomów.