Przejdź do treści
JakiToGrzyb

Maślanka łagodna

Hypholoma capnoides

Jadalny
JadalnyOcena autora źródła.

Ustaw lokalizację, żeby zobaczyć dane dla swojego regionu.

Maślanka łagodna (Hypholoma capnoides) to pospolity grzyb nadrzewny z rodziny pierścieniakowatych, rosnący kępami na martwym drewnie drzew iglastych, głównie sosen i świerków. Wyróżnia się żółtopomarańczowym lub cynamonowym kapeluszem oraz charakterystycznymi dymnoszarymi blaszkami u dojrzałych okazów, pozbawionymi oliwkowego odcienia. Jest cenionym, smacznym grzybem jadalnym o łagodnym smaku, pojawiającym się obficie od wczesnej jesieni do pierwszych zimowych przymrozków.

Rozpoznawanie, siedlisko i najważniejsze różnice.

Grzybiarz

Budowa owocnika

Typ budowy
Owocnik ma kapelusz i trzon.

Kapelusz

Kształt
Kapelusz może mieć kształt spłaszczony; u młodych owocników — półkulisty; u dojrzałych owocników — wypukły lub płaski.
Ukształtowanie powierzchni
Powierzchnia kapelusza jest gładka.
Pokrycie
Powierzchnia kapelusza jest jedwabista.
Kolor
Kapelusz może być żółty, żółtobrązowy lub pomarańczowoochrowy, a u starych owocników może być rdzawy.
Środek kapelusza może być pomarańczowobrązowy.
Brzeg kapelusza może być żółty.
Ułożenie brzegu
Brzeg kapelusza może być prosty, a u młodych owocników może być zagięty do wewnątrz.
Obrys brzegu
Obrys brzegu jest falisty.
Ukształtowanie powierzchni brzegu
Brzeg kapelusza jest gładki.
Pokrycie brzegu
Powierzchnia brzegu kapelusza jest naga.
Resztki osłony na brzegu
Na brzegu kapelusza mogą nie występować resztki osłony.
U młodych owocników na brzegu kapelusza mogą występować resztki osłony.
Średnica
Kapelusz może mieć średnicę od 15 do 80 milimetrów.
Środek
Kapelusz ma garbek.

Spód kapelusza

Typ
Hymenofor ma budowę blaszkową.

Blaszki przy trzonie

Połączenie z trzonem
Blaszki są przyrośnięte do trzonu.
Szerokość przyrośnięcia hymenoforu
Blaszki są szeroko przyrośnięte.
Naturalna barwa ostrza blaszki
Ostrze blaszki jest białawe.
Naturalna barwa powierzchni blaszki
Powierzchnia blaszki może być szara, szarofioletowa lub purpurowobrązowa, a u młodych owocników może być biaława.
Rozstaw
Blaszki mogą być średnio gęste lub gęste.
Blaszeczki
Blaszeczki są liczne.

Trzon i podstawa

Kształt
Trzon jest walcowaty.
Kolor
Góra trzonu może być biaława, jasnożółta lub kremowa.
Dół trzonu może być rdzawobrązowy.
U dojrzałych owocników dół trzonu może być rdzawobrązowy lub pomarańczowobrązowy.
Pokrycie powierzchni
Powierzchnia trzonu jest włóknista.
Wnętrze
Trzon jest pusty.
Konsystencja
Trzon jest łykowaty / odporny na rozerwanie.
Długość
Trzon może mieć długość od 40 do 100 milimetrów.
Grubość
Trzon może mieć grubość od 4 do 15 milimetrów.
Wygięcie osi
Trzon jest wygięty.
Krępość trzonu
Trzon jest smukły.

Miąższ

Barwa
W kapeluszu miąższ może być żółtoochrowy lub żółtawy, a w trzonie może być rdzawobrązowy lub ciemnobrązowy.
Zapach
Zapach jest niewyróżniający się; jest przyjemny.
Wyróżnialność smaku miąższu
Smak miąższu jest niewyróżniający się.

Gdzie i kiedy rośnie

Podłoże
Bezpośrednim podłożem wzrostu może być martwe drewno.
Sposób wyrastania
Owocniki wyrastają kępkami.
Częstość
Gatunek jest pospolity.
Owocnikowanie
Owocniki mogą pojawiać się w marcu oraz od września do listopada.
Bez mrozu owocniki mogą pojawiać się od grudnia do lutego.
Stan rozkładu drewna podłoża
Podłożem może być rozkładające się lub silnie rozłożone drewno.
Postać drewna podłoża
Wyrasta na pniakach, kłodach lub gałęziach.
Grupa drewna podłoża
Podłożem może być drewno drzew iglastych lub drewno drzew liściastych.

Jadalność i kuchnia

Jadalność
Jadalny

Prawo

Ochrona
W Polsce nie figuruje w wykazie gatunków grzybów objętych ochroną.
Handel
W Polsce nie figuruje w wykazie grzybów dopuszczonych do obrotu.

Z czym można pomylić

1 / 5

FAQ

Czy maślanka łagodna jest grzybem jadalnym?

Tak, jest smacznym grzybem jadalnym o łagodnym smaku. Wymaga jednak wcześniejszej obróbki termicznej, a do spożycia przeznacza się wyłącznie kapelusze.

Na jakim podłożu najczęściej wyrasta ten gatunek?

Owocniki rozwijają się kępami na martwym drewnie drzew iglastych, zwłaszcza na pniakach, murszejących kłodach i korzeniach sosen oraz świerków.

W jakich miesiącach można spotkać owocniki maślanki łagodnej?

Główny sezon występowania trwa od września do listopada, ze szczytem w październiku. Przy łagodnej pogodzie owocniki pojawiają się także w grudniu.

Jaki kolor mają blaszki dojrzałych okazów?

Blaszki dojrzałych owocników przybierają charakterystyczną dymnoszarą lub popielatą barwę, bez domieszki odcieni zielonkawych czy oliwkowych.

Dlaczego trzony tego grzyba nie są spożywane?

Trzony maślanki łagodnej są silnie łykowate, twarde i włókniste, przez co pozostają niesmaczne i ciężkostrawne nawet po długiej obróbce cieplnej.

Czy maślankę łagodną można jeść na surowo?

Nie. Choć nie udokumentowano dla niej swoistych toksyn ani zatruć, w ramach ogólnej zasady unikania surowych grzybów wymaga ona obróbki termicznej (gotowania, duszenia lub smażenia).

Jaki smak ma miąższ maślanki łagodnej?

Miąższ cechuje się przyjemnym, łagodnym, lekko orzechowym smakiem i delikatnym grzybowym aromatem, pozbawionym jakiejkolwiek goryczy.

Dlaczego należy unikać owocników po przymrozkach?

Wielokrotnie zamarzające i odmarzające owocniki ulegają rozkładowi białek na pniach, co stwarza poważne ryzyko wtórnego zatrucia pokarmowego.

Skąd wywodzi się łaciński epitet gatunkowy capnoides?

Pochodzi od greckich słów kapnos (dym) oraz eidos (wygląd), co nawiązuje do dymnoszarej barwy blaszek u dojrzałych owocników tego gatunku.

W których krajach gatunek ten cieszy się największą popularnością kulinarną?

Jest szczególnie ceniony i chętnie zbierany w krajach Europy Północnej (w Finlandii i Szwecji), natomiast w Polsce zbiera się go dość rzadko ze względu na brak tradycji.