Jadalny
Ustaw lokalizację, żeby zobaczyć dane dla swojego regionu.




Maślanka łagodna (Hypholoma capnoides) to pospolity grzyb nadrzewny z rodziny pierścieniakowatych, rosnący kępami na martwym drewnie drzew iglastych, głównie sosen i świerków. Wyróżnia się żółtopomarańczowym lub cynamonowym kapeluszem oraz charakterystycznymi dymnoszarymi blaszkami u dojrzałych okazów, pozbawionymi oliwkowego odcienia. Jest cenionym, smacznym grzybem jadalnym o łagodnym smaku, pojawiającym się obficie od wczesnej jesieni do pierwszych zimowych przymrozków.
Rozpoznawanie, siedlisko i najważniejsze różnice.
Grzybiarz
Budowa owocnika
- Typ budowy
- Owocnik ma kapelusz i trzon.
Kapelusz
- Kształt
- Kapelusz może mieć kształt spłaszczony; u młodych owocników — półkulisty; u dojrzałych owocników — wypukły lub płaski.
- Ukształtowanie powierzchni
- Powierzchnia kapelusza jest gładka.
- Pokrycie
- Powierzchnia kapelusza jest jedwabista.
- Kolor
- Kapelusz może być żółty, żółtobrązowy lub pomarańczowoochrowy, a u starych owocników może być rdzawy.
Środek kapelusza może być pomarańczowobrązowy.
Brzeg kapelusza może być żółty. - Ułożenie brzegu
- Brzeg kapelusza może być prosty, a u młodych owocników może być zagięty do wewnątrz.
- Obrys brzegu
- Obrys brzegu jest falisty.
- Ukształtowanie powierzchni brzegu
- Brzeg kapelusza jest gładki.
- Pokrycie brzegu
- Powierzchnia brzegu kapelusza jest naga.
- Resztki osłony na brzegu
- Na brzegu kapelusza mogą nie występować resztki osłony.
U młodych owocników na brzegu kapelusza mogą występować resztki osłony. - Średnica
- Kapelusz może mieć średnicę od 15 do 80 milimetrów.
- Środek
- Kapelusz ma garbek.
Spód kapelusza
- Typ
- Hymenofor ma budowę blaszkową.
Blaszki przy trzonie
- Połączenie z trzonem
- Blaszki są przyrośnięte do trzonu.
- Szerokość przyrośnięcia hymenoforu
- Blaszki są szeroko przyrośnięte.
- Naturalna barwa ostrza blaszki
- Ostrze blaszki jest białawe.
- Naturalna barwa powierzchni blaszki
- Powierzchnia blaszki może być szara, szarofioletowa lub purpurowobrązowa, a u młodych owocników może być biaława.
- Rozstaw
- Blaszki mogą być średnio gęste lub gęste.
- Blaszeczki
- Blaszeczki są liczne.
Trzon i podstawa
- Kształt
- Trzon jest walcowaty.
- Kolor
- Góra trzonu może być biaława, jasnożółta lub kremowa.
Dół trzonu może być rdzawobrązowy.
U dojrzałych owocników dół trzonu może być rdzawobrązowy lub pomarańczowobrązowy. - Pokrycie powierzchni
- Powierzchnia trzonu jest włóknista.
- Wnętrze
- Trzon jest pusty.
- Konsystencja
- Trzon jest łykowaty / odporny na rozerwanie.
- Długość
- Trzon może mieć długość od 40 do 100 milimetrów.
- Grubość
- Trzon może mieć grubość od 4 do 15 milimetrów.
- Wygięcie osi
- Trzon jest wygięty.
- Krępość trzonu
- Trzon jest smukły.
Miąższ
- Barwa
- W kapeluszu miąższ może być żółtoochrowy lub żółtawy, a w trzonie może być rdzawobrązowy lub ciemnobrązowy.
- Zapach
- Zapach jest niewyróżniający się; jest przyjemny.
- Wyróżnialność smaku miąższu
- Smak miąższu jest niewyróżniający się.
Gdzie i kiedy rośnie
- Podłoże
- Bezpośrednim podłożem wzrostu może być martwe drewno.
- Sposób wyrastania
- Owocniki wyrastają kępkami.
- Częstość
- Gatunek jest pospolity.
- Owocnikowanie
- Owocniki mogą pojawiać się w marcu oraz od września do listopada.
Bez mrozu owocniki mogą pojawiać się od grudnia do lutego. - Obszar występowania
- Stan rozkładu drewna podłoża
- Podłożem może być rozkładające się lub silnie rozłożone drewno.
- Postać drewna podłoża
- Wyrasta na pniakach, kłodach lub gałęziach.
- Grupa drewna podłoża
- Podłożem może być drewno drzew iglastych lub drewno drzew liściastych.
Jadalność i kuchnia
- Jadalność
- Jadalny
Prawo
- Ochrona
- W Polsce nie figuruje w wykazie gatunków grzybów objętych ochroną.
- Handel
- W Polsce nie figuruje w wykazie grzybów dopuszczonych do obrotu.
Z czym można pomylić
Hypholoma fasciculare
Najważniejsze różnice
Trująca maślanka wiązkowa (Hypholoma fasciculare) odróżnia się siarkowożółtymi do oliwkowobrunatnych blaszkami, siarkowożółtą górną częścią trzonu, obecnością zielonych lub oliwkowych odcieni na kapeluszu oraz silnie gorzkim smakiem miąższu. U maślanki łagodnej blaszki są makowoszare bez zielonych tonów, a miąższ jest łagodny.
Galerina marginata
Najważniejsze różnice
Śmiertelnie trująca hełmówka jadowita (Galerina marginata) i gatunki z jej kręgu tworzą owocniki mniejsze, znacznie drobniejsze i wyraźnie bardziej kruche. Ich kapelusze oraz blaszki mają barwę rdzawobrązową, rdzawopomarańczową lub żółtobrązową, odmienną od makowoszarych blaszek maślanki łagodnej.
Hypholoma lateritium
Najważniejsze różnice
Niejadalna maślanka ceglasta (Hypholoma lateritium) wykształca zazwyczaj masywniejsze owocniki o wyraźnie ceglastoczerwonym centrum kapelusza oraz gorzkim smaku miąższu.
Łuszczak zmienny
Kuehneromyces mutabilis
Najważniejsze różnice
Łuskwiak zmienny (Kuehneromyces mutabilis) bywa mylony z maślanką łagodną przez mniej doświadczonych zbieraczy ze względu na podobny pokrój oraz wyrastanie w obfitych kępach na butwiejącym drewnie.
Kruchaweczka namakająca
Psathyrella piluliformis
Najważniejsze różnice
Kruchówka nadrzewna (Psathyrella piluliformis) może przypominać maślankę łagodną ze względu na kępowy wzrost na rozkładającym się drewnie, co bywa przyczyną pomyłek w terenie.
FAQ
Czy maślanka łagodna jest grzybem jadalnym?
Tak, jest smacznym grzybem jadalnym o łagodnym smaku. Wymaga jednak wcześniejszej obróbki termicznej, a do spożycia przeznacza się wyłącznie kapelusze.
Na jakim podłożu najczęściej wyrasta ten gatunek?
Owocniki rozwijają się kępami na martwym drewnie drzew iglastych, zwłaszcza na pniakach, murszejących kłodach i korzeniach sosen oraz świerków.
W jakich miesiącach można spotkać owocniki maślanki łagodnej?
Główny sezon występowania trwa od września do listopada, ze szczytem w październiku. Przy łagodnej pogodzie owocniki pojawiają się także w grudniu.
Jaki kolor mają blaszki dojrzałych okazów?
Blaszki dojrzałych owocników przybierają charakterystyczną dymnoszarą lub popielatą barwę, bez domieszki odcieni zielonkawych czy oliwkowych.
Dlaczego trzony tego grzyba nie są spożywane?
Trzony maślanki łagodnej są silnie łykowate, twarde i włókniste, przez co pozostają niesmaczne i ciężkostrawne nawet po długiej obróbce cieplnej.
Czy maślankę łagodną można jeść na surowo?
Nie. Choć nie udokumentowano dla niej swoistych toksyn ani zatruć, w ramach ogólnej zasady unikania surowych grzybów wymaga ona obróbki termicznej (gotowania, duszenia lub smażenia).
Jaki smak ma miąższ maślanki łagodnej?
Miąższ cechuje się przyjemnym, łagodnym, lekko orzechowym smakiem i delikatnym grzybowym aromatem, pozbawionym jakiejkolwiek goryczy.
Dlaczego należy unikać owocników po przymrozkach?
Wielokrotnie zamarzające i odmarzające owocniki ulegają rozkładowi białek na pniach, co stwarza poważne ryzyko wtórnego zatrucia pokarmowego.
Skąd wywodzi się łaciński epitet gatunkowy capnoides?
Pochodzi od greckich słów kapnos (dym) oraz eidos (wygląd), co nawiązuje do dymnoszarej barwy blaszek u dojrzałych owocników tego gatunku.
W których krajach gatunek ten cieszy się największą popularnością kulinarną?
Jest szczególnie ceniony i chętnie zbierany w krajach Europy Północnej (w Finlandii i Szwecji), natomiast w Polsce zbiera się go dość rzadko ze względu na brak tradycji.
Miłośnik
Nazwy i historia
- Obowiązująca nazwa krajowa
- Maślanka łagodna
- Obowiązująca nazwa taksonomiczna
- Hypholoma capnoides
- Inne nazwy krajowe
- łysiczka łagodna
Obserwacje w domu
Wysyp zarodników
- Potrzebne materiały
- świeży, dojrzały kapelusz, kartka papieru, szklanka lub miseczka, woda
- Czas
- 2–24 h
- Wykonanie
- Połóż kapelusz spodem na papierze.
- Dodaj kroplę wody na wierzch i przykryj.
- Po 2–24 godzinach podnieś kapelusz i obejrzyj osad.
Czego szukać
- Barwa wysypu
- Wysyp zarodników może mieć barwę purpurową, fioletową lub brązową.
- Odcień wysypu
- Może występować brązowopurpurowy, ciemnoszarofioletowy lub czerwonobrązowy odcień.
Pod mikroskopem
- Potrzebne materiały
- mikroskop świetlny, szkiełko podstawowe i nakrywkowe, igła, woda, zarodniki z wysypu
- Wykonanie
- Przenieś igłą odrobinę wysypu na szkiełko.
- Dodaj kroplę wody, przykryj szkiełkiem i obejrzyj zarodniki.
Czego szukać
- Kształt zarodnika
- Zarodnik jest elipsoidalny.
- Powierzchnia zarodnika
- W obserwacjach mikroskopowych powierzchnię zarodnika opisywano jako gładką.
- Wymiary
- Zarodnik może mieć długość od 6 do 9 mikrometrów i szerokość od 4 do 5 mikrometrów.
Wymiary porównuj po skalibrowaniu skali mikroskopu.
Ekologia i rozmieszczenie
- Sposób odżywiania
- Gatunek ma sposób odżywiania saprotroficzny.
Zastosowania pozakulinarne
Maślanka łagodna (Hypholoma capnoides) posiada udokumentowane zastosowanie w dziedzinie naturalnego barwienia wełny oraz włókien tekstylnych. Gatunek ten został uwzględniony m.in. w dysertacji naukowej University of Edinburgh poświęconej tradycyjnemu barwieniu w Szkocji, gdzie na s. 98 w zestawieniu barwników grzybowych odnotowano barwy uzyskiwane z tego gatunku (https://era.ed.ac.uk/server/api/core/bitstreams/07e3aa80-06cd-4778-b0e0-c904d178dea3/content) Praktyczne zastosowanie potwierdza także bezpośrednia relacja z 2015 roku opisująca proces barwienia wełny owocnikami maślanki łagodnej użytymi w mieszance z maślanką wiązkową (Hypholoma fasciculare) (https://vidars-horde.de/blog/posts/faerben-mit-pilzen) W zależności od zastosowanej zaprawy oraz łączenia surowców barwniki te pozwalają na uzyskanie subtelnych, ziemistych odcieni na włóknach naturalnych, co potwierdza przydatność tego grzyba w rękodziele tekstylnym i mikologii barwierskiej.
Historia i kultura
Początki naukowej historii tego gatunku sięgają 1818 roku, kiedy to szwedzki mykolog Elias Magnus Fries opisał go pod nazwą Agaricus capnoides. Do rodzaju Hypholoma takson przeniósł w 1871 roku niemiecki przyrodnik Paul Kummer. Znaczenie kulturowe nazwy naukowej ujawnia grecka etymologia epitetu capnoides, łącząca słowa kapnos (dym) oraz eidos (wygląd), co trafnie odzwierciedla dymny odcień blaszek. W XIX-wiecznym piśmiennictwie polskim grzyb funkcjonował pod dawnymi nazwami ludowymi i florystycznymi, takimi jak maślanka dymnoblacha czy bedłka łagodna, odnotowywanymi przez pionierów krajowej mykologii, w tym Franciszka Błońskiego i Stanisława Chełchowskiego.
W tradycji kulturowej Europy Północnej oraz Środkowo-Wschodniej gatunek ten zapisał się jako stały element lokalnego leśnego dziedzictwa. Szczególną pozycję zyskał w kulturze ludowej Finlandii i Szwecji, gdzie wykształciła się trwała tradycja wyróżniania go w leksyce gwarowej. W folklorze, wierzeniach ludowych oraz symbolice religijnej drobne grzyby nadrzewne nie odgrywały z reguły samodzielnej roli; gatunek ten nie stał się bohaterem mitów ani przypowieści. Brak również jego śladów w literaturze pięknej czy malarstwie, w których motywy mykologiczne ograniczano tradycyjnie do gatunków naziemnych o okazałych owocnikach.
Jadalność i bezpieczeństwo
Maślanka łagodna jest gatunkiem jadalnym, cenionym za łagodny, lekko orzechowy smak oraz delikatny aromat. Jej miąższ nie zawiera piekących nut, co decyduje o wartości konsumpcyjnej.
Warunkiem bezpiecznego spożycia jest poddanie owocników obróbce termicznej. Choć dla tego gatunku nie udokumentowano swoistych toksyn ani przypadków zatruć, w ramach ogólnej zasady unikania surowych grzybów leśnych zaleca się jego wcześniejsze obgotowanie, duszenie lub smażenie. Niezbędnym krokiem przygotowania jest odrzucenie trzonów, które z racji silnie włóknistej, twardej struktury są niesmaczne i ciężkostrawne; przetwarza się wyłącznie kapelusze. Istotne ryzyko wiąże się z późnojesiennym okresem wegetacji: owocniki poddane wielokrotnemu zamarzaniu i tajaniu na pniach ulegają niewidocznemu rozkładowi, co stwarza niebezpieczeństwo wtórnego zatrucia bakteryjnego lub białkowego. Bezpieczne do spożycia są tylko okazy zdrowe, jędrne i nieprzemarznięte.
Preferencje konsumpcyjne wykazują zróżnicowanie regionalne. Największe uznanie gatunek ten zyskał w krajach Europy Północnej, zwłaszcza w Finlandii i Szwecji, gdzie uchodzi za ceniony grzyb stołowy. W Polsce jest to smaczny grzyb jadalny, lecz dość rzadko zbierany ze względu na brak tradycji. W krajach Europy Zachodniej i Południowej jest natomiast rzadko zbierany i w większości ignorowany.
Siedlisko i występowanie
Maślanka łagodna występuje szeroko w strefie umiarkowanej i borealnej półkuli północnej. Spotyka się ją w Europie, Azji Północnej oraz w Ameryce Północnej. W Polsce jest gatunkiem pospolitym na terenie całego kraju, od nizin nadmorskich po lasy reglowe w Karpatach i Sudetach, ze szczególną obfitością w rejonach z przewagą drzewostanów iglastych.
Typowym siedliskiem tego gatunku są wilgotne bory sosnowe, świerczyny, lasy mieszane oraz zręby i plantacje leśne. Owocniki rozwijają się jako saprotrofy na martwym drewnie iglastym. Najczęściej zasiedlają pniaki, murszejące kłody, wywroty oraz zagrzebane w ściółce korzenie, w przeważającej mierze świerka pospolitego (Picea abies) i sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris), rzadziej modrzewi lub jodeł. Na drewnie drzew liściastych grzyb pojawia się wyjątkowo rzadko.
Sezon owocnikowania przypada głównie na okres od września do listopada, ze szczytem pojawu w październiku. W sprzyjających warunkach mikroklimatycznych, zwłaszcza przy łagodnej jesieni, owocniki tworzą się jeszcze w grudniu, a w chłodniejszych rejonach górskich i północnych początek wegetacji bywa notowany już pod koniec sierpnia. W cieplejszych strefach klimatycznych Europy Południowej okres ten może przeciągać się na miesiące zimowe.
Badacz
Jadalność i kuchnia
Ustalenia źródłowe: jadalność, spożycie i wykorzystanie
- Jadalność
- Jadalny — źródło oznaczenia
Karel Tejkal, ČMS, Hypholoma capnoides — třepenitka maková · Kuchyňské využití — ocena jadalności gatunku.
Nazwy naukowe i taksonomia
- Obowiązująca nazwa naukowa
Hypholoma capnoides
Obowiązującą w taksonomii nazwą naukową gatunku jest Hypholoma capnoides (Fr.) P. Kumm., opublikowana przez Paula Kummera w 1871 r. w dziele Führer in die Pilzkunde. Takson należy do rodzaju Hypholoma w rodzinie pierścieniakowatych (Strophariaceae), rzędzie pieczarkowców (Agaricales), klasie pieczarkiaków (Agaricomycetes) oraz typie podstawczaków (Basidiomycota). Basionimem jest Agaricus capnoides Fr., opisany przez Eliasa Friesa w 1818 r. w drugim tomie Observationes mycologicae.
[11]W piśmiennictwie mykologicznym pojawił się szereg kombinacji nomenklatorycznych, w tym Naematoloma capnoides (Fr.) P. Karst. z 1879 r., Geophila capnoides (Fr.) Quél. z 1886 r., Dryophila capnoides (Fr.) Quél. z 1888 r. oraz Psilocybe capnoides (Fr.) Noordel. z 1995 r. W XIX wieku takson bywał również ujmowany w randze odmiany maślanki wiązkowej: jako Dryophila fascicularis var. capnoides (Fr.) Quél. w 1888 r. oraz Hypholoma fasciculare var. capnoides (Fr.) Costantin & L.M. Dufour w 1891 r. Historyczne propozycje łączenia tych nazw nie zmieniają faktu, że współcześnie Hypholoma capnoides i trująca Hypholoma fasciculare stanowią odrębne gatunki.
[11]- Zakres ujęcia taksonomicznego
Hypholoma capnoides (Fr.) P. Kumm. w ujęciu GBIF i Species Fungorum. Wyniki źródłowe zachowują zakres własnego oznaczenia, kraju i materiału.
[3]
Ekologia i rozmieszczenie
Diagnostyka laboratoryjna
Dane ustrukturyzowane
Zarodniki
Materiał i metody badań
Metody i zapisy źródłowe — ČMS, Karel Tejkal — atlasowy opis zarodników maślanki łagodnej.
Obecność pory rostkowej — zapis źródłowy: „Popis: výrazný klíční pór.” [9]
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Popis: 6–8,5 × 4–5 µm.” [9]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „Popis: eliptické.” [9]
Grubość ściany zarodnika — zapis źródłowy: „Popis: tlustostěnné.” [9]
Metody i zapisy źródłowe — Marek Snowarski, grzyby.pl — atlasowy opis zarodników maślanki łagodnej.
Weryfikacja występowania — zakres i ograniczenia
Materiał: 0066-2023-0187 (03.06.2023)
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Data przeglądu: 11.11.2026.
Ograniczenia: Zakres wyłącznie zgodny z zapisanym źródłem.
[6]Materiał: 0071-2025-0081 (20.10.2025)
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Data przeglądu: 11.11.2026.
Ograniczenia: Zakres wyłącznie zgodny z zapisanym źródłem.
[7]Zakres opracowania
Wymagane kontrole są rozliczone.
Podstawa prawna i zakres oceny
Przepisy dla lokalizacji: Polska
Podstawa informacji o ochronie
Maślanka łagodna nie figuruje w wykazach ochrony gatunkowej grzybów w Polsce (Dz.U. 2014 poz. 1408).
[4]Podstawa informacji o handlu
Maślanki łagodnej nie ma w wykazie grzybów dopuszczonych do obrotu lub produkcji przetworów grzybowych w Polsce (Dz.U. 2026 poz. 258).
[5]Najważniejsze substancje i ich działanie
W badaniach laboratoryjnych opublikowanych w 2009 r. przez Nenada Kečę testowano zdolności konkurencyjne grzybów saprotroficznych i antagonistycznych wobec pięciu patogenicznych gatunków opieniek (Armillaria). W doświadczeniu szalkowym uwzględniono m.in. Hypholoma capnoides, Hypholoma fasciculare, Phlebiopsis gigantea, Pleurotus ostreatus, a także Trichoderma viride, Trichothecium roseum i Penicillium sp.
[10]W doświadczeniu użyto pojedynczych izolatów opieniek pozyskanych w Serbii w październiku 2004 r.: Armillaria mellea z dębu bezszypułkowego (Košutnjak), Armillaria gallica z dębu burgundzkiego (Cer), Armillaria ostoyae z płata grzybni na świerku pospolitym (Kopaonik), Armillaria cepistipes ze świerka (Golija) oraz Armillaria tabescens z dębu węgierskiego (Bojčin). Oznaczenia opieniek zweryfikowano za pomocą kluczy i kojarzenia z wcześniej oznaczonymi izolatami.
[10]Szczepy Hypholoma izolowano na 2-procentowej pożywce MEA, potwierdzając izolację obecnością sznurów grzybni. Testy interakcji prowadzono na pożywce agarowo-słodowej (20 g ekstraktu słodowego i 20 g agaru) w 10 powtórzeniach. Fragmenty grzybni o wymiarach 10 × 10 mm wykładano w odległości około 2 cm, przy czym szybciej rosnące grzybnie konkurentów doszczepiano po 2 tygodniach od wyszczepienia opieniek. Pierwszych dwóch tygodni wzrostu Armillaria nie wliczano do wzrostu w kulturze mieszanej. Szalki inkubowano w ciemności w temperaturze 22 °C, a ocen dokonywano co tydzień przez 7 tygodni (około 45 dni).
[10]W kulturach mieszanych z Hypholoma capnoides odnotowano spowolnienie liniowego wzrostu grzybni opieniek (w mm/7 dni): dla A. cepistipes z 4,2 w monokulturze do 3,1 w układzie mieszanym (podana wartość 74%), dla A. gallica z 4,1 do 2,8 (68%), dla A. mellea z 4,8 do 2,2 (56%), dla A. ostoyae z 4,2 do 2,5 (48%), a dla A. tabescens z 4,3 do 3,3 (76%). W analizie wariancji poziom istotności p < 0,01 dotyczył porównań w poszczególnych wierszach całego doświadczenia z siedmioma konkurentami, a nie odrębnych testów par wyłącznie z H. capnoides, przy zróżnicowaniu w teście Duncana (p < 0,05) dla różnych liter przy średnich w ramach całego układu doświadczalnego.
[10]W tekście publikacji autor wskazał ograniczenie wzrostu Armillaria ostoyae przez Hypholoma capnoides rzędu 52%, podczas gdy w zestawieniu tabelarycznym widnieje wartość 48% (przy spadku z 4,2 do 2,5 mm), a w serbskim streszczeniu wartość 52% przywołano jako redukcję średnią. Podobnie przy A. mellea wydrukowana relacja 56% odbiega od prostego ilorazu wartości pomiarowych (2,2 / 4,8).
[10]W strefie kontaktu z Hypholoma capnoides kolonie opieniek ograniczały tworzenie ryzomorfów lub całkowicie zaprzestawały ich wzrostu, a grzybnia maślanki przerastała kolonie patogena. Sama Hypholoma w układzie mieszanym tworzyła mniej sznurów grzybni, wykazując przyspieszenie tempa wzrostu. Wskaźnik wrażliwości określono jako Is 2 dla Hypholoma i Is 1 dla Armillaria.
[10]Siedlisko i występowanie
Siedlisko, obszar i pora roku
Maślanka łagodna jest saprotrofem rozwijającym się na martwym drewnie. Rośnie głównie na butwiejącym drewnie drzew iglastych, zwłaszcza świerków – na pniakach, leżących pniach, gałęziach, a także na zagrzebanych resztkach drzewnych i korzeniach. Rzadziej spotyka się ją na drewnie drzew liściastych.
[12] [9] [13]Gatunek jest szeroko rozprzestrzeniony w strefie umiarkowanej półkuli północnej: występuje w Europie (m.in. w Wielkiej Brytanii, Skandynawii, Polsce, Czechach, Białorusi, Ukrainie i Rosji), w Azji oraz w Ameryce Północnej. Został także zawleczony do Ameryki Południowej, gdzie odnotowano go w Wenezueli.
[13]W Czechach maślanka łagodna owocuje niemal przez cały rok, przede wszystkim od września do listopada. Znaleziska dokumentowano m.in. 3 czerwca 2023 r. w kraju środkowoczeskim oraz 20 października 2025 r. w kraju południowoczeskim.
[9]W badaniach mikocenoz leśnych Serbii prowadzonych przez Nenada Kečę Hypholoma capnoides była rejestrowana najczęściej na pniakach drzew iglastych, podczas gdy pokrewna Hypholoma fasciculare zasiedlała głównie drzewostany liściaste.
[10]Potwierdzony zasięg występowania
Wszystkie obszary potwierdzone w zapisanych danych źródłowych.
| Kraj | Regiony i stanowiska | Owocnikowanie | Źródła |
|---|---|---|---|
| Czechy | kraj środkowoczeski; kraj południowoczeski | V, X–XI |
|
| Polska | województwo podlaskie; Dolny Śląsk — zakres nazwany przez źródło | III, IX–XI |
|
Źródła
- GBIF Backbone: dokładne dopasowanie Hypholoma capnoides
- hypholoma_capnoides.law.PL.protection
- hypholoma_capnoides.law.PL.trade
- ČMS — 0066-2023-0187 (03.06.2023)
- ČMS — 0071-2025-0081 (20.10.2025)
- Karel Tejkal, ČMS, Hypholoma capnoides — třepenitka maková
- Nenad Keča 2009, In vitro interactions between Armillaria species and potential biocontrol fungi, Glasnik Šumarskog fakulteta100:129–142, DOI 10.2298/GSF0900129K
- Species Fungorum, Hypholoma capnoides, rekord 159037
- Marek Snowarski, Hypholoma capnoides — maślanka łagodna/łysiczka łagodna
- Paweł Zarzyński 2021, Grzyby polskich lasów, CILP, Łysiczka łagodna(maślanka łagodna), druk242–243