Przejdź do treści
JakiToGrzyb

Boletus pinophilus

Boletus pinophilus

Jadalny
JadalnyOcena autora źródła.

Ustaw lokalizację, żeby zobaczyć dane dla swojego regionu.

Owocnik borowika sosnowego ma masywną budowę kapeluszowo-trzonową z rurkowatym hymenoforem pod kapeluszem. Jest wyjątkowo krępy i mięsisty, często potężniejszy niż u borowika szlachetnego. Grzyby te rosną pojedynczo lub po kilka sztuk. Kapelusz osiąga od 50 do 250–300 mm średnicy. Charakteryzuje się ciemnoczerwonobrązową, mahoniową lub ciemnokasztanowobrązową barwą, niekiedy z fioletowym odcieniem. Młody kapelusz jest półkulisty, z podwiniętym brzegiem pokrytym delikatnym nalotem, później staje się wypukły do poduchowatego. Jego powierzchnia bywa pomarszczona, garbkowata, a niekiedy jamkowata. Skórka może być delikatnie zamszowata lub gładka; w czasie wilgotnej pogody staje się lekko lepka, połyskująca i nieznacznie wystaje poza brzeg kapelusza. Brzeg jest jednobarwny, bez żółtej strefy, choć u młodych osobników bywa jaśniejszy — białawy, różowawy lub fioletowawy. Rurki mają długość do 25 mm i są zatokowato wycięte przy trzonie. Początkowo białe lub kremowe, z wiekiem stają się żółte, a w dojrzałych owocnikach oliwkowe. Pory po ucisku nie zmieniają zabarwienia, a u starszych okazów ich krawędzie mogą brązowieć. Trzon mierzy 60–150 mm długości i 30–100 mm grubości. Jest mocny, zbity i silnie mięsisty. Za młodu ma kształt baryłkowaty lub kulisto-jajowato bulwiasty, z wiekiem staje się walcowato-maczugowaty. Szczyt bywa białawy, poniżej trzon jest żółtobrązowy do jasnobrązowego, u starszych okazów często czerwonawy. Pokrywa go siateczka o białawych oczkach w górnej części, ku dołowi brązowiejąca, sięgająca niekiedy niemal do podstawy trzonu. Miąższ jest biały, twardy i zwarty, pod samą skórką kapelusza ma odcień czerwonawy do czerwonobrązowego. Po przekrojeniu nie sinieje ani nie ciemnieje. Zapach świeżych owocników jest łagodny i przyjemnie borowikowy, intensywniejszy po wysuszeniu; smak jest łagodny, grzybowy. Wysyp zarodników jest ciemnooliwkowy do brązowooliwkowego. Zarodniki pod mikroskopem są gładkie, z widocznymi kroplami, o kształcie cylindryczno-elipsoidalnym, wąskoeliptycznym do wrzecionowatego. Pomiary zarodników wynoszą 15,5–20 × 4,5–5,5 µm (według źródeł polskich) oraz 12–17 × 4–6 µm (według źródeł czeskich). W skórce kapelusza występuje gruba galaretowata warstwa z elementami końcowymi o szerokości do 27 µm oraz czerwonobrązowym pigmentem ściennym i inkrustującym, rozpuszczalnym w KOH.

Rozpoznawanie, siedlisko i najważniejsze różnice.

Grzybiarz

Budowa owocnika

Typ budowy
Owocnik ma kapelusz i trzon.
Konsystencja całego owocnika
Owocnik jest mięsisty.

Kapelusz

Kształt
U młodych owocników kapelusz może mieć kształt półkulisty; u dojrzałych owocników — wypukły.
Ukształtowanie powierzchni
Powierzchnia kapelusza może być pomarszczona, a u dojrzałych owocników może być pomarszczona, jamkowata lub guzkowata.
Pokrycie
Powierzchnia kapelusza może być filcowata lub naga, u młodych owocników może być oprószona, a u dojrzałych owocników może być naga.
Połysk powierzchni
W wilgotnych warunkach u dojrzałych owocników powierzchnia kapelusza jest lśniąca.
Lepkość i śluzowatość
W wilgotnych warunkach powierzchnia kapelusza jest lepka.
Kolor
Kapelusz może być ciemnoczerwonobrązowy, u dojrzałych owocników może być ciemnobrązowy lub czerwonobrązowy.
U młodych owocników brzeg kapelusza może być białawy.
Ułożenie brzegu
U młodych owocników brzeg kapelusza jest podwinięty.
Brzeg
U dojrzałych owocników brzeg kapelusza wystaje poza hymenofor.
Średnica
Kapelusz może mieć średnicę od 50 do 300 milimetrów.
Układ stref i smug barwnych kapelusza
Kapelusz nie ma strefowania.

Spód kapelusza

Typ
Hymenofor ma budowę rurkową.

Rurki przy trzonie

Profil przy trzonie
Rurki są wycięte przy trzonie.
Zmiana koloru
Po uszkodzeniu lub nacisku pory nie zmieniają barwy.
Naturalna barwa porów
U młodych owocników pory mogą być białe.
U dojrzałych owocników pory mogą być żółte lub oliwkowe.
Naturalna barwa rurek
U młodych owocników rurki mogą być kremowe, bladożółte lub białe.
U dojrzałych owocników rurki mogą być oliwkowe lub żółte.

Trzon i podstawa

Kształt
U młodych owocników trzon może mieć kształt beczułkowaty, kulisty lub jajowaty, a u dojrzałych owocników może mieć kształt maczugowaty lub cylindryczno-maczugowaty.
Kolor
Dół trzonu może być żółtobrązowy.
Trzon może być jasnobrązowy lub czerwonawy, a u dojrzałych owocników może być czerwonawy.
U młodych owocników góra trzonu może być biaława.
Ukształtowanie powierzchni
U góry powierzchnia trzonu jest siateczkowata, także u dołu.
Konsystencja
Trzon jest zwarty.
Długość
Trzon może mieć długość od 60 do 150 milimetrów.
Grubość
Trzon może mieć grubość od 30 do 100 milimetrów.
Barwa siateczki
U góry siateczka trzonu może być biaława.
U dołu siateczka trzonu może być brązowawa.

Miąższ

Barwa
Miąższ może być biały, a w kapeluszu pod skórką może być czerwonobrązowy.
Twardość i zwartość
Miąższ jest zwarty.
Zmiana koloru
Po uszkodzeniu miąższ nie zmienia barwy.
Zapach
Zapach miąższu jest słaby, grzybowy.

Gdzie i kiedy rośnie

Siedlisko
Grzyb może występować w lasach iglastych, w lasach mieszanych lub w lasach liściastych.
Podłoże
Bezpośrednim podłożem wzrostu może być gleba.
Sposób wyrastania
Owocniki mogą wyrastać pojedynczo lub po kilka.
Owocnikowanie
Owocniki mogą pojawiać się od czerwca do września.

Jadalność i kuchnia

Jadalność
Jadalny

Z czym można pomylić

1 / 3

FAQ

Czy borowik sosnowy można spożywać na surowo?

Jedzenie surowego grzyba jest jednoznacznie odradzane na podstawie ogólnych zaleceń PSSE dla grzybów leśnych. Wymaga obróbki termicznej, a suszenie jest wyłącznie metodą utrwalania.

Pod jakimi drzewami najczęściej rośnie borowik sosnowy?

W badaniach powiązany jest niemal wyłącznie z sosną (Pinus), rzadko ze świerkiem (Picea). Źródła z Cuneo notują lasy iglaste i liściaste bez dowodu na konkretne rodzaje drzew.

W jakich miesiącach można znaleźć borowika sosnowego w Polsce?

W warunkach klimatycznych Polski okres owocnikowania tego gatunku dokumentowany jest od czerwca do września (VI–IX), zależnie od wilgotności i temperatury.

Jak smakuje borowik sosnowy?

Ma przyjemny smak oraz niezbyt silny zapach świeżego miąższu. Jego miąższ jest biały i nie zmienia barwy po przekrojeniu.

Dlaczego borowik sosnowy bywa nazywany „porcino rosso”?

Włoskie określenie „porcino rosso” odnosi się do charakterystycznego, mahoniowego lub czerwonobrązowego zabarwienia kapelusza tego gatunku.

Na jakich glebach najchętniej rośnie ten gatunek?

Często spotyka się go na glebach piaszczystych i kwaśnych, typowych dla lasów sosnowych, lecz zasiedla również inne rodzaje podłoży leśnych.

Czy borowik sosnowy kumuluje metale ciężkie?

W badaniach naukowych publikowano pomiary stężeń rtęci w owocnikach tego gatunku, wskazujące na jej pobieranie z podłoża, bez uogólnień co do skutków klinicznych.

Czy borowik sosnowy jest w Polsce gatunkiem chronionym?

Nie podlega w Polsce ochronie gatunkowej. Nie figuruje na liście grzybów objętych ścisłą lub częściową ochroną w rozporządzeniu Ministra Środowiska.

Kiedy formalnie opublikowano nazwę Boletus pinophilus?

Formalna nazwa gatunkowa Boletus pinophilus została opublikowana w literaturze mykologicznej w 1973 roku.

Dlaczego nie zaleca się zbierania starych owocników tego grzyba?

Stare, przejrzałe owocniki ulegają naturalnym procesom rozkładu tkanek, a ich spożycie wiąże się z ryzykiem nieswoistych dolegliwości żołądkowych.