Edible
Do not combine with alcohol
Set your location to see data for your region.










The club-footed funnel is distinguished by a club-shaped stem that is distinctly spongy and heavily thickened at the base. The cap is 3 to 8 cm in diameter, initially convex, becoming flat over time, and finally shallowly depressed. It takes on a grey-brown, olive-brown, or smoky color, with a darker center. The gills are crowded, decurrent on the stem, whitish to creamy yellow. The flesh is soft, cottony, and watery, with a mild taste and a faint, pleasant smell.
Identification, habitat, and key differences.
Forager
Fruitbody structure
- Fruit body form
- Fruit body form: Cap.
Fruit body form: stipe.
Cap
- Cap surface relief
- Cap surface relief: smooth.
Cap surface relief: wrinkled. - Cap covering
- Cap covering: glabrous.
Cap covering: felty. - Cap colour
- when dry: Cap colour: pale ochre (background colour).
Cap colour: gray (background colour).
Cap colour: grey-brown (background colour).
Cap colour: olive (background colour).
Cap colour: brown (background colour). - Cap margin profile
- Cap margin profile: acute.
- Cap diameter
- The cap measures 20–100 mm in diameter.
- Cap centre
- Cap centre: with a distinct umbo.
- Cap hygrophaneity
- Cap hygrophaneity: hygrophanous.
Underside of the cap
- Hymenophore type
- Hymenophore type: gills.
Gills at stipe
- Hymenophore attachment to the stipe
- Hymenophore attachment to the stipe: attached to the stipe (gills).
Hymenophore attachment to the stipe: attached to the stipe (gills).
- Decurrence of the hymenophore on the stem
- Decurrence of the hymenophore on the stem: decurrent (gills).
Decurrence of the hymenophore on the stem: decurrent (gills). - Hymenophore colour
- Hymenophore colour: whitish.
Hymenophore colour: cream.
Hymenophore colour: yellowish.
Hymenophore colour: white.
Hymenophore colour: cream.
in old fruit bodies: Hymenophore colour: brownish. - Gill spacing
- Gill spacing: closely spaced.
Gill spacing: rather widely spaced. - Gill thickness
- Gill thickness: thick.
- Gill depth
- Gill depth: 2–6 mm.
- Presence of short gills
- Presence of short gills: present.
Stem and base
- Stipe shape
- Stipe shape: cylindrical.
Stipe shape: club-shaped. - Stipe base
- Stipe base: club-shaped.
Stipe base: bulbous.
Stipe base: bulbous (often).
in young fruit bodies: Stipe base: bulbous (prominent). - Stipe colour
- Stipe colour: whitish or cream.
Stipe colour: grey or grey-brown.
Stipe colour: buff or light brown. - Stipe surface covering
- Stipe surface covering: fibrillose.
Stipe surface covering: glabrous or hairy. - Stipe interior
- in mature fruit bodies: Stipe interior: Chambered.
- Stipe consistency
- Stipe consistency: spongy.
- Stipe length
- Stipe length: 25–100 mm.
- Stipe diameter
- Stipe diameter: 5–20 mm.
Ring
- Ring presence
- Ring presence: no ring.
Bulb
- Width of the basal stipe bulb
- Width of the basal stipe bulb: up to 40 mm.
- Stem surface moisture
- Stem surface moisture: dry.
Flesh
- Flesh colour
- Flesh colour: white.
when dry: Flesh colour: whitish.
when wet: Flesh colour: brownish-grey. - Flesh firmness
- Flesh firmness: soft.
- Flesh taste
- Flesh taste: weak.
- Flesh colour after damage
- Flesh colour after damage: no colour change.
- Flesh odour
- Flesh odour: somewhat sweet.
Flesh odour: fruity.
Flesh odour: chemical.
Flesh odour: not distinctive.
Where and when it grows
- Habitat
- Habitat: coniferous woodland, deciduous woodland or forest edge.
Habitat: coniferous woodland or deciduous woodland. - Substrate
- Substrate: litter.
Substrate: soil or litter. - Fruit body growth pattern
- Fruit body growth pattern: in groups or in rings.
Fruit body growth pattern: solitary, scattered groups or in groups. - Occurrence frequency
- Occurrence frequency: common.
- Fruiting season
- Fruit bodies appear from August to November.
- Distribution area
- Distribution area: confirmed.
Edibility and culinary use
- Interactions with other substances
- Interactions with other substances: ethyl alcohol (one named substance, fruiting body, taxon in source: Ampulloclitocybe clavipes, indirect evidence, source advises avoiding the combination).
- Edibility
- Edible
- Alcohol
- Do not combine with alcohol
Law
- Protection
- It is not subject to species protection in Poland.
- Trade
- It is approved in Poland for neither trade nor the production of mushroom products.
What it can be confused with
Clitocybe nebularis
Key differences
Young fruit bodies are sometimes confused with the clouded funnel (Clitocybe nebularis). Clitocybe nebularis is distinguished by firmer, resilient flesh, a sourish odor, and gills that easily separate from the cap flesh when rubbed. In Ampulloclitocybe clavipes, the diagnostic features are a soft, spongy, club-shaped stem base and soft flesh; in older fruit bodies, however, the stem swelling may be less noticeable.
FAQ
Is the club-footed funnel an edible mushroom?
It is considered inedible or conditionally edible, as in combination with alcohol it causes dangerous poisoning. Due to the risk of health complications, its collection for culinary purposes is advised against.
Why must this mushroom not be combined with alcohol?
The mushroom contains compounds that block the enzyme that breaks down alcohol, leading to the accumulation of acetaldehyde. This results in collapse, a rapid spike in heart rate, shortness of breath, and intense vomiting.
How long after eating the mushroom should alcohol be avoided?
Alcohol must not be consumed for at least 3 to 5 days after a meal, as well as before it. The toxins persist in the body for a long time, causing unpleasant symptoms even after consuming a small dose of liquor.
What is the easiest way to recognize the club-footed funnel?
Most characteristic is its club-shaped stem with a soft, bulbously swollen base of spongy flesh. It is also distinguished by decurrent, pale gills and a grey-brown, depressed cap.
Which mushrooms can this species be confused with?
It can be confused with the clouded funnel or the grooved funnel. However, other similar funnel species do not have such a prominently swollen, soft stem base with a distinct, felty structure at the bottom.
In what forests and on what substrate does it grow most frequently?
It grows mainly in pine forests and spruce forests, less often mixed ones. It prefers acidic, sandy soils abundantly covered with moss and a thick layer of decomposing pine or spruce needles.
In which months is the peak of fruiting?
The greatest flush of fruiting bodies occurs from September to the end of October. The first specimens can be found as early as August, and in a mild autumn, occasional individuals can also be found in November.
What symptoms are caused by poisoning after drinking alcohol?
It manifests as facial flushing, hot flashes, an accelerated heartbeat, and a drop in blood pressure. Severe headaches, dizziness, nausea, and persistent vomiting also appear.
Does heat treatment neutralize the toxins contained in it?
No, boiling, frying, or drying does not destroy the substances that react with alcohol. Even after thorough scalding or repeated boiling, the mushroom retains its toxic properties.
Where does the Latin name Ampulloclitocybe derive from?
The generic name comes from the Latin word ampulla, meaning a bottle or flask. It refers directly to the bulbous, club-shaped stem, which resembles a small bottle in shape.
Enthusiast
Names and history
- Obowiązująca nazwa krajowa
- Białolejkówka buławotrzonowa
- Obowiązująca nazwa taksonomiczna
- Ampulloclitocybe clavipes
- Dawne nazwy krajowe
- Lejkówka buławotrzonowa
Home observations
Spore print
- Required materials
- fresh, mature cap, sheet of paper, glass or small bowl, water
- Time
- 2–24 h
- Procedure
- Place the cap underside down on the paper.
- Add a drop of water on top and cover.
- After 2–24 hours, lift the cap and examine the deposit.
What to look for
- Spore print colour
- Spore print colour: white.
Under the microscope
- Required materials
- light microscope, microscope slide and cover slip, needle, water, spores from print
- Procedure
- Transfer a small amount of the spore print onto the slide using a needle.
- Add a drop of water, cover with a cover slip, and examine the spores.
What to look for
- Spore shape
- Spore shape: ellipsoid. Spore shape: globose (nearly). Spore shape: ellipsoid. Spore shape: ovoid. Spore shape: elongate ellipsoid.
- Spore surface
- Spore surface: smooth. Spore surface: smooth.
- Spore dimensions
- Length 5–10 µm, width 3–5 µm.
Compare dimensions after calibrating the microscope scale.
Non-culinary uses
In the kitchen, this mushroom has no use today due to the risk of poisoning and its soft, watery flesh of negligible culinary value. In the past, it was occasionally cooked or pickled by unaware foragers. Currently, it serves primarily as a valuable subject of toxicological and biochemical research into the mechanisms of aldehyde dehydrogenase inhibition. In nature, it functions as a saprotroph, decomposing coniferous litter and enriching the forest soil with valuable nutrients.
History and culture
The species was described in 1801 by Christiaan Hendrik Persoon under the name Agaricus clavipes. For two centuries, the mushroom was classified in the genus Clitocybe (funnels), until in 2002 mycologists moved it to a separate genus, Ampulloclitocybe, referring to its bottle-shaped stem. In mushroom foraging culture, it went down as a medical enigma: for decades it was considered safe, until in the 20th century it was linked to poisonings following alcohol consumption, which permanently changed the approach to collecting it.
Edibility and safety
This species is considered conditionally edible, but in combination with alcohol it exhibits severe toxicity. It contains compounds that block the breakdown of alcohol in the body, inducing a disulfiram-like reaction. Consuming alcohol before, during, or up to several days after a meal leads to severe facial flushing, heart palpitations, vomiting, and a rapid drop in blood pressure. Because of this risk, modern mycologists consider this mushroom inedible and strongly advise against collecting it.
Habitat and occurrence
The club-footed funnel grows in coniferous and mixed forests, most often in pine and spruce woodlands, less commonly under birches or oaks. It prefers sandy, poor, and distinctly acidic soils. Fruiting bodies grow singly or in groups among mosses and a thick layer of fallen needles, in damp corners of the forest. The fruiting season begins in late summer, in August, and lasts throughout autumn until November, yielding only to the first harder frosts.
Researcher
Edibility and culinary use
Ustalenia źródłowe: jadalność, spożycie i wykorzystanie
- Edibility
- Edible — źródło oznaczenia
ČMS — Ampulloclitocybe clavipes · Kuchyňské využití: reported edible; recommendation against consumption; warning about simultaneous alcohol
- Alcohol
- Do not combine with alcohol
ČMS — Ampulloclitocybe clavipes · Kuchyňské využití: reported edible; recommendation against consumption; warning about simultaneous alcohol
Scientific names and taxonomy
- Current scientific name
Ampulloclitocybe clavipes
Ampulloclitocybe clavipes (Pers.) Redhead, Lutzoni, Moncalvo & Vilgalys został pierwotnie opisany w 1801 r. przez Christiaana Hendrika Persoona jako Agaricus clavipes, a w 1871 r. Paul Kummer przeniósł go do rodzaju lejkówka jako Clitocybe clavipes. Nowy rodzaj Ampulloclitocybe utworzyli w 2002 r. Scott Alan Redhead, François Lutzoni, Jean-Marc Moncalvo i Rytas Vilgalys, wyznaczając Agaricus clavipes na gatunek typowy. Wcześniejsza kombinacja i epitet gatunkowy odnosiły się bezpośrednio do tego samego taksonu.
[24] [11] [8] [14] [21] [17] [20]Taxon scope and identification limitations
W analizie filogenetycznej Alfreda Vizziniego i współpracowników z 2024 r. rodzaj Ampulloclitocybe zaliczono do rodziny wodolubkowatych (Cuphophyllaceae), obok rodzajów Cantharocybe, Cuphophyllus, Hygrophorocybe oraz Spodocybe. Rodzinę tę opisano formalnie jako Cuphophyllaceae (Z.M. He & Zhu L. Yang) Vizzini, Consiglio & P. Alvarado, stat. nov. & comb. nov. (MB851145), podnosząc do rangi rodziny podrodzinę Cuphophylloideae z 2021 r. W starszych ujęciach oraz w części baz, takich jak Index Fungorum, takson bywa nadal klasyfikowany w rodzinie wodnichowatych (Hygrophoraceae) lub w tradycyjnie szeroko ujmowanych gąskowatych (Tricholomataceae).
[24] [11] [8] [14] [21] [17] [20]- Zakres ujęcia taksonomicznego
Źródłowy zakres Ampulloclitocybe clavipes (Pers.) Redhead, Lutzoni, Moncalvo & Vilgalys. Historyczna kombinacja Clitocybe clavipes zachowana w źródłach. Nie utożsamiono automatycznie odrębnego materiału oznaczonego Clitocybe squamulosoides; synonimia baz nie zastępuje weryfikacji granic materiału. Rodzinę przyjęto według Vizzini i in. 2024, zachowując Hygrophoraceae w oryginalnym wyniku GBIF oraz starsze przypisania w archiwum.
[4] [21]
Basis for the family placement and subsequent use of names
Vizzini i in. (2024): Pełny artykuł podnosi Cuphophylloideae do rangi rodziny Cuphophyllaceae, MycoBank MB 851145. Wśród jej rodzajów wymieniono Ampulloclitocybe. Zakres rodziny obejmuje także Cantharocybe, Cuphophyllus, Hygrophorocybe i Spodocybe.
Merino i in. (2019): W opisie Infundibulicybe meridionalis autorzy porównują ten gatunek z A. clavipes, używając C. squamulosoides jako synonimu. Okaz JA-CUSSTA 9275 należy do I. meridionalis; nie jest materiałem C. squamulosoides poddanym w tej pracy odrębnej analizie. Użycie nazwy w porównaniu pozostaje czym innym niż rozstrzygnięcie kwestii molekularnej wskazanej przez Lodge i współautorów.
[24] [18] [16]Ecology and distribution
- Occurrence frequency
- Poland: Occurrence frequency: common. [21]
Laboratory diagnostics
Dane ustrukturyzowane
Basidia
Hymenial cystidia
- Presence of cystidia in the hymenium
- Presence of cystidia in the hymenium: absent. [8]
Pileipellis
Spores
Material and research methods
- Results as recorded in the sources — Spore length
- 5–6 µm (skrajnie do 7 µm) [21]
6–9 µm [8]
6–10 µm [14] - Results as recorded in the sources — Spore width
- 3–4 µm (skrajnie do 5 µm) [21]
3–3,5 µm [14]
4–5 µm [8]
Metody i zapisy źródłowe — Materiał opisany przez Kuo; wzmianki Herb. Kuo 09130405 i 09220406 nie przypisują poszczególnych wyników konkretnemu okazowi.
Liczba sterygm jednej podstawki; Długość podstawki; Kształt podstawki; Szerokość podstawki; Szerokość elementów skórki; Klasa ściany strzępki skórki; Organizacja skórki kapelusza; Długość zarodnika; Kształt zarodnika; Powierzchnia zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Spores 6–10 x 3–3.5 µm; ellipsoid to egg-shaped or elongated-ellipsoid, occasionally with a narrowed end; smooth; hyaline in KOH; inamyloid. Basidia 27–36 x 6–7 µm; subclavate; 4-sterigmate. Pseudo cystidia scattered as “marginal cells” in some specimens; 22–26 x 10–15 µm; clavate to sphaeropedunculate; smooth; hyaline in KOH. Pileipellis a cutis of elements 5–12 µm wide, smooth, thin-walled, hyaline in KOH; clamp connections present.” [14]
Metody i zapisy źródłowe — Materiał opisu atlasowego ČMS; tożsamość materiału niepodana.
Obecność cystyd w hymenium; Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Výtrusy jsou oválné, 6–9 x 4–5 µm. Cystidy na lupenech chybí.” [8]
Metody i zapisy źródłowe — Zarodniki opisane w atlasie Snowarskiego; tożsamość materiału niepodana.
Barwa zarodnika w mikroskopie; Długość zarodnika; Kształt zarodnika; Powierzchnia zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Zarodniki elipsoidalne (prawie kuliste), gładkie, bezbarwne, 5-6(7) x 3-4(5) µm.” [21]
Material used in the 2024 phylogenetic analysis
Tabela 3: Analiza czterech markerów ITS, LSU, RPB2 i TEF1 obejmuje materiały A. clavipes oznaczone KUN-HKAS: 54426, TENN: DJL06TN40 oraz WTU: PBM 2474 / AFTOL-ID 542. Odpowiadające im numery GenBank są podane w tabeli źródłowej. Wiersze te nie są wyróżnione jako sekwencje wygenerowane w tej pracy. Tabela nie podaje krajów zbioru tych materiałów.
[24]Descriptions of the flesh in atlas sources
Lyon 1 i Nahuby: Karta Uniwersytetu Lyon 1 określa miąższ jako biały, miękki i higrofaniczny. Odrębny opis Nahuby wskazuje miąższ wodnisty i miękki, białawy w stanie suchym oraz brązowawoszary w stanie wilgotnym. To opisy atlasowe tkanki; Lyon nie podaje osobnych gatunkowych barw mokrego i suchego miąższu. Atlas Nahuby oznacza gatunek jako niejadalny, co zachowano jako ocenę tego źródła.
[17] [19]Occurrence verification — scope and limitations
Materiał: Źródłowo oznaczona fotografia; jawna lokalizacja Kamionna, Beskid Wyspowy, woj. małopolskie. Oznaczenia nie potwierdzano niezależnie.
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Data przeglądu: 27.10.2026.
[3]Scope of the review
Before completion, the record requires completion or settlement.
- Recorded source information is pending review.
- New sources require checking the information encountered during review.
Information awaiting a decision: 11
Legal basis and scope of assessment
Regulations for location: Poland
Key substances and their effects
Z owocników wyizolowano pięć pochodnych kwasów tłuszczowych wykazujących właściwości inhibitorów dehydrogenazy aldehydowej (ALDH) w testach in vitro (Kawagishi i in., 2002). Trzy z nich stanowiły dotąd nieznane związki naturalne. Ich obecność wyjaśnia mechanizm biochemiczny zatruć po spożyciu grzyba z alkoholem, polegający na gwałtownym nagromadzeniu aldehydu octowego w organizmie.
[21] [13] [6] [7] [22] [23]Z hodowli grzybni wyizolowano meroterpenoidowe związki nazwane klawilaktonami A, B i C (Arnone i in., 1994). W testach laboratoryjnych metabolity te wykazały aktywność przeciwgrzybiczą i przeciwbakteryjną, a także właściwości hamujące kiełkowanie i wzrost siewek rzeżuchy (Lepidium sativum).
[21] [13] [6] [7] [22] [23]Badania nad klawilaktonami A, B i D oraz ich półsyntetycznymi pochodnymi wykazały zdolność do hamowania kinaz tyrozynowych (Cassinelli i in., 2000). Dla klawilaktonu D wyznaczono wartości IC₅₀ równe 2,8 µM wobec kinazy onkogennej Ret/ptc1, 5,5 µM wobec receptora naskórkowego czynnika wzrostu (EGFR), 81,3 µM wobec kinazy v-Abl oraz 128 µM wobec kompleksu kinazy p34cdc2.
[21] [13] [6] [7] [22] [23]Z 0,6 kg wysuszonych owocników pochodzących z chińskiego zbioru w Hotan wyekstrahowano octanem etylu 45 g surowego ekstraktu, z którego po chromatografii na żelu krzemionkowym (200–300 mesh) w układach gradientowych eter naftowy/EtOAc (30:1, 10:1, 5:1, 1:1) i CH₂Cl₂/MeOH (20:1, 10:1, 5:1, 1:1) wyodrębniono osiem frakcji. Z frakcji tych wyizolowano dwa nowe meroterpenoidy – klawipole A i B – oraz trzy klawilaktony: G, H i I (Sun i in., 2019).
[21] [13] [6] [7] [22] [23]Rozdział frakcji F3 prowadzono metodą HPLC w układzie CH₃CN/H₂O przy stosunku 60:49 (v/v). Frakcje F4–5 rozdzielono na złożu RP-C18 gradientem MeOH/H₂O (od 30:70 do 100:0) na pięć podfrakcji (a–e), z których podfrakcję d oczyszczano za pomocą HPLC w układzie CH₃CN/H₂O 45:55.
[21] [13] [6] [7] [22] [23]Z ekstraktu wyizolowano następujące ilości poszczególnych metabolitów o podanych czasach retencji:
- clavipol A (związek 1): 3 mg, czas retencji 15,5 min,
- clavipol B (związek 2): 2 mg, czas retencji 17,1 min,
- clavilactone G (związek 3): 2 mg, czas retencji 12,4 min,
- clavilactone H (związek 4): 2 mg, czas retencji 20 min,
- clavilactone I (związek 5): 3 mg, czas retencji 22,1 min.
Struktury cząsteczek ustalono na podstawie spektroskopii NMR (¹H 600 MHz, ¹³C 150 MHz w obecności TMS), HRESIMS, spektrometrii UV, FTIR oraz widm dichroizmu kołowego (CD). Klawipole zawierają dwunastoczłonowy makrocykliczny pierścień eterowy, natomiast klawilaktony charakteryzują się dziesięcioczłonowym szkieletem węglowym sprzężonym z ugrupowaniem hydrochinonowym i laktonowym. Konfigurację absolutną potwierdzono obliczeniami kwantowomechanicznymi widm ECD przy użyciu poziomów teorii MMFF94s, HF/6-31G(d), B3LYP/6-311+g(d, p) oraz APFD/6-311+g(2d, p) w metanolu.
[21] [13] [6] [7] [22] [23]Dane masowe i wyznaczone konfiguracje stereochemiczne związków:
- clavipol A (1): wzór sumaryczny C₁₆H₂₀O₃, jon [M−H]⁻ o m/z zmierzonym 259,1329 (obliczonym 259,1340), konfiguracja 10S wyznaczona na podstawie widma ECD,
- clavipol B (2): wzór sumaryczny C₁₇H₂₂O₃, jon [M−H]⁻ o m/z zmierzonym 273,1487 (obliczonym 273,1496), konfiguracja zgodna ze związkiem 1 na podstawie porównania ECD,
- clavilactone G (3): wzór sumaryczny C₁₆H₁₆O₆, jon [M−H]⁻ o m/z zmierzonym 303,0885 (obliczonym 303,0874), konfiguracja 6R, 7R, 8R, 9S,
- clavilactone H (4): wzór sumaryczny C₁₇H₁₈O₄, jon [M−H]⁻ o m/z zmierzonym 285,1132 (obliczonym 285,1132), konfiguracja 6S,
- clavilactone I (5): wzór sumaryczny C₁₇H₁₈O₅, jon [M−H]⁻ o m/z zmierzonym 301,1070 (obliczonym 301,1081), konfiguracja przypisana przez porównanie z klawilaktonem A.
Przypisanie sygnałów NMR dla związków 1 (clavipol A) i 2 (clavipol B) w CDCl₃:
- C-1: δC 151,6 (1); δC 151,6 (2),
- C-2: δH 6,56 dd (J = 3; 8,4 Hz), δC 115,3 (1); δH 6,64 dd (J = 3; 8,4 Hz), δC 114,7 (2),
- C-3: δH 6,60 d (J = 8,4 Hz), δC 115,8 (1); δH 6,69 d (J = 8,4 Hz), δC 111,3 (2),
- C-4: δC 147,1 (1); δC 151,4 (2),
- C-5: δC 127,4 (1); δC 129,9 (2),
- C-6: δH 3,04 dd (J = 8,4; 16,8 Hz; proton b) i 3,34 dd (J = 7,2; 16,8 Hz; proton a), δC 25,7 (1); δH 3,03 dd (J = 8,4; 16,8 Hz; proton b) i 3,39 dd (J = 7,2; 16,8 Hz; proton a), δC 25,9 (2),
- C-7: δH 5,74 t (J = 7,2 Hz), δC 126,6 (1); δH 5,73 t (J = 7,2 Hz), δC 127,2 (2),
- C-8: δC 135,7 (1); δC 135,3 (2),
- C-9: δH 2,36 t (J = 12 Hz; proton b) i 2,71 dd (J = 4,2; 12 Hz; proton a), δC 48,6 (1); δH 2,35 t (J = 12 Hz; proton b) i 2,71 dd (J = 4,2; 11,4 Hz; proton a), δC 48,7 (2),
- C-10: δH 4,68 m, δC 66,0 (1); δH 4,68 m, δC 66,0 (2),
- C-11: δH 5,56 d (J = 10,2 Hz), δC 135,4 (1); δH 5,57 d (J = 10,2 Hz), δC 135,3 (2),
- C-12: δC 136,5 (1); δC 136,6 (2),
- C-13: δH 4,46 d (J = 12,6 Hz; proton b) i 4,64 d (J = 12,6 Hz; proton a), δC 76,2 (1); δH 4,47 d (J = 12,6 Hz; proton b) i 4,66 d (J = 12,6 Hz; proton a), δC 76,2 (2),
- C-14: δH 7,23 d (J = 3 Hz), δC 117,8 (1); δH 7,30 d (J = 3 Hz), δC 118,0 (2),
- C-15: δH 1,56 s, δC 13,4 (1); δH 1,56 s, δC 13,4 (2),
- C-16: δH 1,24 s, δC 16,1 (1); δH 1,23 s, δC 16,1 (2),
- Grupa metoksylowa OCH₃: brak w związku 1; δH 3,78 s, δC 56,1 w związku 2.
Przypisanie sygnałów NMR dla klawilaktonów G (3, w CD₃OD), H (4, w CDCl₃) i I (5, w CDCl₃):
- C-1: δC 151,0 (3); δC 149,1 (4); δC 148,9 (5),
- C-2: δH 6,77 d (J = 8,4 Hz), δC 118,9 (3); δH 6,79 d (J = 8,4 Hz), δC 117,2 (4); δH 6,83 d (J = 9 Hz), δC 117,5 (5),
- C-3: δH 6,66 d (J = 8,4 Hz), δC 115,7 (3); δH 6,75 d (J = 8,4 Hz), δC 111,1 (4); δH 6,75 d (J = 9 Hz), δC 110,8 (5),
- C-4: δC 151,0 (3); δC 153,1 (4); δC 153,1 (5),
- C-5: δC 120,8 (3); δC 120,5 (4); δC 122,4 (5),
- C-6: δH 6,30 s, δC 77,1 (3); δH 6,84 s, δC 76,1 (4); δH 6,37 s, δC 74,6 (5),
- C-7: δH 4,02 s, δC 64,7 (3); δH 6,80 s, δC 149,7 (4); δH 4,01 s, δC 63,8 (5),
- C-8: δC 62,8 (3); δC 129,2 (4); δC 61,8 (5),
- C-9: δH 3,47 dd (J = 3; 12 Hz), m, δC 71,3 (3); δH 1,87 m (b) i 2,74 m (a), δC 25,6 (4); δH 1,27 m (b) i 2,73 m (a), δC 25,3 (5),
- C-10: δH 2,27 m (b) i 2,85 m (a), δC 33,4 (3); δH 1,97 m (b) i 2,23 m (a), δC 24,9 (4); δH 2,18 m (b) i 2,48 m (a), δC 22,7 (5),
- C-11: δH 5,27 t (J = 7,8 Hz), δC 119,8 (3); δH 5,12 t (J = 7,8 Hz), δC 121,4 (4); δH 5,27 t (J = 8,4 Hz), δC 122,4 (5),
- C-12: δC 141,7 (3); δC 140,1 (4); δC 137,8 (5),
- C-13: δH 3,02 d (J = 15,6 Hz; b) i 3,69 d (J = 15,6 Hz; a), δC 28,5 (3); δH 2,58 d (J = 15 Hz; b) i 3,32 d (J = 15 Hz; a), δC 27,0 (4); δH 3,09 d (J = 15,6 Hz; b) i 3,693 d (J = 15,6 Hz; a), δC 27,9 (5),
- C-14: δC 128,1 (3); δC 128,0 (4); δC 128,4 (5),
- C-15: δH 1,56 s, δC 22,1 (3); δH 1,59 s, δC 22,1 (4); δH 1,56 s, δC 21,6 (5),
- C-16: δC 172,8 (3); δC 175,2 (4); δC 172,8 (5),
- Grupa metoksylowa OCH₃: brak w związku 3; δH 3,83 s, δC 57,1 w związku 4; δH 3,80 s, δC 56,8 w związku 5.
Właściwości fizykochemiczne wyizolowanych metabolitów obejmują skręcalność właściwą [α]²⁵D wyznaczoną w metanolu, maksima absorpcji UV w metanolu (wartości λmax w nm oraz log ε) oraz pasma absorpcji w podczerwieni FTIR mierzone w pastylkach KBr (cm⁻¹). W opisie metod związek 5 scharakteryzowano jako żółty proszek, natomiast w tekście artykułu jako żółtą substancję amorficzną.
[21] [13] [6] [7] [22] [23]Parametry fizykochemiczne wyizolowanych związków:
- Związek 1 (clavipol A): bezbarwny proszek; [α]²⁵D = +18,6 (c = 0,11, MeOH); UV λmax (log ε): 204 (3,54), 291 (3,2) nm; IR (KBr): 3417, 2917, 2851, 1596, 1385, 1118, 768, 544 cm⁻¹;
- Związek 2 (clavipol B): bezbarwny proszek; [α]²⁵D = +18,0 (c = 0,10, MeOH); UV λmax (log ε): 203 (3,3), 290 (3,1) nm; IR (KBr): 3418, 2914, 2849, 1593, 1383, 1115, 763, 546 cm⁻¹;
- Związek 3 (clavilactone G): żółty proszek; [α]²⁵D = +50,8 (c = 0,10, MeOH); UV λmax (log ε): 235 (3,91), 310 (3,52) nm; IR (KBr): 3440, 2944, 1776, 1487, 1419, 1233, 1210, 802 cm⁻¹;
- Związek 4 (clavilactone H): żółty proszek; [α]²⁵D = -21,8 (c = 0,06, MeOH); UV λmax (log ε): 209 (3,91), 281 (3,52) nm; IR (KBr): 3370, 2925, 2853, 1743, 1599, 1453, 1267, 1076, 807 cm⁻¹;
- Związek 5 (clavilactone I): żółty proszek; [α]²⁵D = +90,5 (c = 0,12, MeOH); UV λmax (log ε): 236 (3,7), 310 (3,56) nm; IR (KBr): 3435, 2930, 1749, 1487, 1260, 1152, 1021, 800 cm⁻¹.
Aktywność cytotoksyczną wyizolowanych związków zbadano testem MTT wobec ludzkich linii nowotworowych HeLa (rak szyjki macicy), SGC7901 (rak żołądka) oraz SHG44 (glejak) w podłożu DMEM na płytkach 96-dołkowych przy gęstości 6×10⁴ komórek/ml. Związki rozpuszczano w DMSO i inkubowano przez 48 godzin w 37 °C w atmosferze 5% CO₂, wykonując pomiary w trzech powtórzeniach dla każdego stężenia. Następnie dodawano 10 µl roztworu MTT na 4 godziny, kryształy formazanu rozpuszczano w DMSO, a absorbancję mierzono przy 570 nm. Substancją referencyjną była cisplatyna.
[21] [13] [6] [7] [22] [23]Wartości IC₅₀ (średnia ± odchylenie standardowe w µM) w teście cytotoksyczności MTT:
- Clavipol A (1): HeLa 63,2 ± 0,43; SGC7901 44,1 ± 0,5; SHG44 >100;
- Clavipol B (2): HeLa 38,6 ± 1,3; SGC7901 51,2 ± 0,7; SHG44 >100;
- Clavilactone G (3): HeLa >100; SGC7901 62,2 ± 0,4; SHG44 >100;
- Clavilactone H (4): HeLa 23,5 ± 0,4; SGC7901 14,5 ± 1,2; SHG44 53,9 ± 2,4;
- Clavilactone I (5): HeLa >100; SGC7901 84,2 ± 3,1; SHG44 >100;
- Kontrola (cisplatyna): HeLa 2,7 ± 0,04; SGC7901 1,1 ± 0,05; SHG44 1,8 ± 0,03.
Spośród zbadanych metabolitów najsilniejszą aktywnością cytotoksyczną odznaczał się klawilakton H (związek 4), uzyskując w teście in vitro IC₅₀ równe 14,5 ± 1,2 µM wobec komórek raka żołądka SGC7901 oraz 23,5 ± 0,4 µM wobec linii HeLa. Wartości oznaczone jako >100 µM określają górną granicę zakresu pomiarowego testu.
[21] [13] [6] [7] [22] [23]W publikacji Sun i in. (2019) występują następujące rozbieżności w danych liczbowych i opisowych:
- Dla związku 1 podano wzór sumaryczny C₁₆H₂₀O₃ i 16 pozycji w tabeli, natomiast w tekście artykułu wspomniano o 20 sygnałach węglowych, choć łączna liczba opisanych typów atomów węgla wynosi 16;
- Dla protonu H-6 związku 1 tekst artykułu podaje stałą sprzężenia J = 7,2 Hz przy δ 3,04 ppm oraz J = 8,4 Hz przy δ 3,34 ppm, podczas gdy w tabeli 1 wartości te przypisano odwrotnie (odpowiednio 8,4 Hz i 7,2 Hz); sprzężenie geminalne 16,8 Hz jest zgodne w obu miejscach;
- Dla grupy metoksylowej związku 2 tekst podaje przesunięcie δH 3,83 ppm, a tabela 1 wartość 3,78 ppm;
- Dla grupy metoksylowej związku 4 tekst podaje δC 53,1 ppm, a tabela 2 wartość 57,1 ppm;
- Dla związku 5 tekst podaje sygnały metoksylowe δH 3,83 ppm i δC 57,1 ppm, natomiast tabela 2 podaje δH 3,80 ppm i δC 56,8 ppm;
- Dla związku 4 w tekście podano jon ujemny [M−H]⁻ o m/z 285,1132, natomiast w rozdziale metodologicznym wskazano tryb (+)HRESIMS;
- Pasmo drgań grupy karbonylowej w widmie IR związku 4 wynosi 1714 cm⁻¹ według tekstu artykułu oraz 1743 cm⁻¹ według rozdziału metodycznego;
- Pasmo drgań grupy hydroksylowej w widmie IR związku 5 podano jako 3436 cm⁻¹ w tekście oraz 3435 cm⁻¹ w rozdziale metodologicznym;
- W tabeli 2 przy pozycji 13 związku 5 wydrukowano wartość δH 3,693 ppm;
- W metodyce rozdziału chromatograficznego skład eluentu CH₃CN/H₂O wydrukowano w proporcji 60:49 (v/v).
W 2026 r. zespół pod kierunkiem Suna opisał kolejne meroterpenoidy o układzie pierścieni 6/10/5/3: nowe klawilaktony R i S oraz znany wcześniej klawilakton E, których struktury ustalono za pomocą HR-ESI-MS, jedno- i dwuwymiarowego NMR oraz ECD. W testach in vitro klawilakton S wykazał wartości IC₅₀ równe 19,2 µM wobec linii HGC-27 oraz 24,8 µM wobec linii A549. Klawilakton R określono jako słabo aktywny, a dla klawilaktonu E odnotowano IC₅₀ >50 µM wobec obu linii komórkowych.
[21] [13] [6] [7] [22] [23]Ecological studies
Phenology in regional accounts — Midwest
Midwest: Kuo i Methven w Mushrooms of the Midwest (2014, s. 101) opisują owocnikowanie pod koniec lata i jesienią. Jest to zakres regionalnego opracowania Midwest, a nie odrębna ocena dla całych Stanów Zjednoczonych.
[15]Phenology in regional accounts — Slovakia
Słowacja: Atlas Nahuby podaje kalendarz sierpień–listopad. W opisie słownym wskazuje zarazem okres od końca września do pierwszych większych mrozów; ta fraza nie wyznacza osobnego końcowego miesiąca.
[19]Habitat and occurrence
Habitat, region and season
Gatunek rośnie na ziemi i na opadłej ściółce, preferując lasy iglaste (przede wszystkim pod sosnami i świerkami), rzadziej pojawia się w lasach liściastych lub na ich obrzeżach. Bywa również spotykany na suchych, kamienistych stanowiskach leśnych.
[21] [8] [14] [17] [12] [22]Sposób odżywiania nie został jednoznacznie ustalony – w literaturze takson bywa klasyfikowany jako saprotrof rozkładający ściółkę leśną lub jako potencjalny grzyb mikoryzowy związany z drzewami iglastymi. Gatunek udaje się również utrzymywać w sztucznej hodowli laboratoryjnej.
[21] [8] [14] [17] [12] [24]Ampulloclitocybe clavipes występuje w strefie umiarkowanej Europy, Azji, Ameryki Północnej oraz w Australii. W Europie Środkowej, w tym w Polsce i Czechach, uchodzi za grzyb częsty lub dość pospolity. W Ameryce Północnej bywa rzadszy lub nieobecny w niższych partiach Gór Skalistych oraz w południowo-zachodnich stanach USA.
[21] [8] [14] [17] [12] [22]Potwierdzony zasięg występowania
Wszystkie obszary potwierdzone w zapisanych danych źródłowych.
| Kraj | Regiony i stanowiska | Owocnikowanie | Sources |
|---|---|---|---|
| China | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Czech Republic | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Poland | Lesser Poland Voivodeship | VIII–XI |
|
| Slovakia | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | VIII–XI |
|
| United States | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
Sources
- Commons ImageInfo — źródłowe metadane fotografii
- Dokładne dopasowanie Ampulloclitocybe clavipes
- nr46.legal.verification.20261027
- Arnone A., Cardillo R., Meille S.V., Nasini G., Tolazzi M. 1994. Secondary mould metabolites. Part 47. Isolation and structure elucidation of clavilactones A–C, new metabolites from the fungus Clitocybe clavipes. Journal of the Chemical Society, Perkin Transactions 1:2165–2168. DOI 10.1039/P19940002165
- Cassinelli G., Lanzi C., Pensa T. i in. 2000. Clavilactones, a novel class of tyrosine kinase inhibitors of fungal origin. Biochemical Pharmacology 59(12): 1539–1547. DOI 10.1016/S0006-2952(00)00278-1
- Karel Tejkal, Česká mykologická společnost: Ampulloclitocybe clavipes / strmělka kyjonohá
- Rozporządzenie Ministra Środowiska 9.10.2014; Dz.U. 2014 poz. 1408
- Tekst jednolity rozporządzenia Ministra Zdrowia; Dz.U. 2026 poz. 258
- Index Fungorum, Record 374059: Ampulloclitocybe clavipes
- Izabela Kałucka 2009. Macrofungi in the secondary succession on the abandoned farmland near the Białowieża old-growth forest. Monographiae Botanicae 99:1–156. DOI 10.5586/mb.2009.001
- Kawagishi H., Miyazawa T., Kume H., Arimoto Y., Inakuma T. 2002. Aldehyde dehydrogenase inhibitors from the mushroom Clitocybe clavipes. Journal of Natural Products 65(11): 1712–1714. DOI 10.1021/np020200j
- Michael Kuo, April 2021 species account
- Kuo, Michael, and Andrew S. Methven. 2014. Mushrooms of the Midwest. University of Illinois Press. Ampulloclitocybe clavipes, p. 101, Ecology.
- Lodge i in. (2014). Molecular phylogeny, morphology, pigment chemistry and ecology in Hygrophoraceae. DOI 10.1007/s13225-013-0259-0.
- Université Claude Bernard Lyon 1, Base de données de champignons: Ampulloclitocybe clavipes
- Merino, Sánchez i Bouziane (2019). Estudio de la micobiota del suroeste de España I. Micobotánica-Jaén XIV(4).
- Nahuby.sk, Atlas húb, Ampulloclitocybe clavipes (Pers.) Redhead, Lutzoni, Moncalvo & Vilgalys, entry ID660.
- Redhead, Lutzoni, Moncalvo & Vilgalys 2002. Phylogeny of agarics: Partial systematics solutions for core omphalinoid genera in the Agaricales (Euagarics). Mycotaxon 83:19–57
- Marek Snowarski atlas species page
- Sun Z., Xu X., Liang H., Xia X., Ma G., Shi L. 2019. Five New Meroterpenoids from the Fruiting Bodies of the Basidiomycete Clitocybe clavipes with Cytotoxic Activity. Molecules 24:4015. DOI 10.3390/molecules24224015
- Sun Z., Wu Q., Liu M., Lei Q., Sun Z., Wu H., Ma G., Hu X., Shi L., Xu X. 2026. Two new meroterpenoids with 6/10/5/3 tetracyclic skeleton from the fungus Ampulloclitocybe clavipes. Natural Product Research, 27 June 2026, online ahead of print, pp.1–8. DOI 10.1080/14786419.2026.2692569
- Vizzini A., Alvarado P., Consiglio G., Marchetti M., Xu J. 2024. Family matters inside the order Agaricales: systematic reorganization and classification of incertae sedis clitocyboid, pleurotoid and tricholomatoid taxa based on an updated 6-gene phylogeny. Studies in Mycology 107:67–148. DOI 10.3114/sim.2024.107.02