Ponad 40 gatunków grzybów jadalnych — grudzień 2026

Grudzień w polskich lasach kojarzy się głównie ze śniegiem i pustym koszykiem, jednak przy łagodnej aurze sezon grzybiarski wcale nie dobiega końca. Choć część owocników to spóźnieni maruderzy jesieni, wiele gatunków dopiero teraz rozwija pełnię możliwości lub doskonale znosi przymrozki. Poniżej zebraliśmy ponad 40 jadalnych gatunków grzybów, które przy sprzyjających warunkach można spotkać na przełomie roku, podzielonych według miejsc występowania.

Bory i lasy iglaste

1. Borowik szlachetny (Boletus edulis) — Król naszych lasów; przy bezmroźnym grudniu pojedyncze, zahartowane egzemplarze można jeszcze odnaleźć pod świerkami i sosnami.
2. Pieprznik trąbkowy (Craterellus tubaeformis) — Drobny, lejkowaty grzyb o żółtawym trzonie i aromatycznym miąższu, potrafiący masowo owocować na mszystych stanowiskach aż do zimy.
3. Kolczak obłączasty (Hydnum repandum) — Mięsisty grzyb z kolcami pod kapeluszem zamiast blaszek; starsze okazy bywają lekko gorzkawe, młode są doskonałe po obgotowaniu.
4. Kolczak rudawy (Hydnum rufescens) — Mniejszy, cieplej ubarwiony krewniak kolczaka obłączastego, preferujący kwaśne gleby pod sosnami i świerkami.
5. Wodnicha późna (Hygrophorus hypothejus) — Klasyczny grzyb późnojesienny i zimowy, rosnący gromadnie pod sosnami; pojawia się często dopiero po pierwszych przymrozkach.
6. Podgrzybek brunatny (Imleria badia) — Jeden z najpopularniejszych polskich grzybów, którego jędrne, spóźnione owocniki bywają zbierane w borach sosnowych jeszcze na początku zimy.
7. Siedzuń sosnowy (Sparassis crispa) — Charakterystyczna, „kalafiorowata” struktura wyrastająca u podstawy starych sosen; świetny do smażenia i zup.
8. Maślak sitarz (Suillus bovinus) — Niewielki maślak o szerokich porach i elastycznym kapeluszu, tworzący zwarte grupy na piaszczystych, wrzosowiskowych fragmentach borów.
9. Gąska niekształtna (Tricholoma portentosum) — Ceniona „gąska siwa”, tradycyjny cel późnojesiennych i grudniowych wypraw do piaszczystych lasów sosnowych.
10. Gąska ziemista (Tricholoma terreum) — Drobna gąska o szarym, matowym kapeluszu, nierzadko spotykana późną jesienią w iglastym igliwiu.

Lasy liściaste i mieszane

11. Muchomor czerwonawy (Amanita rubescens) — Smaczny grzyb jadalny o czerwieniejącym miąższu, wymagający jednak starannej obróbki cieplnej i dużej ostrożności przy oznaczaniu.
12. Pieprznik jadalny (Cantharellus cibarius) — Popularna kurka, która w osłoniętych wąwozach i pod grubą warstwą ściółki potrafi przetrwać w dobrej kondycji do grudnia.
13. Zasłonak wysmukły (Cortinarius elatior) — Gatunek o silnie śluzowatym kapeluszu ze żłobionym brzegiem, rosnący głównie pod bukami i dębami.
14. Lejkowiec dęty (Craterellus cornucopioides) — Trąbkowaty, ciemnoszary lub czarny grzyb o wybitnych walorach kulinarnych, idealny do suszenia i jako przyprawa.
15. Lejkówka okazała (Infundibulicybe geotropa) — Potężny grzyb z wyraźnym garbkiem na środku wklęsłego kapelusza i migdałowym aromacie, preferujący lasy liściaste na wapiennym podłożu.
16. Lakówka ametystowa (Laccaria amethystina) — Niewielki, intensywnie fioletowy grzyb ściółkowy, chętnie wykorzystywany jako efektowny dodatek kolorystyczny w potrawach.
17. Lakówka pospolita (Laccaria laccata) — Wszechobecna, rdzawobrązowa lakówka o zmiennym wyglądzie, często spotykana na wilgotnych leśnych duktach.
18. Gąsówka fioletowawa (Lepista nuda) — Prawdziwy klasyk chłodnych miesięcy o fioletowym zabarwieniu i owocowym zapachu, odporny na niewielkie spadki temperatur.
19. Twardzioszek czosnkowy (Mycetinis alliaceus) — Drobny grzyb na długim, sztywnym trzonie o uderzająco mocnym aromacie czosnku, ceniony w kuchni jako naturalna przyprawa.
20. Sromotnik smrodliwy (Phallus impudicus) — Jadalny wyłącznie w fazie młodocianej (tzw. „czarcie jajo”), po obraniu z zewnętrznej osłony i galaretki.
21. Lejkownik kubkowatokapeluszowy (Pseudoclitocybe cyathiformis) — Ciemnobrązowy, głęboko lejkowaty grzyb pojawiający się na próchniejącej ściółce późną jesienią i na początku zimy.
22. Gąska wierzbowa (Tricholoma cingulatum) — Niewielka gąska z delikatnym pierścieniem na trzonie, rosnąca głównie w sąsiedztwie wierzb w wilgotniejszych partiach lasu.
23. Podgrzybek oprószony (Xerocomellus pruinatus) — Bardzo trwały grzyb rurkowy o ciemnym kapeluszu i żółtym trzonie, wyjątkowo odporny na chłody, lecz często robaczywiejący.

Pnie, pniaki i drewno drzew liściastych oraz iglastych

24. Uszak bzowy (Auricularia auricula-judae) — Galaretowaty, chrząstkowaty grzyb przypominający ucho, rosnący głównie na martwym bzie czarnym; znany jako polski grzyb mun.
25. Płomiennica zimowa (Flammulina velutipes) — Królowa zimowego grzybobrania o miodowożółtych, lepkich kapeluszach i aksamitnym trzonie; owocuje w trakcie odwilży.
26. Maślanka łagodna (Hypholoma capnoides) — Gatunek rosnący kępami na pniakach iglastych; w przeciwieństwie do trującej maślanki wiązkowej ma łagodny smak i szarawe blaszki.
27. Łuskwiak zmienny (Kuehneromyces mutabilis) — Pyszny grzyb nadrzewny o higrofanicznym kapeluszu, wymagający jednak ostrożności ze względu na podobieństwo do hełmówki jadowitej.
28. Wachlarzowiec olbrzymi (Meripilus giganteus) — Potężny nadrzewny grzyb tworzący rozłożyste rozety; jadalne są wyłącznie młode, miękkie krawędzie kapeluszy.
29. Boczniak ostrygowaty (Pleurotus ostreatus) — Jeden z najpopularniejszych grzybów zimowych, wyrastający na pniach drzew liściastych (często buków, topoli i wierzb) po pierwszych chłodach.
30. Kruchaweczka namakająca (Psathyrella piluliformis) — Tworzy gęste wiązki na butwiejącym drewnie drzew liściastych, najczęściej u podstawy pniaków.
31. Kruchaweczka gładka (Psathyrella spadicea) — Mięsistsza przedstawicielka kruchaweczek o ciepłym, brązowym odcieniu, rosnąca bezpośrednio na martwym drewnie.
32. Galaretek kolczasty (Pseudohydnum gelatinosum) — Przezroczysty, galaretowaty grzybek z drobnymi kolcami pod spodem, wyrastający na wilgotnym, omszałym drewnie iglastym.

Łąki, polany, obrzeża i parkowe trawniki

33. Czernidłak błyszczący (Coprinellus micaceus) — Drobny, gromadnie rosnący grzyb o kapeluszu pokrytym połyskującymi ziarenkami; jadalny wyłącznie za młodu, przed czernieniem blaszek.
34. Czernidłak kołpakowaty (Coprinus comatus) — Wyśmienity, delikatny grzyb jadalny, który należy przyrządzić krótko po zebraniu, dopóki jego blaszki są czysto białe.
35. Wilgotnica łąkowa (Cuphophyllus pratensis) — Morelowo-pomarańczowy, suchy grzyb trawiasty o woskowatych blaszkach, typowy dla ekstensywnie użytkowanych łąk i pastwisk.
36. Wilgotnica śnieżna (Cuphophyllus virgineus) — Niewielki, kredowobiały grzyb o woskowatej strukturze, pojawiający się późną jesienią w wilgotnej trawie.
37. Czasznica olbrzymia (Langermannia gigantea) — Osiągająca ogromne rozmiary purchawka o wyśmienitej, zwartej strukturze miąższu, zdatna do spożycia w śnieżnobiałej fazie rozwoju.
38. Gąsówka dwubarwna (Lepista personata) — Doskonała późna gąsówka o jasnym kapeluszu i kontrastującym, intensywnie fioletowym trzonie, częsta na pastwiskach i obrzeżach lasów.
39. Purchawka chropowata (Lycoperdon perlatum) — Pospolity grzyb o kolczastym perydium; jadalna w stanie młodym, dopóki wnętrze owocnika pozostaje jednolicie białe.
40. Purchawka oczkowata (Lycoperdon utriforme) — Duża purchawka o pomarszczonej dolnej części, chętnie zasiedlająca suche, nasłonecznione murawy i pastwiska.
41. Czubajka kania (Macrolepiota procera) — Ceniony rarytas o kapeluszach doskonałych do panierowania; przy łagodnym początku zimy pojedyncze okazy wciąż trafiają się na nasłonecznionych polanach.
42. Twardzioszek przydrożny (Marasmius oreades) — Aromatyczny grzyb tworzący tzw. „czarcie koła” na trawnikach; zbiera się głównie kapelusze do zup i sosów.
43. Kruchaweczka wąskoblaszkowa (Psathyrella spadiceogrisea) — Gatunek ten potrafi owocować w trawiastych zaroślach i na skrajach dróg również podczas chłodów przełomu roku.

Grudniowe grzybobranie wymaga czujności i bacznej obserwacji prognozy pogody — owocniki po kilkukrotnym zamarznięciu i rozmarznięciu tracą walory smakowe oraz mogą być szkodliwe. Jeśli jednak zima nie przynosi głębokich mrozów, spacer z koszykiem wciąż potrafi mile zaskoczyć.