Przejdź do treści
JakiToGrzyb

Gołąbek oliwkowy

Russula olivacea

Jadalny
JadalnyOcena autora źródła.
Wymaga obróbki
Wymaga obróbkiOcena autora źródła.
Na surowo trujący
Na surowo trującyOcena autora źródła.

Ustaw lokalizację, żeby zobaczyć dane dla swojego regionu.

Russula olivacea (gołąbek oliwkowozielony) to duży grzyb kapeluszowy z rodziny gołąbkowatych, wyróżniający się zmiennym, oliwkowym lub czerwonawym zabarwieniem kapelusza oraz żółtawym wysypem zarodników. Występuje w strefie umiarkowanej, głównie w lasach liściastych i iglastych strefy podgórskiej. Choć dawniej uznawany za jadalny, wymaga szczególnej ostrożności, gdyż niedogotowany wywołuje gwałtowne zatrucia żołądkowo-jelitowe.

Rozpoznawanie, siedlisko i najważniejsze różnice.

Grzybiarz

Budowa owocnika

Typ budowy
Owocnik ma kapelusz i trzon.

Kapelusz

Kształt
U młodych owocników kapelusz może mieć kształt półkulisty; u dojrzałych owocników — wypukły lub płaski; u starych owocników — wklęsły.
Ukształtowanie powierzchni
Powierzchnia kapelusza jest pomarszczona.
Pokrycie
Powierzchnia kapelusza jest zamszowa.
Połysk powierzchni
Powierzchnia kapelusza jest matowa.
Układ pęknięć powierzchni
Powierzchnia kapelusza jest popękana.
Kolor
Kapelusz może być winny, fioletowy, różowy, brązowy, ochrowy, zielony, oliwkowy, szarawy lub żółtozielony. Środek jest oliwkowożółty. Brzeg jest winny.
Ułożenie brzegu
Brzeg kapelusza jest podwinięty.
Obrys brzegu
U dojrzałych owocników obrys brzegu może być falisty lub płatowaty.
Ukształtowanie powierzchni brzegu
Brzeg kapelusza może być gładki lub bruzdkowany.
Średnica
Kapelusz może mieć średnicę do 200 milimetrów.
Środek
Środek kapelusza jest zagłębiony.
Skórka
Skórka kapelusza jest częściowo ściągalna. Skórka oddziela się trudno.

Spód kapelusza

Typ
Hymenofor ma budowę blaszkową.

Blaszki przy trzonie

Połączenie z trzonem
Blaszki są przyrośnięte do trzonu.
Barwa
Hymenofor może być białawy, cytrynowożółty lub kremowożółty, a u dojrzałych owocników może być żółty.
Rozgałęzienie blaszek
Blaszki są częściowo rozwidlone.
Naturalna barwa ostrza blaszki
Ostrza blaszek przy brzegu kapelusza mają barwę czerwoną.
Często ostrze blaszki jest czerwone.
Rozstaw
U młodych owocników blaszki są gęste.
Grubość blaszek
Blaszki są grube.
Szerokość
Wysokość blaszek może wynosić od 8 do 15 milimetrów.
Szerokość blaszek
Blaszki są szerokie.
Blaszeczki
Blaszeczki występują rzadko.

Trzon i podstawa

Kształt
Trzon może mieć kształt walcowaty lub maczugowaty.
Kolor
Trzon może być biały, różowy, czerwony lub fioletowy.
Ukształtowanie powierzchni
Powierzchnia trzonu jest pomarszczona.
Wnętrze
Trzon może być u młodych owocników pełny; u dojrzałych owocników — wypełniony luźnym miąższem.
Konsystencja
U młodych owocników trzon może być twardy, a u dojrzałych owocników może być gąbczasty.
Barwa powierzchni trzonu po uszkodzeniu
Po uszkodzeniu lub nacisku barwa powierzchni trzonu może być żółta, brązowa lub rdzawa.
Długość
Trzon może mieć długość od 20 do 110 milimetrów.
Grubość
Trzon może mieć grubość od 10 do 50 milimetrów.

Miąższ

Barwa
Miąższ może być biały, a w kapeluszu pod skórką może być różowawy.
Twardość i zwartość
U młodych owocników miąższ jest twardy.
Odporność na przełamanie lub rozerwanie
U dojrzałych owocników miąższ jest kruchy.
Struktura
U dojrzałych owocników miąższ ma strukturę gąbczastą.
Zmiana koloru
Po uszkodzeniu barwa miąższu może być żółta, brązowa, rdzawa lub szara.
Zapach
Zapach miąższu może być owocowy; może być słaby; może być niewyróżniający się.
Smak
Smak miąższu jest łagodny.
Grubość
Miąższ kapelusza jest gruby.

Gdzie i kiedy rośnie

Siedlisko
Grzyb może występować w lasach liściastych, w lasach iglastych, w lasach mieszanych lub w parkach.
Podłoże
Bezpośrednim podłożem wzrostu może być gleba.
Sposób wyrastania
Owocniki mogą wyrastać pojedynczo lub w rozproszonych grupach.
Owocnikowanie
Owocniki mogą pojawiać się od lipca do października.
Obszar występowania
Potwierdzono występowanie w Polsce.

Jadalność i kuchnia

Jadalność
Jadalny
Wymagana obróbka
Wymaga obróbki
Spożycie na surowo
Na surowo trujący

Prawo

Ochrona
W Polsce nie podlega ochronie gatunkowej.
Handel
W Polsce nie jest dopuszczony do obrotu handlowego ani do produkcji przetworów grzybowych.

Z czym można pomylić

FAQ

Czy gołąbek oliwkowozielony jest grzybem bezpiecznym do spożycia?

Jest warunkowo jadalny, ale surowy lub niedogotowany wywołuje ciężkie zatrucia żołądkowo-jelitowe.

Jaki warunek musi być spełniony, aby grzyb ten nie wywołał zatrucia?

Wymaga długotrwałej i dokładnej obróbki termicznej w wysokiej temperaturze, która niszczy toksyny.

Z jakimi gatunkami drzew ten gołąbek wchodzi w symbiozę?

Mikoryzę tworzy głównie z bukami i dębami, a w strefie górskiej także ze świerkami i jodłami.

Jaki smak ma ten gatunek po właściwym przygotowaniu?

Po prawidłowym i długim ugotowaniu ma łagodny, przyjemny, orzechowy smak.

W jakich siedliskach występuje najczęściej?

Rośnie w żyznych lasach liściastych i mieszanych, szczególnie na glebach o podłożu wapiennym.

Kiedy przypada główny okres owocnikowania gołąbka oliwkowozielonego?

Owocniki pojawiają się od lipca do października, najobficiej w sierpniu i wrześniu.

Dlaczego w przeszłości dochodziło do masowych zatruć tym grzybem?

Uważano go dawniej za bezpieczny i jadalny bez konieczności długiego gotowania.

Czy w Europie Zachodniej zaleca się zbieranie tego gatunku?

W większości zachodnich poradników odradza się jego zbiór ze względu na ryzyko zatruć gastrycznych.

Do czego wykorzystywano ten grzyb w tradycyjnym rzemiośle?

Wykorzystywano go w naturalnym farbiarstwie do barwienia wełny na stonowane, oliwkowo-beżowe odcienie.

Jakie objawy powoduje zjedzenie niedogotowanego owocnika?

Wywołuje ostre nudności, wymioty, kurczowe bóle brzucha oraz intensywną biegunkę.