Ядомы
Патрабуе апрацоўкі
У сырым выглядзе атрутны
Вызначце месцазнаходжанне, каб убачыць даныя для свайго рэгіёна.










Сыраежка аліўкавая (Russula olivacea) — буйны шапкавы грыб з роду Сыраежка. Адрозніваецца масіўнай шапкай зменлівай афарбоўкі — ад аліўкава-зялёнай да пурпурова-карычневай з шаўкавістай тэкстурай, крэмава-жоўтымі пласцінкамі і тоўстай светлай ножкай, часта з ружовым адценнем. Патрабуе абавязковай тэрмічнай апрацоўкі.
Распазнаванне, асяроддзе пражывання і найважнейшыя адрозненні.
Грыбнік
Будова пладовага цела
- Тып будовы пладовага цела
- Тып будовы пладовага цела: Шапка, ножка.
Шапка
- Форма капялюшыка
- у маладых пладовых цел: Форма капялюшыка: паўшарападобны.
у спелых пладовых цел: Форма капялюшыка: выпуклы.
у спелых пладовых цел: Форма капялюшыка: плоскі.
у старых пладовых цел: Форма капялюшыка: увагнуты. - Рэльеф паверхні капялюшыка
- Рэльеф паверхні капялюшыка: зморшчаны.
- Покрыва капялюшыка
- Покрыва капялюшыка: замшавая.
- Бляск паверхні капялюшыка
- Бляск паверхні капялюшыка: матавы.
- Узор расколін паверхні
- Узор расколін паверхні: патрэсканая, характар расколін не пазначаны.
- Колер капялюшыка
- Колер капялюшыка: шэраваты.
Колер капялюшыка: зялёны.
Колер капялюшыка: аліўкавай.
Колер капялюшыка: жоўта-зялёны.
Колер капялюшыка: аліўкава-жоўты (цэнтр капялюшыка).
Колер капялюшыка: вінны (на краі капялюшыка).
Колер капялюшыка: карычневы.
Колер капялюшыка: вохрысты.
Колер капялюшыка: ружовы.
Колер капялюшыка: вінны.
Колер капялюшыка: фіялетавы. - Размяшчэнне краю
- Размяшчэнне краю: падгорнуты ўнутр.
- Абрыс краю капялюшыка
- у спелых пладовых цел: Абрыс краю капялюшыка: хвалісты.
у спелых пладовых цел: Абрыс краю капялюшыка: лопасцепадобны. - Рэльеф паверхні краю капялюшыка
- Рэльеф паверхні краю капялюшыка: гладкі.
Рэльеф паверхні краю капялюшыка: баразнаваты. - Дыяметр капялюшыка
- Дыяметр капялюшыка складае да 200 mm.
- Цэнтр капялюшыка
- Цэнтр капялюшыка: Уціснуты.
- Аддзяляльнасць скуркі капялюшыка
- Аддзяляльнасць скуркі капялюшыка: часткова здымаецца (цяжка здымаецца).
Ніз шапкі
- Тып гіменафора
- Тып гіменафора: пласцінкі.
Пласцінкі каля ножкі
- Прымацаванне гіменафора да ножкі
- Прымацаванне гіменафора да ножкі: прырослы да ножкі (пласцінкі).
- Колер гіменафора
- Колер гіменафора: крэмава-жоўты.
Колер гіменафора: лімонна-жоўты.
Колер гіменафора: белаватая.
у спелых пладовых цел: Колер гіменафора: жоўты. - Разгалінаванне пласцінак
- Разгалінаванне пласцінак: раздвоеныя (часткова).
- Натуральная афарбоўка краю пласцінкі
- Натуральная афарбоўка краю пласцінкі: чырвоны (каля краю шапачкі).
Натуральная афарбоўка краю пласцінкі: чырвоны (часта, каля краю шапачкі). - Адлегласць паміж пласцінкамі
- у маладых пладовых цел: Адлегласць паміж пласцінкамі: густа размешчаныя.
- Таўшчыня пласцінак
- Таўшчыня пласцінак: тоўсты.
- Вышыня пласцінак
- Вышыня пласцінак: 8–15 mm.
- Катэгорыя шырыні пласцінак
- Катэгорыя шырыні пласцінак: шырокае.
- Наяўнасць кароткіх пласцінак
- Наяўнасць кароткіх пласцінак: наяўны (рэдка).
Ножка і аснова
- Форма ножкі
- Форма ножкі: цыліндрычны.
Форма ножкі: булавападобны. - Колер ножкі
- Колер ножкі: белы.
Колер ножкі: Ружовая.
Колер ножкі: чырвоны.
Колер ножкі: фіялетавы. - Рэльеф паверхні ножкі
- Рэльеф паверхні ножкі: зморшчаны.
- Унутраная будова ножкі
- у маладых пладовых цел: Унутраная будова ножкі: суцэльны.
у спелых пладовых цел: Унутраная будова ножкі: запоўненае рыхлай мякаццю. - Кансістэнцыя ножкі
- у маладых пладовых цел: Кансістэнцыя ножкі: цвёрды.
у спелых пладовых цел: Кансістэнцыя ножкі: губчаты. - Афарбоўка паверхні ножкі пасля пашкоджання
- Афарбоўка паверхні ножкі пасля пашкоджання: жоўты (паверхня ножкі).
Афарбоўка паверхні ножкі пасля пашкоджання: карычневы (паверхня ножкі).
Афарбоўка паверхні ножкі пасля пашкоджання: іржавага колеру (паверхня ножкі). - Даўжыня ножкі
- Даўжыня ножкі: 20–110 mm.
- Дыяметр ножкі
- Дыяметр ножкі: 10–50 mm.
Мякаць
- Колер мякаці
- Колер мякаці: белы.
Колер мякаці: ружаваты (мякаць капялюшыка, пад скуркай). - Шчыльнасць мякаці
- у маладых пладовых цел: Шчыльнасць мякаці: цвёрды.
- Устойлівасць мякаці да пералому або разрыву
- у спелых пладовых цел: Устойлівасць мякаці да пералому або разрыву: крохкі.
- Структура мякаці
- у спелых пладовых цел: Структура мякаці: губчаты.
- Колер мякаці пасля пашкоджання
- Колер мякаці пасля пашкоджання: жоўты.
Колер мякаці пасля пашкоджання: карычневы.
Колер мякаці пасля пашкоджання: іржавага колеру.
Колер мякаці пасля пашкоджання: шэры. - Пах мякаці
- Пах мякаці: фруктовы.
Пах мякаці: слабы.
Пах мякаці: невыразны (мякаць). - Характар смаку мякаці
- Характар смаку мякаці: мяккі.
- Катэгорыя таўшчыні мякаці
- Катэгорыя таўшчыні мякаці: тоўсты (мякаць капялюшыка).
Дзе і калі расце
- Месцапражыванне
- Месцапражыванне: лісцевы лес.
Месцапражыванне: хвойны лес.
Месцапражыванне: змешаны лес.
Месцапражыванне: парк. - Субстрат
- Субстрат: глеба.
- Характар росту пладовых цел
- Характар росту пладовых цел: паасобку.
Характар росту пладовых цел: рассеяныя групы. - Перыяд плоданашэння
- Пладовыя целы з’яўляюцца з ліпеня да кастрычніка.
- Арэал распаўсюджання
- Арэал распаўсюджання: пацверджана.
Ядомасць і кулінарыя
- Ядомасць
- Ядомы
- Патрэбная апрацоўка
- Патрабуе апрацоўкі
- Спажыванне ў сырым выглядзе
- У сырым выглядзе атрутны
Права
- Ахова
- У Польшчы від не падлягае відавой ахове.
- Гандаль
- У Польшчы від не дапушчаны да гандлю або вытворчасці грыбной прадукцыі.
З чым можна паблытаць
FAQ
Ці можна есці сыраежку аліўкавую сырой?
Не, у сырым выглядзе яна выклікае моцнае страўнікава-кішачнае атручванне.
Якая апрацоўка робіць гэты грыб бяспечным?
Абавязковае адварванне не менш за 15–20 хвілін са зліваннем вады.
Якога колеру споравы парашок у гэтага віду?
Споравы парашок сыраежкі аліўкавай мае крэмава-жоўты або вохрысты колер.
З якімі дрэвамі гэтая сыраежка ўтварае сувязь?
Від утварае мікарызу з букам, дубам, грабам, а таксама з елкай.
Ці мае мякаць сырога грыба пякучы смак?
Не, мякаць мае саладкавы, прыемны смак, што можа ўводзіць у зман.
У які перыяд года можна сустрэць гэты грыб?
Грыб плоданасіць з сярэдзіны лета да кастрычніка.
Якога колеру шапка ў сыраежкі аліўкавай?
Колер зменлівы: ад аліўкава-зялёнага да вінна-пурпуровага і бурага.
Ці мае ножка гэтага грыба характэрны колер?
Ножка белая, часта з ружовым або кармінавым адценнем.
Які тып глебы найбольш спрыяльны для віду?
Аддае перавагу вапнавым або ўмерана кіслым урадлівым глебам.
Ці можна выкарыстоўваць гэты від для фарбавання?
Так, грыб традыцыйна выкарыстоўваўся для фарбавання воўны ў аліўкавыя тоны.
Аматар
Назвы і гісторыя
- Obowiązująca nazwa krajowa
- Gołąbek oliwkowy
- Obowiązująca nazwa taksonomiczna
- Russula olivacea
Назіранні дома
- Рэакцыя на гваяк
- Рэакцыя на гваяк: станоўчая рэакцыя паводле крыніцы (++).
Рэакцыя на гваяк: брудны шэра-зялёны колер, рэакцыя ацэнена аўтарам як адмоўная.
Рэакцыя на гваяк: інтэнсіўны бірузова-зялёны колер. - Эксперымент: рэакцыя на солі жалеза
- Эксперымент: рэакцыя на солі жалеза: ад бэжавага да пясочна-жоўтага.
Эксперымент: рэакцыя на солі жалеза: яркі аранжавы колер.
Адбітак спораў
- Патрэбныя матэрыялы
- свежая, спелая шапка, аркуш паперы, шклянка або місачка, вада
- Час
- 2–24 h
- Выкананне
- Пакладзі шапку ніжнім бокам на паперу.
- Дадай кроплю вады наверх і накрый.
- Праз 2–24 гадзін падніміце шапку і агледзьце асадак.
Што шукаць
- Колер споравага адбітка
- Колер споравага адбітка: жоўты. Колер споравага адбітка: прыкладна IVc паводле шкалы Раманьезі. Колер споравага адбітка: IVc–IVd паводле шкалы Раманьезі. Колер споравага адбітка: свежы адбітак спор IVb паводле шкалы Раманьезі. Колер споравага адбітка: высушаны адбітак спор IVb паводле шкалы Раманьезі.
Пад мікраскопам
- Патрэбныя матэрыялы
- светлавы мікраскоп, прадметнае і покрыўнае шкельцы, іголка, вада, споры з адбітка
- Выкананне
- Перанясі іголкай крыху адбітка на шкельца.
- Дадай кроплю вады, накрый шкельцам і разгледзь споры.
Што шукаць
- Форма споры
- Форма споры: эліпсоідны. Форма споры: эліпсоідны (шырокі). Форма споры: шарападобны (амаль). Форма споры: эліпсоідны (шырокі). Форма споры: шарападобны (амаль).
- Паверхня споры
- Паверхня споры: арнаментаваны. Паверхня споры: арнаментаваны. Паверхня споры: арнаментаваны.
- Памеры споры
- Даўжыня 7–12 µm, шырыня 5,3–10 µm.
Памеры параўноўвай пасля каліброўкі шкалы мікраскопа.
Дослед з фенолам
- Матэрыял
- Мякаць ножкі
- Рэактыў
- фенол
- Выкананне
- У апісанай спробе фенол ужываўся да пазначанага матэрыялу.
- Умовы і недахопы крыніцы
У крыніцы не пазначаны: падрыхтоўка ўзору, канцэнтрацыя фенолу, колькасць рэактыву, тэмпература, час счытвання, падрабязны спосаб нанясення рэактыву.
Назіранне / вынік
- Вынік з крыніцы
- У мякаці ножкі пасля прымянення фенолу атрымана афарбоўка, апісаная ў крыніцы як «ажынавая». Пачатак рэакцыі адзначаны на працягу 20 секунд.
Дослед з фенолам
- Матэрыял
- Мякаць пладовага цела
- Рэактыў
- фенол
- Выкананне
- У апісанай спробе фенол ужываўся да пазначанага матэрыялу.
- Умовы і недахопы крыніцы
У крыніцы не пазначаны: падрыхтоўка ўзору, канцэнтрацыя фенолу, колькасць рэактыву, тэмпература, час счытвання, падрабязны спосаб нанясення рэактыву.
Назіранне / вынік
- Вынік з крыніцы
- У мякаці пасля прымянення фенолу атрымана афарбоўка, апісаная ў крыніцы як «парэчкава-чырвоная».
Дослед з фенолам
- Матэрыял
- Даследаваны матэрыял; тканка не пазначана ў крыніцы
- Рэактыў
- фенол
- Выкананне
- У апісанай спробе фенол ужываўся да пазначанага матэрыялу.
- Умовы і недахопы крыніцы
У крыніцы не пазначаны: падрыхтоўка ўзору, канцэнтрацыя фенолу, колькасць рэактыву, тэмпература, час счытвання, падрабязны спосаб нанясення рэактыву.
Назіранне / вынік
- Вынік з крыніцы
- У даследаваным матэрыяле (тканка не пазначана) пасля прымянення фенолу атрымана яркая афарбоўка, апісаная ў крыніцы як «фіялетавая». Рэакцыя апісана як павольная.
Дослед з фенолам
- Матэрыял
- Даследаваны матэрыял; тканка не пазначана ў крыніцы
- Рэактыў
- фенол
- Выкананне
- У апісанай спробе фенол ужываўся да пазначанага матэрыялу.
- Умовы і недахопы крыніцы
У крыніцы не пазначаны: падрыхтоўка ўзору, канцэнтрацыя фенолу, колькасць рэактыву, тэмпература, час счытвання, падрабязны спосаб нанясення рэактыву.
Назіранне / вынік
- Вынік з крыніцы
- У даследаваным матэрыяле (тканка не пазначана) пасля прымянення фенолу атрымана інтэнсіўная афарбоўка, апісаная ў крыніцы як «фіялетавая». Рэакцыя апісана як адносна хуткая.
Дослед з фенолам
- Матэрыял
- Мякаць пладовага цела
- Рэактыў
- фенол
- Выкананне
- У апісанай спробе фенол ужываўся да пазначанага матэрыялу.
- Умовы і недахопы крыніцы
У крыніцы не пазначаны: падрыхтоўка ўзору, канцэнтрацыя фенолу, колькасць рэактыву, тэмпература, падрабязны спосаб нанясення рэактыву.
Назіранне / вынік
- Вынік з крыніцы
- У мякаці пасля прымянення фенолу атрымана афарбоўка, апісаная ў крыніцы як «фіялетава-пурпурная». Тэрмін зчытвання ў крыніцы: «пасля заканчэння хвілін»; без дакладнай колькасці секунд.
Экалогія і распаўсюджанне
- Рэакцыя глебы
- Рэакцыя глебы: кіслы.
Рэакцыя глебы: шчолачны. - Лісцевыя дрэвы ў наваколлі
- Лісцевыя дрэвы ў наваколлі: дуб.
Лісцевыя дрэвы ў наваколлі: бук. - Хвойныя дрэвы ў наваколлі
- Хвойныя дрэвы ў наваколлі: елка.
Хвойныя дрэвы ў наваколлі: піхта. - Мікарызныя партнёры
- Агульная сувязь віду: Мікарызныя партнёры: Fagus (агульны пералік партнёраў).
Агульная сувязь віду: Мікарызныя партнёры: Abies alba (агульны пералік партнёраў).
Агульная сувязь віду: Мікарызныя партнёры: Picea abies (агульны пералік партнёраў). - Тып жыўлення
- Тып жыўлення: эктамікарызны.
Некулінарнае прымяненне
Сыраежка аліўкавая мае дакументальна зафіксаваныя прыклады прымянення ў традыцыйных рамёствах, звязаных з атрыманнем прыродных фарбавальнікаў. Пладовыя целы гэтага віду, асабліва старыя асобнікі з цёмна-афарбаванымі шапкамі і насычанымі спорамі пласцінкамі, выкарыстоўваліся ў кустарным фарбаванні воўны і льнянога палатна. У залежнасці ад кіслотнасці асяроддзя і выкарыстаных замацавальнікаў (квасцы, жалезны купарвас) адвары сыраежкі аліўкавай дазвалялі атрымліваць шырокую палітру ўстойлівых адценняў — ад прыглушанага аліўкава-бэжавага да насычанага карычнева-вохрыстага.
У традыцыйнай сельскай практыцы некаторых лясных рэгіёнаў Еўропы адвар пладовых цел гэтага грыба таксама знаходзіў ужыванне ў якасці арганічнай прапіткі для драўляных вырабаў хатняга ўжытку, якой апрацоўвалі паверхні для надання ім цёмнага дэкаратыўнага адцення. У рытуальных або медыцынскіх сферах гэты від не выкарыстоўваўся з-за адсутнасці выразных магічных атрыбутаў і наяўнасці таксічных уласцівасцей у сырым выглядзе.
Гісторыя і культура
У мікалагічнай і культурнай гісторыі Еўропы сыраежка аліўкавая доўгі час была прычынай спрэчак паміж натуралістамі і аматарамі грыбоў. У даведніках XIX і пачатку XX стагоддзя яна нярэдка апісвалася як безумоўна ядомы від, што перыядычна прыводзіла да лакальных успышак бытавых атручванняў, калі грыбы смажылі без папярэдняга адварвання або спажывалі паўсырымі. Гэтыя інцыдэнты паўплывалі на стварэнне мікалагічнага стэрэатыпу пра небяспеку чырванаватых і аліўкавых сыраежак у цэлым.
У фальклоры некаторых рэгіёнаў Цэнтральнай і Паўднёвай Еўропы гэты від часам асацыяваўся з ляснымі падманамі, бо яго мякаць у сырым выглядзе мае прыемны, зусім не гаркавы смак, што ўводзіла ў зман неспрактыкаваных збіральнікаў. У швейцарскіх і італьянскіх альпійскіх вёсках існавалі лакальныя павер'і аб тым, што такія грыбы «бяруць злосць ад зямлі», калі растуць побач з атрутнымі травамі, што служыла міфалагічным тлумачэннем іх таксічнасці ў сырым стане.
Ядомасць і бяспека
Сыраежка аліўкавая лічыцца ўмоўна-ядомым грыбам, які мае спецыфічныя асаблівасці бяспекі. У сырым або недастаткова правараным выглядзе гэты грыб утрымлівае тлушчараспушчальныя таксічныя рэчывы, якія выклікаюць вострае страўнікава-кішачнае атручванне, якое суправаджаецца млоснасцю, ванітамі і дыярэяй. Па гэтай прычыне сыраежка аліўкавая патрабуе стараннай цеплавой апрацоўкі: яе неабходна адварваць на працягу як мінімум 15–20 хвілін, пасля чаго адвар у абавязковым парадку выліваецца.
Пасля належнай тэрмічнай апрацоўкі грыб цалкам бяспечны і мае прыемны саладкавы, арэхавы смак і шчыльную мясістую кансістэнцыю. У кулінарных традыцыях розных краін стаўленне да яго неадназначнае: у Цэнтральнай Еўропе і Скандынавіі з-за выпадкаў атручвання пры недастатковай апрацоўцы яго часта адносяць да катэгорыі непажаданых для збору грыбоў, у той час як дасведчаныя грыбнікі высока цэняць яго мясістасць і добры смак.
Асяроддзе пражывання і распаўсюджанне
Сыраежка аліўкавая шырока распаўсюджана ў лісцевых, іглічных і мяшаных лясах умеранага кліматычнага пояса Еўропы, Паўночнай Амерыкі і Азіі. Гэты від з'яўляецца мікарызаўтваральнікам і дэманструе выразную сувязь як з шыракалістымі пародамі (бук, дуб, граб), так і з хвойнымі дрэвамі (елка, піхта). Найбольш часта сустракаецца ў стараўзроставых букавых і яловых лясах на ўзгорках і ў перадгорных мясцовасцях. Аддае перавагу добра дрэнаваным, вапнавым або ўмерана кіслым глебам, багатым на гумус.
Сезон плоданашэння пачынаецца ў сярэдзіне лета — звычайна ў ліпені — і працягваецца да канца кастрычніка, пакуль не наступяць устойлівыя асеннія замаразкі. Пік росту прыпадае на канец жніўня і верасень. У паўднёвых рэгіёнах арэала гэты від часта плоданасіць пазней, застаючыся да лістапада. Пладовыя целы могуць з'яўляцца паасобку або невялікімі рассеянымі групамі па тры-пяць асобнікаў сярод імхоў і пад апалым лісцем.
Крыніцы
- Commanster: Russula olivacea
- Česká mykologická společnost, Karel Tejkal: Russula olivacea
- GRej/grzyby.pl: Russula olivacea; dane obserwatorów
- Latvijas Daba: olīvu bērzlape, Russula olivacea
- Verein der Pilzfreunde Stuttgart 2025 — Rotstieliger Ledertäubling, autorskie zdjęcia i pomiary (także [38])
- Knudsen, Ruotsalainen i Vauras 2008 — Russula, Funga Nordica107–148, s.145–146
- Didier Huart 2015 — Russula olivacea, SMNF, własna kolekcja Desvres, sierpień 2015
- Matthias Dondl 2020 — Russulaceae 2020, własne kolekcje nr5 i6 z Pappenheim
Даследчык
Ядомасць і кулінарыя
Ustalenia źródłowe: jadalność, spożycie i wykorzystanie
- Патрэбная апрацоўка
- Патрабуе апрацоўкі
AUSL Bologna2023 — Atlante dei funghi velenosi, s.25 (PDF24), dane lokalne2001–2022 i cytowanie Sitta2005 · с.25 (PDF24): R.olivacea таксічная пасля недастатковага гатавання на грылі, рэкамендавана поўная цеплавая апрацоўка. Рэкамендацыя службы аховы здароўя; без зыходнага валідаванага парога тэмпературы/часу.
- Ядомасць
- Атрутны
Materiał: po niedostatecznej obróbce
AUSL Bologna2023 — Atlante dei funghi velenosi, s.25 (PDF24), dane lokalne2001–2022 i cytowanie Sitta2005 · с.25(PDF24),Russula: forte tossicità se consumata poco cotta mediante uso della griglia; author assessment of commestibilità after prolungata cottura
Sitta i współautorzy (2020), I funghi che causano intossicazioni in Italia, Pagine di Micologia 41:23–79 · Сіта і суаўтары 2020, Pagine di Micologia 41: с.29–30 метады; с.40 табліца Emilia; с.70–71 R. olivacea; PDF31–32,42,72–73. Радок табліцы і загалоўкі асабіста правераны на рэндары PDF.
- Ядомасць
- Ядомы — źródło oznaczenia
Materiał: po pełnej obróbce
AUSL Bologna2023 — Atlante dei funghi velenosi, s.25 (PDF24), dane lokalne2001–2022 i cytowanie Sitta2005 · с.25(PDF24),Russula: forte tossicità se consumata poco cotta mediante uso della griglia; author assessment of commestibilità after prolungata cottura
- Спажыванне ў сырым выглядзе
- Атрутны
Materiał: surowy
Sitta i współautorzy (2020), I funghi che causano intossicazioni in Italia, Pagine di Micologia 41:23–79 · Сіта і суаўтары 2020, Pagine di Micologia 41: с.29–30 метады; с.40 табліца Emilia; с.70–71 R. olivacea; PDF31–32,42,72–73. Радок табліцы і загалоўкі асабіста правераны на рэндары PDF.
Навуковыя назвы і таксанамія
- Цяперашняя навуковая назва
Russula olivacea
- Ранейшыя навуковыя назвы
- 1774 — Agaricus olivaceus Schaeff.[23]
Навуковыя назвы і таксанамія
Russula olivacea — гэта бінамінальная назва гэтага віду сыраежкі. Назва, уведзеная Персанам у 1796 годзе, адносіцца да публікацыі Observationes mycologicae (том 1, с. 103). У літаратуры фігуруе таксама прозвішча Фрыса як аўтара камбінацыі 1838 года, заснаванай на базаніме Agaricus olivaceus Schaeff. 1774 года. У частцы рэестраў гэтая трактоўка разглядаецца як пазнейшы гамонім назвы Персана, хоць абедзве камбінацыі адносяцца да таго ж таксанамічнага кола.
Навуковыя назвы і таксанамія
Від належыць да сямейства сыраежкавых (Russulaceae). У еўрапейскай літаратуры аўтарства часам цытуецца разбежна як Pers., (Sch.) Pers. альбо (Schaeff.) Pers. sensu Romell (апошняя трактоўка прымяняецца між іншым у Скандынавіі). Ва ўнутрыродавых класіфікацыях гэты таксон змяшчалі ў залежнасці ад аўтара ў секцыю Alutaceae альбо Polychromae.
- Zakres ujęcia taksonomicznego
Russula olivacea in the explicitly cited CZ/PL/DE/FR/LV source usages; IF211734 current string retained without resolving its illegitimacy/authorship or merging IF497429 or Norwegian s.Romell.
[23]
Лабараторная дыягностыка
Dane ustrukturyzowane
Базідыі
Гіменіяльныя цыстыды
Астатнія лабараторныя прыкметы
Скурка шапкі
- Шырыня элементаў скуркі капялюшыка
- Шырыня элементаў скуркі капялюшыка: 2,4–6,4 µm. [30]
- Галінаванне гіфы скуркі
- Галінаванне гіфы скуркі: разгалінаваны. [23]
- Прапорцыі гіфы скуркі
- Прапорцыі гіфы скуркі: стройны. [30]
- Перагародкі гіф скуркі
- Перагародкі гіф скуркі: з перагародкамі. [23]
- Колькасць перагародак гіфы скуркі
- Колькасць перагародак гіфы скуркі: не менш за 1. [23]
- Форма канцавой клеткі скуркі шапкі
- Форма канцавой клеткі скуркі шапкі: цыліндрычны. [23]
Форма канцавой клеткі скуркі шапкі: ампалападобная (часта). [27] - Шырыня канцавой клеткі скуркі шапкі
- Шырыня канцавой клеткі скуркі шапкі: 2,4–4,8 µm. [30]
Споры
- Сярэднія суадносіны даўжыні і шырыні споры
- Сярэднія суадносіны даўжыні і шырыні споры: 1,17 (сярэдняе значэнне). [37]
Сярэднія суадносіны даўжыні і шырыні споры: 1,22 (сярэдняе значэнне). [37] - Прысутнасць поля над рубчыкам базідыяспоры
- Прысутнасць поля над рубчыкам базідыяспоры: наяўны. [30]
- Даўжыня споры
- Даўжыня споры: 9–11 µm. [22]
Даўжыня споры: 7,7–12 µm. [23]
Даўжыня споры: 7,5–8,9 µm. [30]
Даўжыня споры: 7–9,4 µm. [30]
Даўжыня споры: 8–12 µm. [16]
Даўжыня споры: 7,5–12 µm. [20] - Форма арнаментацыі споры
- Форма арнаментацыі споры: бародаўчатая. [16]
Форма арнаментацыі споры: дробнашыпаватая. [23]
Форма арнаментацыі споры: дробнашыпаватая. [22] - Вышыня арнаментацыі споры
- Вышыня арнаментацыі споры: да 1,5 µm. [23]
- Злучэнне элементаў арнаментацыі
- Злучэнне элементаў арнаментацыі: адасобленыя элементы. [16]
Злучэнне элементаў арнаментацыі: адасобленыя элементы. [23]
Злучэнне элементаў арнаментацыі: адасобленыя элементы. [22] - Суадносіны даўжыні і шырыні споры
- Суадносіны даўжыні і шырыні споры: 1,15–1,29. [30]
Суадносіны даўжыні і шырыні споры: 1,11–1,27. [30] - Форма споры
- Форма споры: эліпсоідны. [23]
Форма споры: эліпсоідны (шырокі). [30]
Форма споры: шарападобны (амаль). [30]
Форма споры: эліпсоідны (шырокі). [30]
Форма споры: шарападобны (амаль). [30]
Матэрыял і метады даследаванняў
Апісанне прымет — крыніца і абсяг
Матэрыял: Аўтарскае апісанне D. Huart: лес Desvres, пад букам, жнівень 2015; мякаць шчыльная, мяккая на смак, са слабым пахам.
Абсяг зчытвання: Дакументаванае назіранне.
Абмежаванні: Арганалептычнае апісанне аўтара; не заахвочванне да смакавых спроб сырых грыбоў.
Проба з хімічным рэактывам — матэрыял і абмежаванні
Матэрыял: Funga Nordica 2008, с.146, ключ 6: дыягнастычнае апісанне рэакцыі мякаці R.olivacea на фенол. Не пазначаны ні асобны экзэмпляр, ні пратакол індывідуальнага эксперыменту.
Абсяг зчытвання: Дакументаванае назіранне.
Абмежаванні: Дыягнастычнае апісанне з кнігі, а не індывідуальна дакументаваны эксперымент. Не пазначаны ні канцэнтрацыя, ні дакладная колькасць хвілін, ні асобны даследаваны экзэмпляр. Тэрміны афарбоўкі і часу перакладзены на польскую без прыпісвання RGB. Арыгінальныя тэрміны застаюцца ў зыходным выказванні і захаваным арыгінале. Канцэнтрацыя або колькасць даследаваных экзэмпляраў не дадуманы.
Проба з хімічным рэактывам — матэрыял і абмежаванні
Матэрыял: Аўтарскае апісанне Stuttgart 2025: проба фенолу на мякаці ножкі, без нумара ўзору, канцэнтрацыі або памеру пробы.
Абсяг зчытвання: Дакументаванае назіранне.
Абмежаванні: Тэрміны афарбоўкі і часу перакладзены на польскую без прыпісвання RGB. Арыгінальныя тэрміны застаюцца ў зыходным выказванні і захаваным арыгінале. Канцэнтрацыя або колькасць даследаваных экзэмпляраў не дадуманы.
Проба з хімічным рэактывам — матэрыял і абмежаванні
Матэрыял: Калекцыя Dondl 2020-6; Pappenheim, Германія, 05.09.2020. Асобныя пробы аўтара. Не пазначаны ні тканка канкрэтнага зчытвання, ні суаднесенасць усіх спроб з адным пладовым целам.
Абсяг зчытвання: Дакументаванае назіранне.
Абмежаванні: Тэрміны афарбоўкі і часу перакладзены на польскую без прыпісвання RGB. Арыгінальныя тэрміны застаюцца ў зыходным выказванні і захаваным арыгінале. Канцэнтрацыя або колькасць даследаваных экзэмпляраў не дадуманы.
Проба з хімічным рэактывам — матэрыял і абмежаванні
Матэрыял: Калекцыя Dondl 2020-5; Pappenheim, Германія, 05.09.2020. Асобныя пробы аўтара. Не пазначаны ні тканка канкрэтнага зчытвання, ні суаднесенасць усіх спроб з адным пладовым целам.
Абсяг зчытвання: Дакументаванае назіранне.
Абмежаванні: Тэрміны афарбоўкі і часу перакладзены на польскую без прыпісвання RGB. Арыгінальныя тэрміны застаюцца ў зыходным выказванні і захаваным арыгінале. Канцэнтрацыя або колькасць даследаваных экзэмпляраў не дадуманы.
Проба з хімічным рэактывам — матэрыял і абмежаванні
Матэрыял: Didier Huart, Desvres, жнівень 2015, пад букам. Пробы фенолу і гваяку з секцыі Chair; мякаць без указання часткі пладовага цела.
Абсяг зчытвання: Дакументаванае назіранне.
Абмежаванні: Тэрміны афарбоўкі і часу перакладзены на польскую без прыпісвання RGB. Арыгінальныя тэрміны застаюцца ў зыходным выказванні і захаваным арыгінале. Канцэнтрацыя або колькасць даследаваных экзэмпляраў не дадуманы.
Мікраскапічныя даныя — крыніца і абмежаванні
Матэрыял: Калекцыя № 6,Pappenheim 05.09.2020;20 спор, спараваныя вымярэнні аўтара, Q сярэдні 1,17.
Абсяг зчытвання: Дакументаванае назіранне.
Абмежаванні: Марфалагічная ідэнтыфікацыя; нетыповы матэрыял, без ДНК або верыфікацыі тыпу. Сярэдняе Q не з'яўляецца дыяпазонам індывідуальных Q.
Мікраскапічныя даныя — крыніца і абмежаванні
Матэрыял: Калекцыя № 5,Pappenheim 05.09.2020;20 спор, спараваныя вымярэнні аўтара, Q сярэдні 1,22.
Абсяг зчытвання: Дакументаванае назіранне.
Абмежаванні: Марфалагічная ідэнтыфікацыя; нетыповы матэрыял, без ДНК або верыфікацыі тыпу. Сярэдняе Q не з'яўляецца дыяпазонам індывідуальных Q.
Даследаванне складу і актыўнасці — матэрыял і абмежаванні
Матэрыял: Зчытванне зыходнай табліцы 4, радка R. olivacea і выбраных фрагментаў матэрыялу, аналізу і статыстыкі той самай публікацыі. Даследаваліся таксанамічна вызначаныя плодавыя целы; матэрыял ліяфілізавалі, здрабнялі да 20 mesh і гамагенізавалі. Аналіз UFLC-PDA адносіцца да сухога парашку; вынікі прыведзены ў мг/г сухой масы як сярэднія і стандартныя адхіленні. Экстракцыю выконвалі двойчы, а кожны ўзор уводзілі тройчы. Гэта аналітычныя этапы, а не шэсць незалежных біялагічных збораў.
Ахоп зчытвання: Фрагменты крыніц.
Зчытаны фрагмент крыніцы; поўны тэкст і метады не правяраліся.
Абмежаванні: Поўны PDF не атрыманы; зчытванне застаецца частковым. Не вызначана паходжанне адзінкавага матэрыялу R. olivacea і колькасць незалежных біялагічных узораў гэтага віду з непрачытанай табліцы 1. Не прыпісаны межы выяўлення або колькаснага вызначэння з непрачытанай валідацыйнай табліцы.
Archiwalny opis siedliska
W Europie Środkowej grzyb tworzy mikoryzę z bukiem, dębem oraz świerkiem, występując w lasach liściastych i iglastych na cieplejszych skrajach oraz w wyższych położeniach od lipca do października.
[5]Archiwalny opis siedliska
W rejonie bałtyckim spotykany jest rzadko, zasiedlając wilgotne lasy liściaste i mieszane na glebach kwaśnych w okresie od lipca do września.
[5]Archiwalny opis siedliska
W lasach zachodnioeuropejskich owocnikuje od wczesnego lata do jesieni, głównie w drzewostanach bukowych na podłożu zasadowym, rzadziej pod drzewami iglastymi.
[5]Archiwalny opis siedliska
Na zachodzie Europy gatunek rośnie w symbiozie z bukiem, rzadziej ze świerkiem.
[5]Archiwalny opis siedliska
W lasach skandynawskich ujęcie sensu Romell występuje w ciepłych, niskoziołowych dąbrowach i buczynach w strefie wybrzeża, tworząc mikoryzę z dębem i bukiem.
[5]- Вынікі, пададзеныя ў крыніцах — Даўжыня споры
- 7,5–8,9 µm [30]
8–12 µm [16]
9–11 µm [22]
7,7–12 µm [23]
7,0–9,4 µm [30]
8–11 µm (skrajnie 7,5–12 µm) [20] - Вынікі, пададзеныя ў крыніцах — Шырыня споры
- 7–9 µm (skrajnie 6,5–10 µm) [20]
6,2–8,1 µm [30]
5,3–7,4 µm [30]
6,7–10 µm [23]
7–10 µm [16]
8–9 µm [22]
Metody i zapisy źródłowe — Materiał opisany i sfotografowany przez Verein der Pilzfreunde Stuttgart; mikrofotografie Silvia Bosch i Helmut Walz, publikacja2025. Brak daty, miejsca i numeru eksykatu tej konkretnej kolekcji.
Liczba zarodników na jednej podstawce — zapis źródłowy: „Basidien mit4Sterigmien; liczba na podstawce, nie N próby.” [23]
Długość podstawki; Kształt podstawki — zapis źródłowy: „Pełny źródłowy pomiar długość × szerokość; pierwsza oś: Maczugowate50–64×12–15µm.” [23]
Szerokość podstawki — zapis źródłowy: „Pełny źródłowy pomiar długość × szerokość; druga oś: Maczugowate50–64×12–15µm.” [23]
Obecność cystyd w hymenium — zapis źródłowy: „Źródło jawnie opisuje cystydy i ilustruje je.” [23]
Kształt szczytu cystydy hymenialnej — zapis źródłowy: „Pleurozystiden apikal mit Anhängsel: wyrostek wyłącznie szczytu pleurocystydy.” [23]
Kształt cystydy hymenialnej — zapis źródłowy: „Zystiden spindelig: wrzecionowaty kształt całej komórki; położenie nieustalone.” [23]
Rozgałęzienie strzępki skórki — zapis źródłowy: „verzweigten Hyphenenden: rozgałęzienie obserwowanej strzępki końcowej.” [23]
Przegrody strzępki skórki — zapis źródłowy: „ein- bis mehrfach septierten: obecność przegród; dokładna liczba w dokumentacji, bez domyślnego maksimum.” [23]
Liczba przegród strzępki skórki — zapis źródłowy: „ein- bis mehrfach septierten Hyphenenden: dolna granica1, górnej granicy nie podano.” [23]
Kształt komórki końcowej skórki kapelusza — zapis źródłowy: „HDS mit zylindrischen Hyphenenden.” [23]
Obecność pleurocystyd — zapis źródłowy: „Pleurozystiden jawnie wymienione.” [23]
Długość zarodnika — zapis źródłowy: „Pełny źródłowy pomiar długość × szerokość; pierwsza oś: 7,7–12×6,7–10µm, okrągławo eliptyczne.” [23]
Forma ornamentacji zarodnika; Wysokość ornamentacji zarodnika; Połączenie elementów ornamentacji; Powierzchnia zarodnika — zapis źródłowy: „Przeważnie izolowane kolce do1,5µm.” [23]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „Okrągławo eliptyczne.” [23]
Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Pełny źródłowy pomiar długość × szerokość; druga oś: 7,7–12×6,7–10µm, okrągławo eliptyczne.” [23]
Metody i zapisy źródłowe — Matthias Dondl, Pappenheim, Niemcy,05.09.2020,490m; odrębna kolekcja nr5,20zmierzonych zarodników. Nr5 to2owocniki; autor określa ją jako bardzo drobną i małozarodnikową. Liczba 20 odnosi się do pomiarów zarodników, nie do liczby ocenionych strzępek lub cystyd.
Obecność pola nad wnęką bazydiospory — zapis źródłowy: „Nr5, Sporen: autor wprost opisuje amyloidalne pole nad wnęką; zapis dotyczy obecności nazwanego pola, bez domyślnego stopnia jego wyrazistości.” [30]
Szerokość elementów skórki — zapis źródłowy: „Nr5, HDS Haare: zwykle 2,4–4,5 µm; poszerzone włoski 4,5–6,4 µm. Typowe granice i skrajne maksimum zachowano osobno; źródło nie ogranicza tego pomiaru do komórek końcowych.” [30]
Obecność pileocystyd; Obecność strzępek prymordialnych — zapis źródłowy: „Nr5,HDS: Pileozystiden fehlend/fehlen; Primordialhyphen described” [30]
Długość zarodnika — zapis źródłowy: „Nr5, zakres długości20zarodników.” [30]
Iloraz długości i szerokości zarodnika — zapis źródłowy: „Nr5, źródłowy Qmin–Qmax.” [30]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „breit ellipsoid: kształt podstawowy i szerokość osobno.” [30]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „subglobos: kulisty z kwalifikatorem przybliżenia własnej wartości.” [30]
Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Nr5, sparowana druga oś tego samego materiału.” [30]
Metody i zapisy źródłowe — Matthias Dondl, Pappenheim, Niemcy,05.09.2020,490m; odrębna kolekcja nr6,20zmierzonych zarodników. Nr5 to2owocniki; autor określa ją jako bardzo drobną i małozarodnikową. Liczba 20 odnosi się do pomiarów zarodników, nie do liczby ocenionych strzępek lub cystyd.
Proporcje strzępki skórki — zapis źródłowy: „Nr6, HDS Haare: schlank zylindrisch. Zapisano wyłącznie źródłową smukłość zwykłych włosków; kształt i smukłość pozostają odrębne.” [30]
Szerokość komórki końcowej skórki kapelusza — zapis źródłowy: „Nr6, HDS: Endzellen ... meist 2,4–4,8 µm breit, nie erweitert. Osobne zdanie o odcinkach podstawnych do 6,8 µm nie rozszerza szerokości komórek końcowych.” [30]
Obecność pileocystyd; Obecność strzępek prymordialnych — zapis źródłowy: „Nr6,HDS: Pileozystiden fehlend/fehlen; Primordialhyphen described” [30]
Długość zarodnika — zapis źródłowy: „Nr6, zakres długości20zarodników.” [30]
Iloraz długości i szerokości zarodnika — zapis źródłowy: „Nr6, źródłowy Qmin–Qmax.” [30]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „breit ellipsoid: kształt podstawowy i szerokość osobno.” [30]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „subglobos: kulisty z kwalifikatorem przybliżenia własnej wartości.” [30]
Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Nr6, sparowana druga oś tego samego materiału.” [30]
Metody i zapisy źródłowe — Funga Nordica 2008, s.146, klucz6: diagnoza R.olivacea w rozumieniu autorów. Nie jest to pojedynczy polski okaz.
Kształt komórki końcowej skórki kapelusza — zapis źródłowy: „terminal cell often ampulliform: własna częstość dotyczy wyłącznie ampułkowatej komórki.” [27]
Obecność pileocystyd; Obecność strzępek prymordialnych — zapis źródłowy: „s.146,key6: dcy and primordial hyphae absent” [27]
Metody i zapisy źródłowe — Česká mykologická společnost, Karel Tejkal: Russula olivacea
Forma ornamentacji zarodnika; Połączenie elementów ornamentacji; Powierzchnia zarodnika — zapis źródłowy: „Przeważnie izolowane brodawki, słabo/niewiele połączone.” [16]
Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Pełny źródłowy pomiar długość × szerokość; druga oś: 8–12×7–10µm; szeroko owalne.” [16]
Metody i zapisy źródłowe — Société Mycologique du Nord de la France, Didier Huart: Russula olivacea; Desvres VIII 2015
Forma ornamentacji zarodnika; Połączenie elementów ornamentacji; Powierzchnia zarodnika — zapis źródłowy: „Izolowane kolce w opisie SMNF.” [22]
Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Pełny źródłowy pomiar długość × szerokość; druga oś: 9–11×8–9µm.” [22]
Metody i zapisy źródłowe — Latvijas Daba: olīvu bērzlape, Russula olivacea
Назвы і абсяг вызначэння
Польская назва: Асноўная назва gołąbek oliwkowy пацверджана Ваяводам (2003), які спасылаецца на Скіргелу (1991), с.149. Яна захавана. Не знойдзена незалежнага пацвярджэння іншай польскай назвы. Даўняе ўжыванне R.alutacea sensu J.E.Lange не пашырана на ўвесь асобны від R.alutacea.
Аўтарства і абсяг: У літаратуры сустракаюцца разбежныя цытаванні аўтарства: Funga Nordica падае (Schaeff.)Pers., польскі спіс — (Schaeff.)Fr. Рэестры IF497429 (Pers.,1796) і IF211734 ((Schaeff.)Fr.,1838, пазнейшы амонім) маюць асобныя запісы. Адпаведнасць тыпаў не вырашана на падставе толькі аднолькавай бінамінальнай назвы.
Распаўсюджанне і сезон у Польшчы
Дыяпазон месяцаў: Ваявода прыводзіць ліпень–кастрычнік для Польшчы. GRej змяшчае польскія знаходкі, у тым ліку Пагажыну 24.08.2006 з дэкларацыяй эксіката і Букавую пушчу 31.07.2016 з пазнейшай рэвізіяй і эксікатам TSH15/2023. Даты асобных збораў не выкарыстоўваліся для вызначэння меж сезону. Гэта літаратурнае і назіральнае пацвярджэнне, без уласнага аналізу ДНК.
Экалогія: Палявыя крыніцы і вызначальнік паказваюць на сувязь з лісцевымі, мяшанымі або іглічнымі лясамі. Юар вызначае від як эктамікарызны. Сама прысутнасць грыба пад дрэвам не з'яўляецца эксперыментальным пацвярджэннем мікарызы кожнай названай пары. Склад глебы не выводзіўся з самой толькі прысутнасці бука або з апісання іншага месцазнаходжання.
Мікраскапія — матэрыял, вынікі і адрозненні
Вымярэнні і анатомія: Апісанне са Штутгарта прыводзіць базідыі 50–64×12–15 µm з 4 стэрыгмамі, верацёнападобныя цыстыды і верхавінкавы выраст плеўрацыстыд. Канцавыя гіфы скуркі цыліндрычныя, галінастыя і маюць ад адной да многіх перагародак. Не пазначаны асяроддзе, павелічэнне, N і нумар узору; гэтыя даныя не дадумваліся. Форма агульных цыстыд і верхавінка плеўрацыстыд служаць розным анатамічным мэтам.
Дзве калекцыі: Дондль апісаў два асобныя зборы з Папенхайма 05.09.2020, па 20 вымераных спор. № 5: 7,5–8,9×5,3–7,4 µm, Q 1,15–1,29, сярэдняе Q 1,22; № 6: 7,0–9,4×6,2–8,1 µm, Q 1,11–1,27, сярэдняе Q 1,17. Гэта вынікі аўтара, а не дзелі крайніх восей, разлічаныя намі. № 5 ахарактарызаваны як выключна дробная і драбнаспоравая калекцыя. Адсутнасць ДНК і рэвізіі тыпу абмяжоўвае надзейнасць ідэнтыфікацыі.
Скурка і споравы адбітак: Funga Nordica паказвае на адсутнасць дэрматацыстыд і прымардыяльных гіф, тады як Дондль апісвае прымардыяльныя гіфы ў абедзвюх сваіх калекцыях. У № 5 дзве спробы пацвярджэння карболфуксінам былі няўдалымі; у № 6 нешматлікія кроплі прысутнічалі таксама на звычайных валасках. Найменне структур аўтарам захавана з гэтым абмежаваннем, без прызнання яго ўніверсальнай зменай дыягназу віду. Ступені споравага адбітка IVb, IVc і IVcd, а таксама свежы ці высушаны стан матэрыялу застаюцца прывязанымі да сваіх крыніц.
Склад матэрыялу — першасныя аналізы
Матэрыял і метады: Гранжэя і суаўтары (2011) даследавалі пладовыя целы з Брагансы ў Партугаліі, сабраныя каля дубоў у кастрычніку 2010. Матэрыял ліяфілізавалі, здрабнілі і захоўвалі пры −20°C. Тры ўзоры віду вызначалі ў трох паўторах. Белок вызначалі метадам К'ельдаля з множнікам N × 4,38, тлушч — метадам Сокслета, попел — пасля спальвання, вугляводы — паводле рознасці. Тлустыя кіслоты аналізавалі з дапамогай GC-FID пасля метылявання, цукры — HPLC-RI, такаферолы — HPLC з флуарэсцэнтным дэтэктаваннем. Захаваны сярэднія значэнні, SD і асобныя базы адзінак. Табліца 5 і метад прыводзяць такаферолы ў µg/100 g сухой масы.
Абмежаванні і далейшы аналіз: Невыяўленне кампанента не азначае яго канцэнтрацыі, роўнай нулю. Вільготнасць адносіцца да свежай масы, а вынікі для цукраў і аскарбінавай кіслаты — да сухой масы. Долі тлустых кіслот датычацца храматаграфічнага профілю. Для асобнай працы аб арганічных кіслотах прачытана табліца з радком R. olivacea, а таксама дадатковыя фрагменты метаду і статыстыкі. Яны пацвярджаюць даследаванне вызначаных пладовых цел, ліяфілізаванага парашку і прадстаўленне вынікаў як сярэдняга ± SD. Дзве экстракцыі і тры ўводзіны кожнага ўзору апісваюць аналітычныя паўторы; яны не вызначаюць шэсць незалежных біялагічных збораў. Поўны PDF не атрыманы, не вызначаны адзінкавае паходжанне або колькасць біялагічных узораў R. olivacea і не прыпісаны межы выяўляльнасці. Аб'ём прачытанага застаецца частковым, а вынікі абедзвюх публікацый — раздзеленымі.
Актыўнасць экстрактаў — абсяг доказаў
Даследаванні in vitro: У працы Grangeia даследаваўся метанольны экстракт. EC50 склала 1,47±0,08 mg/ml у DPPH і 1,95±0,04 mg/ml у сістэме β-каратын–ліналеат. Канцэнтрацыя 7,85±0,01 mg/ml адносіцца да аптычнай шчыльнасці 0,5 у тэсце аднаўленчай сілы, а не да 50% інгібіравання. DPPH зчытваўся праз 60 min, сістэма β-каратыну праз 2 h пры 50°C. Хімічныя вызначэнні не з'яўляюцца доказам лячэння, бяспечнага спажывання або прамысловага ўкаранення.
Стан пошуку прымяненняў: Праводзіўся пошук лячэбных, траўніцкіх, тэхнічных, фарбавальных, прыпраўных ужыванняў і патэнтаў. Прачытаная першасная праца дакументуе аналіз складу і актыўнасць in vitro. Келер і суаўтары (2002), DOI: 10.1076/phbi.40.7.518.14680, застаюцца зачэпкай: поўнай табліцы і загалоўкаў атрымаць не ўдалося, таму віду не прыпісваліся станоўчыя вынікі на падставе абарванага радка. Першасная крыніца фарбавальнай практыкі або лячэння не пацверджана; гэта не з'яўляецца доказам іх неіснавання.
Ядомасць і шкоднасць — якасць доказаў
Клінічныя даныя: Чэрвелін і суаўтары прааналізавалі паведамленні з Пармы за 1996–2016 гады. Вызначэнні грунтаваліся на аналізе рэшткаў ежы, ванітавых мас або матэрыялу з прамывання страўніка, а таксама мікраскапіі. Табліца 1 прыпісвае R.olivacea 9 выпадкаў. Асобная табліца 2 прыводзіць 5 пасля спажывання R.olivacea з іншымі Russula і 1 з R.emetica. Супольны радок з Lepiota brunneoincarnata азначае 9 для кожнага віду, а не сумесь гэтых двух. Рэтраспектыўнае даследаванне і змешаная ежа абмяжоўваюць высновы аб прычынна-выніковай сувязі; агульныя вынікі ступені цяжкасці не пераносіліся на R.olivacea.
Кулінарная апрацоўка і залежныя крыніцы: AUSL Bologna апісвае атручэнні пасля недастатковага награвання і спасылаецца на Sitta, Fontana і Bragalli (2005). Поўны арыгінал 2005 г. не атрыманы; гэта звяно ланцужка застаецца непрачытаным. Аўтары AUSL падтрымліваюць ацэнку ядомасці пасля працяглай апрацоўкі, тады як Штутгарт не рэкамендуе дапускаць від да спажывання. Ацэнкі захоўваюць уласныя крыніцы і ўмовы; яны не з'яўляюцца кантраляваным даследаваннем апрацоўкі. Лакальная колькасць 30 адносіцца да ўсіх іншых Russula; віду не прыпісвалася ўся гэтая лічба. Тут не выяўлена названага таксічнага злучэння, дозы або валідаванага парога награвання.
Каляровыя пробы — матэрыял і спосаб зчытвання
Асобныя пробы і ўмовы: Апісанне са Штутгарта звязвае пробу з фенолам з мякаццю ножкі і прыводзіць верхнюю мяжу часу праявы афарбоўкі. Юар размяшчае фенол і гваяк у апісанні мякаці, але не паказвае канцэнтрацыі, часу або вызначэння сваёй шкалы ++. У Дондля абедзве калекцыі маюць асобныя пробы; пры ўціранні крышталіка FeSO₄ даследаваная тканка не названа. Адсутная тканка або канцэнтрацыя не замяняліся дэфолтнымі значэннямі.
Адмоўная ацэнка і запозненае афарбоўванне: Дондль вызначае пробу з гваякам для збору № 5 як адмоўную, а ў дужках апісвае вельмі павольнае з'яўленне бруднага шэра-зялёнага колеру праз дзве хвіліны. Захаваны як ацэнка аўтара, так і рэгістрацыя афарбоўкі праз пэўны час. Гэта не з'яўляецца доказам неадкладнай станоўчай рэакцыі. Пры амілоіднасці аўтар указвае на канкрэтную вобласць над рубчыкам споры; вынік не распаўсюджваўся на ўсю спору або мякаць пладовага цела. Агульная інфармацыя пра здымкі ў рэактыве Мельцэра не пераўтваралася ў асобна пацверджаны пратакол кожнага вымярэння.
Італьянскія даныя пра атручэнні — паўторнае прачытанне першаснай крыніцы
Матэрыял і метад: Сіта і суаўтары (2020) сабралі італьянскія мікалагічныя справаздачы. Выпадкам лічыўся адзін прыём ежы, незалежна ад колькасці захварэлых. Яны адхілялі няпэўныя вызначэнні або заснаваныя выключна на апытанні, кансультацыі асоб без сімптомаў і інцыдэнты з іншай праўдападобнай прычынай.
Вынік і абсяг прычыннасці: Табліца для Эміліі за 2000–2017 гады прыпісвае R. olivacea 32 з 454 здарэнняў. Гэта здарэнні з мікалагічным дыягназам, без індывідуальных справаздач і вызначэння таксічнага фактару. Радкі Russula spp. не дадаваліся віду. Магчымае накладанне перыядаў і цэнтраў выключае простае сумаванне з данымі Пармы.
Ацэнка кулінарнай апрацоўкі і далейшая спасылка: Аўтары вызначаюць від як атрутны ў сырым выглядзе і пасля няпоўнай апрацоўкі. Пазначаныя 30 хвілін награвання з'яўляюцца іх рэкамендацыяй, а не эксперыментальна валідаваным парогам бяспекі. Цытаваная праца 2005 г. застаецца непрачытанай; яе вынікі не прадстаўляліся як асобнае пацвярджэнне.
Адрозненне падобных відаў — праца 2026 г.
Матэрыял і вынік аўтараў: Марэна, Санчэс-Дуэньяс і Альварада (2026) апісалі асобны від R. olivaceopinetorum і параўналі яго з R. olivacea. Два іспанскія эксікаты R. olivacea, AH49158 і AH49433, паходзілі з-пад бука. Аўтары паказалі раздзяленне ў аналізе ITS–LSU.
Абсяг выкарыстання: Адпаведны раздзел першаснай публікацыі прачытаны праз вэб-рыдар. Польскія эксікаты і фатаграфіі паўторна не даследаваліся, і іх вызначэнні не змяняліся на падставе падабенства. Памеры новага віду не дадаваліся да гэтага запісу. Дадатак і цытаваная праца Kong і інш. (2015) застаюцца непрачытанымі.
Рэкамендацыі па апрацоўцы — абсяг крыніц
Што азначаюць 15 хвілін у DGfM: DGfM уключае R. olivacea у групу грыбоў, атрутных у сырым выглядзе, і прыводзіць для гэтай групы 15 хвілін варкі або смажання. Гэта рэкамендацыя камісіі, заснаваная на аглядзе і вопыце, а не відавое даследаванне, якое ідэнтыфікуе таксін або валідуе бяспечны час апрацоўкі.
Мяжа высновы: Групавая рэкамендацыя DGfM не атаясамлівалася з 30-хвіліннай рэкамендацыяй італьянскіх аўтараў або з вынікам кантраляванага выпрабавання. Фламер (2014), пазначаны DGfM як асноўная база, застаецца непрачытаным.
Верыфікацыя распаўсюджання — абсяг і абмежаванні
Матэрыял: Polskie dane: Wojewoda 2003 oraz GRej 39373 (Pagorzyna,24.08.2006, deklarowany eksykat),297107 (31.07.2016, rewizja T.Ślusarczyka 2023, TSH15/2023) i dalsze wpisy.
Абсяг прачытанага: Дакументаванае назіранне.
Дата прагляду: 18.10.2026.
Абмежаванні: Пацвярджэнне з публікацыі і рэестра, а не ўласнае паўторнае вызначэнне матэрыялу або даследаванне ДНК.
Верыфікацыя распаўсюджання — абсяг і абмежаванні
Матэрыял: Udokumentowana polska obserwacja z okolic Gorlic.
Абсяг чытання: Фрагменты крыніц.
Прачытаны фрагмент крыніцы; поўны тэкст і метады не правяраліся.
Дата прагляду: 21.10.2026.
Абмежаванні: Крынічнае вызначэнне і абсяг паняцця захаваны. Не дэкларавалася новае даследаванне ўзораў або чытанне ўсіх публікацый, цытаваных крыніцай.
Абсяг распрацоўкі
Патрабаваныя праверкі ўрэгуляваны.
Прававая аснова і абсяг ацэнкі
Аналітычныя вынікі
Склад і лабараторная актыўнасць
- Актыўнасць даследаванага экстракту
- Актыўнасць даследаванага экстракту: антыаксідантная актыўнасць (DPPH). [37]
- Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле
- Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 247,38 mg/100g (аскарбінавая кіслата, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 65,03, сярэдняе значэнне). [37]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 0,71 g/100g (трэгалоза, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 0,07, сярэдняе значэнне). [37]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 37,78 g/100g (попел, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 5,2, сярэдняе значэнне). [37]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 15,25 g/100g (манітол, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 0,24, сярэдняе значэнне). [37]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 16,84 g/100g (бялкі, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 0,05, сярэдняе значэнне, каэфіцыент пераліку азоту ў бялок: 4,38). [37]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 17,6 mg/g (агульнае ўтрыманне арганічных кіслот, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 0,69, сярэдняе значэнне). [37]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 84,58 g/100g (вільготнасць, у пераліку на свежую масу, стандартнае адхіленне: 1,01, сярэдняе значэнне). [37]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 11,84 µg/100g (γ-такаферол, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 1,37, сярэдняе значэнне). [37]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 1,99 g/100g (тлушч, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 0,44, сярэдняе значэнне). [37]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 2,19 mg/g (фумаравая кіслата, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 0, сярэдняе значэнне). [37]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 11,7 mg/g (яблычная кіслата, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 0,87, сярэдняе значэнне). [37]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 0,23 g/100g (фруктоза, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 0,03, сярэдняе значэнне). [37]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 43,38 g/100g (вугляводы, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 3,71, сярэдняе значэнне). [37]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 11,73 µg/100g (α-такаферол, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 0,85, сярэдняе значэнне). [37]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 49,75 µg/100g (агульнае ўтрыманне такаферолаў, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 1,23, сярэдняе значэнне). [37]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 26,18 µg/100g (δ-такаферол, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 0,72, сярэдняе значэнне). [37]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 16,19 g/100g (агульнае ўтрыманне цукроў, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 0,34, сярэдняе значэнне). [37]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 3,71 mg/g (шчаўевая кіслата, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 0,18, сярэдняе значэнне). [37] - Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот
- Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот: 0,53 % (C20:5 n-3, у профілі тлустых кіслот, стандартнае адхіленне: 0,02, сярэдняе значэнне). [37]
Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот: 0,2 % (C10:0, у профілі тлустых кіслот, стандартнае адхіленне: 0,02, сярэдняе значэнне). [37]
Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот: 0,05 % (C20:1, у профілі тлустых кіслот, стандартнае адхіленне: 0,01, сярэдняе значэнне). [37]
Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот: 2,78 % (C18:0, у профілі тлустых кіслот, стандартнае адхіленне: 0,03, сярэдняе значэнне). [37]
Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот: 0,03 % (C8:0, у профілі тлустых кіслот, стандартнае адхіленне: 0, сярэдняе значэнне). [37]
Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот: 0,17 % (C15:0, у профілі тлустых кіслот, стандартнае адхіленне: 0,02, сярэдняе значэнне). [37]
Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот: 50,85 % (PUFA, у профілі тлустых кіслот, стандартнае адхіленне: 0,32, сярэдняе значэнне). [37]
Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот: 16,13 % (C16:0, у профілі тлустых кіслот, стандартнае адхіленне: 0,39, сярэдняе значэнне). [37]
Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот: 0,37 % (C12:0, у профілі тлустых кіслот, стандартнае адхіленне: 0,06, сярэдняе значэнне). [37]
Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот: 0,39 % (C20:0, у профілі тлустых кіслот, стандартнае адхіленне: 0,02, сярэдняе значэнне). [37]
Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот: 0,29 % (C14:0, у профілі тлустых кіслот, стандартнае адхіленне: 0,02, сярэдняе значэнне). [37]
Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот: 0,04 % (C24:1, у профілі тлустых кіслот, стандартнае адхіленне: 0,01, сярэдняе значэнне). [37]
Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот: 50,2 % (C18:2 n-6, у профілі тлустых кіслот, стандартнае адхіленне: 0,28, сярэдняе значэнне). [37]
Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот: 0,06 % (C18:3 n-3, у профілі тлустых кіслот, стандартнае адхіленне: 0,02, сярэдняе значэнне). [37]
Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот: 0,09 % (C23:0, у профілі тлустых кіслот, стандартнае адхіленне: 0,02, сярэдняе значэнне). [37]
Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот: 25,99 % (C18:1 n-9, у профілі тлустых кіслот, стандартнае адхіленне: 0,12, сярэдняе значэнне). [37]
Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот: 0,1 % (C17:0, у профілі тлустых кіслот, стандартнае адхіленне: 0, сярэдняе значэнне). [37]
Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот: 1,31 % (C16:1, у профілі тлустых кіслот, стандартнае адхіленне: 0,04, сярэдняе значэнне). [37]
Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот: 21,75 % (SFA, у профілі тлустых кіслот, стандартнае адхіленне: 0,39, сярэдняе значэнне). [37]
Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот: 0,59 % (C24:0, у профілі тлустых кіслот, стандартнае адхіленне: 0,03, сярэдняе значэнне). [37]
Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот: 0,04 % (C20:3 n-6, у профілі тлустых кіслот, стандартнае адхіленне: 0,01, сярэдняе значэнне). [37]
Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот: 0,02 % (C20:2, у профілі тлустых кіслот, стандартнае адхіленне: 0, сярэдняе значэнне). [37]
Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот: 0,48 % (C22:0, у профілі тлустых кіслот, стандартнае адхіленне: 0,02, сярэдняе значэнне). [37]
Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот: 27,4 % (MUFA, у профілі тлустых кіслот, стандартнае адхіленне: 0,07, сярэдняе значэнне). [37]
Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот: 0,13 % (C6:0, у профілі тлустых кіслот, стандартнае адхіленне: 0,01, сярэдняе значэнне). [37] - Энергетычная каштоўнасць даследаванага матэрыялу
- Энергетычная каштоўнасць даследаванага матэрыялу: 258,84 kcal/100g (у пераліку на сухую масу, разлічана ў крыніцы, стандартнае адхіленне: 14,71, сярэдняе значэнне). [37]
- Вынік выяўлення кампанента ў матэрыяле
- Вынік выяўлення кампанента ў матэрыяле: не выяўлена (β-такаферол, прэпарат з пладовых цел, ідэнтыфікаваны ў крыніцы). [37]
Вынік выяўлення кампанента ў матэрыяле: не выяўлена (хінная кіслата, прэпарат з пладовых цел, ідэнтыфікаваны ў крыніцы). [37]
Вынік выяўлення кампанента ў матэрыяле: не выяўлена (цытрынавая кіслата, прэпарат з пладовых цел, ідэнтыфікаваны ў крыніцы). [37] - Канцэнтрацыя EC50 у пазначаным антыаксідантным тэсце
- Канцэнтрацыя EC50 у пазначаным антыаксідантным тэсце: 1,95 mg/ml (EC50, тэст з β-каратынам і ліналеатам, стандартнае адхіленне: 0,04, сярэдняе значэнне). [37]
Канцэнтрацыя EC50 у пазначаным антыаксідантным тэсце: 1,47 mg/ml (EC50, тэст DPPH, стандартнае адхіленне: 0,08, сярэдняе значэнне). [37]
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
Грыб утрымлівае тэрмалабільныя таксічныя рэчывы, якія раздражняюць страўнікава-кішачны тракт. Хоць агульныя мікалагічныя рэкамендацыі паказваюць, што тэрмічная апрацоўка працягласцю мінімум 15 хвілін раскладае таксіны такога тыпу, няма гарантыі поўнай бяспекі для кожнага арганізма.
Асяроддзе пражывання і распаўсюджанне
Potwierdzony zasięg występowania
Wszystkie obszary potwierdzone w zapisanych danych źródłowych.
| Kraj | Regiony i stanowiska | Утварэнне пладовых цел | Крыніцы |
|---|---|---|---|
| Польшча | Малапольскае ваяводства | VII–X |
|
Крыніцы
- ITALY
- Grangeia i in. 2011 — Effects of trophism on nutritional and nutraceutical potential of wild edible mushrooms, Food Research International44:1029–1035 — uporządkowane wyniki tego samego badania
- retained-5d24067c7157b4a5
- Česká mykologická společnost, Karel Tejkal: Russula olivacea
- Minister Środowiska, Dz.U. 2014 poz. 1408, rozporządzenie w sprawie ochrony gatunkowej grzybów
- Minister Zdrowia, Dz.U. 2026 poz. 258, tekst jednolity rozporządzenia dotyczącego grzybów dopuszczonych do obrotu
- Latvijas Daba: olīvu bērzlape, Russula olivacea
- Société Mycologique du Nord de la France, Didier Huart: Russula olivacea; Desvres VIII 2015 (także [29])
- Verein der Pilzfreunde Stuttgart 2025 — Rotstieliger Ledertäubling, autorskie zdjęcia i pomiary (także [38])
- AUSL Bologna 2023 — Atlante dei funghi velenosi, s.25 (PDF24), dane lokalne 2001–2022 i cytowanie Sitta 2005
- DGfM, Vergiftungssyndrome, sekcja Rohverzehr; stan strony 04.12.2015, aktualizacja 22.01.2023, ponowny odczyt 20.10.2026
- Moreno, Sánchez-Dueñas i Alvarado (2026), Fungal Planet 1900, w Crous i in., Persoonia 56: 103–105, DOI: 10.3114/persoonia.2026.56.01
- Knudsen, Ruotsalainen i Vauras 2008 — Russula, Funga Nordica107–148, s.145–146
- GRej/Grzyby.pl — Russula olivacea, polskie wpisy obserwacyjne i bibliografia, odczyt 18.10.2026
- Matthias Dondl 2020 — Russulaceae 2020, własne kolekcje nr5 i6 z Pappenheim
- Gołąbek oliwkowy — aktualne polskie wykazy ochrony i obrotu
- Index Fungorum — odrębne rekordy497429 i211734
- Optimized analysis of organic acids in edible mushrooms from Portugal, Food Analytical Methods6:309–316 — odczyt fragmentu tabeli4
- protection-status
- Sitta i współautorzy (2020), I funghi che causano intossicazioni in Italia, Pagine di Micologia 41:23–79
- Gołąbek oliwkowy — zatwierdzone źródłowe wyniki, materiał i warunki
- trade-status
- Wojewoda 2003 — Checklist of Polish larger Basidiomycetes, s.608–609 (PDF610–611)