Ядомы
Патрабуе апрацоўкі
У сырым выглядзе атрутны
Вызначце месцазнаходжанне, каб убачыць даныя для свайго рэгіёна.












Мухамор шафранавы, або паплавок шафранавы — яркі шапкавы грыб з сямейства мухаморавых. Вылучаецца насычанай памяранцава-жоўтай або шафранавай шапкай з рубчастым краем і светлай ножкай без кольца, пакрытай характэрным лускаватым малюнкам. Расце ў лясах рознага тыпу.
Распазнаванне, асяроддзе пражывання і найважнейшыя адрозненні.
Грыбнік
Будова пладовага цела
- Тып будовы пладовага цела
- Тып будовы пладовага цела: Шапка, ножка.
Тып будовы пладовага цела: Шапка.
Шапка
- Форма капялюшыка
- Форма капялюшыка: паўшарападобны.
Форма капялюшыка: яйкападобны.
Форма капялюшыка: звонападобны.
Форма капялюшыка: выпуклы.
Форма капялюшыка: плоскі. - Рэльеф паверхні капялюшыка
- у сухім стане: Рэльеф паверхні капялюшыка: гладкі.
Рэльеф паверхні капялюшыка: гладкі. - Покрыва капялюшыка
- у сухім стане: Покрыва капялюшыка: замшавая.
- Бляск паверхні капялюшыка
- Бляск паверхні капялюшыка: бліскучы.
- Ліпкасць і слізістасць капялюшыка
- у мокрым стане: Ліпкасць і слізістасць капялюшыка: ліпкі.
- Колер капялюшыка
- Колер капялюшыка: аранжава-вохрысты.
Колер капялюшыка: жоўта-аранжавы.
Колер капялюшыка: аранжавы.
Колер капялюшыка: аранжава-карычневы.
Колер капялюшыка: аранжава-жоўтая. - Рэльеф паверхні краю капялюшыка
- Рэльеф паверхні краю капялюшыка: баразнаваты.
- Дыяметр капялюшыка
- Дыяметр капялюшыка складае 30–120 mm.
- Цэнтр капялюшыка
- Цэнтр капялюшыка: з выразным гарбком.
Ніз шапкі
- Тып гіменафора
- Тып гіменафора: пласцінкі.
Пласцінкі каля ножкі
- Прымацаванне гіменафора да ножкі
- Прымацаванне гіменафора да ножкі: вольны ад ножкі (пласцінкі).
- Агульны профіль пласцінкі
- Агульны профіль пласцінкі: брухаты (пласцінкі).
- Колер гіменафора
- Колер гіменафора: крэмава-белы.
Колер гіменафора: шафранава-жоўтая.
у спелых пладовых цел: Колер гіменафора: жаўтаваты.
у маладых пладовых цел: Колер гіменафора: белаватая.
Колер гіменафора: крэмавы. - Макраскапічная будова вольнага краю пласцінак
- у маладых пладовых цел: Макраскапічная будова вольнага краю пласцінак: з мучністым налётам.
- Адлегласць паміж пласцінкамі
- Адлегласць паміж пласцінкамі: густа размешчаныя.
- Таўшчыня пласцінак
- Таўшчыня пласцінак: тонкі.
- Катэгорыя шырыні пласцінак
- Катэгорыя шырыні пласцінак: шырокае.
- Наяўнасць кароткіх пласцінак
- Наяўнасць кароткіх пласцінак: наяўны.
Ножка і аснова
- Становішча ножкі
- Становішча ножкі: цэнтральны.
- Форма ножкі
- Форма ножкі: цыліндрычны.
Форма ножкі: звужаецца дагары. - Колер ножкі
- Колер ножкі: белы.
Колер ножкі: крэмава-жоўты. - Покрыва паверхні ножкі
- Покрыва паверхні ножкі: шматкаватая.
Покрыва паверхні ножкі: лускаватая. - Узор паверхні ножкі
- Узор паверхні ножкі: зігзагападобны.
- Колер арнаментацыі ножкі
- Колер арнаментацыі ножкі: аранжавы.
Колер арнаментацыі ножкі: жаўтаваты.
Колер арнаментацыі ножкі: жоўта-аранжавы. - Унутраная будова ножкі
- Унутраная будова ножкі: пусты ўнутры.
у маладых пладовых цел: Унутраная будова ножкі: суцэльны. - Кансістэнцыя ножкі
- Кансістэнцыя ножкі: крохкі.
- Даўжыня ножкі
- Даўжыня ножкі: 100–180 mm.
- Дыяметр ножкі
- Дыяметр ножкі: 12–30 mm.
у ніжняй частцы ножкі: Дыяметр ножкі: 20–25 mm.
у верхняй частцы ножкі: Дыяметр ножкі: 10–15 mm. - Вольва
- Вольва: наяўны.
Вольва: наяўны.
Вольва: наяўны.
Кольца
- Наяўнасць кольца
- Наяўнасць кольца: без кольца.
Пакрывала каля асновы
- Будова покрыва каля асновы ножкі
- Будова покрыва каля асновы ножкі: мяшкападобная.
- Мяккасць і цвёрдасць похвы і пакрывала каля асновы
- Мяккасць і цвёрдасць похвы і пакрывала каля асновы: шчыльны (элемент покрыва каля асновы ножкі: вольва).
- Матэрыял похвы і пакрывала ў аснове ножкі
- Матэрыял похвы і пакрывала ў аснове ножкі: перапончаты (элемент покрыва каля асновы ножкі: вольва).
Мякаць
- Колер мякаці
- Колер мякаці: белаватая.
Колер мякаці: белы.
Колер мякаці: жаўтавата-белы.
Колер мякаці: аранжавы (мякаць капялюшыка, пад скуркай).
Колер мякаці: аранжава-карычневы (мякаць капялюшыка, пад скуркай). - Смак мякаці
- Смак мякаці: слабы.
- Устойлівасць мякаці да пералому або разрыву
- Устойлівасць мякаці да пералому або разрыву: крохкі.
- Пах мякаці
- Пах мякаці: грыбны.
Пах мякаці: прыемны (мякаць).
Пах мякаці: невыразны (мякаць).
Пах мякаці: невыразны (мякаць). - Адценне смаку мякаці
- Адценне смаку мякаці: арэхавы.
- Выразнасць смаку мякаці
- Выразнасць смаку мякаці: невыразны.
Выразнасць смаку мякаці: невыразны. - Ацэнка прыемнасці смаку мякаці
- Ацэнка прыемнасці смаку мякаці: прыемны.
- Катэгорыя таўшчыні мякаці
- Катэгорыя таўшчыні мякаці: тонкі.
Дзе і калі расце
- Месцапражыванне
- Месцапражыванне: лісцевы лес.
Месцапражыванне: змешаны лес.
Месцапражыванне: парк. - Субстрат
- Субстрат: глеба.
- Характар росту пладовых цел
- Характар росту пладовых цел: паасобку.
Характар росту пладовых цел: групамі. - Частата знаходак
- Частата знаходак: рэдкі.
- Перыяд плоданашэння
- Пладовыя целы з’яўляюцца з ліпеня да верасня.
- Арэал распаўсюджання
- Арэал распаўсюджання: пацверджана.
Ядомасць і кулінарыя
- Ядомасць
- Ядомы
- Патрэбная апрацоўка
- Патрабуе апрацоўкі
- Спажыванне ў сырым выглядзе
- У сырым выглядзе атрутны
Права
- Ахова
- У Польшчы від не падлягае відавой ахове.
- Гандаль
- У Польшчы від не дапушчаны да гандлю або вытворчасці грыбной прадукцыі.
З чым можна паблытаць

archenzo · CC BY-SA 3.0
Wersja JPEG o szerokości1280px przygotowana przez Wikimedia Commons; bez lokalnej zmiany kadru i koloru.
Крыніца фотаздымка · CC BY-SA 3.0Amanita ceciliae
Найважнейшыя адрозненні
Мухамор жаўтаваты (Amanita crocea) мае шапку ярка-шафранавую да аранжава-жоўтай і вольву, афарбаваную знутры ў аранжавы колер.
FAQ
Ці ядомы мухамор шафранавы?
Так, ён умоўна-ядомы, але патрабуе абавязковага папярэдняга адварвання.
Якога колеру шапка ў гэтага віду?
Шапка мае яркі шафранавы, аранжава-жоўты або вохрысты колер.
Ці можна ўжываць грыб сырым?
Не, сыры грыб атрутны і выклікае страўнікавыя разлады.
З якімі дрэвамі від часцей утварае мікарызу?
Пераважна з бярозай, дубам, букам і высакагорнай елкай.
Ці ёсць кольца на ножцы шафранавага паплаўка?
Кольца на ножцы адсутнічае, як і ва ўсіх прадстаўнікоў гэтай падгрупы.
У якіх краінах грыб лічыцца дэлікатэсам?
Асаблівую папулярнасць і прызнанне ён мае ў Італіі і Іспаніі.
Які сезон росту гэтага віду?
Плоданашэнне працягваецца з ліпеня па кастрычнік.
Які малюнак характэрны для ножкі?
Ножка пакрыта тонкім вохрыста-аранжавым лускаватым або зігзагападобным узорам.
Ці выкарыстоўваецца від для фарбавання?
Так, у рамястве з яго атрымліваюць цёплыя жоўта-аранжавыя фарбы для воўны.
Якая кансістэнцыя мякаці пасля варкі?
Мякаць робіцца мяккай, прыемнай на смак і захоўвае далікатную структуру.
Аматар
Назвы і гісторыя
- Obowiązująca nazwa krajowa
- muchomor żółtawy
- Obowiązująca nazwa taksonomiczna
- Amanita crocea (Quél.) Singer
- Pozostałe nazwy
- muchomor żółty
Назіранні дома
Адбітак спораў
- Патрэбныя матэрыялы
- свежая, спелая шапка, аркуш паперы, шклянка або місачка, вада
- Час
- 2–24 h
- Выкананне
- Пакладзі шапку ніжнім бокам на паперу.
- Дадай кроплю вады наверх і накрый.
- Праз 2–24 гадзін падніміце шапку і агледзьце асадак.
Што шукаць
- Колер споравага адбітка
- Колер споравага адбітка: белы.
Пад мікраскопам
- Патрэбныя матэрыялы
- светлавы мікраскоп, прадметнае і покрыўнае шкельцы, іголка, вада, споры з адбітка
- Выкананне
- Перанясі іголкай крыху адбітка на шкельца.
- Дадай кроплю вады, накрый шкельцам і разгледзь споры.
Што шукаць
- Форма споры
- Форма споры: шарападобны. Форма споры: амаль шарападобны. Форма споры: шарападобны. Форма споры: шарападобны. Форма споры: шарападобны. Форма споры: шарападобны (амаль).
- Паверхня споры
- Паверхня споры: гладкі. Паверхня споры: гладкі. Паверхня споры: гладкі.
- Памеры споры
- Даўжыня 8,45–14,5 µm, шырыня 7,42–11,2 µm.
Памеры параўноўвай пасля каліброўкі шкалы мікраскопа.
Дослед з фенолам
- Матэрыял
- Мякаць ножкі
- Рэактыў
- фенол
- Выкананне
- У апісанай спробе фенол ужываўся да пазначанага матэрыялу.
- Умовы і недахопы крыніцы
У крыніцы не пазначаны: падрыхтоўка ўзору, канцэнтрацыя фенолу, колькасць рэактыву, тэмпература, час счытвання, падрабязны спосаб нанясення рэактыву.
Назіранне / вынік
- Вынік з крыніцы
- У мякаці ножкі пасля прымянення фенолу атрымалі афарбоўку, апісаную ў крыніцы як «карычнева-вінная».
Экалогія і распаўсюджанне
- Рэакцыя глебы
- Рэакцыя глебы: кіслы.
- Лісцевыя дрэвы ў наваколлі
- Лісцевыя дрэвы ў наваколлі: бяроза.
Лісцевыя дрэвы ў наваколлі: дуб. - Хвойныя дрэвы ў наваколлі
- Хвойныя дрэвы ў наваколлі: елка.
- Мікарызныя партнёры
- Агульная сувязь віду: Мікарызныя партнёры: Betula (агульны пералік партнёраў).
Агульная сувязь віду: Мікарызныя партнёры: Picea (агульны пералік партнёраў). - Тып жыўлення
- Тып жыўлення: эктамікарызны.
Некулінарнае прымяненне
Гістарычна ярка афарбаваная скурка шапак выкарыстоўвалася майстрамі для атрымання натуральных фарбавальнікаў. Шляхам выварвання грыба з квасцамі ўдавалася ствараць жоўта-аранжавыя, цёплыя вохрыстыя і залацістыя пігменты для афарбоўкі нітак з натуральнай воўны і шоўку.
У асобных традыцыйных культурах высушаныя пладовыя целы або споравы парашок ужывалі ў якасці сухога прыроднага пігмента пры вырабе самаробных фарбаў для роспісу драўляных вырабаў і абрадавых прадметаў. У сучаснай практыцы прыродных мастацтваў шафранавы паплавок цэніцца за прыгожы адбітак пласцінак і яркі колер паверхні, што знаходзіць ужыванне ў батанічнай ілюстрацыі і экалагічных экспазіцыях.
Гісторыя і культура
Яркая афарбоўка гэтага паплаўка здаўна прыцягвала ўвагу чалавека і знайшла адлюстраванне ў шматлікіх рэгіянальных назвах, дзе згадваецца золата, апельсін або шафран. У італьянскіх рэгіёнах Таскана і Лігурыя захаваліся старадаўнія запісы аб зборы гэтых грыбоў сялянамі, дзе яны лічыліся вытанчаным дадаткам да сціплага штодзённага рацыёну.
У еўрапейскай мікалагічнай літаратуры дзевятнаццатага стагоддзя від доўга разглядаўся як адметная каляровая форма іншых бязбондавых мухамораў, перш чым атрымаў канчатковы самастойны статус. У народных паданнях Цэнтральнай Еўропы гэты грыб часам надзяляўся сімвалічнай сувяззю з сонечным святлом і цяплом, а яго з'яўленне ў лесе лічылася прыкметай паўнавартаснага надыходу летняй пары.
Ядомасць і бяспека
Мухамор шафранавы належыць да катэгорыі ўмоўна-ядомых грыбоў добрай якасці. Спажыванне ў сырым або недастаткова правараным стане катэгарычна забаронена з-за наяўнасці гемалітычных і страўнікава-разбуральных рэчываў, якія цалкам раскладаюцца пад уздзеяннем высокай тэмпературы. Неабходна абавязковае дбайнае адварванне з выдаленнем вадкасці перад далейшым ужываннем.
Пасля належнай апрацоўкі мякаць набывае мяккую пругкасць і выдатныя смакавыя якасці з прыемным арэхавым або саладкаватым прысмакам. Гэты від высока цэніцца знаўцамі ў паўднёва-еўрапейскіх краінах, асабліва ў Італіі і Іспаніі. У іншых рэгіёнах яго бяспечнае ўжыванне патрабуе ўважлівасці з прычыны падабенства структуры пладовага цела да патэнцыйна небяспечных суродзічаў.
Асяроддзе пражывання і распаўсюджанне
Асноўны арэал віду ахоплівае лясныя зоны Еўропы, Сібіры і Паўночнай Амерыкі. Грыб селіцца ў лісцевых, мяшаных і хвойных лясных масівах, часта аддаючы перавагу асветленым узлескам, узбочынам лясных сцежак і вільготным палянам. Утварае мікарызу пераважна з бярозай, букам, дубам, а таксама з елкай у перадгорных і горных раёнах. Часта сустракаецца на тарфяністых, пясчаных і ападзелых кіслых глебах, багатых гумусам.
Сезон плоданашэння пачынаецца ў ліпені і доўжыцца да кастрычніка. У цёплыя гады першыя асобнікі з'яўляюцца ўжо ў канцы чэрвеня. У паўночных і альпійскіх рэгіёнах вегетацыя карацейшая і сканчваецца да першых восеньскіх замаразкаў у верасні, тады як у міжземнаморскім клімаце грыб можна сустрэць і ў лістападзе. У вільготнае цёплае лета можа даваць багатыя лакальныя ўспышкі ўсходаў.
Даследчык
Ядомасць і кулінарыя
Ustalenia źródłowe: jadalność, spożycie i wykorzystanie
- Патрэбная апрацоўка
- Патрабуе апрацоўкі
Tejkal, Česká mykologická společnost, Amanita crocea · Jedlá, nutná delší tepelná úprava; аўтарская кулінарная ацэнка, не вызначаная эксперыментальна бяспечная працэдура.
- Ядомасць
- Ядомы — źródło oznaczenia
Materiał: po obróbce
Tejkal, Česká mykologická společnost, Amanita crocea · CMS:jedlá, nutná delší tepelná úprava. Ацэнка аўтара пасля апрацоўкі, а не доказ бяспекі сырога грыба.
- Спажыванне ў сырым выглядзе
- Атрутны
Materiał: surowy
Źródło bez opisu bibliograficznego · Remarque; Syndrome associé: harmful haemolytic effect in absence of cooking. Species page author assessment, not a validated preparation protocol.
Навуковыя назвы і таксанамія
- Цяперашняя навуковая назва
Amanita crocea (Quél.) Singer
Навуковыя назвы і таксанамія
Мухамор жаўтлявы (Amanita crocea (Quél.) Singer) належыць да сямейства мухаморавых (Amanitaceae). Базанімам таксона з'яўляецца Amanita vaginata var. crocea Quél., апісаная ў 1898 годзе. Сучасную камбінацыю на ўзроўні віду надаў Рольф Зінгер у працы 1951 года (датаванай у крыніцах 1949–1951 гадамі).
Абсяг таксона і абмежаванні вызначэння
Малекулярныя даследаванні еўрапейскіх прадстаўнікоў секцыі Vaginatae размяжоўваюць Amanita crocea у вузкім значэнні ад Amanita subnudipes. Больш даўнія зборы з цеплалюбных дубовых лясоў на вапняку, якія апісваліся як A. crocea, насамрэч адпавядаюць A. subnudipes. Сапраўдная Amanita crocea у вузкім сэнсе сустракаецца на кіслых субстратах пад бярозамі і елкамі, адрозніваючыся выразным аранжавым адценнем ножкі.
Абсяг таксона і абмежаванні вызначэння
Сучасныя таксанамічныя аналізы секцыі Vaginatae грунтуюцца на сумесным секвенаванні локусаў ITS, LSU, RPB1 і TEF1-α, а таксама мікраскапічным аналізе анатамічнай будовы похвы.
Абсяг таксона і абмежаванні вызначэння
Пры вымярэнні свежых экзэмпляраў з Блізкага Усходу сярэдняя маса пладовага цела складала 73,74 ± 1,50 г, даўжыня ножкі 10,28 ± 0,67 см, а сярэднія памеры шапкі складалі каля 7,5–9 см.
- Zakres ujęcia taksonomicznego
Amanita crocea IF115109; source-specific atlas concepts and separate identified experimental materials. Varga2024 A.crocea sensu stricto remains distinct from historical Hungarian oak/calcareous records referred to A.subnudipes; Iranian isolate and Iraqi Dukan material retain only their own source identifications.
[26] [4]
Экалогія і распаўсюджанне
- Частата знаходак
- Польшча: Частата знаходак: рэдкі. [41]
Лабараторная дыягностыка
Dane ustrukturyzowane
Базідыі
Пражкі
Гіменіяльныя цыстыды
Скурка шапкі
Рэакцыі з рэактывамі
Споры
- Медыяна суадносін даўжыні і шырыні споры
- Медыяна суадносін даўжыні і шырыні споры: 1,2 (колькасць узораў: 30, медыяна). [38]
- Колер спор пад мікраскопам
- Колер спор пад мікраскопам: гіялінавы. [46]
Колер спор пад мікраскопам: гіялінавы. [50] - Даўжыня споры
- Даўжыня споры: 10–12 µm. [25]
Даўжыня споры: 8,45–11,24 µm. [38]
Даўжыня споры: 10,5–14,5 µm. [46] - Суадносіны даўжыні і шырыні споры
- Суадносіны даўжыні і шырыні споры: 1,03–1,37. [38]
- Форма споры
- Форма споры: шарападобны. [25]
Форма споры: амаль шарападобны. [25]
Форма споры: шарападобны. [46]
Форма споры: шарападобны. [38]
Форма споры: шарападобны. [50]
Форма споры: шарападобны (амаль). [34] - Таўшчыня сценкі споры
- Таўшчыня сценкі споры: танкасценны. [38]
Матэрыял і метады даследаванняў
Проба з хімічным рэактывам — матэрыял і абмежаванні
Матэрыял: Мякаць ножкі пладовага цела ва ўліковым запісе SMNF. Не пазначаны канкрэтная калекцыя, выкарыстаная для тэсту, канцэнтрацыя рэактыву і час уліку выніку.
Ахоп чытання: Поўны тэкст.
Абмежаванні: Карычнева-шакаладная афарбоўка ў параўнанні датычыцца A. fulva; яна не прыпісана A. crocea.
Мікраскапічныя даныя — крыніца і абмежаванні
Матэрыял: Уласнае даследаванне Жазепа Торэса ў Fungipedia: 30 спор. Не пазначаны адназначны нумар калекцыі ці геалакацыя даследаванага экзэмпляра.
Ахоп чытання: Поўны тэкст.
Абмежаванні: Сярэднія значэнні L 9,80 µm і W 8,52 µm захаваны ў дакументацыі; яны не замяняюць зыходнага min–max.
Даследаванне складу і актыўнасці — № 24 — матэрыял
Матэрыял: Турцыя: Beykonağı, Ilgın, Konya; хваёвы лес, чэрвень 2018 года. Сабрана каля 10 пладовых цел; пяць выкарыстана для экстракта пасля сушкі на працягу 48 гадзін пры 40°C. Астатні матэрыял захаваны ў фунгарыі Універсітэта Selçuk. Макра- і мікраскапічная ідэнтыфікацыя, без уласнага паўторнага ДНК-вызначэння.
Ахоп чытання: Поўны тэкст.
Абмежаванні: Тры паўторы вызначэння не з'яўляюцца трыма незалежнымі папуляцыямі. Адмоўны вынік мутагеннасці і антымутагеннасць у бактэрыяльным даследаванні не пацвярджаюць бяспеку ўжывання або эфектыўнасць у людзей. Зыходная назва «Hinic acid» захавана без самавольнага атаясамлення з хінавай кіслатой.
- Вынікі, пададзеныя ў крыніцах — Колькасць спор на базідыі
- Liczba zarodników na jednej podstawce wynosi 4. [46] [38] [50]
Metody i zapisy źródłowe — GarcíaBona, własny materiał z Nawarry, hiszpański opis skórki, osłony, ostrza, podstawek i zarodników. Zapis10.5[12.1;12.9]14.5×8.9[9.8;10.2]11.2µm zachowany, bez zgadywania statystyki liczb w nawiasach. Brak kalibracji, N i DNA.
Identyfikacja kropli: nierozstrzygnięta.
Układ strzępek skórki — zapis źródłowy: „Hifas entremezcladas; splątany układ strzępek.” [46]
Liczba zarodników na jednej podstawce — zapis źródłowy: „Basides tétrasporiques/basidios producen cuatro esporas;4na1podstawce.” [46]
Kształt podstawki — zapis źródłowy: „Podstawki wąskie u podstawy i rozszerzone ku górze; maczugowaty podstawowy kształt, bez zgadywania wymiarów.” [46]
Kształt cystydy hymenialnej — zapis źródłowy: „Queilocistidios claviformes o piriformes: maczugowata możliwość, tylko cystydy ostrza. Brakujące gruszkowate zapisano w dokumentacji.” [46]
Przegrody strzępki skórki — zapis źródłowy: „Tabiques desprovistos de fíbulas; jawnie opisane przegrody.” [46]
Osadzenie strzępek skórki w substancji żelowej — zapis źródłowy: „Strzępki skórki silnie osadzone/rozdzielone przez żel. Obecność oddzielona od nieobsługiwanego stopnia.” [46]
Barwa pigmentu skórki — zapis źródłowy: „Intracellular pigment: amarillento. Barwa i położenie osobno.” [46]
Barwa zarodnika w mikroskopie — zapis źródłowy: „Hyalines/incoloras; bezbarwne zarodniki w mikroskopii, nie barwa wysypu.” [46]
Zawartość zarodnika — zapis źródłowy: „Gran vacuola central; zawartość wakuolizowana. Nie zidentyfikowano lipidów i nie zapisano kropli oleju.” [46]
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „GarcíaBona, własny materiał z Nawarry, hiszpański opis skórki, osłony, ostrza, podstawek i zarodników. Zapis10.5[12.1;12.9]14.5×8.9[9.8;10.2]11.2µm zachowany, bez zgadywania statystyki liczb w nawiasach. Brak kalibracji, N i DNA.” [46]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „Źródłowo globose/sphériques/téměřkulovité, podstawowy kulisty kształt.” [46]
Powierzchnia zarodnika — zapis źródłowy: „Esporas lisas; gładka powierzchnia zarodników, nie cystyd.” [46]
Metody i zapisy źródłowe — JosepTorres,Fungipedia,własny pomiar N=30zarodników. L8.45–11.24µm,W7.42–10.25µm,Q1.03–1.37; środkowe9.80,8.52 nie są skrajnymi granicami. MapaGBIF nie stanowi lokalizacji badanego okazu. Nie podano DNA.
Identyfikacja kropli: nierozstrzygnięta.
Liczba zarodników na jednej podstawce — zapis źródłowy: „Basides tétrasporiques/basidios producen cuatro esporas;4na1podstawce.” [38]
Kształt podstawki — zapis źródłowy: „Podstawki wąskie u podstawy i rozszerzone ku górze; maczugowaty podstawowy kształt, bez zgadywania wymiarów.” [38]
Kształt cystydy hymenialnej — zapis źródłowy: „Queilocistidios claviformes o piriformes: maczugowata możliwość, tylko cystydy ostrza. Brakujące gruszkowate zapisano w dokumentacji.” [38]
Osadzenie strzępek skórki w substancji żelowej — zapis źródłowy: „Strzępki skórki silnie osadzone/rozdzielone przez żel. Obecność oddzielona od nieobsługiwanego stopnia.” [38]
Barwa pigmentu skórki — zapis źródłowy: „Intracellular pigment: pardoocráceo. Barwa i położenie osobno.” [38]
Zawartość zarodnika — zapis źródłowy: „Gran vacuola central; zawartość wakuolizowana. Nie zidentyfikowano lipidów i nie zapisano kropli oleju.” [38]
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „JosepTorres,Fungipedia,własny pomiar N=30zarodników. L8.45–11.24µm,W7.42–10.25µm,Q1.03–1.37; środkowe9.80,8.52 nie są skrajnymi granicami. MapaGBIF nie stanowi lokalizacji badanego okazu. Nie podano DNA.” [38]
Iloraz długości i szerokości zarodnika — zapis źródłowy: „Fungipedia:Q1.03–1.37,N30, mediana osobno1.20.” [38]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „Źródłowo globose/sphériques/téměřkulovité, podstawowy kulisty kształt.” [38]
Powierzchnia zarodnika — zapis źródłowy: „Esporas lisas; gładka powierzchnia zarodników, nie cystyd.” [38]
Grubość ściany zarodnika — zapis źródłowy: „De pared fina; cienka ściana zarodnika.” [38]
Metody i zapisy źródłowe — Jean-PierreGavériaux,SMNF,konto z własnymi zdjęciami20.06.2008,DunesduMontSaint-Frieux(Francja). Średnica9–11.5µm, nie para długość×szerokość. Brak N i pełnej metody.
Identyfikacja kropli: nierozstrzygnięta.
Liczba zarodników na jednej podstawce — zapis źródłowy: „Basides tétrasporiques/basidios producen cuatro esporas;4na1podstawce.” [50]
Barwa zarodnika w mikroskopie — zapis źródłowy: „Hyalines/incoloras; bezbarwne zarodniki w mikroskopii, nie barwa wysypu.” [50]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „Źródłowo globose/sphériques/téměřkulovité, podstawowy kulisty kształt.” [50]
Metody i zapisy źródłowe — Marek Snowarski/GRej: Amanita crocea
Metody i zapisy źródłowe — KarelTejkal,CMS,opis atlasowy. Podano średnicę8–11µm, nie dwie osie. Brak przypisania mikroskopii do jednego z fotografowanych okazów, N i medium.
Identyfikacja kropli: nierozstrzygnięta.
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „Źródłowo globose/sphériques/téměřkulovité, podstawowy kulisty kształt.” [34]
Metody i zapisy źródłowe — Karel Tejkal, Česká mykologická společnost: Amanita crocea
Назвы і абсяг вызначэння віду
Назвы: Правільная польская назва — muchomor żółtawy, прапанаваная ў чэк-лісце Ваяводы (2003). Снаварскі дакументуе таксама назву muchomor żółty. Гэтая другая гістарычна неадназначная: у чэк-лісце яна сустракаецца таксама пры A. citrina. Яна застаецца альтэрнатыўнай назвай гэтага запісу, з уласным сведчаннем выкарыстання. Назва «mglejarka żółtawa» не была дададзена выключна на падставе яе наяўнасці ва ўласным сэрвісе.
Наменклатура: Прынятая навуковая назва — Amanita crocea (Quél.) Singer. Захаваны гістарычныя Amanita vaginata var. crocea Quél., а таксама Amanitopsis crocea (Quél.) E.-J. Gilbert. Польскія і навуковыя назвы былі правераны паўторна; існуючая карэктная асноўная назва застаецца. Прачытаны ўліковы запіс CMS дакументуе абедзве камбінацыі, а свежае счытванне GBIF дае дакладнае супадзенне з прынятым A. crocea у Amanitaceae. Не атрыманы прамыя байты новага ўліковага запісу Index Fungorum/Kew; яго папярэдняе счытванне захавана ў гісторыі.
Таксанамічная рэвізія: Варга і суаўтары (2024) адрозніваюць A. crocea і A. subnudipes. Венгерскія больш раннія вызначэнні crocea з вапняковых дубовых лясоў яны адносяць да subnudipes; сапраўдны crocea з'яўляецца перш за ўсё кіслаталюбівым і звязаным з бярозай або елкай. У даследаванні прысутнічаюць у тым ліку венгерскі PG-2023-07-27-1 і нарвежскі DB-2021-08-08-3 (AD122); табліца 1 звязвае іх з паслядоўнасцямі. Апісанні старэйшых калекцый з Іспаніі, Турцыі і Партугаліі захоўваюць вызначэнне аўтараў, з інфармацыяй пра адсутнасць паўторнай ідэнтыфікацыі згодна з гэтай рэвізіяй. Не ўсе даныя з-за межаў Еўропы былі аўтаматычна прызнаны іншым відам.
Марфалогія: умовы і часткі пладовага цела
Асобныя прыкметы: Апісанні падзяляюць белы або крэмава-жоўты фон ножкі і жоўта-аранжавыя шматкі ды лускавінкі. Мякаць пад скуркай шапкі можа быць аранжавай або аранжава-карычневай; гэта не колер усёй мякаці. У SMNF ножка ў маладым узросце суцэльная, тады як CMS апісвае пустую знутры. Варыянты застаюцца з уласнымі крыніцамі і ўмовай узросту, без дапісвання недакументаванай паслядоўнасці фаз.
Покрыва і край: Похва апісваецца як трывалая і масіўная, белая звонку, жаўтаватая або крэмава-жоўтая знутры. Адрозныя паверхні не аб'ядноўваліся ў безумоўны спіс колераў усёй похвы. Шапка звычайна пазбаўлена рэшткаў покрыва, але апісанні ахопліваюць таксама іх прысутнасць. Рубчастасць можа дасягаць адной трэці радыуса. Кваліфікатар «звычайна», дроб і бок похвы застаюцца асобнымі і адносяцца да канкрэтнай прыкметы.
Атласныя дапаўненні: CMS апісвае вельмі ломкую, белавітую мякаць, невыразны смак і пах, а таксама неабходнасць тэрмічнай апрацоўкі. García Bona прыводзіць прыемны грыбны пах і прыемны смак. Гэта асобныя якасці апісання; прыемнасць, характар і інтэнсіўнасць не замяняюць адно аднаго. Інфармацыя пра смак з'яўляецца сведчаннем апісання аўтара, без інструкцыі каштаваць сыры грыб.
Мікраскапія: уласныя назіранні і атласны апіс
García Bona: Аўтар прыводзіць ва ўласным матэрыяле 10,5 [12,1; 12,9] 14,5 × 8,9 [9,8; 10,2] 11,2 µm. Межы восяў запісаны як 10,5–14,5 × 8,9–11,2 µm; сярэднія значэнні ў дужках не інтэрпрэтаваліся без доказаў як крайні дыяпазон. Споры кулістыя, гладкія, бясколерныя і неамілоідныя, з вялікай цэнтральнай вакуоляй. Вакуоля не атаясамлівалася з кропляй алею. Базідыі падоўжаныя, вузкія каля асновы, моцна пашыраныя зверху і чатырохспоравыя. Не прыведзены іх лікавыя памеры і N.
Torres: 30 спор: У аўтарскім даследаванні Josepa Torresa у Fungipedia L складае 8,45–11,24 µm, W 7,42–10,25 µm, а Q 1,03–1,37. У табліцы сярэднія значэнні восяў — гэта 9,80 і 8,52 µm; Q (Me) складае 1,20. Медыяна Q запісана асобна ад дыяпазону і не вылічвалася з дзелі сярэдніх значэнняў восяў. Значэнне N=30 не прыпісвалася базідыям. Споры апісаны як амаль кулістыя, танкасценныя, з цэнтральнай вакуоляй і адмоўнай рэакцыяй у рэактыве Мельцэра. Карта GBIF не вызначае месца збору даследаванага матэрыялу.
Дыяметр і метад: Gavériaux у SMNF прыводзіць кулістыя споры дыяметрам 9–11,5 µm, гіялінавыя і неамілоідныя; уліковы запіс змяшчае ўласныя фотаздымкі ад 20 чэрвеня 2008 г. з Dunes du Mont Saint-Frieux. CMS прыводзіць дыяметр 8–11 µm. Дыяметр застаецца асобнай велічынёй і не замяняе пару даўжыня × шырыня. Крыніцы не тлумачаць дакладнай канвенцыі межаў вымярэння; яе не дадумвалі па змаўчанні.
Скурка і цыстыды: У абодвух аўтарскіх іспанскіх апісаннях гіфы скуркі моцна жэлацінізаваныя. García Bona апісвае іх зблытанае размяшчэнне і жаўтаваты ўнутрыклетачны пігмент, Torres — вохрыста-карычневы пігмент і больш шчыльныя гіфы пад вонкавым пластом. Адсутнасць спражак датычыцца апісаных перагародак гіфаў скуркі, без пераносу на базідыі. Цыстыды краю булавападобныя або грушападобныя і гладкія; García Bona апісвае лёгкае адломванне каля асновы, Torres — рассеянасць. Форма, паверхня і размяшчэнне адносяцца да хейлацыстыд, без прыпісвання такіх самых прыкмет цыстыдам паверхні пласцінак.
Покрыва і рэактывы: García Bona апісвае тонкія разгалінаваныя гіфы агульнага покрыва, іх перагародкі без спражак і нешматлікія кулістыя сферацысты. Іх не пераносілі ў палі гіфаў скуркі. SMNF апісвае ў мякаці ножкі карычнева-вінны колер пасля фенолу; параўнальны карычнева-шакаладны колер належыць да A. fulva. Не пазначаны канцэнтрацыя фенолу і час счытвання. У пробах на амілоіднасць Мельцэр відавочна названы толькі ў Torresa; пры астатніх запісах рэцэптура не дапісвалася.
Польшча: распаўсюджванне, месцапражыванне і плоданашэнне
Польскі тэрмін: Чэк-ліст Ваяводы (2003), друк с. 46, наўпрост прыводзіць ліпень–верасень. Гэты дыяпазон месяцаў запісаны для Польшчы. Чэрвеньскія даты адзінкавых назіранняў у польскім рэестры не былі аўтаматычна ператвораны ў поўны сезон. Чэшскі тэрмін чэрвень–лістапад і іспанскі чэрвень–кастрычнік захоўваюць свае рэгіёны і не замяняюць польскіх даных.
Падстава прысутнасці: Ваявода згадвае Gardyny каля Młynar, Ińsko, запаведнік Cisy w Czarnem, Mstów і Lublin, спасылаючыся на пяць прац. Прачытаны чэк-ліст, а не дэкларавалася счытванне ўсіх гэтых першакрыніц. Прыводзяцца лісцевыя і мяшаныя лясы, а таксама адзін запіс у гарадскім парку. Снаварскі апісвае рэдкае, адзінкавае або групавое здарэнне, травяністыя ўскрайкі лясоў і мінеральныя глебы. Ацэнка рэдкасці з'яўляецца атласнай; яна не вызначае актуальнай колькасці папуляцый.
Расліны і канцэпцыі: Сумеснае знаходжанне з дрэвам у апісанні месцазнаходжання не з'яўляецца аўтаматычна доказам мікарызы з гэтым дрэвам. Рэвізія Варгі мацней звязвае рэвізаваныя A. crocea з бярозай і елкай, а таксама з кіслым субстратам. Асобныя старэйшыя апісанні з дубоў і букаў захоўваюць уласны абсяг вызначэння. Спіс раслін не ператвараўся ў спіс лакалізацый і не пераймалася падрабязная мікраскапія A. subnudipes.
Партугалія: склад і актыўнасць экстракту
Матэрыял і ўзровень счытвання: Leal і суаўтары (2013), Food Research International 50:1–9, даследавалі пладовыя целы з наваколля Bragança, сабраныя ў маі 2011 г. у мяшаным дрэвастоі. Для віду аб'ядноўвалі 3–10 пладовых цел, матэрыял ліяфілізавалі і здрабнялі ў парашок; экзэмпляры захаваны ў гербарыі IPB без указання нумароў. Вызначэнне было атласным, без ДНК. Прачытаны індэксаваны поўны тэкст аўтарскага рукапісу, у тым ліку слупок A. crocea у табліцах 1–4. Арыгінальны PDF не ўдалося спампаваць (HTTP 403), а візуальны кантроль табліц не праводзіўся. Захавана выразна пазначаная нататка счытвання.
Склад: У табліцы 2 прыведзена 89,04 ± 0,00 г вады/100 г свежай масы. Для сухой масы: попел 25,73 ± 1,75, вугляводы 49,64 ± 1,34, бялок 20,02 ± 1,33 і тлушч 4,62 ± 0,16 г/100 г. Бялок разлічаны з каэфіцыентам N×4,38. Разлічаная энергія складае 320,19 ± 4,39 ккал/100 г сухой масы. Свабодныя цукры ўключаюць манітол 3,57 ± 0,33 і трэгалозу 4,54 ± 0,37 г/100 г. Гэта сярэднія ± SD паўтораў даследаванага матэрыялу, без стварэння дыяпазону для ўсіх папуляцый.
Астатнія вызначэнні: Профіль тлустых кіслот уключае ў тым ліку 54,46 ± 0,65% алеінавай кіслаты і 20,14 ± 0,08% лінолевай; працэнт адносіцца да профілю кіслот, а не да масы пладовага цела. Агульныя такаферолы складаюць 162,19 ± 2,51 мкг/100 г сухой масы. Пазначаны таксама лікапін 0,23 ± 0,00 мг/100 г, лімонная кіслата 2,07 ± 0,21 г/100 г і протакатэхавая кіслата 21,33 ± 1,46 мг/100 г. Бэта- і дэльта-такаферол, а таксама бэта-карацін не выяўлены; карычная кіслата вызначана як сляды. «Не выяўлена» не з'яўляецца нулём, а сляды не становяцца лікам.
Тэсты экстракту: Для метанольнага экстракту прыведзены вынік Фоліна–Чакалтэу 22,27 ± 0,38 мг GAE/г. DPPH EC50 складае 7,94 ± 0,08 мг/мл, бэта-карацін/ліналеат 50,44 ± 7,65 мг/мл, TBARS 1,44 ± 0,48 мг/мл. У рэдукцыі ферыцыяніду/берлінскага блакіту пункт адпавядае аптычнай шчыльнасці 0,5 і складае 1,08 ± 0,23 мг/мл. Захавана розніца паміж EC50 і IC50, колькасцю ідэнтыфікаваных фенолаў і неспецыфічнай аднаўленчай здольнасцю. Гэта не з'яўляецца даследаваннем лячэбнай эфектыўнасці.
Турцыя: хімія, ферменты і тэст Эймса
Матэрыял і метад: Алкан і суаўтары (2020), DOI 10.3390/jof 6030166, сабралі матэрыял у Beykonağı, Ilgın, Konya ў чэрвені 2018 г. у сасновым лесе. Каля дзесяці пладовых цел вызначылі макра- і мікраскапічна; пяць выкарысталі для экстракту, астатнія захавалі ў фунгарыі Універсітэта Selçuk. Аналізы датычыліся метанольнага экстракту высушанага матэрыялу. Прачытаны поўны арыгінальны тэкст у публічнай копіі PDF, а таксама візуальна правераны слупкі і заўвагі табліц 2–6. Новае вызначэнне ДНК не праводзілася.
Антыаксідацыя і склад: У табліцы 2: фенолы, вызначаныя паводле Фоліна, 9,33 ± 0,06 мг GAE/г; DPPH 26,09 ± 0,17, ABTS 36,59 ± 2,53, CUPRAC 39,57 ± 1,19 і FRAP 37,40 ± 0,78 мг TE/г. Хелатаванне металаў: 15,06 ± 0,02 мг EDTAE/г; фасфамалібдэнавы тэст: 0,35 ± 0,05 ммоль TE/г. Сярэднія ± SD адносяцца да вызначэнняў экстракту. У табліцы 3 канцэнтрацыі складаюць: п-гідраксібензойная кіслата 56,10, карычная 539,38, п-кумаравая 2,81 і названая ў крыніцы «Hinic acid» 36,40 мкг/г экстракту. Гэтая апошняя назва не выпраўлялася самавольна на хінную кіслату. Значэнні ніжэй за LOQ застаюцца вынікамі ніжэй за мяжу вызначэння.
Ферменты: Табліца 4 прыводзіць AChE 0,90 ± 0,01 і BChE 0,80 ± 0,02 мг GALAE/г, тыразіназу 49,79 ± 0,15 мг KAE/г і альфа-амілазу 0,08 ± 0,01 ммоль ACAE/г. Альфа-глюказідказа пазначана як NA, г.зн. «not active». Гэта розныя ферментныя мішэні і эквіваленты стандартаў; яны не запісаныя як працэнт інгібіравання. Велічыні з розных стандартаў або тэстаў не з'яўляюцца непасрэдна ўзаемазаменнымі.
Мутагеннасць і антымутагеннасць: У табліцы 5 аўтары не выявілі мутагеннага выніку ў тэстах TA98 і TA100 з метабалічнай актывацыяй S9 і без яе пры трох даследаваных дозах. У табліцы 6, у прысутнасці кантрольных мутагенаў, інгібіраванне колькасці рэвертантаў залежыць ад штаму, дозы і S9. Для TA98 +S9 складае 94%, 55% і 12%; для TA100 +S9 83%, 8% і 3% пры паслядоўных дозах 10 000, 5000 і 2500 мкг/чашку. Вынік у бактэрыях не даказвае супрацьпухліннага дзеяння ў людзей ці бяспекі спажывання.
Срэбра і хлор: вынік, залежны ад працэдуры
Адзін узор, розныя метады: Сынькава і Баровічка (2025) параўналі вынікі архіўнага ўзору A. crocea AGP-19. Хлор, вызначаны INAA, складае 2320 мг/кг сухой масы. У серыі мікрахвалевай мінералізацыі срэбра INAA складае 319 ± 2 мг/кг, а пасля мінералізацыі ў HR-ICP-MS 144 мг/кг, ступень вымання 45%. У серыі мінералізацыі на награвальнай пліце INAA складае 329 ± 2 мг/кг, HR-ICP-MS 237 мг/кг, ступень вымання 72%. Гэта дзве працэдуры для аднаго і таго ж узору, а не мін.–макс. для віду. Значэнні ±2 з'яўляюцца зыходнай статыстычнай нявызначанасцю вызначэння, а не SD дзесяці пладовых цел.
Абмежаванне інтэрпрэтацыі: Праца даследуе заніжэнне вынікаў вызначэння срэбра пасля мінералізацыі азотнай кіслатой з прычыны асаджэння AgCl. Вынік не ператвараўся ў ацэнку харчовай прыдатнасці, доказ бяспекі або ўкаранёнае здабыванне срэбра. Даныя дзесяці паўтораў узору A. strobiliformis B-1513 з іншай часткі публікацыі не прыпісваліся A. crocea. Падрабязныя метаданыя архіўнага AGP-19 знаходзяцца ў дадатках, якія тут не заяўляюцца як прачытаныя.
Ірак: марфаметрыя, склад і абмежаванні ідэнтыфікацыі
Матэрыял: Слеман і Тахір (2025), DOI 10.25259/JKSUS_423_2025, апісваюць матэрыял з Дукана ў іракскім Курдыстане за люты 2024 г. Яны прыводзяць марфалагічную ідэнтыфікацыю і вынік ITS з нумарам PQ686237. Нумар з'яўляецца паведамленнем аўтараў; уласнага паўторнага вызначэння паслядоўнасці не праводзілася. Прачытаны поўны тэкст і табліцы; гістарычная назва застаецца з дакладным абсягам даследаванага матэрыялу.
Вынікі: Табліца 2 прыводзіць сярэднія ± SE з пяці паўтораў: маса свежага экзэмпляра 73,74 ± 1,50 г, даўжыня ножкі 10,28 ± 0,67 см, вертыкальны дыяметр шапкі 9,12 ± 0,78 см і гарызантальны 7,68 ± 0,72 см. Вертыкальны дыяметр не ператвараўся ў вышыню шапкі, а SE — у SD або мін.–макс. Табліца 3 паведамляе пра фенолы 146,76 ± 2,03 мкг/г свежай масы, DPPH 363,37 ± 2,19 мкг/г, флаваноіды 33,60 ± 1,11 мкг/г, вільготнасць 90,19 ± 1,28%, бялок 5,01 ± 0,41 мг/г і растваральныя цукры 0,75 ± 0,08 мкг/г свежай масы. Нетыповыя адзінкі захаваныя паводле крыніцы, без самастойнага пераліку або выпраўлення.
GC-MS: Прыпісванні пікаў GC-MS на падставе бібліятэкі спектраў і іх адносныя плошчы не з'яўляюцца тым самым, што і пацверджаная колькасць таксінаў у грыбе. З пераліку патэнцыйна шкодных злучэнняў не выводзілася аўтаматычная катэгорыя «атрутны». Таксама вынікі іншага даследаванага віду не пераносіліся ў гэты запіс.
Эксперымент з саджанцамі дуба персідскага
Матэрыял і план: Малекзадэ і суаўтары (2025), DOI 10.1186/s 12870-025-06791-5, выкарысталі іранскі ізалят, пазначаны A. crocea. Матэрыял паходзіў з лесу Bivareh у правінцыі Ілам. Апісана чыстая культура, а табліца 1 прыводзіць AmCr 1, MF278764 і супадзенне BLAST 99%. Культываванне і эксперымент праводзіліся асобна ад плодаўтварэння. У цяпліцы параўналі пяць варыянтаў, уключаючы кантроль, у трох паўторах, на саджанцах Quercus brantii на працягу сямі месяцаў з кастрычніка 2021 па май 2022 г.
Вынік і этап прымянення: У варыянце A. crocea паглынанне цынку лісцем складала 2098,6 мкг на гаршчок, на 62,7% больш, чым у кантролі. Канцэнтрацыі цынку, жалеза і медзі ў лісці павялічыліся адпаведна на 52,5%, 77,1% і 72,9%. Вынікі датычацца расліны і канкрэтнага эксперыменту; яны не з'яўляюцца складам пладовага цела або лячэбным дзеяннем. Гэта эксперыментальная магчымасць выкарыстання інакулюму для саджанцаў без доказаў камерцыйнага ўкаранення. Ілюстрацыі мікарызы захаваныя як ілюстрацыі аўтараў; па іх не рабіліся ўласныя вымярэнні муфты або сеткі Гарціга.
Ядомасць: ацэнкі аўтараў і клінічныя даныя
Шлях ацэнак: Снаварскі пры ацэнцы «ядомы» спасылаецца на Ваяводу (2003), які ў заўвагах пазначае Edible. Чэк-ліст пры гэтым сказе не паказвае на канкрэтны таксікалагічны эксперымент. CMS і SMNF таксама прыводзяць кулінарныя ацэнкі, з агаворкамі наконт апрацоўкі або нізкай якасці. Гэтыя апісанні не лічыліся некалькімі незалежнымі даследаваннямі бяспекі. Адмоўны тэст Эймса для экстракту і антыаксідантныя вынікі з'яўляюцца іншым тыпам доказаў.
Выпадкі недамаганняў: Ла Роза і суаўтары (онлайн-публікацыя 2023, том 2024), DOI 10.1002/fsn 3.3793, рэтраспектыўна аналізавалі 164 пацыентаў з паўднёвай Сардзініі за 2011–2021 гады. Табліца 3 класіфікуе A. crocea як Edible, але прыпісвае яму тры выпадкі: узбуджэнне, млоснасць і ваніты; сярэдні латэнтны перыяд — дзве гадзіны, сярэдняе знаходжанне ў бальніцы — адзін дзень. Прачытаны арыгінальны поўны XML і адпаведны радок. Адсутнічае індывідуальнае апісанне дозы, падрыхтоўкі і малекулярнае пацвярджэнне кожнай стравы. Гэта клінічны сігнал, які патрабуе захавання, без вызначэння канкрэтнага таксіну і без універсальнай высновы пра таксічнасць усіх пладовых цел.
Ужыванне і традыцыі: рэальна правераны абсяг
Даследаванні і практыка: Праводзіўся пошук лекавага і зёлкавага, тэхнічнага, фарбавальнага, прыпраўнага і іншага традыцыйнага выкарыстання. Пацверджаны лабараторныя даследаванні экстрактаў, даследаванне метадаў вызначэння металаў і эксперымент па інакуляцыі саджанцаў. Не атрымана спецыфічнай першаснай дакументацыі пра практыку афарбоўвання, лекі, зацверджаныя для людзей, або прыпраўныя прадукты з еўрапейскага A. crocea. Такі вынік агляду не даказвае, што выкарыстанне ніколі не існавала.
Мексіканскі абсяг назвы: Эрнандэс-Сант'яга і суаўтары (2016) праводзілі этнамікалагічнае даследаванне ў чатырох супольнасцях міштэкаў у Аахацы. Матэрыял, названы A. crocea, на мясцовым узроўні лічыцца атрутным і адносіцца да групы «жабіных» грыбоў; аўтары спасылаюцца на іншыя працы пры сцвярджэнні аб яго спажыванні ў астатніх рэгіёнах Мексікі. Прачытана ўласнае даследаванне і бібліяграфія, але не ўсе працы па палявых даследаваннях, на якія спасылаюцца аўтары. Гэтыя звычаі не прыпісваліся непасрэдна еўрапейскаму A. crocea sensu stricto, і мясцовая класіфікацыя не прызнавалася вынікам таксікалагічнага даследавання.
Крынічная дакументацыя
Высновы крыніцы: Варга і суаўтары (2024) апісваюць сувязі Amanita crocea з Betula і Picea. Яны таксама паказваюць, што раннія венгерскія калекцыі, пазначаныя гэтай назвай пад Quercus, верагодна, належалі да A. subnudipes. Заўвага тычыцца ідэнтычнасці даўнейшых вызначэнняў; дуб не запісаны як дадатковы гаспадар A. crocea, як і даўнейшыя месцазнаходжанні A. subnudipes не перанесены на гэты від.
Верыфікацыя распаўсюджання — абсяг і абмежаванні
Матэрыял: Polska; konto czeklisty Wojewody (2003), druk s. 46, z odsyłaczami do Gardyn, Ińska, rezerwatu Cisy w Czarnem, Mstowa i Lublina.
Абсяг прачытанага: Поўны тэкст.
Дата агляду: 18.10.2026.
Абмежаванні: Адзінкавыя чэрвеньскія даты ў рэгістры GRej застаюцца назіраннямі; яны не вызначаюць поўнага сезона. Чэк-ліст 2003 года не з'яўляецца актуальным падлікам папуляцыі ў 2026 годзе.
Верыфікацыя распаўсюджання — абсяг і абмежаванні
Матэрыял: Opublikowane polskie stanowisko w Kotlinie Sądeckiej.
Абсяг чытання: Фрагменты крыніц.
Прачытаны фрагмент крыніцы; поўны тэкст і метады не правяраліся.
Дата прагляду: 21.10.2026.
Абмежаванні: Крынічнае вызначэнне і абсяг паняцця захаваны. Не дэкларавалася новае даследаванне ўзораў або чытанне ўсіх публікацый, цытаваных крыніцай.
Абсяг распрацоўкі
Патрабаваныя праверкі ўрэгуляваны.
Прававая аснова і абсяг ацэнкі
Аналітычныя вынікі
Склад і лабараторная актыўнасць
- Выяўленыя фенольныя злучэнні
- Выяўленыя фенольныя злучэнні: пратакатэхавая кіслата. [43]
Выяўленыя фенольныя злучэнні: 4-гідраксібензойная кіслата. [43]
Выяўленыя фенольныя злучэнні: 4-гідраксібензойная кіслата. [33] - Актыўнасць даследаванага экстракту
- Актыўнасць даследаванага экстракту: антыаксідантная актыўнасць. [43]
Актыўнасць даследаванага экстракту: антыаксідантная актыўнасць. [33]
Актыўнасць даследаванага экстракту: інгібіраванне ферменту (тыразіназа, актыўнасць выяўлена). [33]
Актыўнасць даследаванага экстракту: інгібіраванне ферменту (α-амілаза, актыўнасць выяўлена). [33] - Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле
- Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 3,57 g/100g (манітол, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 0,33, сярэдняе значэнне). [43]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 131,62 µg/100g (γ-такаферол, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 8,16, сярэдняе значэнне). [43]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 49,64 g/100g (вугляводы, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 1,34, сярэдняе значэнне). [43]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 8,11 g/100g (агульнае ўтрыманне цукроў, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 0,69, сярэдняе значэнне). [43]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 0,94 g/100g (яблычная кіслата, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 0, сярэдняе значэнне). [43]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 3,86 g/100g (агульнае ўтрыманне арганічных кіслот, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 0,21, сярэдняе значэнне). [43]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 4,54 g/100g (трэгалоза, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 0,37, сярэдняе значэнне). [43]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 20,02 g/100g (бялкі, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 1,33, сярэдняе значэнне, каэфіцыент пераліку азоту ў бялок: 4,38). [43]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 25,73 g/100g (попел, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 1,75, сярэдняе значэнне). [43]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 4,62 g/100g (тлушч, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 0,16, сярэдняе значэнне). [43]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 0,23 g/100g (хінная кіслата, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 0,01, сярэдняе значэнне). [43]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 0,28 g/100g (шчаўевая кіслата, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 0,01, сярэдняе значэнне). [43]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 0,74 mg/100g (4-гідраксібензойная кіслата, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 0,08, сярэдняе значэнне). [43]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 22,07 mg/100g (агульнае ўтрыманне фенольных кіслот, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 1,54, сярэдняе значэнне). [43]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 162,19 µg/100g (агульнае ўтрыманне такаферолаў, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 2,51, сярэдняе значэнне). [43]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 30,57 µg/100g (α-такаферол, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 5,65, сярэдняе значэнне). [43]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 89,04 g/100g (вільготнасць, у пераліку на свежую масу, стандартнае адхіленне: 0, сярэдняе значэнне). [43]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 0,33 g/100g (фумаравая кіслата, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 0,01, сярэдняе значэнне). [43] - Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот
- Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот: 3,68 % (C18:0, у профілі тлустых кіслот, стандартнае адхіленне: 0,23, сярэдняе значэнне). [43]
Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот: 55,42 % (MUFA, у профілі тлустых кіслот, стандартнае адхіленне: 0,65, сярэдняе значэнне). [43]
Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот: 17,66 % (C16:0, у профілі тлустых кіслот, стандартнае адхіленне: 1,21, сярэдняе значэнне). [43]
Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот: 54,46 % (C18:1 n-9, у профілі тлустых кіслот, стандартнае адхіленне: 0,65, сярэдняе значэнне). [43]
Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот: 24,21 % (SFA, у профілі тлустых кіслот, стандартнае адхіленне: 0,59, сярэдняе значэнне). [43]
Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот: 20,14 % (C18:2 n-6, у профілі тлустых кіслот, стандартнае адхіленне: 0,08, сярэдняе значэнне). [43]
Доля кампанента ў профілі тлустых кіслот: 20,37 % (PUFA, у профілі тлустых кіслот, стандартнае адхіленне: 0,06, сярэдняе значэнне). [43] - Энергетычная каштоўнасць даследаванага матэрыялу
- Энергетычная каштоўнасць даследаванага матэрыялу: 320,19 kcal/100g (у пераліку на сухую масу, разлічана ў крыніцы, стандартнае адхіленне: 4,39, сярэдняе значэнне). [43]
- Вынік выяўлення кампанента ў матэрыяле
- Вынік выяўлення кампанента ў матэрыяле: не выяўлена (β-такаферол, прэпарат з пладовых цел, ідэнтыфікаваны ў крыніцы). [43]
Вынік выяўлення кампанента ў матэрыяле: не выяўлена (δ-такаферол, прэпарат з пладовых цел, ідэнтыфікаваны ў крыніцы). [43] - Канцэнтрацыя EC50 у пазначаным антыаксідантным тэсце
- Канцэнтрацыя EC50 у пазначаным антыаксідантным тэсце: 1,44 mg/ml (EC50, тэст TBARS, стандартнае адхіленне: 0,48, сярэдняе значэнне). [43]
Канцэнтрацыя EC50 у пазначаным антыаксідантным тэсце: 7,94 mg/ml (EC50, тэст DPPH, стандартнае адхіленне: 0,08, сярэдняе значэнне). [43]
Канцэнтрацыя EC50 у пазначаным антыаксідантным тэсце: 50,44 mg/ml (EC50, тэст з β-каратынам і ліналеатам, стандартнае адхіленне: 7,65, сярэдняе значэнне). [43] - Аднаўленчая здольнасць у аналізе Фоліна–Чакальтэу
- Аднаўленчая здольнасць у аналізе Фоліна–Чакальтэу: 22,27 mgGAE/g (метад Фоліна–Чакальтэу, у пераліку на масу экстракту, стандартнае адхіленне: 0,38, калібравальны стандарт: галавая кіслата, сярэдняе значэнне). [43]
Аднаўленчая здольнасць у аналізе Фоліна–Чакальтэу: 9,33 mgGAE/g (метад Фоліна–Чакальтэу, у пераліку на масу экстракту, стандартнае адхіленне: 0,06, калібравальны стандарт: галавая кіслата, сярэдняе значэнне). [33] - Вынік тэсту на мутагеннасць або генатаксічнасць
- Вынік тэсту на мутагеннасць або генатаксічнасць: адмоўны (тэст Эймса, даследаванне мутагеннасці на бактэрыях, метанольны экстракт пяці пладовых цел, вызначаных як A. crocea). [33]
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
У храматаграфічных аналізах метанольных экстрактаў даследавалі поліфенольны профіль і антыаксідантную актыўнасць пладовых цел.
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
У даследаваных выцяжках пацверджана прысутнасць карычнай кіслаты (539,38 µg/g экстракта), п-гідроксібензойнай кіслаты (56,10 µg/g) і п-кумаравай кіслаты (2,81 µg/g).
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
Выцяжкі з пладовых цел у лабараторных умовах дэманструюць здольнасць нейтралізаваць свабодныя радыкалы ў тэстах DPPH, ABTS, FRAP і CUPRAC, а таксама ўласцівасці хелатавання металаў.
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
У ферментных тэстах экстракты дэманстравалі ўмеранае інгібіраванне ацэтылхалінэстэразы, бутырылхалінэстэразы і тыразіназы.
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
У бактэрыяльных тэстах Эймса выцяжка не выявіла мутагеннага дзеяння, а ў прысутнасці метабалічнай фракцыі S9 інгібіравала дзеянне мадэльных мутагенаў.
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
Свежыя пладовыя целы ўтрымліваюць каля 90% вады. У даследаваных узорах вызначаны бялок — каля 5 мг/г свежай масы — і флаваноіды.
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
У аналізах лятучых кампанентаў метадам газавай храматаграфіі ідэнтыфікавалі фенольныя і араматычныя злучэнні ў метабалічным профілі пладовых цел.
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
Мякаць змяшчае ненасычаныя тлустыя кіслоты, цукры і такаферолы, дэманструючы антыаксідантную актыўнасць у лабараторных тэстах.
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
Пладовыя целы выяўляюць здольнасць акумуляваць мікраэлементы з ляснога субстрату, у тым ліку серабро.
Асяроддзе пражывання і распаўсюджанне
Potwierdzony zasięg występowania
Wszystkie obszary potwierdzone w zapisanych danych źródłowych.
| Kraj | Regiony i stanowiska | Утварэнне пладовых цел | Крыніцы |
|---|---|---|---|
| Польшча | Сандэцкая катлавіна | VII–IX |
|
Крыніцы
- IF251657
- VAGINATA-EU-2024
- Leal et al. 2013, Food Research International50:1–9, DOI 10.1016/j.foodres.2012.10.012 — uporządkowane wyniki tego samego badania (także [27], [43])
- Alkan S., Uysal A., Kaşık G., Vlaisavljević S., Berežni S., Zengin G. 2020, J.Fungi6(3): 166, DOI 10.3390/jof6030166
- Karel Tejkal, Česká mykologická společnost: Amanita crocea (także [34])
- Minister Środowiska, Dz.U. 2014 poz. 1408, rozporządzenie w sprawie ochrony gatunkowej grzybów
- Minister Zdrowia, Dz.U. 2026 poz. 258, tekst jednolity rozporządzenia dotyczącego grzybów dopuszczonych do obrotu
- Marek Snowarski/GRej: Amanita crocea (także [41])
- Index Fungorum record115109
- Malekzadeh E., Yousefshahi B., Olamaee M., Ghalavand N. 2025, BMCPlantBiol25:735, DOI 10.1186/s12870-025-06791-5
- Sleman K.M., Tahir N.A. 2025, J.KingSaudUnivSci37:423, DOI 10.25259/JKSUS_423_2025 (także [49])
- Synková I., Borovička J. 2025, BiolTraceElemRes203(11): 5815–5826, DOI 10.1007/s12011-025-04605-1
- Stadt Wien, Marktamt: Orangegelber Scheidenstreifling
- Nr 24 — aktualne polskie wykazy prawne 18.10.2026
- Alkan et al. 2020, J.Fungi6:166, public primary PDF replica
- ELI DU 2014/1408, official protection metadata
- ELI DU 2026/258, official act metadata
- ELI DU 2011/672, base act metadata
- Torres, Fungipedia, własny pomiar30zarodników (także [39])
- GBIF Backbone exact species match
- La Rosa et al. 2024, official EuropePMC full text XML
- malekzadeh-table — linked source detail
- Hernández-Santiago et al. 2016, primary Mixtec ethnomycology
- García Bona, vlastní pozorování Amanita crocea, Navarra (także [47])
- navarra-micro — linked source detail
- Gavériaux, SMNF, Amanita crocea
- Synková and Borovička 2025, Table1
- varga-table — linked source detail
- Wojewoda 2003, Checklist of Polish larger Basidiomycetes, p46