Jadalny
Ustaw lokalizację, żeby zobaczyć dane dla swojego regionu.













Parkogrzybek czerwonawy (Hortiboletus rubellus) to drobny, barwny grzyb z rodziny borowikowatych. Zwraca uwagę szkarłatnym, malinowoczerwonym lub ceglastym kapeluszem o zamszowej, matowej powierzchni, która z wiekiem bywa spękana. Rurki są żółte, po uszkodzeniu lekko siniejące. Trzon jest smukły, żółty na szczycie i karminowoczerwony ku dołowi. Miąższ w kapeluszu jest bladożółty, a w podstawie trzonu zawiera charakterystyczne pomarańczowoczerwone punkciki, stanowiące ważną cechę rozpoznawczą.
Rozpoznawanie, siedlisko i najważniejsze różnice.
Grzybiarz
Budowa owocnika
- Typ budowy
- Owocnik ma kapelusz i trzon.
Kapelusz
- Kształt
- U młodych owocników kapelusz jest półkulisty.
- Ukształtowanie powierzchni
- U starych owocników powierzchnia kapelusza jest gładka.
- Pokrycie
- U młodych owocników powierzchnia kapelusza jest zamszowa.
- Połysk powierzchni
- Powierzchnia kapelusza jest matowa.
- Układ pęknięć powierzchni
- W suchych warunkach powierzchnia kapelusza jest spękana na nieregularne poletka; także u starych owocników.
- Kolor
- U dojrzałych owocników kapelusz jest czerwonobrązowy.
- Profil krawędzi
- Profil krawędzi jest ostry.
- Średnica
- Kapelusz może mieć średnicę od 20 do 150 milimetrów.
- Skórka
- Skórka kapelusza jest nieściągalna.
Spód kapelusza
- Typ
- Hymenofor ma budowę rurkową.
Rurki przy trzonie
- Połączenie z trzonem
- Rurki są przyrośnięte do trzonu.
- Kształt porów
- Pory są kanciaste.
- Zmiana koloru
- Po uszkodzeniu lub nacisku barwa porów jest niebieska / sina, później brązowawa.
Trzon i podstawa
- Położenie
- Trzon ma położenie centralne.
- Kształt
- Trzon może mieć kształt walcowaty lub wrzecionowaty.
- Podstawa
- Podstawa trzonu jest zwężona.
- Kolor
- Góra trzonu jest bladożółta.
- Pokrycie powierzchni
- Powierzchnia trzonu jest włóknista. Elementy pokrycia trzonu mają barwę czerwonawą.
- Wnętrze
- Trzon jest pełny.
- Konsystencja
- Trzon jest włóknisty.
- Długość
- Trzon może mieć długość od 20 do 120 milimetrów.
- Grubość
- Trzon może mieć grubość od 4 do 35 milimetrów.
- Wygięcie osi
- Trzon jest falisty.
- Korzenienie się trzonu
- Trzon się korzeni.
Miąższ
- Barwa
- Miąższ może być bladożółty, a pod skórką może być bladoróżowy.
- Twardość i zwartość
- U młodych owocników miąższ jest zwarty.
- Smak
- Może mieć słaby lub lekko kwaśny smak.
- Zapach
- Zapach miąższu może być grzybowy lub owocowy, a przy tym przyjemny; może być grzybowy.
Gdzie i kiedy rośnie
- Siedlisko
- Grzyb może występować w lasach liściastych, w parkach i ogrodach, na łąkach, na przydrożach, na obrzeżach lasu, w zaroślach lub w lasach mieszanych.
- Podłoże
- Bezpośrednim podłożem wzrostu może być gleba lub ściółka.
- Sposób wyrastania
- Owocniki mogą wyrastać pojedynczo lub po kilka.
- Owocnikowanie
- Owocniki mogą pojawiać się od czerwca do sierpnia.
- Obszar występowania
Jadalność i kuchnia
- Jadalność
- Jadalny
Prawo
- Ochrona
- W Polsce nie podlega ochronie gatunkowej.
- Handel
- W Polsce nie jest dopuszczony do obrotu handlowego ani do produkcji przetworów grzybowych.
Z czym można pomylić
Hortiboletus bubalinus
Najważniejsze różnice
Hortiboletus bubalinus odróżnia się wyraźniejszym i silniejszym sinieniem miąższu, stale obecną różowawą strefą pod skórką kapelusza, jaśniejszym, płowiejącym brzegiem kapelusza oraz brakiem lub znikomą liczbą pomarańczowoczerwonych punktów w podstawie trzonu. Pod mikroskopem cechuje się bardziej wydłużonymi zarodnikami o średnim współczynniku Q wynoszącym co najmniej 2,5. Końcowe komórki skórki kapelusza u H. bubalinus są krótsze, szersze i wyraźnie inkrustowane (średnie wymiary kolekcji: 20,6–36,8 × 10,1–16,3 µm, przy Q równym 2,31 ± 0,66).
Hortiboletus engelii
Najważniejsze różnice
Hortiboletus engelii nie wykazuje jednoczesnego, intensywnie czerwonego zabarwienia młodego kapelusza i dolnej części trzonu; zewnętrzna powierzchnia podstawy jego trzonu nie jest czerwona, choć wewnątrz miąższu mogą występować pomarańczowoczerwone punkty. Końcowe elementy skórki kapelusza u H. engelii są umiarkowanie do silnie inkrustowane, a średni współczynnik Q zarodników przekracza 2,2 (lub przy niższym Q średnia szerokość zarodników nie przekracza 6 µm). U H. rubellus młode owocniki łączą czerwień kapelusza z czerwienią dolnej części trzonu, a strzępki skórki są przeważnie gładkie lub tylko delikatnie inkrustowane.
FAQ
Czy parkogrzybek czerwonawy jest jadalny?
Tak, to grzyb jadalny, choć ma przeciętny smak i szybko mięknie. Z tego powodu rzadko bywa głównym celem grzybiarzy.
Czy ten grzyb sinieje po uszkodzeniu?
Tak, jego żółte rurki oraz miąższ po uciśnięciu lub przekrojeniu słabo i powoli przebarwiają się na błękitnawo.
Jaka cecha w miąższu pozwala go pewnie rozpoznać?
W podstawie trzonu, po przekrojeniu, widoczne są charakterystyczne drobne kropki o marchewkowoczerwonej barwie.
W jakich miesiącach można go spotkać?
Owocniki pojawiają się od lipca do października, zazwyczaj po ciepłych, obfitych deszczach w drugiej połowie lata.
Z jakimi drzewami najczęściej współżyje?
Wchodzi w mikoryzę z drzewami liściastymi, przede wszystkim z dębami, lipami, grabami oraz bukami.
Dlaczego rzadko trafia do koszyków grzybiarzy?
Głównie z powodu drobnych rozmiarów, mięknącego miąższu oraz częstego i szybkiego zarobaczywienia owocników.
Gdzie najłatwiej go znaleźć?
Często rośnie w miejskich parkach, zieleńcach, ogrodach oraz na skrajach widnych lasów liściastych.
Czy można go pomylić z gatunkami trującymi?
Niedoświadczeni zbieracze mogą pomylić go z krwistoborowikiem szatańskim, który ma jednak masywniejszy trzon i siateczkę.
Skąd pochodzi współczesna nazwa rodzajowa Hortiboletus?
Od łacińskiego słowa „hortus” (ogród), co odnosi się do częstego występowania owocników na trawnikach i w parkach.
Jak najlepiej przyrządzić ten gatunek?
Najlepiej sprawdza się jako dodatek do dań wielogrzybowych lub sosów po uprzednim dokładnym obgotowaniu bądź usmażeniu.
Miłośnik
Spód kapelusza
- Długość rurek
- Rurki mogą mieć długość do 12 milimetrów.
Nazwy i historia
- Obowiązująca nazwa krajowa
- Parkogrzybek czerwonawy
- Obowiązująca nazwa taksonomiczna
- Hortiboletus rubellus
- Dawne nazwy krajowe
- Podgrzybek czerwonawy
Obserwacje w domu
Wysyp zarodników
- Potrzebne materiały
- świeży, dojrzały kapelusz, kartka papieru, szklanka lub miseczka, woda
- Czas
- 2–24 h
- Wykonanie
- Połóż kapelusz spodem na papierze.
- Dodaj kroplę wody na wierzch i przykryj.
- Po 2–24 godzinach podnieś kapelusz i obejrzyj osad.
Czego szukać
- Barwa wysypu
- Wysyp zarodników ma barwę brązową.
- Odcień wysypu
- Może występować oliwkowobrązowy odcień.
Pod mikroskopem
- Potrzebne materiały
- mikroskop świetlny, szkiełko podstawowe i nakrywkowe, igła, woda, zarodniki z wysypu
- Wykonanie
- Przenieś igłą odrobinę wysypu na szkiełko.
- Dodaj kroplę wody, przykryj szkiełkiem i obejrzyj zarodniki.
Czego szukać
- Kształt zarodnika
- Zarodnik może mieć kształt elipsoidalny lub wrzecionowaty.
- Powierzchnia zarodnika
- W obserwacjach mikroskopowych powierzchnię zarodnika opisywano jako gładką.
- Wymiary
- Zarodnik może mieć długość od 7 do 17 mikrometrów i szerokość od 4 do 7 mikrometrów.
Wymiary porównuj po skalibrowaniu skali mikroskopu.
Ekologia i rozmieszczenie
- Drzewa liściaste w otoczeniu
- W otoczeniu rosną dęby, kasztany, buki, lipa i graby.
- Partnerzy mikoryzowi
- Mikoryzę z tym grzybem tworzą dęby, buki i lipa.
Zastosowania pozakulinarne
Ze względu na niewielkie rozmiary i podatność na robaczywienie grzyb nie ma znaczenia gospodarczego. Pełni istotną funkcję ekologiczną jako partner mikoryzowy drzew liściastych, wspomagając obieg pierwiastków w glebie. Dla pasjonatów mykologii i makrofotografii stanowi cenny obiekt ze względu na fotogeniczne, jaskrawe ubarwienie. Ciekawostką diagnostyczną jest obecność drobnych, marchwiowoczerwonych kropek w miąższu podstawy trzonu, co ułatwia jego odróżnienie pod lupą od podobnych gatunków.
Historia i kultura
Gatunek został opisany w XIX wieku przez Juliusa Vincenza von Krombholza jako Boletus rubellus. Przez lata polscy grzybiarze znali go pod tradycyjną nazwą podgrzybek czerwonawy. Badania filogenetyczne z XXI wieku ujawniły jednak odrębność tej linii ewolucyjnej, przenosząc go najpierw do rodzaju Xerocomellus, a ostatecznie do Hortiboletus. Nazwa rodzajowa nawiązuje do ogrodów i parków (hortus), odzwierciedlając zamiłowanie owocników do stanowisk przekształconych przez człowieka.
Jadalność i bezpieczeństwo
Jest grzybem jadalnym, lecz o przeciętnych walorach smakowych. Miąższ szybko staje się miękki i wodnisty, a owocniki bywają masowo zasiedlane przez larwy owadów oraz atakowane przez pleśń Hypomyces chrysospermus. Przed spożyciem wymaga obróbki termicznej. Nie wolno go zbierać na terenach miejskich, przy ruchliwych drogach czy na nawożonych trawnikach, gdzie akumuluje metale ciężkie. Początkujący grzybiarze powinni uważać na pomyłki z trującym borowikiem szatańskim lub purpurowym.
Siedlisko i występowanie
Pojawia się od lipca do października, najobficiej pod koniec lata. Preferuje żyzne, wilgotne gleby i klimat umiarkowany. Chętnie rośnie na terenach antropogenicznych: w parkach miejskich, ogrodach przydomowych, zaroślach i na skrajach trawników, choć spotkać go można także w prześwietlonych lasach liściastych. Tworzy mikoryzę przede wszystkim z dębami, lipami, bukami oraz grabami. Owocniki wyrastają pojedynczo lub w niewielkich, luźnych grupach po obfitych opadach deszczu.
Badacz
Jadalność i kuchnia
Ustalenia źródłowe: jadalność, spożycie i wykorzystanie
- Jadalność
- Jadalny
Źródło oznaczenia.
Karel Tejkal, Česká mykologická společnost: Xerocomellus rubellus · Kuchyňské využití: Hřib červený je jedlá houba podobných kvalit jako hřib žlutomasý (Xerocomellus chrysenteron).
Marek Snowarski: Hortiboletus rubellus · jadalne czy trujące?: Jadalny, ale niskiej wartości.
Nazwy naukowe i taksonomia
- Obowiązująca nazwa naukowa
Hortiboletus rubellus
Podgrzybek czerwonawy należy do rodziny borowikowatych (Boletaceae). Współczesna rewizja europejskich i lewantyńskich przedstawicieli rodzaju Hortiboletus z 2025 roku przyjmuje jako obowiązującą nazwę Hortiboletus rubellus (Krombh.) Simonini, Vizzini & Gelardi 2015. Jej bazonimem jest Boletus rubellus Krombh. 1836. Sam rodzaj Hortiboletus wyodrębniono w 2015 roku z rodzaju Xerocomellus, a gatunkiem typowym ustanowiono właśnie Boletus rubellus. W rewizji taksonomicznej przypisano mu identyfikator MycoBank MB551214.
Na tym samym typie nomenklatorycznym opiera się pięć historycznych kombinacji: Boletus rubellus Krombh. 1836, Suillus rubellus (Krombh.) Kuntze 1898, Leucobolites rubellus (Krombh.) Beck 1923, Tubiporus rubellus (Krombh.) S. Imai 1968 oraz Xerocomellus rubellus (Krombh.) Šutara 2008. Nie wszystkie ujęcia nazwy Xerocomus rubellus stanowią proste kombinacje tego bazonimu. Rewizja z 2025 roku traktuje nazwę Xerocomus rubellus Quél. 1896 [1895] jako odrębnie opisany takson i synonim heterotypowy. Wskazuje przy tym, że powszechnie powielana w literaturze kombinacja „Xerocomus rubellus (Krombh.) Quél.” nie została opublikowana w sposób ważny z powodu braku formalnego odwołania do bazonimu. Z kolei nazwa Boletus versicolor Rostk. 1844 oraz oparta na niej kombinacja Versipellis versicolor stanowią nieuprawnione homonimy.
Historyczne nazwy i dawne oznaczenia wymagają wyraźnego rozdzielenia. Nazwa odmiany var. flammeus odnosi się do odrębnego gatunku Hortiboletus flavorubellus, a nie do Hortiboletus rubellus w ścisłym ujęciu. Status taksonomiczny Xerocomus erubescens pozostaje nierozstrzygnięty, ponieważ nie uzyskano wiarygodnej sekwencji holotypu metodą Sangera; kolekcja JAM0224 pochodząca z tej samej miejscowości grupuje się wprawdzie z H. rubellus, lecz nie zastępuje formalnego zbadania typu. Nazwy Boletus sanguineus oraz Boletus rutilus zostały w nowoczesnej synonimice opatrzone znakiem zapytania jako niepewne. Dawne izraelskie doniesienie o znalezieniu Xerocomus rubellus z 1973 roku po rewizji zweryfikowano jako Xerocomellus redeuilhii. Żadnej z tych wątpliwości nie wolno rozstrzygać na podstawie samego czerwonego zabarwienia kapelusza czy zbliżonego brzmienia nazwy.
Zakres taksonu i ograniczenia oznaczania
Badania mikroskopowe prowadzi się na materiale zielnikowym rehydratowanym w wodzie, płynie L4 Mosera, 5% roztworze KOH lub 3% amoniaku, a także przy użyciu 1% czerwieni Kongo w roztworze amoniaku. Preparaty z wysuszonych tkanek maceruje się przez 5 minut w 5% KOH i bada pod powiększeniem 1000× z użyciem wyskalowanego okularu mikrometrycznego lub kamery cyfrowej. Zgodnie ze standardem rewizyjnym mierzy się co najmniej 31 dojrzałych zarodników oraz 31 elementów końcowych skórki kapelusza z każdej kolekcji. Skórkę kapelusza pobiera się w połowie promienia między środkiem a brzegiem, natomiast skórkę trzonu – w jego górnej lub środkowej części. Długość podstawek i cystyd wyznacza się od szczytu do przegrody bazalnej (bez sterygm), a szerokość w najszerszym miejscu.
Podstawki mają wymiary [17 pomiarów z 4 owocników i 4 kolekcji] (24,8–)33,9 ± 6,1(–46,3) × (7,8–)10,8 ± 1,3(–12,0) µm. Są maczugowate lub prawie maczugowate, hialinowe do żółtawych w 5% KOH, z kroplami oleju, przeważnie czterozarodnikowe, ze sterygmami o długości 3,1–5 µm. Basidiole mają zbliżone rozmiary i kształt cylindryczno-maczugowaty. Cheilocystydy na ostrzach porów mierzą [17/4/4] (26–)33,8 ± 7,0(–43,8) × (8,7–)9,3 ± 0,4(–10,0) µm; są dość liczne, smukłe, brzuszno-wrzecionowate, z wydłużoną prostą lub zakrzywioną szyjką i tępym szczytem, bez inkrustacji na zewnątrz ściany. Pleurocystydy występują rzadziej na powierzchni rurek i mierzą [10/2/2] (21,9–)37,8 ± 10,2(–51,3) × (6,0–)8,4 ± 0,7(–11,3) µm. W zbadanym materiale nie stwierdzono obecności pseudocystyd.
Trama hymenoforu jest dwustronna, o budowie pośredniej między typem Phylloporus a typem Boletus. Strzępki boczne są słabo rozbieżne, gęsto ułożone i niezżelatynizowane; warstwa środkowa składa się z równoległych strzępek silnie chłonących czerwień Kongo. Skórka kapelusza ma strukturę physalo-palisadodermy zbudowanej z członowanych strzępek. Elementy końcowe wykazują dużą różnorodność kształtów: bywają szerokocylindryczne, cystydoidalne, maczugowate, butelkowate, żołędziowate lub rozwidlone, najczęściej z zaokrąglonym szczytem. Ich wymiary wynoszą [539/15/15] (21,4–)25,6 ± 4,2(–36,1) × (6,3–)8,6 ± 1,7(–12,1) µm, przy współczynniku Q = (2,03–)3,12 ± 0,55(–4,19), gdzie wartości skrajne oznaczają średnie poszczególnych kolekcji.
Komórki końcowe skórki kapelusza, zwłaszcza u młodych grzybów, są gładkie lub pokryte drobnym ziarnistym osadem; u ich podstawy niekiedy widoczna jest poprzeczna inkrustacja przypominająca prążki zebry. Komórki podkońcowe osiągają do 18 µm szerokości, bywają rozgałęzione i wyraźniej pokryte żółtobrązową inkrustacją. W warstwie podskórkowej obecny jest drobnoziarnisty żółty pigment. Skórka trzonu składa się z gładkich, hialinowych lub bladożółtych strzępek o szerokości 3–5 µm, miejscami tworzących strukturę caulohymenium. W górnej jednej trzeciej trzonu caulobasidia osiągają 30–50 × 8–15 µm, a caulocystydy 24–50 × 7–11 µm (z szyjkami do 30 µm długości). W miąższu podstawy trzonu występują nieliczne pomarańczowoczerwone kryształki wydzielin strzępkowych, które łatwo rozpuszczają się w 5% KOH. Strzępki tramy trzonu mają szerokość 4–13 µm i są nieamyloidalne. We wszystkich badanych tkankach brak jest sprzążek.
W tekście monografii w osobnym zdaniu charakteryzującym układ podłużny strzępek trzonu pojawił się zapis wymiaru „2–4 mm”. Wartość ta stanowi ewidentną omyłkę zecerską w druku jednostki i nie zastępuje prawidłowego pomiaru mikrometrycznego szerokości strzępek tramy trzonu, który wynosi 4–13 µm.
Reakcje makrochemiczne na świeżych owocnikach wykazują wyraźne zróżnicowanie: 20% roztwór wodorotlenku potasu (KOH) barwi kapelusz i hymenofor na czerwonobrązowo, miąższ kapelusza na różowo, a powierzchnię i wnętrze trzonu na jaskrawopomarańczowo (z ciemniejszym odcieniem ku podstawie). Roztwór 25% wodorotlenku amonu (NH₄OH) daje wynik ujemny lub słabo bladożółty we wszystkich częściach owocnika. Roztwór 10% siarczanu żelaza(II) (FeSO₄) wywołuje brudnozielone zabarwienie tkanek, najsilniejsze na hymenoforze. W monografii nie podano wyniku reakcji z kwasem siarkowym dla tego gatunku.
W badaniu wysuszonego materiału odczynnik Melzera powoduje słabą i nietrwałą amyloidalność miąższu trzonu oraz niekiedy tramy hymenoforu, natomiast większość tkanek reaguje silnie dekstrynoidalnie. W klasycznej próbie Imlera skrawek miąższu z podstawy trzonu o objętości około 1 mm³ poddaje się działaniu odczynnika Melzera przez 3 minuty, po czym wypłukuje wodzianem chloralu aż do zaniku żółtego zabarwienia; niebieskawe lub szaroniebieskie zabarwienie widoczne pod mikroskopem potwierdza reakcję amyloidową.
Diagnostyka molekularna Hortiboletus rubellus opiera się na analizie markerów ITS, LSU, tef1-α oraz rpb2, izolowanych z suszu przy użyciu zestawu NucleoSpin Plant II. W amplifikacji stosuje się startery ITS1F, ITS1, ITS4B i ITS4 (dla ITS), LR0R, LR5 i LR7 (dla LSU), EF1-983F i EF1-2218R (dla tef1-α) oraz bRPB2-6F i bRPB2-7R (dla rpb2). Warunki termocyklera dla ITS i LSU obejmują wstępną denaturację 95 °C przez 5 min, następnie 35 cykli: 95 °C przez 30 s, 53 °C przez 30 s (lub 55 °C dla par ze starterami ITS1F/ITS4B) i 72 °C przez 1 min, z końcowym wydłużaniem 72 °C przez 7 min. Dla genu tef1-α stosuje się 95 °C przez 3 min, 8 cykli: 98 °C/20 s, 60 °C/40 s, 72 °C/2 min, a następnie 36 cykli: 98 °C/20 s, 53 °C/1,30 min, 72 °C/2 min oraz wydłużanie 72 °C/10 min. Dla markera rpb2 procedura obejmuje 95 °C przez 5 min, 40 cykli: 95 °C/30 s, 58 °C/40 s, 72 °C/1 min i etap końcowy 72 °C przez 8 min.
W analizach filogenetycznych sekwencje ITS (opracowywane w programach Sequencher i CodonCode Aligner, z klonowaniem metodą TOPO TA) tworzą dla H. rubellus dobrze wyodrębniony klad ze wsparciem węzłów BS 97 i PP 0,97, siostrzany względem H. sinorubellus (BS 100, PP 1). Marker rpb2 nie zapewnia tak wyraźnego rozdzielenia. Różnica sekwencji ITS w stosunku do H. engelii wynosi około 9% (ponad 50 par zasad, wliczając insercje i delecje). W regionie ITS1 zidentyfikowano motywy powtórzeń AC o długości 14–26 pz oraz wewnątrzgenomowy polimorfizm do 2 par zasad (kolekcje GS1424 i KM000167799). Długość fragmentu ITS2 wynosi 165–170 par zasad w zależności od parametrów dopasowania.
W rewizji rodzaju z 2025 roku zbadano łącznie 242 kolekcje zielnikowe czterech taksonów, z czego 133 poddano sekwencjonowaniu. W analizach zestawiono 479 sekwencji pochodzących z 287 okazów, w tym 170 nowo uzyskanych sekwencji oraz 298 sekwencji pobranych z publicznych baz danych.
- Zakres ujęcia taksonomicznego
Hortiboletus rubellus, gatunek zaakceptowany w GBIF i rewizji rodzaju. Historyczny identyfikator bazy pozostaje bez zmiany; etykieta Rheubarbariboletus rubellus nie jest zatwierdzonym synonimem.
[11]
Nazwy w rewizji i atlasach
Rewizja z 2025 r. oddziela homotypowe kombinacje oparte na Boletus rubellus Krombh. od synonimów heterotypowych i trzech nazw oznaczonych znakiem zapytania. Autorzy odrzucają cytat „Xerocomus rubellus (Krombh.) Quél.” jako błędną atrybucję; Xerocomus rubellus Quél. traktują jako osobno opisany takson o innym typie, zaliczany do synonimii H. rubellus.
ČMS prowadzi hasło pod nazwą Xerocomellus rubellus, a Snowarski pod Hortiboletus rubellus. Oba atlasy zachowują również dawny cytat Xerocomus rubellus (Krombh.) Quél.; jego obecność na stronie dokumentuje użycie nazwy, nie rozstrzyga poprawności nomenklatorycznej.
[1] [2] [22]Molekularne ujęcie H. rubellus
W analizie wielolokusowej H. rubellus tworzył klad terminalny ze wsparciem BS = 97 i PP = 0,97, siostrzany wobec chińskiego H. sinorubellus. Relacji siostrzanej nie odtworzyła analiza samego rpb 2. W porównaniu ITS najbliższym gatunkiem europejskim był H. engelii, z około 9% różnic, obejmujących ponad 50 pozycji nukleotydowych i indeli.
Autorzy wiążą trudność sekwencjonowania ITS metodą Sangera z powtórzeniami tandemowymi: krótkie powtórzenia AC w ITS1 mają 14–26 pz i wykazywały różnice do 2 pz w tym samym genomie; długości powtórzeń ITS2 zależały od parametrów dopasowania i wynosiły 166–167 lub 165–170 pz.
[1]Nazwy użyte przy polskim materiale
Przytoczone publikacje stanowiskowe z lat 2007, 2010, 2011 i 2025 podają wymienione kolekcje pod historycznym cytatem „Xerocomus rubellus (Krombh.) Quél.”. Jest to zapis nazwy użytej przez autorów przy materiale.
Wpisy GRej 41334, 45296 i 74674 mają oznaczenie „Xerocomus rubellus”, a ich odsyłacz atlasowy wskazuje Hortiboletus rubellus (Krombh.) Simonini, Vizzini et Gelardi.
[17] [18] [19] [16] [20] [14] [13] [15]Diagnostyka laboratoryjna
Dane ustrukturyzowane
Podstawki
- Długość sterygmy podstawki
- Długość sterygmy podstawki może wynosić od 3,1 do 5 mikrometrów. [1]
- Liczba zarodników na jednej podstawce
- Liczba zarodników na jednej podstawce wynosi 4. [1]
- Długość podstawki
- Długość podstawki może wynosić od 24,8 do 46,3 mikrometra. [1]
- Kształt podstawki
- Podstawka może być niemal maczugowata lub maczugowata. [1]
- Szerokość podstawki
- Szerokość podstawki może wynosić od 7,8 do 12 mikrometrów. [1]
- Sprzążki
- Nie stwierdzono sprzążek w badanych tkankach owocnika. [1]
Cystydy hymenialne
- Powierzchnia cystydy hymenialnej
- Powierzchnia cystydy ostrza jest gładka. [1]
- Obfitość cystyd
- Na brzegu porów cystydy mogą być rozproszone. [1]
Na wewnętrznej powierzchni rurek cystydy mogą być niezbyt częste. [1] - Kształt szczytu cystydy hymenialnej
- Na brzegu porów szczyt cystydy hymenialnej jest zaokrąglony. [1]
- Rozdęcie cystydy
- Na brzegu porów i na wewnętrznej powierzchni rurek cystyda ma brzuchate rozdęcie. [1]
- Długość cystydy hymenialnej
- Długość cystydy hymenialnej może wynosić od 26 do 43,8 mikrometra na brzegu porów, a od 21,9 do 51,3 mikrometra na wewnętrznej powierzchni rurek. [1]
- Kształt cystydy hymenialnej
- Na brzegu porów i na wewnętrznej powierzchni rurek cystyda hymenialna jest wrzecionowata. [1]
- Szerokość cystydy hymenialnej
- Szerokość cystydy hymenialnej może wynosić od 8,7 do 10 mikrometrów na brzegu porów, a od 6 do 11,3 mikrometra na wewnętrznej powierzchni rurek. [1]
- Obecność pleurocystyd
- Stwierdzono obecność pleurocystyd. [1]
Pozostałe cechy laboratoryjne
Skórka kapelusza
- Przegrody strzępki skórki
- Strzępka skórki ma przegrody. [1]
Zarodniki
- Średni iloraz długości i szerokości zarodnika
- Średni iloraz długości i szerokości zarodnika wynosi 2,31 (odchylenie standardowe: 0,12). [1]
- Kształt szczytu zarodnika
- Kształt szczytu zarodnika jest zaokrąglony. [1]
- Barwa zarodnika w mikroskopie
- Zarodnik w obrazie mikroskopowym może być słomkowożółty lub miodowy. [1]
- Obecność ciał lipidowych
- Stwierdzono obecność ciał lipidowych. [1]
- Metachromazja zarodników
- Metachromazja zarodników jest ujemna. [1]
- Iloraz długości i szerokości zarodnika
- Średnie ilorazy długości i szerokości zarodników z badanych kolekcji mogą wynosić od 2,07 do 2,59. [1]
- Kształt zarodnika
- Zarodnik może mieć kształt elipsoidalny (również w widoku od czoła), szeroko elipsoidalny (w widoku z boku), wrzecionowaty (również w widoku z boku), wrzecionowato elipsoidalny (w widoku z boku) lub migdałowaty (w widoku od czoła). [1] [2] [22]
- Powierzchnia zarodnika
- W obserwacjach mikroskopowych powierzchnię zarodnika opisywano jako gładką. [1] [2] [22]
- Symetria zarodnika
- Zarodnik jest nierównoboczny w profilu. [1]
- Grubość ściany zarodnika
- Ściana zarodnika może mieć grubość do 1 mikrometra. [1]
Skórka trzonu
- Szerokość strzępek skórki trzonu
- Szerokość strzępek skórki trzonu może wynosić od 3 do 5 mikrometrów. [1]
Trama hymenoforu
- Typ tramy hymenoforu
- Trama hymenoforu jest bilateralna — dwustronna, pośrednia między typami Boletus i Phylloporus. [1]
Materiał i metody badań
Dane mikroskopowe — źródło i ograniczenia
Materiał: H. rubellus basidiospores[561/19/19]; reported mean of collection quotient averages, with SD of averages; revived dried material 5 min in 5%KOH at 1000×.
Zakres odczytu: Pełny tekst.
Ograniczenia: Not a quotient calculated from independent length/width extrema; no specimen pairing invented.
[1]- Wyniki źródłowe — Długość podstawki
- Materiał badania: H.rubellus basidia[17/4/4]:17structures,4basidiomes,4collections. Materiał ponownie nawodniony (przygotowanie opisano w Metodach): 24,8–46,3 µm [1]
Materiał badania: H.rubellus basidia[17/4/4]:17structures,4basidiomes,4collections. Materiał ponownie nawodniony (przygotowanie opisano w Metodach): Średnia długość podstawki w badanym materiale wynosi 33,9 mikrometra. [1] - Wyniki źródłowe — Szerokość podstawki
- Materiał badania: H.rubellus basidia[17/4/4]:17structures,4basidiomes,4collections. Materiał ponownie nawodniony (przygotowanie opisano w Metodach): 7,8–12 µm [1]
Materiał badania: H.rubellus basidia[17/4/4]:17structures,4basidiomes,4collections. Materiał ponownie nawodniony (przygotowanie opisano w Metodach): Średnia szerokość podstawki w badanym materiale wynosi 10,8 mikrometra. [1] - Wyniki źródłowe — Długość zarodnika
- Materiał badania: H.rubellus basidiospores[561/19/19]:561 structures,19basidiomes,19collections; source aggregate, not the whole-paper242collections. Materiał ponownie nawodniony (przygotowanie opisano w Metodach): Średnia długość zarodnika w badanym materiale wynosi 11,6 mikrometra (odchylenie standardowe: 0,6 mikrometra). [1]
Materiał badania: Source atlas aggregate spores; method,N and vouchers unreported. 10–13 µm [2]
Materiał badania: H.rubellus basidiospores[561/19/19]:561 structures,19basidiomes,19collections; source aggregate, not the whole-paper242collections. Materiał ponownie nawodniony (przygotowanie opisano w Metodach): Średnie długości zarodników z badanych kolekcji mogą wynosić od 10,3 do 12,8 mikrometra. [1]
Materiał badania: Source atlas aggregate spores; method,N and vouchers unreported. 7–17 µm [22] - Wyniki źródłowe — Szerokość zarodnika
- Materiał badania: H.rubellus basidiospores[561/19/19]:561 structures,19basidiomes,19collections; source aggregate, not the whole-paper242collections. Materiał ponownie nawodniony (przygotowanie opisano w Metodach): Średnie szerokości zarodników z badanych kolekcji mogą wynosić od 4,7 do 5,5 mikrometra. [1]
Materiał badania: Source atlas aggregate spores; method,N and vouchers unreported. 4–5 µm [2]
Materiał badania: H.rubellus basidiospores[561/19/19]:561 structures,19basidiomes,19collections; source aggregate, not the whole-paper242collections. Materiał ponownie nawodniony (przygotowanie opisano w Metodach): Średnia szerokość zarodnika w badanym materiale wynosi 5 mikrometrów (odchylenie standardowe: 0,2 mikrometra). [1]
Materiał badania: Source atlas aggregate spores; method,N and vouchers unreported. 4–7 µm [22]
Metody i zapisy źródłowe — H.rubellus basidiospores[561/19/19]:561 structures,19basidiomes,19collections; source aggregate, not the whole-paper242collections.; H.rubellus basidia[17/4/4]:17structures,4basidiomes,4collections.; H.rubellus cheilocystidia[17/4/4]:17structures,4basidiomes,4collections.; H.rubellus pleurocystidia[10/2/2]:10structures,2basidiomes,2collections.; H.rubellus terminal elements of pileipellis[539/15/15]:539structures,15basidiomes,15collections; collection means.; H.rubellus source description of stipe tissues; no independent cell N or universal voucher asserted.; H.rubellus source description of hymenophoral trama; no independent cell N or universal voucher asserted.; SEM of epitype MCVE31743; source does not report a separate SEM spore count.
Stan materiału: ponownie nawodniony.
Identyfikacja kropli: lipidowa (potwierdzona).
Materiał źródłowy: H.rubellus basidia[17/4/4]:17structures,4basidiomes,4collections.
Stan materiału: ponownie nawodniony.
Materiał źródłowy: H.rubellus cheilocystidia[17/4/4]:17structures,4basidiomes,4collections.
Stan materiału: ponownie nawodniony.
Materiał źródłowy: H.rubellus pleurocystidia[10/2/2]:10structures,2basidiomes,2collections.
Stan materiału: ponownie nawodniony.
Materiał źródłowy: H.rubellus terminal elements of pileipellis[539/15/15]:539structures,15basidiomes,15collections; collection means.
Stan materiału: ponownie nawodniony.
Materiał źródłowy: H.rubellus source description of stipe tissues; no independent cell N or universal voucher asserted.
Stan materiału: ponownie nawodniony.
Materiał źródłowy: H.rubellus source description of hymenophoral trama; no independent cell N or universal voucher asserted.
Stan materiału: ponownie nawodniony.
Materiał źródłowy: SEM of epitype MCVE31743; source does not report a separate SEM spore count.
Stan materiału: suszony.
Numer okazu: MCVE31743.
Metoda źródłowa. Technika: mikroskopia świetlna (LM). Medium: KOH. Stężenie: 5%. Opis metody w źródle: Revived dried material soaked for5min in5%KOH. Spores from hymenophore of mature basidiomes; basidium/cystidium length excludes sterigmata; width at widest part.
Metoda źródłowa. Technika: mikroskopia świetlna (LM). Medium: water. Opis metody w źródle: Source colours and pigments examined in water; no stain assigned.
Metoda źródłowa. Technika: mikroskopia świetlna (LM). Medium: KOH. Stężenie: 5%. Opis metody w źródle: Source colours and pigments examined in5%KOH; separate from20%macrochemical KOH spot tests.
Metoda źródłowa. Technika: mikroskopia świetlna (LM). Medium: Brilliant Cresyl blue. Opis metody w źródle: Source metachromatic staining; concentration not reported in this species account.
Metoda źródłowa. Technika: skaningowa mikroskopia elektronowa (SEM). Opis metody w źródle: Selected epitype MCVE31743; source instrument protocols2kV or4–5kV, Au/Pd60/40 coating; apparatus-specific protocols not combined into a single fabricated setting.
Długość sterygmy podstawki — zapis źródłowy: „Sterigmata3.1–5.0µm.” [1]
Powierzchnia cystydy hymenialnej — zapis źródłowy: „Cheilocystidia smooth.” [1]
Liczba zarodników na jednej podstawce — zapis źródłowy: „Predominantly4-spored.” [1]
Długość podstawki; Szerokość podstawki — zapis źródłowy: „Basidia[17/4/4](24.8–)33.9±6.1(–46.3)×(7.8–)10.8±1.3(–12.0)µm; actual sample minima/maxima, excluding sterigmata; mean±SD preserved in source.” [1]
Długość podstawki — zapis źródłowy: „Basidia mean from the same[17/4/4] sample; source SD6.1µm retained in study expression.” [1]
Kształt podstawki — zapis źródłowy: „Subclavate to clavate.” [1]
Szerokość podstawki — zapis źródłowy: „Basidia mean from the same[17/4/4] sample; source SD1.3µm retained in study expression.” [1]
Obfitość cystyd — zapis źródłowy: „Cheilocystidia relatively common, scattered.” [1]
Obfitość cystyd — zapis źródłowy: „Pleurocystidia infrequent.” [1]
Kształt szczytu cystydy hymenialnej — zapis źródłowy: „Cheilocystidia rounded tip.” [1]
Rozdęcie cystydy — zapis źródłowy: „Ventricose-fusiform; ventricose inflation of this exact cystidium.” [1]
Rozdęcie cystydy — zapis źródłowy: „Ventricose-fusiform; ventricose inflation of this exact cystidium.” [1]
Długość cystydy hymenialnej — zapis źródłowy: „Cheilocystidia[17/4/4](26.0–)33.8±7.0(–43.8)×(8.7–)9.3±0.4(–10.0)µm; extrema of whole sampled cells, mean andSD retained in source expression.” [1]
Długość cystydy hymenialnej — zapis źródłowy: „Pleurocystidia[10/2/2](21.9–)37.8±10.2(–51.3)×(6.0–)8.4±0.7(–11.3)µm; extrema of whole sampled cells, mean andSD retained in source expression.” [1]
Kształt cystydy hymenialnej — zapis źródłowy: „Slender, ventricose-fusiform; fusiform shape plus independent ventricose inflation of the same source cell.” [1]
Kształt cystydy hymenialnej — zapis źródłowy: „Slender, ventricose-fusiform; fusiform shape plus independent ventricose inflation of the same source cell.” [1]
Szerokość cystydy hymenialnej — zapis źródłowy: „Cheilocystidia[17/4/4](26.0–)33.8±7.0(–43.8)×(8.7–)9.3±0.4(–10.0)µm; width at widest part.” [1]
Szerokość cystydy hymenialnej — zapis źródłowy: „Pleurocystidia[10/2/2](21.9–)37.8±10.2(–51.3)×(6.0–)8.4±0.7(–11.3)µm; width at widest part.” [1]
Typ tramy hymenoforu — zapis źródłowy: „Hymenophoral trama bilaterally divergent, intermediate between Phylloporus-type and Boletus-type.” [1]
Przegrody strzępki skórki — zapis źródłowy: „Pileipellis consisting of cylindrical, septate hyphae.” [1]
Obecność pleurocystyd — zapis źródłowy: „Pleurocystidia explicitly described and measured[10/2/2].” [1]
Kształt szczytu zarodnika — zapis źródłowy: „Apex rounded.” [1]
Barwa zarodnika w mikroskopie — zapis źródłowy: „Straw yellow to honey yellow in water and5%KOH.” [1]
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Basidiospores[561/19/19](10.3–)11.6±0.6(–12.8)×(4.7–)5.0±0.2(–5.5)µm; minima/maxima of collection averages and mean±SD of those averages, not single-spore extrema.” [1]
Obecność ciał lipidowych — zapis źródłowy: „Having one or two large oil droplets when mature, rarely pluri-guttulate; identified oil bodies, not generic unresolved guttules.” [1]
Metachromazja zarodników — zapis źródłowy: „Basidiospores orthochromatic; metachromatic test Brilliant Cresyl blue.” [1]
Iloraz długości i szerokości zarodnika — zapis źródłowy: „Q=(2.07–)2.31±0.12(–2.59); extrema and SD of collection means.” [1]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „Basidiospores broadly ellipsoid or fusiform to ellipsoid-fusiform in side view; ellipsoid to amygdaliform or slightly fusiform in face view.” [1]
Powierzchnia zarodnika — zapis źródłowy: „Smooth under light microscope.” [1]
Powierzchnia zarodnika — zapis źródłowy: „Smooth underSEM; selected epitype MCVE31743, noSEM population N inferred.” [1]
Symetria zarodnika — zapis źródłowy: „Basidiospores inequilateral.” [1]
Grubość ściany zarodnika — zapis źródłowy: „Moderately thick-walled(up to1µm).” [1]
Układ strzępek miąższu trzonu — zapis źródłowy: „Stipe trama formed of parallel running hyphae.” [1]
Szerokość strzępki wewnętrznej tramy trzonu — zapis źródłowy: „Stipe trama filamentous4–13µm broad, distinct from ambiguous2–4mm in preceding source texture sentence.” [1]
Szerokość strzępek skórki trzonu — zapis źródłowy: „Stipitipellis hyphae3–5µm broad.” [1]
Metody i zapisy źródłowe — Source atlas aggregate spores; method,N and vouchers unreported.
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Atlas spores10–13×4–5µm; source-reported specimen range convention, noN or medium.” [2]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „Atlas sporesfusiform; no projection view reported.” [2]
Powierzchnia zarodnika — zapis źródłowy: „Atlas spores smooth; no image technique or resolution reported.” [2]
Metody i zapisy źródłowe — Source atlas aggregate spores; method,N and vouchers unreported.
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Atlas spores7–17×4–7µm; source-reported specimen range convention, noN or medium.” [22]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „Atlas sporesellipsoid; no projection view reported.” [22]
Powierzchnia zarodnika — zapis źródłowy: „Atlas spores smooth; no image technique or resolution reported.” [22]
Materiał typowy i badane kolekcje
Holotyp Boletus rubellus Krombh. jest ilustracją z Czech: tablica XXXVI, ryciny 21–24 w pracy Krombholza z 1836 r. Nie jest nową kolekcją owocników.
Epityp H. rubellus pochodzi z Pulpiano we Włoszech, ze zbioru G. Simoniniego z 19 czerwca 2011 r.: MCVE31743, numer zbieracza GS10212; izoepityp K-M001435705. Rejestracja typifikacji to MBT 10022257, a podana sekwencja ITS ma numer GenBank PV094851. Wykaz materiału badanego rozdziela kolekcje i ich własne daty; skrót GP oznacza molekularną i bioinformatyczną weryfikację oznaczenia grzyba.
W badaniu sekwencja ITS okazu JAM 0224 (BAR1997082010) z miejscowości typowej Xerocomus erubescens odpowiadała H. rubellus. Autorzy nie uznali tego okazu za topotyp X. erubescens, ponieważ w jednym miejscu mogą rosnąć różne gatunki Hortiboletus; próby sekwencjonowania holotypu X. erubescens metodą Sangera się nie powiodły.
[1]Rozdzielanie gatunków w kluczu rewizji
Klucz do europejskich i lewantyńskich Hortiboletus rozdziela H. bubalinus od drogi prowadzącej do H. rubellus za pomocą zespołu cech: rozmieszczenia pigmentu kapelusza, reakcji miąższu, pomarańczowoczerwonych punktów u podstawy oraz średniego Q zarodników. Próg Qm < 2,4 dotyczy tej drogi klucza, a nie granic wszystkich pojedynczych zarodników. W następnym kroku H. rubellus odróżnia czerwień młodego kapelusza i co najmniej dolnej połowy trzonu oraz zwykle gładkie końcowe elementy skórki u dojrzałych okazów.
[1]Pomyłki opisane w atlasie ČMS
ČMS zwraca uwagę na dojrzałe owocniki pozbawione jaskrawo czerwonego kapelusza: mogą przypominać gatunki z grupy Xerocomellus chrysenteron. Jest to ostrzeżenie o podobieństwie grupy, a nie stwierdzenie tożsamości gatunków.
[2]Pomyłki opisane przez Snowarskiego
Snowarski porównuje spłowiałe lub brązowe owocniki H. rubellus z Xerocomellus chrysenteron i Xerocomus ferrugineus; podaje także wspólne stanowiska z drugim gatunkiem. Opisana silna zielononiebieska reakcja skórki na opary amoniaku należy do X. ferrugineus i służy jego odróżnieniu.
[22]Zbieracze, oznaczający i vouchery polskich kolekcji
grej 42188: Zbiór 31.08.2006; zbieracz: Marzena Łyczek; oznaczający: Marzena Łyczek; voucher lub wskazane herbarium: MŁ.
grej 45296: Zbiór 15.08.2006; zbieracz: Tomasz Ślusarczyk; oznaczający: Tomasz Ślusarczyk; voucher lub wskazane herbarium: TŚ, H. 456.
grej 41334: Zbiór 30.08.2006; zbieracz: Błażej Gierczyk; oznaczający: Błażej Gierczyk; voucher lub wskazane herbarium: ZBŚRiL PAN, 3/BG/14.01.07.
grej 42961: Zbiór 29.06.2006; zbieracz: Sebastian Pintscher; oznaczający: Sebastian Pintscher; voucher lub wskazane herbarium: SP, 060629-55, 060628-54, 060623-44, 060702-61.
grej 72969: Zbiór 02.08.2007; zbieracz: Krzysztof Kołodziejczyk; oznaczający: Anna Kujawa; voucher lub wskazane herbarium: ZBŚRiL PAN, 2/KK/25.09.07.
grej 74674: Zbiór 19.08.2007; zbieracz: Anna Hreczka; oznaczający: Anna Hreczka; voucher lub wskazane herbarium: ZBŚRiL PAN, 3/AH/14.10.07.
grej 105239: Zbiór 27.06.2008; zbieracz: Tomasz Pachlewski; oznaczający: Tomasz Pachlewski; voucher lub wskazane herbarium: ZBŚRiL PAN, 27/TP/26.07.08.
WA0000167901: Zbiór 20.08.2024; zbieracz: Grażyna Domian; oznaczający: Grażyna Domian; voucher lub wskazane herbarium: WA0000167901. Tabela 1 publikacji z 2025 r. nie wymienia WA0000167901 wśród próbek poddanych sekwencjonowaniu.
[17] [20] [14] [13] [18] [15] [19] [16]Źródłowe wpisy i oznaczenie eksykatu
ČMS zachowuje dwa datowane wpisy: 0066-2023-0236 z 04.08.2023 oraz 0071-2020-0055 z 23.06.2020.
Przytoczony przez Snowarskiego wpis GRej 41334 podaje zbiór z 30.08.2006 przy drodze za Boduszewem w Puszczy Zielonce; zbieracz i oznaczający: Błażej Gierczyk. Eksykat w Stacji ZBŚRiL PAN ma oznaczenie 3/BG/14.01.07.
[2] [22]Weryfikacja występowania — zakres i ograniczenia
Materiał: Source-identified Polish collections: Park Krajobrazowy Puszcza Zielonka; pow. poznański; woj. wielkopolskie; droga leśna do Głęboczka w okolicy Boduszewa; zbiór 30.08.2006; voucher: ZBŚRiL PAN, 3/BG/14.01.07
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Data przeglądu: 25.10.2026.
Ograniczenia: No new determination or DNA verification was performed; historical name Xerocomus rubellus is preserved. Occurrence is a source-backed published record, not proof of presence throughout the whole region or current occupancy. Collection dates are not ordinary national or regional season; nearby trees are not established mycorrhizal hosts. Reuse of registered Greater Poland geographic area for source-literal woj. wielkopolskie; no GBIF row or inferred occurrence.
[17] [13]Materiał: Source-identified Polish collections: Między Muszkowicami a Piotrowicami Wielkimi; pow. ząbkowicki; woj. dolnośląskie; zbiór 27.06.2008; voucher: ZBŚRiL PAN, 27/TP/26.07.08
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Data przeglądu: 25.10.2026.
Ograniczenia: No new determination or DNA verification was performed; historical name Xerocomus rubellus is preserved. Occurrence is a source-backed published record, not proof of presence throughout the whole region or current occupancy. Collection dates are not ordinary national or regional season; nearby trees are not established mycorrhizal hosts. Reuse of registered Lower Silesian geographic area for source DS, explicitly expanded to dolnośląskie in the same publication; no GBIF occurrence.
[19]Materiał: Source-identified Polish collections: Świebodzin, 2 km W; pow. świebodziński; woj. lubuskie; zbiór 15.08.2006; voucher: TŚ, H. 456
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Data przeglądu: 25.10.2026.
Ograniczenia: No new determination or DNA verification was performed; historical name Xerocomus rubellus is preserved. Occurrence is a source-backed published record, not proof of presence throughout the whole region or current occupancy. Collection dates are not ordinary national or regional season; nearby trees are not established mycorrhizal hosts. Reuse of registered geographic Lubuskie/Lubusz area; publication literally says woj. lubuskie. gbif in the existing identifier is not the occurrence evidence.
[17] [14]Materiał: Source-identified Polish collections: Kłomnice; pow. częstochowski; woj. śląskie; zbiór 02.08.2007; voucher: ZBŚRiL PAN, 2/KK/25.09.07
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Data przeglądu: 25.10.2026.
Ograniczenia: No new determination or DNA verification was performed; historical name Xerocomus rubellus is preserved. Occurrence is a source-backed published record, not proof of presence throughout the whole region or current occupancy. Collection dates are not ordinary national or regional season; nearby trees are not established mycorrhizal hosts. Reuse of registered Silesian geographic area for source-literal woj. śląskie; no GBIF row or inferred occurrence.
[18]Materiał: Source-identified Polish collections: Nowy Sącz, ogród przy kapelanii klasztoru s. Niepokalanek; woj. małopolskie; zbiór 29.06.2006; voucher: SP, 060629-55, 060628-54, 060623-44, 060702-61
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Data przeglądu: 25.10.2026.
Ograniczenia: No new determination or DNA verification was performed; historical name Xerocomus rubellus is preserved. Occurrence is a source-backed published record, not proof of presence throughout the whole region or current occupancy. Collection dates are not ordinary national or regional season; nearby trees are not established mycorrhizal hosts. Reuse of the existing named geographic region; no new scope definition.
[17]Materiał: Source-identified Polish collections: Krosno, obrzeże cmentarza komunalnego; woj. podkarpackie; zbiór 19.08.2007; voucher: ZBŚRiL PAN, 3/AH/14.10.07
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Data przeglądu: 25.10.2026.
Ograniczenia: No new determination or DNA verification was performed; historical name Xerocomus rubellus is preserved. Occurrence is a source-backed published record, not proof of presence throughout the whole region or current occupancy. Collection dates are not ordinary national or regional season; nearby trees are not established mycorrhizal hosts. Reuse of the existing named geographic region; no new scope definition.
[18] [15]Materiał: Source-identified Polish collections: Glinna, 1,7 km SE; Puszcza Bukowa; pow. gryfiński; woj. zachodniopomorskie; zbiór 31.08.2006; voucher: MŁ
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Data przeglądu: 25.10.2026.
Ograniczenia: No new determination or DNA verification was performed; historical name Xerocomus rubellus is preserved. Occurrence is a source-backed published record, not proof of presence throughout the whole region or current occupancy. Collection dates are not ordinary national or regional season; nearby trees are not established mycorrhizal hosts. Reuse of the existing named geographic region; no new scope definition.
[17]Materiał: Source-identified Polish collections: Glinna, 1,7 km SE; Puszcza Bukowa; pow. gryfiński; woj. zachodniopomorskie; zbiór 31.08.2006; voucher: MŁ, Glinna; Wzgórza Bukowe; gm. Stare Czarnowo; pow. gryfiński; woj. zachodniopomorskie; zbiór 20.08.2024; voucher: WA0000167901
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Data przeglądu: 25.10.2026.
Ograniczenia: No new determination or DNA verification was performed; historical name Xerocomus rubellus is preserved. Occurrence is a source-backed published record, not proof of presence throughout the whole region or current occupancy. Collection dates are not ordinary national or regional season; nearby trees are not established mycorrhizal hosts. Reuse of the existing named geographic region; no new scope definition.
[17] [16]Materiał: Curator-verified GRej 304638, individual collection dated 13.08.2017; reported supplementary voucher 2019 remains qualified.
Zakres odczytu: Fragmenty źródeł.
Powiązane kolekcje: 1,3 km S od dz. Stobiecko Miejskie, gm.Radomsko, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE55; zbiór 13 sie 2017; voucher: ISRiL PAN 1/JN/23.01.2021 (kolekcja z 2017 roku).
Odczytano fragment źródła; pełny tekst i metody nie zostały zweryfikowane.
Data przeglądu: 25.10.2026.
Ograniczenia: Literal woj.łódzkie in the verified source record; no region inferred from ATPOL or domain. No claim of current presence throughout the whole voivodeship. Dates remain individual collection dates, not a regional or national season.
[22]- Przygotowanie materiału do mikroskopii
- Materiał ponownie nawodniony. Revived dried material soaked for5min in5%KOH. Spores from hymenophore of mature basidiomes; basidium/cystidium length excludes sterigmata; width at widest part. [1]
Protokół dla opisanych obserwacji: Source colours and pigments examined in water; no stain assigned. [1]
Protokół dla opisanych obserwacji: Source colours and pigments examined in5%KOH; separate from20%macrochemical KOH spot tests. [1]
Protokół dla opisanych obserwacji: Source metachromatic staining; concentration not reported in this species account. [1]
Materiał suszony. Selected epitype MCVE31743; source instrument protocols2kV or4–5kV, Au/Pd60/40 coating; apparatus-specific protocols not combined into a single fabricated setting. [1]
Zakres opracowania
Przed ukończeniem rekord wymaga uzupełnienia lub rozliczenia.
- Poszukiwanie regionów występowania wymaga rozliczenia.
- Powiązania wcześniejszych ustaleń wymagają ponownego sprawdzenia.
- Nowe źródła wymagają rozliczenia informacji napotkanych podczas przeglądu.
Podstawa prawna i zakres oceny
Najważniejsze substancje i ich działanie
W badaniach fitochemicznych owocników zebranych w sierpniu 2022 roku w pasmie górskim Istıranca w tureckiej prowincji Kırklareli materiał liofilizowano i poddano ekstrakcji etanolem, metanolem, sulfotlenkiem dimetylu (DMSO), buforem fosforanowym oraz octanem etylu (homogenizacja 45 min, wytrząsanie 125 obr./min przez 24 h, wirowanie 10 000 obr./min przez 20 min w 10 °C).
W analizie spektrofotometrycznej ekstraktów oznaczono zawartość związków fenolowych metodą Folina-Ciocâlteu na poziomie do 11,57 mg równoważników kwasu galusowego na gram (mg GAE/g). Zawartość flawonoidów w wyciągu metanolowym wyniosła 1,45 mg równoważników kwercetyny na gram (mg QE/g). W laboratoryjnym teście zmiatania wolnych rodników DPPH ekstrakt metanolowy w stężeniu 1000 µg/ml wykazał aktywność antyoksydacyjną na poziomie 39,64%.
Analiza chromatograficzna LC-MS wykazała w próbkach obecność kwasu indolo-3-octowego (auksyny) w stężeniu 9489,16 µg/g. W materiale poddanym hydrolizie stwierdzono kwas protokatechowy (907,92 µg/g, około 16-krotny wzrost względem próbki niehydrolizowanej), jaceozydynę (67,95 µg/g) oraz izoramnetynę (61,51 µg/g). Oznaczono również witaminy: witaminę D₃ w ilości 512,68 µg/kg oraz niacynę (witaminę B₃) w ilości 2326,08 µg/kg.
W profilowaniu spektrometrią mas wysokiej rozdzielczości Q-TOF odnotowano obecność sygnałów przypisanych brefeldynie A, ergotioneinie, kwasowi wakcenowemu oraz chinolin-8-olowi. W badaniu aktywności enzymatycznej lakazy wykazano aktywność 0,22 U/l w wyciągu etanolowym, 0,12 U/l w metanolowym oraz 0,11 U/l w DMSO, natomiast w wyciągach wodnych z buforem fosforanowym i octanem etylu aktywności tego enzymu nie zarejestrowano.
Badanie zawartości pierwiastków metodą ICP-MS w tureckich próbkach wykazało wysoki poziom potasu (1 005 692,17 µg/kg) i fosforu (775 921,41 µg/kg), a także obecność cynku (52 630 µg/kg), żelaza (12 046,98 µg/kg), arsenu (601,34 µg/kg) oraz śladowych ilości kadmu (14,09 µg/kg).
W wyciągach z owocników pochodzących z lasów dębowych w prowincji Yalova w Turcji wykazano obecność kwasu galusowego, kwasu protokatechowego i kwercetyny. W testach in vitro ekstrakty te wykazywały aktywność przeciwutleniającą (TAS, DPPH, FRAP), hamowały aktywność acetylocholinoesterazy, butyrylocholinoesterazy, α-amylazy oraz α-glukozydazy, a także działały cytotoksycznie na komórki nowotworowe linii A549.
Badania ekologiczne
Wilgoć a widoczność punktów u podstawy
Rewizja Biketovej i współautorów podaje, że pomarańczowoczerwone punkty u podstawy trzonu mogą być niewidoczne, zwłaszcza w wilgotnych warunkach, także u H. rubellus. Dotyczy to możliwości dostrzeżenia cechy w badanym materiale; nie dowodzi biologicznego braku punktów ani nie jest regułą pogodową dla wszystkich owocników.
[1]Daty, siedliska i otoczenie polskich kolekcji
grej 42188: Glinna, Puszcza Bukowa, woj. zachodniopomorskie: zbiór 31.08.2006 w buczynie pomorskiej; dwa owocniki na ziemi.
grej 45296: Świebodzin, 2 km na zachód, woj. lubuskie: zbiór 15.08.2006 w lesie liściastym z bukiem i dębem; na ziemi, gromadnie.
grej 41334: Puszcza Zielonka, okolice Boduszewa, woj. wielkopolskie: zbiór 30.08.2006 na skraju drogi wysypanej żużlem przy lesie mieszanym. W otoczeniu wymieniono Pinus sylvestris, Carpinus betulus, Betula pendula i Tilia sp.; na ziemi około 40 owocników, pojedynczo i we wiązkach.
grej 42961: Nowy Sącz, ogród przy kapelanii klasztoru s. Niepokalanek: zbiór 29.06.2006, na ziemi, grupa owocników. W pobliżu wymieniono stary dąb, kasztanowiec, klon jawor i młode brzozy.
grej 72969: Kłomnice, woj. śląskie: zbiór 02.08.2007 w lesie mieszanym z sosną, dębem i brzozą; na ziemi, kilka owocników pojedynczo i w grupie.
grej 74674: Krosno, obrzeże cmentarza komunalnego, woj. podkarpackie: zbiór 19.08.2007 w zadrzewieniu brzozowym; na ziemi, grupa około 10 owocników.
grej 105239: Między Muszkowicami a Piotrowicami Wielkimi, woj. dolnośląskie: zbiór 27.06.2008 w lesie mieszanym, na ziemi.
WA0000167901: Glinna, Wzgórza Bukowe, woj. zachodniopomorskie: zbiór 20.08.2024 na poboczu drogi w żyznej buczynie; na glebie, jeden owocnik.
[17] [20] [14] [13] [18] [15] [19] [16]Źródłowe okresy i lokalne warunki stanowisk
Rewizja Biketovej i współautorów podaje główny okres owocnikowania H. rubellus od późnego kwietnia do listopada lub początku grudnia. W tym zdaniu okresu nie przypisano do konkretnego kraju.
Włoska kolekcja MG781 pochodzi z Manziana, z wysokości 320 m; zebrano ją 12.10.2019 na kwaśnej glebie w bardzo wilgotnej, trawiastej polanie przy lesie liściastym. Dane dotyczą stanowiska tej kolekcji.
ČMS podaje w opisie gatunku okres od lipca do października. Dokumentuje również wpisy z regionów „Zlínský kraj” i „Středočeský kraj”.
Przytoczony przez Snowarskiego wpis GRej 74769 opisuje zbiór z 25.08.2007 przy Bilczy w województwie świętokrzyskim, na wilgotnej ziemi przy zmurszałym pniaku dębowym pod głogiem jednoszyjkowym. Jest to opis konkretnego stanowiska.
[1] [2] [22]Siedlisko i występowanie
Siedlisko, obszar i pora roku
Potwierdzony zasięg występowania Hortiboletus rubellus obejmuje Europę oraz Azję Zachodnią (ze szczególnym uwzględnieniem rejonu Lewantu). Doniesienia o występowaniu tego gatunku na innych kontynentach wymagają krytycznej rewizji i weryfikacji molekularnej, gdyż często dotyczą pokrewnych, odrębnych gatunków rodzaju Hortiboletus. W Polsce obecność taksonu jest udokumentowana licznymi stanowiskami.
Owocniki wyrastają na ziemi, wśród opadłych liści i w trawie, pojedynczo, w małych grupach po 2–3 sztuki lub niemal kępkowo. Jest to grzyb często spotykany w środowiskach synantropijnych i półnaturalnych: w parkach miejskich, ogrodach, na zieleńcach, przydrożach, leśnych polanach, skrajach lasów i w zadrzewieniach przydomowych, ale występuje również w głębi naturalnych drzewostanów liściastych.
Grzyb tworzy mikoryzę przede wszystkim z drzewami liściastymi. Najczęściej notowany jest pod różnymi gatunkami dębów (Quercus robur, Q. petraea, Q. cerris, Q. pubescens, Q. faginea, Q. frainetto, Q. pyrenaica, Q. coccifera), a także pod kasztanem jadalnym (Castanea sativa), bukiem (Fagus sylvatica, F. orientalis) oraz lipami (Tilia cordata, Tilia ×europaea). Występuje również w lasach mieszanych z udziałem grabu, leszczyny, brzozy, sosny i wierzby, jednak w monografii nie potwierdzono owocnikowania w drzewostanach jednogatunkowych z tymi drzewami. Dawniejsze doniesienia o powiązaniach z jodłą, olszą, cedrem, świerkiem czy topolą nie znalazły potwierdzenia.
We włoskim stanowisku w Manzianie (okaz MG781, zebrany 12 października 2019 r. na wysokości 320 m n.p.m.) owocniki odnotowano na bardzo wilgotnej, kwaśnej glebie trawiastej polany pod dębami Quercus cerris i Q. frainetto, z udziałem klonu i głogu.
Zbiorczy okres owocnikowania w skali europejskiej trwa od końca kwietnia do listopada, a w cieplejszych rejonach do początku grudnia. W Europie Środkowej główny wysyp przypada na miesiące letnie i wczesną jesień, od lipca do października, z pojedynczymi wczesnymi notowaniami z końca czerwca.
Potwierdzony zasięg występowania
Wszystkie obszary potwierdzone w zapisanych danych źródłowych.
| Kraj | Regiony i stanowiska | Owocnikowanie | Źródła |
|---|---|---|---|
| Austria | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Belgia | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Bułgaria | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Szwajcaria | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Czechy | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Niemcy | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Dania | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Hiszpania | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Francja | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Wielka Brytania | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Grecja | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Chorwacja | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Węgry | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Włochy | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Macedonia Północna | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Malta | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Holandia | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Norwegia | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Polska | Greater Poland — obszar podany w metadanych GBIF; Lower Silesian — obszar podany w metadanych GBIF; Lubuskie / Lubusz — obszar podany w metadanych GBIF; Silesian — obszar podany w metadanych GBIF; województwo małopolskie; województwo podkarpackie; Puszcza Bukowa; województwo zachodniopomorskie; województwo łódzkie | VI–VIII |
|
| Portugalia | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Rumunia | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Serbia | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Rosja | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Szwecja | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Słowacja | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Turcja | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
| Ukraina | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | Nie ustalono |
|
Materiały
Kolekcje zielnikowe
- LE F-265201 (GP)
ABKHAZIA*; Gagra District: near Pitsunda, vicinity of Ptitsefabrica, on a bank of Bzyb River near the mouth, 43°11'53.5"N, 40°18'49.0"E, on soil near a path in mixed Quercus-Fagus forest; 2007-10-02; A. Kiyashko
[12]- GS1116
FR; FRANCE; Île-de-France: Paris, Thoiry, 48°51'48"N, 10°31'09"E, 165 m, five basidiomes in the grass, under Quercus sp.; 1993-07-30; G. Redeuilh; 165 m n.p.m.
[12]- AT1998115 (GP)
Niemcy; GERMANY; Hesse: Giessen, old graveyard, under Quercus sp.; 1998-06-10; A. Taylor
[12]- AT1998046 (GP)
Niemcy; GERMANY; Rhineland-Palatinate: Mainz, Ober Olmer Wald, mixed woodland, but mainly Quercus sp.; 1998-08-05; A. Taylor
[12]- GK6074 (GP)
GR; GREECE; Central Greece: Trikala, Logga, 39°48'60"N, 21°55'54"E, under F.sylvatica; 2012-07-02; G. Konstantinidis
[12]- GK6705 (GP)
GR; GREECE; West Macedonia: Kozani, Vouchorina, 40°12'34"N, 21°15'59"E, under Quercus sp.; 2012-07-03; G. Konstantinidis
[12]- K-M001435676 (AB B20-358; GP)
HU; HUNGARY; Csongrád-Csanád: Szeged, Elisabeth Park, 46°14'43.9"N, 20°09'49.6"E, on the ground in the grass, with various deciduous trees in vicinity, five basidiomes; 2020-07-19; A. Biketova & B. Dobrić
[12]- AL 13-125 (GP)
HU; HUNGARY; Somogy: Darány, under Q.robur, C.betulus, Tilia sp.; 2013-09-18; L. Albert
[12]- DB-2022-06-29-3 (GP)
HU; HUNGARY; Vas: Őrség NP, Szalafő, on a forest path in mixed forest dominated by Q.petraea, F.sylvatica, C.betulus, P.sylvestris; 2022-06-29; D. Varga & B. Dima
[12]- VGy-2018-07-21-1 (GP)
HU; HUNGARY; Komárom-Esztergom: Vértes Mts, Csákányospuszta, Mária-szakadék, in mixed forest with Quercus sp., F.sylvatica, C.betulus; 2018-07-21; Gy. Vrba
[12]- GS1037
Włochy; ITALY; Emilia-Romagna: Reggio nell’Emilia, Carpineti, Pantano, 44°29'23"N, 10°31'09"E, 670 m, a single basidiome at the edge of the wood, with Quercuspubescens and C.sativa; 1993-10-23; G. Simonini; 670 m n.p.m.
[12]- MCVE17716 (GS1180)
Włochy; ITALY; Reggio nell’Emilia, Viano, Pulpiano, 44°30'35"N, 10°33'22"E, 515 m, nine basidiomes in a field cultivated with Medicagosativa, close to Q.cerris and Q.pubescens wood; 1994-07-03; G. Simonini; 515 m n.p.m.
[12]- MCVE17717 (GS1196)
Włochy; ITALY; Emilia-Romagna; ibid., 44°30'33"N, 10°33'20"E, 512 m, four basidiomes in a field cultivated with M.sativa, close to a Q.cerris and Q.pubescens wood; 1994-07-10; G. Simonini; 512 m n.p.m.
[12]- GS1206
Włochy; ITALY; Emilia-Romagna; ibid., 44°30'31"N, 10°33'25"E, 526 m, two basidiomes in the path in the furrow of a tractor wheel, in Q.cerris and Q.pubescens wood; 1994-07-23; G. Simonini; 526 m n.p.m.
[12]- MCVE17773 (GS1241)
Włochy; ITALY; Emilia-Romagna; ibid., 44°30'30"N, 10°33'15"E, 507 m, five basidiomes in a field cultivated with M.sativa, close to a Q.cerris and Q.pubescens wood; 1994-07-30; G. Simonini; 507 m n.p.m.
[12]- MCVE17903 (GS1424; GP)
Włochy; ITALY; Emilia-Romagna; ibid., 44°30'37"N, 10°33'21"E, 517 m, several young to mature basidiomes growing on a lawn near a track, close to a Q.cerris and Q.pubescens wood; 1994-08-31; G. Simonini; 517 m n.p.m.
[12]- MCVE18231 (GS1894; GP)
Włochy; ITALY; Emilia-Romagna; ibid., 44°30'32"N, 10°33'20"E, 511 m, several young to mature basidiomes growing in a ploughed meadow, close to a Q.cerris wood; 1998-06-07; G. Simonini; 511 m n.p.m.
[12]- GS10226
Włochy; ITALY; Emilia-Romagna; ibid., 44°30'35"N, 10°33'24"E, 516 m, 9 basidiomes in a cultivated field close to Q.cerris and Q.pubescens wood; 2015-08-23; M. Comuzzi; 516 m n.p.m.
[12]- MG781 (GP)
Włochy; ITALY; Lazio: Manziana (RM), Macchiagrande di Manziana, 42°07'24"N, 12°07'19"E, 320 m, several young to mature basidiomes collected on acidic soil in a very moist grassy clearing bordering a mixed broadleaved woodland dominated by Q.cerris with the presence of Q.frainetto, Acer sp. and Crataegus sp.; 2019-10-12; M. Gelardi & F. Costanzo; 320 m n.p.m.
[12]- K-M001437348 (GS10116)
Włochy; ITALY; Sicily: Messina, Cesarò, Portella dei Bufali, 37°52'17"N, 14°41'17"E, 1196 m, five basidiomes in the grass close to Q.cerris and Quercus sp. trees; 2013-10-21; G. Vasquez; 1196 m n.p.m.
[12]- O-F-76041 (GP)
Norwegia; NORWAY; Ostfold Co.: Rygge, Fuglevikasen 12, 59°23'17.8"N, 10°39'29.8"E; 2014-09-10; E.W. Hanssen & R. Braathen
[12]- O-F-168828 (GP)
Norwegia; NORWAY; Telemark Co.: Kragerø, Berg Museum, 58°53'02"N, 9°22'59"E; 2000-08-06; T.E. Brandrud
[12]- LE F-332230
RU; RUSSIA; Bryansk Oblast: Bryansky Forest Reserve, on soil in broadleaf forest dominated mostly by Q.robur, T.cordata, and Ulmusglabra; 2015-08-07; T. Svetasheva
[12]- LE F-316026
RU; RUSSIA; Penza Oblast: Gorodishchensky District, vicinity of Nikonovo, floodplain Quercus forest; 2018-07-30; A. Ivanov
[12]- LE F-234797
RU; RUSSIA; Tula Oblast: Shchekinsky District, Museum-estate of Lev Tolstoy “Yasnaya Polyana”, on a grassy edge in mixed Quercus-Tilia forest; 2002-08-14; T. Svetasheva
[12]- LE F-332231
RU; RUSSIA; vicinity of Lesnoy township, “Tulskiye zaseki” broadleaved forest, on soil with Q.robur, T.cordata, Acerplatanoides, U.glabra, and C.avellana; 2012-06-27; T. Svetasheva
[12]- LE F-315853
RU; RUSSIA; Kurkinsky District, vicinity of Khvorostyanka, “Vodyanoe pole” protected area, on soil in broadleaved forest with Q.robur, T.cordata, and B.pendula; 2001-07-09; T. Svetasheva
[12]- LE F-332082
RU; RUSSIA; Tula Oblast; ibid., margin of a broadleaved forest, on soil in the grass; 2001-07-17; T. Svetasheva
[12]- GS10512 (GP)
RU; RUSSIA; Udmurt Republic: Votkinskji District, 4.6 km south of Perevoznoe, 56°51'36"N, 53°54'07"E, 75 m, on the ground in a Q.robur forest, with Salix; 2015-07-09; V. Kapitonov; 75 m n.p.m.
[12]- GS11020
RU; RUSSIA; Votkinskji district, Perevoznoe, 56°53'13"N, 53°55'31"E, 98 m, on the ground in a Q.robur forest; 2015-07-13; V. Kapitonov; 98 m n.p.m.
[12]- JAM0556 (GP)
ES; SPAIN; Bizkaia: Urduliz, Mendiondo, 43°21'23"N, 2°57'00"W, 100 m, under Q.robur; 2005-09-03; E. Fidalgo & J. Muñoz; 100 m n.p.m.
[12]- JAM0224 (BAR1997082010; GP)
ES; SPAIN; Burgos: Valle de Mena, Barrasa, 43°06'16"N, 3°19'39"W, 430 m, locality of the holotype of Xerocomuserubescens, growing among the grass in a cleared area, under Q.faginea; 2001-10-28; J. Muñoz; 430 m n.p.m.
[12]- IB19991021 (GP)
ES; SPAIN; Segovia: Boca del Asno, on humus soil, with P.sylvestris and Q.pyrenaica; 1999-10-13; Soc. Micol. Madrid
[12]- AT2003134 (GP)
Szwecja; SWEDEN; Blekinge Co.; F.sylvatica and Quercus sp. forest; 2003-09-04; A. Ryberg
[12]- AT2001124 (GP)
Szwecja; SWEDEN; Stockholm Co.: Stockholm; 2001-07-24; H.-G. Toresson
[12]- AT2005022 (GP)
Szwecja; SWEDEN; Uppsala Co.: Nåsten, Fäbodarna, under Quercus sp.; 2005-07-30; A. Taylor
[12]- AT2004285 (GP)
Szwecja; SWEDEN; Västra Götaland Co.: Tanum, Greby, mixed forest; 2004-09-06; J. Nilsson
[12]- K-M001435677 (KW 60663F; GP)
Ukraina; UKRAINE; Vinnytsia Region: Vinnytsia Forest Park, 50 m from the northern shore of Guralnya Lake, along a footpath, two mature basidiomes on ground near a fallen tree branch, in F.sylvatica and Q.robur forest; 2012-08-09; A. Biketova & A. Zamorotskiy
[12]- K-M000167799 (AH2005033; GP)
Wielka Brytania; UNITED KINGDOM; England: Berkshire, Windsor Great Park, Bishops gate area, SU975723, under T.×europaea; 2005-08-23; A. Hills
[12]- K-M000168971 (AH2004055; GP)
Wielka Brytania; UNITED KINGDOM; Hampshire, New Forest Wormstall Wood, SZ350980, amongst grass under Quercus sp.; 2004-07-28; P. Hills
[12]- MCVE31743 (GS10212; isoepitype K-M001435705)
Włochy; Emilia-Romagna: Reggio Emilia, Viano, Pulpiano; cultivated field beside a track, close to Quercus cerris and Q. pubescens wood; 2011-06-19; G. Simonini; 507 m n.p.m.
[12]- Kolekcja
Czechy; Zlínský kraj; 2023-08-04
[12]- Kolekcja
Czechy; Středočeský kraj; 2020-06-23
[12]- MŁ
Polska; Glinna, 1,7 km SE; Puszcza Bukowa; pow. gryfiński; woj. zachodniopomorskie; 2006-08-31; Marzena Łyczek
[20]- TŚ, H. 456
Polska; Świebodzin, 2 km W; pow. świebodziński; woj. lubuskie; 2006-08-15; Tomasz Ślusarczyk
[20]- ZBŚRiL PAN, 3/BG/14.01.07
Polska; Park Krajobrazowy Puszcza Zielonka; pow. poznański; woj. wielkopolskie; droga leśna do Głęboczka w okolicy Boduszewa; 2006-08-30; Błażej Gierczyk
[20]- SP, 060629-55, 060628-54, 060623-44, 060702-61
Polska; Nowy Sącz, ogród przy kapelanii klasztoru s. Niepokalanek; woj. małopolskie; 2006-06-29; Sebastian Pintscher
[20]- ZBŚRiL PAN, 2/KK/25.09.07
Polska; Kłomnice; pow. częstochowski; woj. śląskie; 2007-08-02; Krzysztof Kołodziejczyk
[20]- ZBŚRiL PAN, 3/AH/14.10.07
Polska; Krosno, obrzeże cmentarza komunalnego; woj. podkarpackie; 2007-08-19; Anna Hreczka
[20]- ZBŚRiL PAN, 27/TP/26.07.08
Polska; Między Muszkowicami a Piotrowicami Wielkimi; pow. ząbkowicki; woj. dolnośląskie; 2008-06-27; Tomasz Pachlewski
[20]- WA0000167901
Polska; Glinna; Wzgórza Bukowe; gm. Stare Czarnowo; pow. gryfiński; woj. zachodniopomorskie; 2024-08-20; Grażyna Domian
[20]- Kolekcja
Polska; Puszcza Bukowa, pow. Gryfino, 2,3 km na NW od Glinnej, AB94; 2005-07-19; Grazyna Domian
[21]- Kolekcja
Polska; 2 km S,Radziechowice I,gm.Ładzice,pow.radomszczański, DE55; 2006-09-02; Jacek Nowicki
[21]- Kolekcja
Polska; 1 km S,Rozpęd,gm.Kobiele Wielkie,pow.radomszczański, DE66; 2007-07-29; Jacek Nowicki
[21]- ISRiL PAN 1/JN/23.01.2021 (kolekcja z 2017 roku)
Polska; 1,3 km S od dz. Stobiecko Miejskie, gm.Radomsko, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE55; 2017-08-13; Jacek Nowicki
[21]- BGF0005727
Polska; Słubice ,2km S, pow. Słubicki, woj. Lubuskie; 2020-07-27; Marek Adamski
[21]- BGF0004945
2019
[21]
Źródła
- Biketova et al. 2025, IMA Fungus16:e144731
- Karel Tejkal, Česká mykologická společnost: Xerocomellus rubellus
- ELI: aktualny status DU/2014/1408
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów
- Pełny przegląd źródeł prawnych rekordu 43, Polska, 25.10.2026
- ELI: aktualny status i powiązane nowelizacje DU/2011/672
- ELI: aktualny status DU/2026/258
- Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 13 lutego 2026 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie grzybów dopuszczonych do obrotu lub produkcji przetworów grzybowych, środków spożywczych zawierających grzyby oraz uprawnień klasyfikatora grzybów i grzyboznawcy
- Zweryfikowane krajowe wyniki ochrony i obrotu — rekord 43, Polska, 25.10.2026
- nr43.legal.pl.verification.result-codes.20261025
- GBIF Backbone Taxonomy — Hortiboletus rubellus, usageKey8060178, dokładne dopasowanie
- Biketova et al. 2025 H.rubellus examined material and epitype; ČMS exposed Nálezy metadata
- GRej, exact original public curated record; access 2026-10-25
- GRej, exact original public curated record; access 2026-10-25
- GRej, exact original public curated record; access 2026-10-25
- Kudławiec B. i in. 2025. Przegląd Przyrodniczy36(4): 3–65; s.56.
- Kujawa A., Gierczyk B. 2007. Przegląd Przyrodniczy18(3–4): 3–70; s.67–68.
- Kujawa A., Gierczyk B. 2010. Przegląd Przyrodniczy21(1): 8–53; s.51.
- Kujawa A., Gierczyk B. 2011. Przegląd Przyrodniczy22(1): 17–83; s.80.
- nr43.regions.source-review.20261025
- nr43.snow-regions.curated.20261025
- Marek Snowarski: Hortiboletus rubellus
- Biketova 2025 H.rubellus Known distribution — proven area only