Przejdź do treści
JakiToGrzyb

Lakówka ametystowa

Laccaria amethystina

Jadalny
JadalnyOcena autora źródła.
Wymaga obróbki
Wymaga obróbki

Ustaw lokalizację, żeby zobaczyć dane dla swojego regionu.

Lakówka ametystowa (Laccaria amethystina) to niewielki, szeroko rozpowszechniony w strefie umiarkowanej grzyb naziemny, wyróżniający się intensywną, fioletową barwą owocników w stanie wilgotnym. W miarę wysychania wyraźnie blednie i przybiera odcienie szarości oraz beżu. Jest gatunkiem ektomikoryzowym, rosnącym w lasach liściastych i mieszanych, szczególnie pod bukami i dębami. Posiada jadalne, cienkie kapelusze, jednak ze względu na tendencję do kumulowania arsenu wymaga rozważnego zbioru.

Rozpoznawanie, siedlisko i najważniejsze różnice.

Grzybiarz

Budowa owocnika

Typ budowy
Owocnik ma kapelusz i trzon.
Barwa grzybni u podstawy owocnika
Grzybnia u podstawy trzonu jest fioletowobiała.

Kapelusz

Kształt
Kapelusz może mieć kształt wypukły lub płaski; może mieć kształt lejkowaty.
Ukształtowanie powierzchni
Powierzchnia kapelusza jest gładka.
Pokrycie
Powierzchnia kapelusza może być zamszowa, a u starych owocników może mieć drobne łuseczki.
Połysk powierzchni
Powierzchnia kapelusza jest matowa.
Kolor
Kapelusz może być fioletowy, po wyschnięciu może być białawy, u starych owocników może być fioletowobrązowy lub szarobiały.
Ułożenie brzegu
U młodych owocników brzeg kapelusza jest zagięty do wewnątrz.
Obrys brzegu
U starych owocników obrys brzegu jest falisty.
Średnica
Kapelusz może mieć średnicę od 10 do 60 milimetrów.
Środek
Środek kapelusza jest zagłębiony.
Higrofaniczność kapelusza
Kapelusz jest higrofaniczny.

Spód kapelusza

Typ
Hymenofor ma budowę blaszkową.

Blaszki przy trzonie

Połączenie z trzonem
Blaszki są przyrośnięte do trzonu.
Szerokość przyrośnięcia hymenoforu
Blaszki są szeroko przyrośnięte.
Zbieganie hymenoforu po trzonie
Blaszki zbiegają po trzonie.
Naturalna barwa powierzchni blaszki
Powierzchnia blaszki jest fioletowa.
Zróżnicowanie długości blaszek
Blaszki mają nierówne długości.
Rozstaw
Blaszki są rzadkie.
Grubość blaszek
Blaszki są grube.
Szerokość
Wysokość blaszek może wynosić od 3 do 8 milimetrów.

Trzon i podstawa

Kształt
Trzon może mieć kształt walcowaty lub zwężający się ku górze.
Kolor
Trzon jest fioletowy.
Ukształtowanie powierzchni
Powierzchnia trzonu jest prążkowana.
Pokrycie powierzchni
Powierzchnia trzonu jest włóknista. Elementy pokrycia trzonu mają barwę białawą.
Wnętrze
U dojrzałych owocników trzon jest pusty.
Konsystencja
Trzon jest łykowaty / odporny na rozerwanie.
Długość
Trzon może mieć długość od 40 do 100 milimetrów.
Grubość
Trzon może mieć grubość od 3 do 11 milimetrów.

Miąższ

Barwa
Miąższ jest fioletowy.
Odporność na przełamanie lub rozerwanie
Miąższ jest kruchy.
Zapach
Zapach miąższu jest słaby.
Smak
Smak miąższu jest łagodny.
Grubość
Miąższ jest cienki.

Gdzie i kiedy rośnie

Siedlisko
Grzyb może występować w lasach liściastych, w lasach iglastych lub w parkach i ogrodach.
Podłoże
Bezpośrednim podłożem wzrostu może być gleba lub martwe drewno.
Sposób wyrastania
Owocniki wyrastają w grupach.
Częstość
Gatunek może być bardzo pospolity.
Owocnikowanie
Owocniki mogą pojawiać się od czerwca do listopada.
Obszar występowania
Potwierdzono występowanie w Polsce.
Stan rozkładu drewna podłoża
Podłoże stanowi spróchniałe drewno.

Jadalność i kuchnia

Jadalność
Jadalny
Wymagana obróbka
Wymaga obróbki

Prawo

Ochrona
W Polsce nie figuruje w wykazie gatunków grzybów objętych ochroną.
Handel
W Polsce nie figuruje w wykazie grzybów dopuszczonych do obrotu.

FAQ

Czy lakówka ametystowa jest grzybem jadalnym?

Tak, jest to grzyb jadalny, jednak z uwagi na skłonność do kumulacji metali ciężkich zaleca się spożywanie jej okazjonalnie i wyłącznie po obróbce termicznej.

Dlaczego owocniki lakówki ametystowej tracą fioletowy kolor?

Gatunek ten wykazuje higrofanijność – pod wpływem wysychania kapelusz traci wodę, jaśnieje i z intensywnego fioletu przechodzi w odcienie płoworóżowe i szarobeżowe.

Pod jakimi drzewami najczęściej rośnie lakówka ametystowa?

Wchodzi w mikoryzę z drzewami liściastymi, w szczególności z bukiem i dębem, rzadziej ze świerkiem i sosną w lasach mieszanych i iglastych.

Jakie części owocnika są wykorzystywane do jedzenia?

Zbierane i spożywane są głównie kapelusze, ponieważ trzony są zbyt łykowate, twarde i włókniste, przez co nie nadają się do konsumpcji.

Kiedy przypada szczyt sezonu na ten gatunek?

Pełen sezon trwa od czerwca do listopada, jednak typowy okres i szczyt owocnikowania w Europie Środkowej przypada na miesiące od sierpnia do października.

Dlaczego w języku angielskim nazywana jest „amethyst deceiver”?

Przydomek „oszust” zawdzięcza zmianie barwy po wyschnięciu – spłowiałe owocniki tracą fiolet i stają się trudne do natychmiastowego skojarzenia z nazwą.

Czy lakówkę ametystową można jeść na surowo?

Nie, surowe owocniki mogą wywołać podrażnienia i dolegliwości żołądkowe; grzyb ten zawsze wymaga dokładnego obgotowania lub usmażenia.

Do czego lakówka ametystowa bywa używana w rzemiośle?

Jest cenionym surowcem w tradycyjnym barwierstwie – pigmenty zawarte w owocnikach pozwalają farbować wełnę na odcienie od liliowego po szary.

Jaką rolę pełni ten gatunek w leśnictwie?

Wykorzystuje się go do mikoryzacji sadzonek drzew w szkółkach, co wspomaga wzrost młodych drzewek i ułatwia ich adaptację podczas zalesiania.

Dlaczego lakówka ametystowa jest stosowana jako bioindykator?

Posiada rzadką cechę silnego gromadzenia arsenu z gleby, dzięki czemu ułatwia ocenę stopnia zanieczyszczenia terenów poprzemysłowych.