Ядомы
Патрабуе апрацоўкі
У сырым выглядзе атрутны
Вызначце месцазнаходжанне, каб убачыць даныя для свайго рэгіёна.










Мухамор шэра-ружовы (Amanita rubescens) — умоўна-ядомы шапкавы грыб з роду Amanita. Яго капялюшык мае шаравата-ружовы або буравата-чырванаваты колер і пакрыты бруднымі шэрымі шматкамі. Галоўнай адметнай рысай з'яўляецца пачырваненне мякаці: белая на разрэзе, яна хутка набывае вінна-ружовы альбо цагляны колер пры пашкоджанні. Ножка высокая, з павіслым падоўжна-паласатым кольцам. Грыб патрабуе абавязковай дбайнай тэрмічнай апрацоўкі перад ужываннем.
Распазнаванне, месцапражыванне і найважнейшыя адрозненні.
Грыбнік
Будова пладовага цела
- Тып будовы пладовага цела
- Тып будовы пладовага цела: Шапка.
Тып будовы пладовага цела: ножка.
Шапка
- Форма капялюшыка
- у маладых пладовых цел: Форма капялюшыка: паўшарападобны.
Форма капялюшыка: выпуклы.
у старых пладовых цел: Форма капялюшыка: плоскі.
у маладых пладовых цел: Форма капялюшыка: шарападобны (амаль). - Паверхня капялюшыка
- Паверхня капялюшыка: сухі.
Паверхня капялюшыка: бліскучы. - Рэльеф паверхні капялюшыка
- Рэльеф паверхні капялюшыка: бародаўчатая.
- Колер капялюшыка
- Колер капялюшыка: чырвона-карычневы.
у маладых пладовых цел: Колер капялюшыка: цялеснага колеру.
Колер капялюшыка: светла-карычневы.
у маладых пладовых цел: Колер капялюшыка: бледна-ружовы. - Абрыс краю капялюшыка
- у старых пладовых цел: Абрыс краю капялюшыка: хвалісты.
- Рэльеф паверхні краю капялюшыка
- Рэльеф паверхні краю капялюшыка: гладкі.
у старых пладовых цел: Рэльеф паверхні краю капялюшыка: баразнаваты. - Дыяметр капялюшыка
- Дыяметр капялюшыка складае 50–250 mm.
- Наяўнасць рэшткаў пакрывала на шапцы
- Наяўнасць рэшткаў пакрывала на шапцы: наяўны.
- Афарбоўка рэшткаў пакрывала на шапцы
- Афарбоўка рэшткаў пакрывала на шапцы: ружова-карычневы.
Афарбоўка рэшткаў пакрывала на шапцы: белаватая.
Афарбоўка рэшткаў пакрывала на шапцы: чырванаваты. - Форма рэшткаў пакрывала на шапцы
- Форма рэшткаў пакрывала на шапцы: лахманы.
Ніз шапкі
- Тып гіменафора
- Тып гіменафора: пласцінкі.
Пласцінкі каля ножкі
- Прымацаванне гіменафора да ножкі
- Прымацаванне гіменафора да ножкі: вольны ад ножкі (пласцінкі).
Прымацаванне гіменафора да ножкі: прырослы да ножкі (пласцінкі).
- Колер гіменафора
- Колер гіменафора: белы.
Колер гіменафора: Ружовая. - Афарбоўка пласцінак пасля пашкоджання
- Афарбоўка пласцінак пасля пашкоджання: чырвона-карычневы (пласцінкі).
- Адлегласць паміж пласцінкамі
- Адлегласць паміж пласцінкамі: густа размешчаныя.
Ножка і аснова
- Форма ножкі
- Форма ножкі: цыліндрычны.
- Аснова ножкі
- Аснова ножкі: клубнепадобны.
- Колер ножкі
- Колер ножкі: белы, ружаваты або жаўтаваты.
у верхняй частцы ножкі: Колер ножкі: белы.
у ніжняй частцы ножкі: Колер ножкі: чырванаваты або чырвона-карычневы. - Рэльеф паверхні ножкі
- Рэльеф паверхні ножкі: гладкі.
- Покрыва паверхні ножкі
- Покрыва паверхні ножкі: лускаватая (дробныя лускавінкі).
Покрыва паверхні ножкі: апушаная. - Унутраная будова ножкі
- у маладых пладовых цел: Унутраная будова ножкі: суцэльны.
Унутраная будова ножкі: запоўненае рыхлай мякаццю.
Унутраная будова ножкі: пусты ўнутры. - Даўжыня ножкі
- Даўжыня ножкі: 60–180 mm.
- Дыяметр ножкі
- Дыяметр ножкі: 10–50 mm.
- Вольва
- Вольва: адсутны (мяшкападобная вольва).
Кольца
- Наяўнасць кольца
- Наяўнасць кольца: наяўны.
- Форма кольца
- Форма кольца: звісаючы.
- Будова матэрыялу кольца
- Будова матэрыялу кольца: перапончаты.
- Становішча кольца
- Становішча кольца: у верхняй частцы ножкі.
- Трываласць кольца
- Трываласць кольца: устойлівы.
- Колер кольца
- Колер кольца: белы.
Колер кольца: белаватая або жаўтаваты. - Рэльеф паверхні кольца
- Рэльеф паверхні кольца: паласатая (верхняя паверхня кольца).
- Рухомасць кольца
- Рухомасць кольца: нерухомы.
Пакрывала каля асновы
- Будова покрыва каля асновы ножкі
- Будова покрыва каля асновы ножкі: валікі.
Мякаць
- Колер мякаці
- Колер мякаці: белы.
- Смак мякаці
- Смак мякаці: прыемны.
- Колер мякаці пасля пашкоджання
- Колер мякаці пасля пашкоджання: ружаваты.
- Пах мякаці
- Пах мякаці: грыбны, прыемны.
Пах мякаці: невыразны.
Дзе і калі расце
- Месцапражыванне
- Месцапражыванне: лісцевы лес, змешаны лес або хвойны лес.
Месцапражыванне: парк. - Субстрат
- Субстрат: глеба.
- Характар росту пладовых цел
- Характар росту пладовых цел: паасобку або групамі.
- Частата знаходак
- Частата знаходак: вельмі звычайны.
- Перыяд плоданашэння
- Пладовыя целы з’яўляюцца з чэрвеня да лістапада.
- Арэал распаўсюджання
- Арэал распаўсюджання: пацверджана.
Ядомасць і кулінарыя
- Ядомасць
- Ядомы
- Патрэбная апрацоўка
- Патрабуе апрацоўкі
- Спажыванне ў сырым выглядзе
- У сырым выглядзе атрутны
Права
- Ахова
- Від не ўключаны ў польскі пералік ахоўных відаў грыбоў.
- Гандаль
- Від не ўключаны ў польскі пералік грыбоў, дапушчаных да абароту.
З чым можна паблытаць
Amanita pantherina
Найбольш важныя адрозненні
Мухамор пантэрны (Amanita pantherina) з'яўляецца моцна атрутным грыбам і ўяўляе найбольш небяспечны таксон, з якім можна сблытаць мухамор шэра-ружовы. Яго мякаць не чырванее і застаецца нязменна белай, а верхняя паверхня кольца гладкая, без рубчыкаў. Край капялюшыка ў мухамора пантэрнага, як правіла, выразна рубчасты (за выключэннем масіўнага горнага варыетэту, пазначанага Снаварскім). Каля асновы ножкі прысутнічае больш выразная чашападобная вольва з роўным, непадраным краем, а над ёй чэшскі атлас адзначае кольцападобна размешчаныя лускавінкі. Распазнаванне патрабуе комплекснай ацэнкі ўсіх прыкмет будовы пладовага цела.
Amanita excelsa
Найбольш важныя адрозненні
Мухамор шурпаты (Amanita excelsa) вельмі падобны паводле свайго выгляду. Вылучаецца нязменнай мякаццю, якая не ружавее, і завостраным карэньчыкападобным заканчэннем клубня ножкі. У чэшскім атласе звяртаецца да таго ж увага на адсутнасць ружовых адценняў і характэрны пах, які нагадвае сырую бульбу або застаялы склеп.
Amanita muscaria
Найбольш важныя адрозненні
Мухамор чырвоны (Amanita muscaria) — гэта атрутны від, які звычайна мае больш інтэнсіўную, яркую афарбоўку капялюшыка і гладкі, нерубчасты верхні бок кольца. Выцвілыя альбо нетыпова афарбаваныя пладовыя целы патрабуюць уважлівай праверкі астатніх марфалагічных прыкмет.
Amanita franchetii
Найбольш важныя адрозненні
Мухамор шурпаты (Amanita franchetii) з'яўляецца больш рэдкім і слабаатрутным відам. Адрозніваецца ад мухамора шэра-ружовага жаўтаватай мякаццю (бачнай асабліва пад скуркай капялюшыка), поўнай адсутнасцю ружовых адценняў і тым, што месцы харчавання лічынак набываюць бурую, а не чырвоную афарбоўку.
FAQ
Ці можна спажываць мухамор шэра-ружовы ў сырым выглядзе?
Не, сыры грыб утрымлівае небяспечныя тэрмалабільныя таксіны, якія разбураюць эрытрацыты крыві. Спажыванне ў сырым выглядзе выклікае атручванне.
Якая апрацоўка робіць гэты від цалкам бяспечным?
Грыб становіцца бяспечным пасля абавязковага адварвання са зліваннем вадкасці або працяглага гарачага смажання, што поўнасцю руйнуе таксіны.
Чаму гэты від мухамора называюць шэра-ружовым альбо ружавеючым?
Яго светлая мякаць пры націсканні, пашкоджанні лічынкамі ці на зрэзе хутка акісляецца на паветры і набывае вінна-ружовае адценне.
З якімі дрэвамі мухамор шэра-ружовы ўступае ў сімбіёз?
Від здольны ўтвараць мікарызу з дубам, букам, грабам, бярозай, а таксама з хвойнымі пародамі — звычайнай сасной і елкай.
У якіх краінах гэты від лічыцца прызнаным далікатэсам?
Гэты грыб вельмі высока цэніцца за выдатны смак у кулінарыі Чэхіі, Славакіі, Германіі, Аўстрыі і шэрагу рэгіёнаў Францыі.
У які перыяд года гэты від сустракаецца ў лясах?
Пладовыя целы сустракаюцца з чэрвеня па кастрычнік, а масавае з'яўленне прыпадае на цёплыя месяцы — жнівень і верасень.
Які смак мае належным чынам прыгатаваны грыб?
Пасля правільнай гарачай апрацоўкі мякаць набывае прыемны, салодкі смак з мяккім далікатным арэхавым паслясмаччам.
Як гэты від гістарычна выкарыстоўваўся ў народнай медыцыне?
Моцныя спіртавыя выцяжкі з грыбоў выкарыстоўваліся ў вёсках выключна вонкава для расцірання пры артрытах і болях у суставах.
Ці знаходзіў гэты грыб прымяненне ў рамесным фарбаванні?
Так, пераспелыя пачырванелыя пладовыя целы разам з квасцамі выкарыстоўваліся для надання воўне ружавата-бэжавых і брудных тонаў.
Чаму гэты грыб часам памылкова крышылі ў сподкі з малаком?
Праз радавую назву «мухамор» людзі памылкова лічылі яго сродкам ад мух, хоць ён не змяшчае інсектыцыдных рэчываў чырвонага мухамора.
Аматар
Назвы і гісторыя
- Афіцыйная нацыянальная назва
- Muchomor czerwieniejący
- Афіцыйная таксанамічная назва
- Amanita rubescens
- Іншыя нацыянальныя назвы
- Muchomor czerwonawy
Назіранні дома
Адбітак спораў
- Патрэбныя матэрыялы
- свежая, спелая шапка, аркуш паперы, шклянка або місачка, вада
- Час
- 2–24 h
- Выкананне
- Пакладзі шапку ніжнім бокам на паперу.
- Дадай кроплю вады наверх і накрый.
- Праз 2–24 гадзін падніміце шапку і агледзіце адбітак.
Што шукаць
- Колер споравага адбітка
- Колер споравага адбітка: белы.
Пад мікраскопам
- Патрэбныя матэрыялы
- светлавы мікраскоп, прадметнае і покрыўнае шкельцы, іголка, вада, споры з адбітка
- Выкананне
- Перанясі іголкай крыху адбітка на шкельца.
- Дадай кроплю вады, накрый шкельцам і разгледзь споры.
Што шукаць
- Форма споры
- Форма споры: шырокаэліпсоідны. Форма споры: эліпсоідны.
- Паверхня споры
- Паверхня споры: гладкі.
- Памеры споры
- Даўжыня 7–10,5 µm, шырыня 5–7 µm.
Памеры параўноўвай пасля каліброўкі шкалы мікраскопа.
Экалогія і распаўсюджванне
- Мікарызныя партнёры
- Агульная сувязь віду: Мікарызныя партнёры: Pinus (агульны пералік партнёраў).
Агульная сувязь віду: Мікарызныя партнёры: Quercus (агульны пералік партнёраў).
Агульная сувязь віду: Мікарызныя партнёры: Betula (агульны пералік партнёраў).
Агульная сувязь віду: Мікарызныя партнёры: Fagus (агульны пералік партнёраў). - Тып жыўлення
- Тып жыўлення: Мікарызны.
Некулінарнае ўжыванне
Хоць асноўная ўвага да мухамора шэра-ружовага заўсёды была звязана з яго гастранамічнымі якасцямі, у мінулым від знаходзіў ужыванне і ў некулінарных галінах народнай практыкі.
Гістарычныя некулінарныя кірункі выкарыстання:
- Традыцыйнае знахарства і вонкавае прымяненне: у шэрагу рэгіёнаў Цэнтральнай і Усходняй Еўропы моцныя спіртавыя выцяжкі з пладовых цел выкарыстоўваліся як сродак для расцірання. Імі націралі балючыя суставы пры рэўматызме, радыкуліце, падагрычных болях і пашкоджаннях звязак, прычым настой выкарыстоўваўся выключна вонкава.
- Саматужнае фарбаванне тканін: пераспелыя экзэмпляры з пацямнелай вінна-бурай мякаццю знаходзілі прымяненне ў рамеснікаў для фарбавання воўны. Пры спалучэнні з мінеральнымі пратравамі раствор даваў спакойныя прыглушаныя брудна-ружовыя, пастэльныя бэжавыя і шэра-карычневыя адценні валакна.
- Памылковыя інсектыцыдныя спробы: у фальклорным побыце некаторых вёсак з-за агульнай назвы «мухамор» шапкі гэтага грыба часам крышылі ў сподкі з салодкім малаком ці вадой, спадзеючыся выкарыстаць іх як пастку супраць мух, хоць гэты від пазбаўлены сапраўдных інсектыцыдных уласцівасцей чырвонага мухамора.
Гісторыя і культура
Мухамор шэра-ружовы мае адметную навуковую і культурную гісторыю ў Еўропе. Фармальнае замацаванне базіёніма і сучаснай навуковай назвы Amanita rubescens належыць міколугу Хрысціяну Хендрыку Персану, які апублікаваў яе ў працы «Tentamen dispositionis methodicae fungorum» у 1797 годзе. Уласцівасць мякаці мяняць колер на вінна-ружовы знайшла яскравае адлюстраванне ў еўрапейскіх народных і літаратурных назвах: у нямецкамоўнай традыцыі яго паэтычна назвалі «жамчужным грыбам» (Perlpilz), а ў англамоўнай культуры — «пачырванелым» (the Blusher).
Культурнае значэнне і традыцыі:
- У цэнтральнаеўрапейскім фальклоры з'яўленне чырвоных плям на пладовым целе звязвалася з паданнямі пра дзеянне лясных духаў альбо ўяўленнямі пра «жывую кроў» грыба, якая праяўляецца ад дотыку.
- У нямецкай і чэшскай прыродазнаўчай літаратуры XIX і XX стагоддзяў гэты від служыў яркім сімвалам асветніцтва: міколагі часта звярталіся да яго, каб развеяць прадузятасць супраць роду мухамораў і паказаць бязглуздасць забабонаў.
- У чэшскай культуры веданне гэтага віду традыцыйна лічыцца паказчыкам высокага майстэрства і глыбокай павагі да ляснога багацця.
Ядомасць і бяспека
Мухамор шэра-ружовы адносіцца да катэгорыі ўмоўна-ядомых грыбоў высокай якасці, аднак утрымлівае значныя рызыкі пры няправільным абыходжанні. У сырой мякаці гэтага віду прысутнічаюць тэрмалабільныя гемалітычныя яды (рубесцэнслізіны), здольныя разбураць клеткі крыві і правакаваць вострыя таксічныя гастраэнтэрыты. Спажыванне грыба ў сырым альбо недасмажаным выглядзе катэгарычна забаронена.
Правілы бяспекі і рэгіянальныя традыцыі:
- Гарантыяй поўнай бяспекі з'яўляецца папярэдняя глыбокая тэрмічная апрацоўка: адварванне на працягу 15–20 хвілін са зліваннем адвару або дасканалае гарачае прапяканне, у выніку чаго ўсе небяспечныя злучэнні цалкам распадаюцца.
- Прыгатаваны грыб валодае прыемным саладкаватым смакам і далікатнай тэкстурай, аднак праз схільнасць да хуткага паражэння насякомымі для спажывання прыдатныя толькі маладыя непашкоджаныя пладовыя целы.
- Геаграфія спажывання дэманструе рэзкі кантраст: у кулінарнай культуры Чэхіі, Славакіі, Аўстрыі і Германіі гэты грыб лічыцца сапраўдным сезонным далікатэсам і высока цэніцца знаўцамі. Наадварот, у большасці раёнаў Паўночнай Амерыкі і Усходняй Еўропы насельніцтва ставіцца да яго з асцярогай і пазбягае збору праз боязь перад атрутнымі прадстаўнікамі роду Amanita.
Месцапражыванне і сустракальнасць
Мухамор шэра-ружовы ў строгім сэнсе (Amanita rubescens sensu stricto) мае натуральны арэал у лясах умеранага пояса Еўразіі. Сучасныя даследаванні выключаюць яго прыроднае паходжанне ў Амерыцы, адносячы амерыканскія знаходкі да асобнага роднаснага комплексу ліній, аднак не выключаюць наяўнасць лакальных інтрадукаваных папуляцый, занесеных разам з саджанцамі дрэў на іншыя кантыненты.
Від дэманструе выдатную экалагічную пластычнасць і ўтварае сімбіёз з шырокім спектрам лісцевых і хвойных парод: дубам, букам, грабам, бярозай, а таксама з сасной і елкай. Істотным субстратам служыць умерана вільготны глебавы гумус, лясны падсціл, пясчаныя і сугліністыя грунты ў шыракалістых, іглічных і мяшаных лясах; пладовыя целы нярэдка сустракаюцца на лясных палянах, узлесках і абапал прасек.
Сезонныя і геаграфічныя заканамернасці:
- Ва ўмераных шыротах Еўропы пладанашэнне пачынаецца ў чэрвені і можа працягвацца да лістападаўскіх замаразкаў.
- Масавае з'яўленне пладовых цел звычайна назіраецца ў жніўні і верасні пасля цёплых летніх дажджоў.
- У паўночнай тайзе сезон больш кароткі і звычайна заканчваецца ўжо да сярэдзіны верасня.
- Ва ўмовах мяккага клімату поўдня грыб пладаносіць да канца восені.
Даследчык
Ядомасць і кулінарыя
Высновы крыніц: ядомасць, ужыванне і выкарыстанне
- Ядомасць
- Ядомы — крыніца вызначэння
ČMS — Amanita rubescens · Кулінарнае выкарыстанне: пасля тэрмічнай апрацоўкі ядомы; сыры атрутны. Асобнае пазначэнне патрабавання апрацоўкі застаецца ў ацэнцы бяспекі.
- Патрэбная апрацоўка
- Патрабуе апрацоўкі
ČMS — Amanita rubescens · Кулінарнае выкарыстанне: у сырым выглядзе атрутны, тэрмічна апрацаваны ядомы.
- Спажыванне ў сырым выглядзе
- Атрутны
Materiał: surowy
ČMS — Amanita rubescens · Кулінарнае выкарыстанне: у сырым выглядзе атрутны.
Навуковыя назвы і таксанамія
- Цяперашняя навуковая назва
Amanita rubescens
Навуковыя назвы і таксанамія
Мухамор шэра-ружовы мае навуковую назву Amanita rubescens Pers. Рэгістр Species Fungorum паказвае на публікацыю Хрысціяна Хендрыка Персана 1797 года ў «Tentamen dispositionis methodicae fungorum», с. 67. Род Amanita належыць да сямейства аманітавых (Amanitaceae), парадку агарыкавых (Agaricales), падкласа Agaricomycetidae, класа агарыкаміцэтаў (Agaricomycetes), аддзела базідыяміцэтаў (Basidiomycota) і царства грыбоў (Fungi).
Навуковыя назвы і таксанамія
Сінанімія віду ахоплівае 27 наступных назваў:
- Agaricus rubescens (Pers.) Fr., Systema Mycologicum (Lundae) 1: 18 (1821)
- Limacium rubescens (Pers.) J. Schröt., in Cohn, Krypt.-Fl. Schlesien (Breslau) 3.1(33–40): 531 (1889)
- Amplariella rubescens (Pers.) E.-J. Gilbert, in Bresadola, Iconogr. Mycol., Suppl. I (Milan) 27: 79 (1940)
- Agaricus verrucosus Bull., Herb. Fr. (Paris) 7: pl. 316 (1787) [1787-88]
- Amanita rubescens var. verrucosa Gillet, Les Hyménomycètes ou Description de tous les Champignons (Fungi) qui Croissent en France avec l'indication de leurs propriétés utiles ou vénéneuses (Alençon): 45 (1874) [1878]
- Amanita rubescens var. circinnata Pers., Syn. meth. fung. (Göttingen) 2: 255 (1801)
- Agaricus rubescens var. circinnata (Pers.) Weinm. [as 'circinata'], Hym. à Gast. Imp. Ross. Obs. (Petropoli): 7 (1836)
- Amanita rubens var. circinnata (Pers.) Sacc., Fl. ital. crypt., Hymeniales (Genoa) 1(14): 45 (1915)
- Amanita rubescens var. communis Alb. & Schwein., Consp. fung. (Leipzig): 144 (1805)
- Agaricus rubescens var. haematodes Pers., Mycologia Europaea (Erlanga) 3: 104 (1828)
- Agaricus magnificus Fr. [as 'magnifica'], Monogr. Hymenomyc. Suec. (Upsaliae) 1: 13 (1857)
- Amanita magnifica (Fr.) Gillet, Les Hyménomycètes ou Description de tous les Champignons (Fungi) qui Croissent en France avec l'indication de leurs propriétés utiles ou vénéneuses (Alençon): 23 (1874) [1878]
- Lepiota magnifica (Fr.) P. Karst., Bidr. Känn. Finl. Nat. Folk 32: 12 (1879)
- Amanita rubescens var. magnifica (Fr.) Rea, Brit. basidiomyc. (Cambridge): 104 (1922)
- Amanita rubens f. magnifica (Fr.) Veselý, Annls mycol. 31(4): 244 (1933)
- Amanita rubescens var. alutacea Gillet, Les Hyménomycètes ou Description de tous les Champignons (Fungi) qui Croissent en France avec l'indication de leurs propriétés utiles ou vénéneuses (Alençon): 45 (1874) [1878]
- Amanita rubescens f. alutacea (Gillet) Neville & Poumarat, Fungi europ. (Alassio) 9: 772 (2004)
- Amanita rubescens f. verrucosa (Gillet) A.G. Parrot, Bull. Soc. Mycol. France 81(4): 657 (1966) [1965]
- Amanita rubescens var. incarnata Gillet, Les Hyménomycètes ou Description de tous les Champignons (Fungi) qui Croissent en France avec l'indication de leurs propriétés utiles ou vénéneuses (Alençon): 45 (1874) [1878]
- Amanita rubescens var. annulosulfurea Gillet [as 'annulo-sulfurea'], Les Hyménomycètes ou Description de tous les Champignons (Fungi) qui Croissent en France avec l'indication de leurs propriétés utiles ou vénéneuses (Alençon): 45 (1874) [1878]
- Amanita rubescens f. annulosulphurea (Gillet) J.E. Lange, Dansk bot. Ark. 2(no. 3): 11 (1915)
- Amanita annulosulphurea (Gillet) Seyot, Les Amanites et la tribu des Amanitées: 51 (1930)
- Amanita rubens f. annulo-sulphurea (Gillet) Veselý, Annls mycol. 31(4): 244 (1933)
- Amanita rubescens var. alba Coker, J. Elisha Mitchell scient. Soc. 33(1-2): 62 (1917)
- Amanita rubescens f. alba (Coker) Sartory & L. Maire, Compendium Hymenomycetum, Amanita. Fascicle: 311 (1922)
- Amanita rubescens var. elegantissima Naveau, Natuurw. Tijdschr. 5: 76 (1923)
- Amanita rubescens f. elegantius Hruby, Hedwigia 70: 239 (1930)
Межы таксона і абмежаванні вызначэння
Назва Amanita rubescens гістарычна ўжывалася ў шырокім разуменні. Філагенетычныя даследаванні Кінтэра-Каралеса і суаўтараў ад 2024 г. падзяляюць еўразійскае Amanita rubescens sensu stricto ад групы роднасных, асобных амерыканскіх ліній. У межах уласна віду аўтары вылучаюць еўрапейскую і азіяцкую папуляцыі, адзначаючы, што магчымае прызнанне іх асобнымі відамі патрабуе далейшых даследаванняў, а само выяўленне двух кладаў не ўводзіць новых відавых назваў.
- Zakres ujęcia taksonomicznego
Amanita rubescens Pers. według dokładnego zaakceptowanego dopasowania GBIF7496350. Europejskie ujęcie gatunku; północnoamerykańskie szerokie opisy rubescens s.l. pozostają przy swoich źródłach. Wzmianka o synonimii nie scala odrębnych wpisów rejestru ani nie potwierdza tożsamości molekularnej dawnych kolekcji.
[19]
Экалогія і распаўсюджванне
- Частата знаходак
- Польшча: Частата знаходак: вельмі звычайны. [20]
Лабараторная дыягностыка
Структураваныя даныя
Астатнія лабараторныя прыкметы
- Тыпы клетак у агульным пакрывале
- Тыпы клетак у агульным пакрывале: сферацысты (перавага). [7]
Тыпы клетак у агульным пакрывале: ніткападобныя гіфы (часткова). [7] - Дыяметр шарападобных клетак агульнага пакрывала
- Дыяметр шарападобных клетак агульнага пакрывала: да 80 µm (сферацыста). [7]
- Шырыня гіфы агульнага пакрывала
- Шырыня гіфы агульнага пакрывала: да 7 µm. [7]
Споры
Матэрыял і метады даследаванняў
Metody i zapisy źródłowe — Gatunkowy opis mikroskopii A. rubescens według cms.
Metody i zapisy źródłowe — Gatunkowy opis mikroskopii A. rubescens według barakaldo.
Атласныя дыяпазоны і рэакцыі пры пашкоджанні
Шматкі пасля дажджу: Зажыньскі апісвае белыя шматкі на капялюшыку як рэшткі покрыва і адзначае, што дождж можа іх часткова змываць. Крыніца гаворыць пра шматкі, не надаючы ім асобнай прыкметы бародаўчатасці.
Дыяпазон памераў: ČMS падае капялюшык 50–200 мм і ножку 60–180 × 15–50 мм. Снаварскі падае адпаведна 50–250 мм і 100–150 × 10–30 мм. У макраскапічных палях запісаны поўны мін–макс: 50–250 мм, 60–180 мм і 10–50 мм. Арыгінальныя дыяпазоны захаваны асобна ў крыніцах; гэта не сярэднія і не падстава для ацэнкі масы.
Час пачырванення: Снаварскі апісвае пачырваненне мякаці як павольнае, часам выразнае толькі праз некалькі гадзін. Пашкоджаныя пласцінкі набываюць карычнявата-чырвоны колер праз некалькі ці колькі-наццаць хвілін. Зажыньскі апісвае мякаць як такую, што чырванее вельмі хутка, асабліва каля асновы ножкі. Гэтыя апісальныя тэрміны застаюцца пры сваіх крыніцах; з іх не выводзіўся прыдуманы лікавы мінімум або максімум і яны не прыпісваліся самому асяроддзю прэпарата.
Паверхня і нутраная частка: Край капялюшыка без рубчыкаў у апісанні Снаварскага і Barakaldo, тады як ČMS дапускае лёгкую рубчастасць у старых пладовых цел. Гэтыя варыянты запісаны з адпаведным узроставым дыяпазонам. Карычнявата-ружовыя шматкі належаць да рэшткаў покрыва, а не да фону афарбоўкі капялюшыка. Адсутнасць мяшкападобнай вольвы не азначае адсутнасці валікаў покрыва каля асновы ножкі.
Дыяпазон атласнай мікраскапіі
Споры: ČMS апісвае споры як бясколерныя, шырокаэліпсаідальныя, гладкія, танкасценныя і амілоідныя, 7–10,5 × 5–7 мкм. Barakaldo падае 7,5–10 × 5,5–7 мкм і Q = 1,2–1,7. Кожная вось, Q і форма захоўваюць асобны вынік і дакладную крыніцу. Атласы не падаюць колькасці ўзораў, канкрэтнай калекцыі, асяроддзя або апаратуры, таму гэтыя параметры не дапісваліся.
Агульнае покрыва: Barakaldo апісвае перавагу сфероцыст да 80 мкм і нешматлікія ніткападобныя гіфы шырынёй да 7 мкм. Вынікі аднесены да агульнага покрыва і яго канкрэтных элементаў. Гэтыя памеры не пераносіліся на базідыі, клеткі скуркі або ўвесь пласт покрыва. Непададзеныя ніжнія межы не замяняліся нулём.
Польскія знаходкі і каляндар
Названыя месцы: Шэсць картак знаходак Снаварскага паказваюць даліну Одры і наваколлі Аборнікаў Слёнскіх у Ніжняй Сілезіі, Бяльскія горы і наваколлі Затварніцы ў Бяшчадах. Подпісы дакументуюць між іншым паасобныя і групавыя пладовыя целы, месцапражыванні пад дубамі, грабам і елкамі. Гэта не поўная карта распаўсюджання віду ў Польшчы.
Даты і сезон: Каля фатаграфій бачныя даты 24 ліпеня 1999, 3 ліпеня 1999, 15 жніўня 2000 і 22 чэрвеня 2009. Яны не атаясамліваліся з асобным полем даты збору, якога не выяўлена. Коды фатаграфій у двух картках адрозніваюцца ад дат подпісаў. Польскі рэгулярны сезон VI–XI паходзіць з легенды Зажыньскага на друкаванай старонцы 293; Снаварскі і Ваявода падаюць VI–X. Майскае назіранне ČMS датычыцца Чэхіі, а не польскага календара.
Крынічныя сувязі з каранямі дрэў
Марфатып H43: Універсітэцкая картка H43 прыпісвае паслядоўнасць EU346872, даўжынёй 423 пар асноў, да Amanita rubescens з Хайніха ў Германіі. Пералічвае Fagus sylvatica, Tilia sp. і Carpinus betulus, а таксама прыблізную лакалізацыю 51°10′N,10°50′E і вышыню 350 м. Гэта запіс пэўнага каранёвага марфатыпу, а не дыяпазон памераў пладовага цела ці поўны спіс усіх партнёраў віду. Павелічэнні 16× і 20× датычацца фатаграфій, а не памеру каранёў ці клетак.
Межы сучаснай канцэпцыі віду
Комплекс rubescens: Кінтэра-Каралес і суаўтары (2024) падзялілі ў комплексе асобныя лініі і вызначылі дзве папуляцыі A. rubescens s.s.: еўрапейскую і азіяцкую. Яны канстатавалі адсутнасць яго натуральнага распаўсюджання ў Амерыцы. Быў прачытаны рэферат і поўная метрыка гэтай працы, а не яе поўны тэкст. Больш старыя амерыканскія апісанні не злучаліся аўтаматычна з еўрапейскімі вымярэннямі альбо са спісам партнёраў.
Польскія назвы: Ваявода (2003), друк 50, прыводзіць muchomor czerwieniejący і muchomor czerwonawy пры той жа відавой назве. Рэестр і сучасны атлас Снаварскага выкарыстоўваюць першую назву.
Даследаванне мікарызы ў Гайніху
Матэрыял і ідэнтыфікацыя: Ланг і суаўтары (2011) даследавалі эктамікарызныя кончыкі каранёў у мяшаным лесе Хайніх. Для ізаляцыі ДНК аб'ядноўвалі 10–20 кончыкаў аднаго марфатыпу, выкарыстоўвалі набор DNeasy Mini Plant, а ITS ампліфікавалі праймерамі ITS5/ITS4 і секванавалі. У табліцы 1 марфатып, прыпісаны да A. rubescens, звязаны з паслядоўнасцю EU346872. Каранёвы марфатып і паслядоўнасць не з'яўляюцца апісаннем усіх даследаваных пладовых цел.
Доля на каранях розных дрэў: У табліцы 1 для Fagus, Tilia і Carpinus прыведзены адносныя долі 0,05%(SE0,03), 0,07%(SE0,04) і 3,68%(SE2,30). Гэта сярэднія долі ў даследаванні мікарызных супольнасцей, а не дыяпазон мін–макс адзінкавага вымярэння. Яны не пераносіліся на частату пладанашэння, масу грыба або глабальную перавагу адносна дрэва.
Рубесцэнслізін і абсяг таксікалагічных доказаў
Вынік для бялку і харчаванне: Захаваны запіс Зегера, Адэнталя і Менгса (1981) дакументуе працу пра таксічнае дзеянне рубесцэнслізіну на мышэй і пацукоў. Даступны запіс ахоплівае метрыку і індэксацыю; не змяшчае рэферата або поўнага пратакола. Непрачытаныя дозы з другасных аглядаў не пераносіліся ў новыя лікавыя палі.
Награванне: ČMS апісвае сырыя пладовыя целы як атрутныя і паказвае на тэрмалабільнасць рубесцэнслізіну. Адказ DGfM ад 2019 г., друк 185, разглядае тэрмалабільныя гемалізіны, рызыку сырых і недастаткова нагрэтых пладовых цел і пераноснасць добра правараных. Згадвае таксама эксперыментальнае LD50 для мышэй каля 0,3 мг/кг. Гэта не з'яўляецца дозай пладовых цел для чалавека альбо валідацыяй канкрэтнай колькасці хвілін ці тэмпературы прыгатавання стравы.
Верыфікацыя прысутнасці — абсяг і абмежаванні
Матэрыял: Wpis krajowego wykazu i źródłowe karty polskich znalezisk.
Ахоп прачытанага: Фрагменты крыніц.
Прачытаны фрагмент крыніцы; поўны тэкст і метады не былі верыфікаваныя.
Дата агляду: 05.11.2026.
Абмежаванні: Гэта не спіс усіх месцазнаходжанняў і не ўласнае перавызначэнне экзэмпляраў.
Верыфікацыя прысутнасці — абсяг і абмежаванні
Матэрыял: Pięć kart znalezisk Snowarskiego z jawną nazwą Dolny Śląsk.
Ахоп прачытанага: Фрагменты крыніц.
Прачытаны фрагмент крыніцы; поўны тэкст і метады не былі верыфікаваныя.
Дата агляду: 05.11.2026.
Абмежаванні: Першакрынічнае рэгіянальнае сцвярджэнне; не поўны набор месцазнаходжанняў і не ўласнае перавызначэнне. Асобны рэгіянальны сезон з саміх дат подпісаў не вызначаўся.
Абсяг апрацоўкі
Перад завяршэннем запіс патрабуе дапаўнення або ўліку.
- Зарэгістраваныя звесткі з крыніц чакаюць вырашэння.
Звесткі, якія патрабуюць удакладнення: 2
Прававая аснова і абсяг ацэнкі
Правілы для лакацыі: Польшча
Аснова інфармацыі аб ахове
Amanita rubescens не фігуруе ў дадатках па відавой ахове грыбоў пастановы2014/1408. Гэта не з'яўляецца скасаваннем тэрытарыяльных абмежаванняў або права ўласнасці.
Аснова інфармацыі аб гандлі
Amanita rubescens не фігуруе ў дадатку 1 пераліку грыбоў, дазволеных да абароту або вытворчасці прадуктаў перапрацоўкі ў тэксце jednolitym2026/258. Гэта не раўназначна забароне індывідуальнага збору.
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
Таксічнасць сырых пладовых цел звязваецца ў літаратуры з прысутнасцю тэрмалабільнага кампанента з гемалітычным дзеяннем, які вызначаецца як рубесцэнслізін і выклікае распад чырвоных крывяных цельцаў. Гэтае злучэнне распадаецца пад уздзеяннем высокай тэмпературы.
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
У працы Ромпы, Беляўскага і Фаландыша ад 2008 г. даследавалі ўтрыманне агульнай ртуці ў 45 пладовых целах, вызначаных як Amanita rubescens, а таксама ў пробах глебы, адабраных непасрэдна з-пад гэтых пладовых цел (з пласта 0–10 см). Матэрыял сабралі ў трох раёнах Паморскага ваяводства (па 15 экзэмпляраў з кожнага месца): у Лапіне (гміна Колбуды, 2007 г.), у Прыморскім ландшафтным парку каля Уладзіславава (2006 г.) і ў Троймейскім ландшафтным парку каля Гдыні (2006 г.).
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
Капялюшыкі і ножкі раздзялялі падчас збору, чысцілі механічна ад рэшткаў подсцілу і пяску пластыкавым нажом, высушвалі ў электрычнай сушылцы да пастаяннай масы, расціралі ў фарфоравай ступцы і закрывалі ў новых поліэтыленавых пакетах. Пробы глебы (каля 100 г) адбіралі пластыкавай лапаткай, чысцілі ад каменьчыкаў, арганічных рэшткаў і беспазваночных, пасля чаго сушылі на паветры пры пакаёвай тэмпературы на працягу некалькіх тыдняў і прасявалі праз пластыкавае сіта з памерам ячэек 1 мм. Непасрэдна перад аналізам глебу дасушвалі пры 40°C на працягу 48–72 гадзін.
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
Вызначэнне агульнай ртуці праводзілі метадам атамна-абсарбцыйнай спектраметрыі халоднай пары (CV-AAS) з амальгамаваннем на залатой воўне з выкарыстаннем аналізатара ртуці MA-2000 кампаніі Nippon Instruments Corporation (Такацукі, Японія). Аналітычны кантроль ажыццяўляўся з выкарыстаннем сертыфікаваных біялагічных эталонных матэрыялаў.
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
Вынікі ўтрымання ртуці ў пладовых целах і глебе, а таксама значэнні каэфіцыентаў біяканцэнтрацыі з паморскіх даследаванняў прадстаўлены ў табліцы (канцэнтрацыі Hg у мкг/г сухой масы; HgK/HgT і BCF безразмерныя; значэнні як сярэдняе ± роскід, у дужках дыяпазон і медыяна):
| Месца, год, колькасць пладовых цел | Hg: капялюшык | Hg: ножка | Hg: глеба | HgK/HgT | BCF капялюшыка | BCF ножкі |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Лапіна, гм. Колбуды, 2007; n=15 | 0,46 ± 0,53 (0,098–2,1; 0,29) | 0,27 ± 0,29 (0,077–1,2; 0,15) | 0,040 ± 0,023 (0,016–0,099; 0,035) | 1,6 ± 0,3 (0,87–2,4; 1,6) | 11 ± 7 (3,0–31; 9,5) | 6,2 ± 3,6 (2,3–17; 6,1) |
| Уладзіславава, NPK, 2006; n=15 | 0,72 ± 0,72 (0,23–3,2; 0,57) | 0,42 ± 0,29 (0,14–1,3; 0,37) | 0,032 ± 0,024 (0,0096–0,089; 0,024) | 1,7 ± 0,80 (0,85–4,0; 1,5) | 39 ± 55 (3,7–225; 24) | 21 ± 23 (3,4–95; 15) |
| Гдыня, TPK, 2006; n=15 | 0,93 ± 0,83 (0,25–3,1; 0,52) | 0,65 ± 0,72 (0,17–2,7; 0,30) | 0,075 ± 0,051 (0,030–0,20; 0,057) | 1,6 ± 0,33 (1,2–2,3; 1,6) | 15 ± 11 (1,8–43; 13) | 10 ± 9 (1,2–34; 6,7) |
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
Ва ўсім даследаваным матэрыяле з Памор'я канцэнтрацыя ртуці ў капялюшыках складала 0,098–3,2 мкг/г сухой масы, а ў ножках 0,077–2,7 мкг/г с.м. У сярэднім у капялюшыках была выяўлена прыкладна на 50% вышэйшая канцэнтрацыя металу, чым у ножках (суадносіны HgK/HgT для асобных пладовых цел складалі 0,85–4,0). Медыяны каэфіцыента біяканцэнтрацыі (BCF) капялюшыкаў знаходзіліся ў межах 9,5–24, а ножак 6,1–15, прычым максімальныя індывідуальныя значэнні BCF дасягалі адпаведна 225 і 95.
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
У рэзюмэ працы ад 2008 г. сярэдняя канцэнтрацыя ртуці ў глебе прыведзена сукупна ў межах 0,032–0,040 мкг/г сухой масы, тады як у падрабязнай табліцы вынікаў для месца ў Гдыні адзначана значэнне 0,075 мкг/г с.м. У апісаннях табліцы значэнне пасля знака ± пазначана ў польскім тэксце як стандартная памылка сярэдняга, а ў англійскім як стандартнае адхіленне (SD).
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
Зводка ранейшых літаратурных даных адносна ўтрымання ртуці ў Amanita rubescens (у мкг/г сухой масы):
| Месца і год | n | Капялюшык | Ножка | Цэлае пладовае цела | Пазіцыя ў бібліяграфіі працы |
|---|---|---|---|---|---|
| Фінляндыя, Ээтся, 1979 | 3 | — | — | 0,067 ± 0,025 (0,040–0,090) | 26 |
| Фінляндыя, паўднёва-ўсходняя частка, Мікелі, 1979 | не пазначана | — | — | 0,64 | 27 |
| Польшча, ваколіцы Губіна, 1994 | 16 | 0,99 ± 0,85 (0,21–3,1); 0,82 | 0,52 ± 0,54 (0,11–2,3); 0,40 | — | 15, 16 |
| Польшча, TPK, Недзведнік, 1996 | 15 | 0,83 ± 1,0 (0,26–3,6); 0,94 | 0,47 ± 0,46 (0,12–1,8); 0,50 | — | 14 |
| Чэхія, забруджаныя ўчасткі, 1987–1989 | 8 | — | — | 2,4 ± 1,2 (макс. 3,8) | 21 |
| Чэхія, Чэске-Будзеёвіцы, 1986–1987 | 12 | — | — | 0,61 ± 0,33 (0,28–1,3) | 25 |
| Чэхія, паўднёвая частка, 1994–1996 | 21 | — | — | 1,2 ± 0,9 (0,23–4,2) | 22 |
| Чэхія, розныя раёны, р. 1996 | не пазначана | — | — | Dubi: 0,58 ± 0,20; Chocen: 1,1 ± 0,30; Zbiroh: 2,1 ± 0,90 | 4 |
| Чэхія, Чэске-Будзеёвіцы, 1997–2000 | 15 | — | — | 1,5 ± 1,2 (0,25–4,0) | 37 |
| Чэхія, р. 2004 | не пазначана | — | — | 1,3 ± 0,10 – 1,4 ± 0,1 | 33 |
| Германія, паўднёвыя раёны, р. 1976 | 13 | — | — | 0,57 (0,27–0,92) | 34 |
| Францыя, 1975 | 6 | — | — | 0,69–13 | 32 |
| Славенія, Тур'як, р. 1979 | 1 | — | — | 5,3 | 3 |
| Славенія, паўночная частка, 1998–2001 | 2 | — | — | 1,0 | 31 |
| Італія, Таскана, 1981–1982 | не пазначана | — | — | 0,73 | 2 |
| Італія, Рэджа-Эмілія, р. 2006 | не пазначана | — | — | 3,8–3,8 | 5 |
| Турцыя, усходні чарнаморскі рэгіён, 1997 | не пазначана | — | — | 0,80 ± 0,31 | 35 |
| Турцыя, Ешылюрт, р. 1998 | не пазначана | — | — | 0,40 | 39 |
| Турцыя, усходні чарнаморскі рэгіён, 2000 | 6 | — | — | 0,42 ± 0,08 (0,32–2,1); 0,72 | 7 |
| Турцыя, усходні чарнаморскі рэгіён, р. 2001 | не пазначана | — | — | 0,23 ± 0,07 | 6 |
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
У гістарычных даных адзначаны нетыповыя запісы, у тым ліку дыяпазон 3,8–3,8 для Рэджа-Эміліі і набор значэнняў 0,42 ± 0,08 пры дыяпазоне 0,32–2,1 і медыяне 0,72 у даследаванні з Турцыі ад 2000 г. У літаратуры абмяркоўвалася таксама французскае паведамленне 1989–1990 гадоў пра канцэнтрацыю, якая дасягала 57 мкг/г с.м. у раёне Парыжа, прызнанае пазнейшымі аўтарамі малаверагодным.
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
У разважаннях пра акумуляцыю было вылучана меркаванне, што пры больш высокіх канцэнтрацыях ртуці ў субстраце эфектыўнасць біяканцэнтрацыі зніжаецца. Таксама абмяркоўваўся магчымы ўплыў паспявання і высыпу спор на суадносіны ўтрымання ртуці ў капялюшыку і ножцы. Прыведзеныя ў публікацыі ранейшыя ліміты з пастановы 2003 г. складалі 0,05 мг/кг для свежых грыбоў і 0,5 мг/кг для сушаных.
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
Грыб выяўляе здольнасць акумуляваць ртуць з навакольнага асяроддзя. Пладовыя целы з моцна забруджаных месцаў характарызуюцца павышаным утрыманнем гэтага элемента, што выключае збор на тэрыторыях з антрапагенным забруджваннем.
Месцапражыванне і сустракальнасць
Месцапражыванне, рэгіён і пара года
У Чэхіі грыб звычайны ў лісцевых, іглічных і мяшаных лясах, а таксама ў парках і прыдарожных насаджэннях, ад нізін да вышэйшых горных раёнаў. Асноўны перыяд пладанашэння прыпадае на чэрвень–лістапад. Пладовыя целы з'яўляюцца таксама падчас больш сухіх перыядаў.
Месцапражыванне, рэгіён і пара года
У чэшскім атласе адзначаны наступныя датаваныя палявыя назіранні: 25 мая 2024 (Сярэднечэшскі край); 17 верасня 2022 (Сярэднечэшскі край); 6 ліпеня 2021 (Сярэднечэшскі край); 28 чэрвеня 2020 (Паўднёвачэшскі край); 30 чэрвеня 2018 (Сярэднечэшскі край); 26 чэрвеня 2018 (Сярэднечэшскі край).
Месцапражыванне, рэгіён і пара года
Больш старыя крыніцы падавалі шырокі арэал, які ахоплівае Еўропу, Паўночную Амерыку і Паўночную Афрыку. Малекулярныя даследаванні 2024 г. звужаюць натуральнае распаўсюджанне Amanita rubescens sensu stricto да абшару Еўразіі, аддзяляючы паўночнаамерыканскія лініі. У філагенетычнай дыскусіі адзначана нераўнамернае абследаванне тэрыторыі (у тым ліку дзве даследаваныя пробы з Туніса) і выразныя прабелы ў адборы спроб паміж Еўропай і Усходняй Азіяй.
Месцапражыванне, рэгіён і пара года
Аналізы 2024 г. выявілі прысутнасць еўрапейскага клада ў Калумбіі (узоры F415 і F416), што было вытлумачана як інтрадукцыя, занесеная з саджанцамі соснаў, на аснове даных Варгаса і супрацоўнікаў. Падобныя еўрапейскія гаплатыпы былі выяўлены ў Аўстраліі і Новай Зеландыі на падставе публікацыі Лебель і суаўтараў.
Пацверджаны арэал распаўсюджання
Усе тэрыторыі пацверджаны ў захаваных зыходных даных.
| Краіна | Рэгіёны і месцазнаходжанні | Утварэнне пладовых цел | Крыніцы |
|---|---|---|---|
| Польшча | Ніжняя Сілезія — абсяг названы крыніцай | VI–XI |
|
Крыніцы
- 2014/1408
- 2026/258
- Sociedad Micológica Barakaldo — Amanita rubescens
- Zarzyński 2021, druk292–293
- ČMS — Amanita rubescens (таксама [27])
- DGfM-Mitteilungen 2019/1, p.185
- Göttingen — H43
- GBIF exact Amanita rubescens
- Snowarski — zalogowany odczyt pełnej karty
- Sześć indywidualnych kart znalezisk Snowarskiego
- Lang et al. 2011, Mycorrhiza21:297–308, DOI 10.1007/s00572-010-0338-y
- Quintero-Corrales et al. 2024, DOI 10.1080/00275514.2024.2355276
- Seeger, Odenthal, Mengs 1981, DOI 10.1016/0041-0101(81)90045-3
- Wojewoda 2003, druk50
- C.A.Quintero-Corrales, M.Vega, A.Ramírez-Terrazo, B.Águila, R.Garibay-Orijel 2024. Downfall of an empire… Mycologia116(5): 642–649 DOI 10.1080/00275514.2024.2355276
- M.Rompa, L.Bielawski, J.Falandysz 2008. Zawartość i biokoncentracja rtęci u muchomora czerwonawego(Amanita rubescens)zPolskiPółnocnej. Roczn.PZH59(2): 139–146
- Species Fungorum, Amanita rubescens, RecordID 172799
- Paweł Zarzyński 2021. Grzyby polskich lasów, CILP ISBN978-83-65659-43-9 s.292–293