Przejdź do treści
JakiToGrzyb

Kępkowiec białawy

Leucocybe connata

Niejadalny
Niejadalny

Ustaw lokalizację, żeby zobaczyć dane dla swojego regionu.

Kępkowiec białawy (Lyophyllum connatum) to grzyb wyróżniający się kredowobiałym zabarwieniem oraz zrostowym, kępkowym wzrostem. Kapelusz osiąga 3–10 cm średnicy, początkowo jest wypukły, z wiekiem bywa spłaszczony i nieregularnie pofalowany. Blaszki są gęste, białawe, przyrośnięte lub lekko zbiegające. Trzony u podstawy zrastają się w zwarte pęczki. Miąższ jest sprężysty, biały, o specyficznym zapachu. Dawniej uznawany za jadalny, teraz uchodzi za trujący z uwagi na obecność mutagennej konatyny.

Rozpoznawanie, siedlisko i najważniejsze różnice.

Grzybiarz

Budowa owocnika

Typ budowy
Owocnik ma kapelusz i trzon.

Kapelusz

Kształt
Kapelusz może mieć kształt wypukły lub półkulisty; u młodych owocników — wypukły lub półkulisty; u dojrzałych owocników — płaski lub wypukły; u starych owocników — płaski.
Ukształtowanie powierzchni
Powierzchnia kapelusza jest gładka.
Pokrycie
Powierzchnia kapelusza może być oprószona, zamszowa lub jedwabista.
Połysk powierzchni
Powierzchnia kapelusza jest matowa.
Kolor
Kapelusz może być biały, brudnobiaławy, białawy, szaropłowy lub szarawy.
Ułożenie brzegu
Brzeg kapelusza może być odgięty ku górze lub podwinięty, a u młodych owocników może być podwinięty.
Obrys brzegu
Obrys brzegu jest falisty, także u dojrzałych owocników.
Średnica
Kapelusz może mieć średnicę od 20 do 150 milimetrów.
Zrost kapeluszy
Stwierdzono obecność zrostu kapeluszy.

Spód kapelusza

Typ
Hymenofor ma budowę blaszkową.

Blaszki przy trzonie

Połączenie z trzonem
Blaszki są przyrośnięte do trzonu.
Zbieganie hymenoforu po trzonie
Blaszki zbiegają po trzonie.
Barwa
Hymenofor może być biały lub kremowożółty.
Rozgałęzienie blaszek
Blaszki są rozwidlone.
Kierunek zmiany barwy blaszek z czasem
Blaszki mogą żółknąć z czasem.
Ostrze
Ostrze blaszki jest całe, gładkie w obrysie.
Rozstaw
Blaszki mogą być gęste lub rzadkie.
Blaszeczki
Stwierdzono obecność blaszeczek.
Liczba szeregów długości blaszeczek
Liczba szeregów długości blaszeczek wynosi 3.

Trzon i podstawa

Położenie
Trzon ma położenie centralne.
Kształt
Trzon jest walcowaty.
Podstawa
Podstawa trzonu może być zgrubiała lub zwężona.
Kolor
Trzon może być biały.
Góra trzonu może być biała.
Dół trzonu może być szaropłowy.
Pokrycie powierzchni
Powierzchnia trzonu może być jedwabista lub włóknista. U góry może być oprószona. U starych owocników może być łuskowata.
Połysk powierzchni
Powierzchnia trzonu jest matowa.
Wnętrze
Trzon może być wypełniony luźnym miąższem lub pusty.
Konsystencja
Trzon może być zwarty, kruchy lub łykowaty / odporny na rozerwanie.
Długość
Trzon może mieć długość od 30 do 120 milimetrów.
Grubość
Trzon może mieć grubość od 7 do 20 milimetrów.

Pierścień

Obecność
Pierścień nie występuje u tego gatunku.
Wygięcie osi
Trzon jest wygięty.

Miąższ

Barwa
Miąższ jest biały.
Twardość i zwartość
Miąższ jest zwarty.
Typ konsystencji miąższu
Miąższ jest chrząstkowaty, także w kapeluszu.
Zapach
Zapach miąższu może być orzechowy lub perfumowy; może być niewyróżniający się; może być przyjemny.
Nuta smakowa
Miąższ ma nutę smakową perfumową.
Wyróżnialność smaku miąższu
Smak miąższu jest niewyróżniający się.
Ocena przyjemności smaku miąższu
Smak miąższu jest przyjemny.
Obecność wyczuwalnego smaku miąższu
Smak miąższu jest niewyczuwalny.
Grubość
Miąższ jest gruby.

Gdzie i kiedy rośnie

Siedlisko
Grzyb może występować w lasach liściastych, w zaroślach, na przydrożach, na łąkach, w lasach iglastych lub w parkach i ogrodach.
Podłoże
Bezpośrednim podłożem wzrostu może być gleba.
Sposób wyrastania
Owocniki mogą wyrastać kępkami, w rozproszonych grupach, pojedynczo lub być zrośnięte.
Częstość
Gatunek może być pospolity.
Gatunek może być bardzo pospolity.
Owocnikowanie
Owocniki mogą pojawiać się od sierpnia do października.
Obszar występowania
Potwierdzono występowanie w Polsce.

Jadalność i kuchnia

Jadalność
Niejadalny

Prawo

Handel
W Polsce nie jest dopuszczony do obrotu handlowego ani do produkcji przetworów grzybowych.
Ochrona
W Polsce nie podlega ochronie gatunkowej.

Z czym można pomylić

FAQ

Czy ten gatunek jest bezpieczny do jedzenia?

Nie, jest uznawany za trujący ze względu na działanie mutagenne i ryzyko uszkodzenia materiału genetycznego.

Czy obgotowanie usuwa toksyny z owocnika?

Nie, żadna tradycyjna obróbka cieplna, suszenie ani odlewanie wywaru nie neutralizują obecnych w nim toksyn.

W jakich miesiącach najczęściej pojawia się w naturze?

Główny okres owocowania w klimacie umiarkowanym trwa od sierpnia do listopada.

Jakie siedliska preferuje ten grzyb?

Rośnie na obrzeżach dróg leśnych, w parkach, zaroślach i ogrodach na glebach bogatych w próchnicę.

Czy rośnie wyłącznie pod jednym gatunkiem drzewa?

Nie, nie wykazuje ścisłej specjalizacji i występuje zarówno w sąsiedztwie drzew liściastych, jak i iglastych.

Dlaczego w starych książkach bywa opisywany jako jadalny?

Dawniej ceniono jego smak, a toksyczność genetyczną odkryto dopiero dzięki nowoczesnym badaniom.

Czy pojedyncze zjedzenie powoduje natychmiastowe zatrucie?

Zwykle nie wywołuje ostrej niestrawności, lecz jego szkodliwe działanie kumuluje się w organizmie.

Czy gatunek ten służył do celów barwierskich?

Tak, sporadycznie używano go w rzemiośle do barwienia naturalnej wełny na stonowane, jasne odcienie.

Czy występuje w wysokich partiach górskich?

Spotyka się go w reglu dolnym, lecz w wyższych położeniach sezon owocowania jest znacznie krótszy.

Jak rosną owocniki tego gatunku?

Wyrastają w charakterystycznych, gęstych kępach liczących od kilku do kilkudziesięciu zrośniętych sztuk.