Ядомы
Патрабуе апрацоўкі
У сырым выглядзе атрутны
Вызначце месцазнаходжанне, каб убачыць даныя для свайго рэгіёна.










Смаржок звычайны (Morchella vulgaris) — вясновы сумчаты грыб сямейства смаржковыя з характэрным шэра-бурым або цёмна-карычневым порыстым капялюшыкам, зрослым з ножкай. Пладовае цела полае ўсярэдзіне, складзенае са шматлікіх звілістых ячэек і рэбраў. Цэніцца як выдатны далікатэс, які з’яўляецца ў лясах і садах адным з першых пасля сыходу снегу.
Распазнаванне, асяроддзе пражывання і найважнейшыя адрозненні.
Грыбнік
Будова пладовага цела
- Тып будовы пладовага цела
- Тып будовы пладовага цела: Шапка, ножка.
- Кансістэнцыя ўсяго пладовага цела
- Кансістэнцыя ўсяго пладовага цела: губчаты.
- Вышыня плодавага цела
- Вышыня плодавага цела: да 150 mm.
- Шырыня плодавага цела
- Шырыня плодавага цела: 30–40 mm.
Шапка
- Форма капялюшыка
- Форма капялюшыка: цыліндрычны.
у маладых пладовых цел: Форма капялюшыка: трохкутны.
у спелых пладовых цел: Форма капялюшыка: шарападобны (амаль).
у спелых пладовых цел: Форма капялюшыка: яйкападобны. - Рэльеф паверхні капялюшыка
- Рэльеф паверхні капялюшыка: ямкаватая.
Рэльеф паверхні капялюшыка: рабрыстая. - Колер капялюшыка
- Колер капялюшыка: шэра-карычневы.
Колер капялюшыка: шэра-жоўты.
Колер капялюшыка: шэраваты.
Колер капялюшыка: кукурузна-жоўтая.
Колер капялюшыка: шэры. - Колер рэбраў галоўкі
- Колер рэбраў галоўкі: белаватая.
- Колер рэбраў адносна ямачак
- Колер рэбраў адносна ямачак: святлейшыя (звычайна).
- Размяшчэнне ямачак галоўкі
- Размяшчэнне ямачак галоўкі: густа размешчаныя.
- Глыбіня ямачак галоўкі
- Глыбіня ямачак галоўкі: глыбокія.
- Змяненне колеру рэбраў галоўкі
- Змяненне колеру рэбраў галоўкі: аранжавы (нязначна).
Змяненне колеру рэбраў галоўкі: аранжавы (нязначна). - Форма краёў рэбраў
- Форма краёў рэбраў: закруглены.
- Кансістэнцыя рэбраў
- Кансістэнцыя рэбраў: шчыльны.
- Баразёнка ля асновы галоўкі
- Баразёнка ля асновы галоўкі: наяўны (малы, малапрыкметная).
- Абрыс ямак галоўкі
- Абрыс ямак галоўкі: няправільны.
Абрыс ямак галоўкі: звілісты. - Узор рэбраў галоўкі
- Узор рэбраў галоўкі: лабірынтападобны.
Узор рэбраў галоўкі: мозгападобны.
у маладых пладовых цел: Узор рэбраў галоўкі: мозгападобны. - Злучэнне галоўкі з ножкай
- Злучэнне галоўкі з ножкай: зрослы з ножкай.
Ніз шапкі
- Тып гіменафора
- Тып гіменафора: ямкаваты.
Ножка і аснова
- Аснова ножкі
- Аснова ножкі: булавападобная.
Аснова ножкі: патоўшчаная. - Колер ножкі
- Колер ножкі: белаватая або жаўтаваты.
- Рэльеф паверхні ножкі
- пры аснове ножкі: Рэльеф паверхні ножкі: баразнаваты.
- Унутраная будова ножкі
- Унутраная будова ножкі: пусты ўнутры.
- Даўжыня ножкі
- Даўжыня ножкі: 30–70 mm.
- Дыяметр ножкі
- Дыяметр ножкі: 15–35 mm.
- Даўжыня ножкі адносна галоўкі
- Даўжыня ножкі адносна галоўкі: карацейшы.
- Падзел унутранай часткі ножкі
- Падзел унутранай часткі ножкі: Камерыстая.
- Выгіб ножкі
- Выгіб ножкі: прамы.
Мякаць
- Колер мякаці
- Колер мякаці: белаватая або шэраваты.
- Смак мякаці
- Смак мякаці: слабы.
- Устойлівасць мякаці да пералому або разрыву
- Устойлівасць мякаці да пералому або разрыву: крохкі.
- Тып кансістэнцыі мякаці
- Тып кансістэнцыі мякаці: воскападобны.
- Пах мякаці
- Пах мякаці: грыбны.
Пах мякаці: сперматычны.
свежы ўзор: Пах мякаці: выразны (мякаць).
Пах мякаці: моцны.
Дзе і калі расце
- Месцапражыванне
- Месцапражыванне: былое апрацаванае поле.
Месцапражыванне: лісцевы лес.
Месцапражыванне: поймавы лес, парк або сад.
Месцапражыванне: хвойны лес.
Месцапражыванне: поймавы лес. - Субстрат
- Субстрат: глеба.
- Характар росту пладовых цел
- Характар росту пладовых цел: паасобку.
Характар росту пладовых цел: рассеяныя групы. - Частата знаходак
- Перыяд плоданашэння
- Nie potwierdzono występowania w Polsce.
- Арэал распаўсюджання
- Арэал распаўсюджання: пашырэнне не пацверджана.
Ядомасць і кулінарыя
- Ядомасць
- Ядомы
- Патрэбная апрацоўка
- Патрабуе апрацоўкі
- Спажыванне ў сырым выглядзе
- У сырым выглядзе атрутны
Права
- Ахова
- У Польшчы від не падлягае відавой ахове.
- Гандаль
- У Польшчы від не дапушчаны да гандлю або вытворчасці грыбной прадукцыі.
FAQ
Ці можна есці смаржок звычайны сырым?
Не, у сырым выглядзе ён таксічны і выклікае атручванне; патрабуецца тэрмічная апрацоўка.
Які асноўны сезон росту смаржка звычайнага?
Ён расце вясной, пераважна з сярэдзіны красавіка да канца траўня.
З якімі дрэвамі часта звязаны гэты від?
Найчасцей сустракаецца каля ясеняў, вязаў, асін, таполяў і яблынь.
Ці расце смаржок звычайны на высечках і гарах?
Так, ён часта з’яўляецца на старых высечках, пажарышчах і ўзлесках.
Які смак мае гэты грыб пасля апрацоўкі?
Ён мае глыбокі, вытанчаны арэхава-грыбны смак і далікатную тэкстуру.
Ці неабходна адварваць гэты грыб перад ужываннем?
Так, усе смаржкі, у тым ліку сушаныя і замарожаныя, патрабуюць дбайнай тэрмічнай апрацоўкі перад ужываннем. Сушэнне не замяняе награванне.
Якія колеры дае смаржок пры афарбоўванні воўны?
Ён афарбоўвае натуральныя валокны ў вохрыстыя, бэжавыя і цёплыя карычневыя таны.
У якіх рэгіёнах свету расце Morchella vulgaris?
Ён распаўсюджаны ва ўмераным поясе Еўропы, Паўночнай Амерыкі і Азіі.
Што сімвалізаваў смаржок у славянскіх традыцыях?
Ён лічыўся прадвеснікам цяпла, урадлівасці зямлі і пачатку вясны.
Ці можна сушыць гэты грыб для наступнага захоўвання?
Так, сушэнне з'яўляецца традыцыйным і бяспечным метадам яго захавання.
Аматар
Назвы і гісторыя
- Obowiązująca nazwa krajowa
- smardz ciemny
- Obowiązująca nazwa taksonomiczna
- Morchella vulgaris
- Inne nazwy krajowe
- smardz pospolity, smardz szary
Назіранні дома
Пад мікраскопам
- Патрэбныя матэрыялы
- светлавы мікраскоп, прадметнае і покрыўнае шкельцы, іголка, вада, споры з адбітка
- Выкананне
- Перанясі іголкай крыху адбітка на шкельца.
- Дадай кроплю вады, накрый шкельцам і разгледзь споры.
Што шукаць
- Форма споры
- Форма споры: эліпсоідны.
- Паверхня споры
- Паверхня споры: гладкі.
- Памеры споры
- Даўжыня 16–23 µm, шырыня 10–14,5 µm.
Памеры параўноўвай пасля каліброўкі шкалы мікраскопа.
Экалогія і распаўсюджанне
- Рэакцыя глебы
- Рэакцыя глебы: шчолачны.
Рэакцыя глебы: кіслы (нязначна). - Лісцевыя дрэвы ў наваколлі
- Лісцевыя дрэвы ў наваколлі: Fraxinus.
Лісцевыя дрэвы ў наваколлі: Fraxinus excelsior, Fraxinus angustifolia або Ulmus minor. - Хвойныя дрэвы ў наваколлі
- Хвойныя дрэвы ў наваколлі: сасна.
- Кусты ў наваколлі
- Кусты ў наваколлі: Crataegus monogyna або Prunus spinosa.
- Тып жыўлення
- Тып жыўлення: сапратрофны.
- Змены асяроддзя пражывання
- Змены асяроддзя пражывання: пасля пажару.
Некулінарнае прымяненне
У традыцыйнай народнай практыцы смаржок звычайны знаходзіў прымяненне як натуральны прыродны сродак для афарбоўвання тканін і воўны, даючы мяккія вохрыстыя, бэжавыя і карычневыя адценні. Акрамя гэтага, сушаныя пладовыя целы ў некаторых рэгіёнах выкарыстоўваліся як натуральныя араматызатары памяшканняў для надання сухога ляснога водару. У шэрагу архаічных рытуалаў розных народаў высушаныя пладовыя целы падвешвалі ў жытлах як засцерагальны абярэг супраць нячыстай сілы і для прываблівання дабрабыту. Таксама сухі парашок з грыба часам прымяняўся ў традыцыйных бытавых сродках па доглядзе за скуранымі вырабамі.
Гісторыя і культура
Смаржкі здаўна займалі выключнае месца ў еўрапейскім фальклоры і пісьмовых крыніцах. У сярэднявечных травяніках і летапісах яны апісваліся як сімвал абуджэння зямлі пасля доўгай зімы. У славянскіх народных павер’ях першае з’яўленне смаржкоў супастаўлялася з урадлівасцю будучага лета і багаццем на палях. У краінах Заходняй Еўропы смаржок трапіў у арыстакратычныя хронікі як адмысловы падарунак для манархаў і знаці. У мастацкай літаратуры XIX–XX стагоддзяў вобраз гэтага грыба сімвалізаваў таямнічасць вясновага лесу, кароткачасовасць цяпла і пачатак новага прыроднага цыклу. У традыцыйных вясковых звычаях знаходка першага смаржка азначала канчатковую перамогу вясны над халадамі.
Ядомасць і бяспека
Грыб лічыцца ўмоўна-ядомым альбо высакаякасным ядомым далікатэсам, але ўтрымлівае гемалітычныя рэчывы, якія распадаюцца пры награванні. У сырым выглядзе ўжыванне недапушчальнае, бо выклікае цяжкія страўнікава-кішачныя разлады. Абавязковай з’яўляецца папярэдняя тэрмічная апрацоўка: адварванне са зліваннем вады ці дбайнае сушэнне на працягу некалькіх месяцаў, пасля якога рызыкі таксічнасці знікаюць. Мае вытанчаны, насычаны грыбны смак і далікатную пругкую тэкстуру мякаці. У еўрапейскіх краінах, асабліва ў Францыі, Італіі і Швейцарыі, смаржкі карыстаюцца велізарнай папулярнасцю і высока цэняцца на рынку. У некаторых культурах спажываецца стагоддзямі як галоўны сезонны грыб.
Асяроддзе пражывання і распаўсюджанне
Звычайны смаржок сустракаецца ва ўмеранай зоне Паўночнага паўшар’я: па ўсёй Еўропе, у тым ліку ў Беларусі, ва Украіне, Расіі, а таксама ў Азіі і Паўночнай Амерыцы. Грыб аддае перавагу лісцевым і мяшаным лясам, дзе часта асацыюецца з такімі пародамі дрэў, як ясень, вяз, асіна, таполя і яблыня. Таксама сустракаецца ў хвойніках, на старых пажарышчах, высечках, уздоўж лясных дарог, у старых парках, садах і на вапнавых глебах, багатых на арганіку. Сезон плоданашэння пачынаецца ў сярэдзіне ці канцы красавіка і цягнецца да канца траўня або першай паловы чэрвеня. У паўднёвых рэгіёнах і ў гарах тэрміны зрушваюцца ў залежнасці ад вільготнасці і тэмпературы глебы.
Даследчык
Ядомасць і кулінарыя
Ustalenia źródłowe: jadalność, spożycie i wykorzystanie
- Ядомасць
- Ядомы — źródło oznaczenia
Stadt Wien, Graue Morchel, official mushroom advice · Афіцыйная кансультацыйная служба горада Вена: essbar. Гэта ацэнка аўтара адносна Аўстрыі, а не польскі дазвол на гандаль і не таксікалагічнае выпрабаванне.
- Патрэбная апрацоўка
- Патрабуе апрацоўкі
Stadt Wien, Graue Morchel, official mushroom advice · Кансультацыйная служба Вена: усе Morchella спажываюцца выключна пасля апрацоўкі; апісанне ўласнага артыкула roh giftig. Патрабаванне апрацоўкі захоўвае зыходную рэкамендацыю, не вызначае дозу або выяўлены таксін.
- Спажыванне ў сырым выглядзе
- Атрутны
Materiał: surowy
Stadt Wien, Graue Morchel, official mushroom advice · Graue Morchel / Morchella vulgaris, Geschmack: roh giftig; Hinweis: raw adverse reactions. Municipal mushroom advisory assessment, no inferred preparation minimum.
Навуковыя назвы і таксанамія
- Цяперашняя навуковая назва
Morchella vulgaris
- Ранейшыя навуковыя назвы
- Morchella acerina
Morchella anthracina
Morchella conica var. pygmaea
Morchella esculenta β vulgaris
Morchella lepida
Morchella robiniae
Morchella spongiola
Morchella vulgaris var. aucupariae[30]
Навуковыя назвы і таксанамія
Наменклатурную аснову таксона складае праца Персана 1801 года (Synopsis Methodica Fungorum), у якой ён быў дыягнаставаны як разнавіднасць смаржка ядомага пад назвай Morchella esculenta β vulgaris Pers. У 1821 годзе Грэй у працы A Natural Arrangement of British Plants (том 1, старонка 662) павысіў гэтую разнавіднасць да рангу асобнага віду, увёўшы камбінацыю Morchella vulgaris (Pers.) Gray. У пазнейшай мікалагічнай літаратуры выкарыстоўвалася таксама аўтарскае цытаванне Morchella vulgaris (Pers.) Boud. Глабальны наменклатурны рэестр Index Fungorum (Record ID 813028) класіфікуе Morchella vulgaris (Pers.) Gray як бягучую назву ў гэтым рэестры ў межах сямейства Morchellaceae, што з'яўляецца фіксацыяй статусу ўнутры індэкса, а не канчатковым вырашэннем усіх гістарычных сістэматычных трактовак.
Абсяг таксона і абмежаванні вызначэння
Сучасныя філагенетычныя аналізы перагледзелі відавую дэлімітацыю ў межах роду Morchella:
- Zakres ujęcia taksonomicznego
M. vulgaris w wąskim ujęciu, bez M. dunensis; var. vulgaris z Weholt i in. 2021, synonimia spongiola w Loizides i in. 2022. Nowsze materiały autorów M. vulgaris/M. spongiola mają własną identyfikację ITS i jej ograniczenia, bez nowej własnej filogenezy.
[4] [34] [5] [19] [30]
Экалогія і распаўсюджанне
- Частата знаходак
- Нідэрланды: Частата знаходак: рэдкі. [1]
Лабараторная дыягностыка
Dane ustrukturyzowane
Сумкі
Астатнія лабараторныя прыкметы
- Форма верхавіны парафізы
- Форма верхавіны парафізы: булавападобны. [23]
Паслядоўнасці ДНК
- Паслядоўнасць
M. vulgaris var. vulgaris; ITS rDNA; MW307518
Споры
- Сярэднія суадносіны даўжыні і шырыні споры
- Сярэднія суадносіны даўжыні і шырыні споры: 1,59 (прыблізнае значэнне, сярэдняе значэнне). [23] [12]
- Колер спор пад мікраскопам
- Колер спор пад мікраскопам: гіялінавы. [10]
- Форма арнаментацыі споры
- Форма арнаментацыі споры: паласатая. [23]
- Напрамак арнаментацыі споры
- Напрамак арнаментацыі споры: падоўжныя. [23]
- Форма споры
- Форма споры: эліпсоідны. [10]
Матэрыял і метады даследаванняў
Апісанне прымет — крыніца і абсяг
Матэрыял: Афіцыйны артыкул Graue Morchel — Morchella vulgaris, грыбная кансультацыя горада Вены, прачытана 18.10.2026.
Ахоп прачытанага: Фрагменты крыніц.
Прачытаны фрагмент крыніцы; поўны тэкст і метады не правяраліся.
Абмежаванні: Атласны апіс і кансультацыя, без матэрыялу з малекулярным пацвярджэннем; аўстрыйскія даныя не замяняюць польскіх.
Апісанне прымет — крыніца і абсяг
Матэрыял: Апісанне M. vulgaris і ўласныя фатаграфіі Хаўера Маркаса Марцінеса (Javier Marcos Martínez), MicoAragon; Перадпірэнеі, Арагонскія Пірэнеі і Сьера-дэ-Альбарасін, Іспанія.
Ахоп прачытанага: Фрагменты крыніц.
Прачытаны фрагмент крыніцы; поўны тэкст і метады не правяраліся.
Абмежаванні: Апісанне рэгіянальнага аўтара; пры гэтых прыкметах не прадстаўлены паслядоўнасці ДНК і аб'ём выбаркі. Вызначэнне saprosimbiótica не з'яўляецца доказам пэўнай мікарызнай сувязі.
Апісанне прымет — крыніца і абсяг
Матэрыял: Soylu 2024 §3.3: GBK976/976-Kg 187, Маніса-Асманкалы, Турцыя; матэрыял вызначаны аўтарам па ITS як M. vulgaris/M. spongiola.
Ахоп прачытанага: Фрагменты крыніц.
Прачытаны фрагмент крыніцы; поўны тэкст і метады не правяраліся.
Абмежаванні: Не праводзіўся новы ўласны шматгенавы аналіз; апісанне датычыцца матэрыялу аўтара, без доказаў польскага росту.
Мікраскапічныя даныя — крыніца і абмежаванні
Ахоп прачытанага: Фрагменты крыніц.
Прачытаны фрагмент крыніцы; поўны тэкст і метады не правяраліся.
Чыстая культура міцэлію
Біятэхналагічныя эксперыменты
Даследаванне складу і актыўнасці — матэрыял і абмежаванні
Матэрыял: Moctezuma Pérez і інш. 2017, пладовыя целы з Санта-Ана-Хілатсінга ў Мексіцы (2014), MEXU29003, ITS KJ741329. Паслядоўная экстракцыя: метанол, потым вада; аналізавалася таксама гексанавая фракцыя. ГХ-МС (GC–MS) табліца I, інгібіраванне бактэрый табліца II, DPPH і клеткі Ca Ski у выніках.
Ахоп прачытанага: Поўны тэкст.
Абмежаванні: Ідэнтыфікацыя ITS аўтара 99,7% да JQ691493, без новай уласнай філагеніі адносна эпітыпу. Адносная распаўсюджанасць сігналаў ГХ-МС не з'яўляецца працэнтам масы кіслаты ва ўсім пладовым целе. Метылавыя эфіры захаваны як эфіры. Класы ВЭЖХ не даказваюць ідэнтыфікацыі індывідуальных кіслот. CA50 мае ў абзацы з вынікамі адзінку вымярэння µg/ml. Пазнейшы абзац абмеркавання памылкова паўтарае тыя ж лічбы як працэнты; змененая адзінка не прымалася. Вынікі in vitro не даказваюць лячэння або бяспекі спажывання.
Чыстая культура грыбніцы — Papadaki et al (2019)
Матэрыял: Papadaki і інш. 2019, Foods 8:239, табліца 1: M. vulgaris AMRL36. Табліца 2, вадкія культуры, 7-ы дзень. Біямаса сухая, глюказамін вызначаўся пасля гідролізу, поліцукрыды — антронавым метадам.
Ахоп прачытанага: Поўны тэкст.
Абмежаванні: Гэта калекцыйная культура AMRL36, не ўзор пладовага цела; праца не заменена новым вызначэннем віду. Значэнні ± застаюцца асобнай статыстыкай, а не межамі вымярэнняў асобін. Іншыя штамы не з'яўляюцца вынікамі AMRL36.
Metody i zapisy źródłowe — Opis M. vulgaris w eksperckim kluczu Læssøe i Petersena, wersja 25.09.2026, klucz A, para 6. Materiału, liczby pomiarów i okazów autorzy nie podają. To opis atlasowy, nie nowe badanie próby i nie polska kolekcja. Gałąź oddziela M. dunensis; symbol Mes-17 s.l. źródła zachowano jako jego ujęcie, bez uznania zgodności kodu filogenetycznego z przeglądem 2022.
Metoda źródłowa. Technika: mikroskopia świetlna (LM). Opis metody w źródle: Powierzchnia zarodnika opisana w błękicie bawełnianym (cotton blue). Brak podanego preparatu, powiększenia i rozdzielczości; brak podstaw do SEM. Nie przypisano tego barwienia pomiarom, których metody nie sprecyzowano. Barwienie: cotton blue.
Całkowita długość worka; Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „PDF s. 2, para 6: spores 20–23 × 12–14.5 µm; asci 300–350 µm. Opis atlasowy o niepodanym materiale i konwencji pomiaru.” [23]
Forma ornamentacji zarodnika — zapis źródłowy: „PDF s. 2: very finely longitudinally striate in cotton blue — w wariancie prążkowanym, nie we wszystkich zarodnikach. Stopień bardzo drobny pozostaje w opisie źródła.” [23]
Kierunek ornamentacji zarodnika — zapis źródłowy: „PDF s. 2: longitudinally — kierunek oddzielony od prążkowania i jego subtelności.” [23]
Powierzchnia zarodnika — zapis źródłowy: „PDF s. 2: smooth OR very finely longitudinally striate in cotton blue. Zachowano alternatywy i pełny opis subtelności w badaniu.” [23]
Metody i zapisy źródłowe — Klucz ekspercki Læssøe i Petersena 25.09.2026, para 6 M. vulgaris, odrębna od M. dunensis. Materiału, liczebności i metody pomiarów nie podano; wynik atlasowy, nie własny pomiar.
Kształt szczytu wstawki — zapis źródłowy: „PDF s. 2, para 6: paraphyses with clavate tips.” [23]
Metody i zapisy źródłowe — SMNF, hasło Morchella vulgaris = M. esculenta f. vulgaris, własne fotografie kolekcji z Nord i Oise (2009, 2017, 2018). Mikroskopowy opis autora atlasu: brak wskazania konkretnego okazu przy pomiarach, liczebności, odczynnika i DNA. Poziom weryfikacji: opis ekspercki, bez nowej kontroli względem epitypu.
Barwa zarodnika w mikroskopie — zapis źródłowy: „SMNF: spores hyalines; to mikroskopia, nie barwa wysypu. Medium nie zostało podane.” [10]
Długość zarodnika — zapis źródłowy: „SMNF: 16–17 × 10–10,5 µm; źródłowy przedział, bez dopowiadania liczebności i konwencji pomiaru.” [10]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „SMNF: spores elliptiques; opis mikroskopowy atlasowy, bez sekwencji DNA i oznaczonej próby.” [10]
Powierzchnia zarodnika — zapis źródłowy: „SMNF: spores lisses; bez przypisania błękitu bawełnianego lub SEM.” [10]
Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „SMNF: 16–17 × 10–10,5 µm; ta sama opisana próba atlasowa.” [10]
Metody i zapisy źródłowe — Source literature description of typical M.vulgaris, without absorbing M.dunensis or Kashmir materials.
Długość zarodnika — zapis źródłowy: „Autorzy podają przeważnie 18–22 µm, rzadko ponad 23–24 µm; nie jest to pełny minimalny/maksymalny zakres wszystkich okazów.” [5]
Назва і абсяг таксона
Польская назва: KPNG PTMyk у рэкамендацыі 5/2025 паказвае назву «smardz ciemny» для Morchella vulgaris (Pers.) Gray. Рэкамендацыя ўстанаўлівае польскую наменклатуру, не вызначае ўсіх відавых меж.
Альтэрнатыўныя назвы: «Smardz szary» сустракаецца ў лінгвістычным зводзе Вольгі Сеньк-Шэлянгевіч (Olga Senk-Szelągiewicz) 2016 г., с. 165. «Smardz pospolity» мае незалежнае ўжыванне ў атласе Jezioro. Гэта задакументаваныя альтэрнатыўныя назвы без надання ім рангу актуальнай рэкамендацыі PTMyk.
Ідэнтычнасць: Агляд Лаізідыса і суаўтараў 2022 г. звязвае назву з эпітыпам LIP 0900044, устаноўленым Рышарам і суаўтарамі ў 2015 г. Пералічвае m.in. M. spongiola як сінонім. Суадносіны з M. dunensis застаюцца нявырашанымі; аўтары рэкамендуюць часова выкарыстоўваць абедзве назвы. Апісанні дзюннай M. dunensis не былі ўключаны ў характарыстыкі гэтага запісу.
Турэцкі матэрыял і культура 976-Kg187
Ідэнтыфікацыя: Soylu ў 2024 г. аднёс калекцыю 976-Kg 187 (GBK976) з Manisa–Osmancalı да клада M. vulgaris/M. spongiola на падставе ITS. Аўтар зазначае патрэбу шматгеннага аналізу. Ужыванне пары назваў захавана; M. spongiola з'яўляецца сінонімам M. vulgaris у аглядзе 2022, а не дзюннай M. dunensis.
Ахоп апісання: Soylu прыводзіць афарбоўку і памеры пладовага цела, ужываючы тэрмін ascocarp. Гэтыя памеры аднесены да пладовага цела, а не да адной толькі шапачкі; памеры ножкі аўтар падае асобна. Апісанне адносіцца да сабранага матэрыялу з гарэлага хваёвага лесу ў Manisa на вышыні 341 м. Кукурузна-жоўтая афарбоўка гэтага матэрыялу адрозніваецца ад шэрых апісанняў часткі атласаў; адрозненне не палічылі вынікам узросту.
Культура і неадпаведнасць: Асаблівасці культуры апісаны для міцэлію на PDA. Вынікі і абмеркаванне той жа працы прыводзяць розную шчыльнасць культуры: аўтары не тлумачаць адрознення. Прачытанне не дае падстаў адносіць яе да розных фаз. Назвы склероцыі і мітаспоры захоўваюць зыходнае значэнне; іх не ператваралі ў мікрасклероцыі ці вызначаны тып канідыяўтварэння.
Мікраскапія: абсяг і параўнальнасць
Экспертны вызначальнік: Вызначальнік MycoKey Læssøe і Petersena ад 25 верасня 2026 г. мае асобную галіну M. vulgaris, аддзеленую ад M. dunensis. Аўтары не прыводзяць для гэтага запісу ўзораў, колькасці вымярэнняў ці поўнага пратакола. Qav азначае сярэднія суадносіны восей споры, а булавападобная форма датычыцца вяршыні парафізы. Яе не пераносілі на ўсё яе цела.
Назіранне паверхні: Вызначальнік апісвае гладкую або вельмі дробна падоўжна паласатую паверхню ў баваўняным блакітным. Метад не прыпісваўся аўтаматычна іншым вымярэнням. Назіранне не з'яўляецца вынікам SEM, а альтэрнатыўныя варыянты паверхні не выбудоўваліся ў паслядоўнасць паспявання.
Атлас SMNF: SMNF публікуе ўласныя фатаграфіі калекцый з Nord і Oise за 2009, 2017 і 2018 гады і мікраскапічнае апісанне. Пры вымярэннях не пазначаецца канкрэтны ўзор, колькасць вымярэнняў, асяроддзе ці ідэнтыфікацыя ДНК. Гэта даступнае экспертнае апісанне з ніжэйшым узроўнем верыфікацыі. Яго меншыя памеры спор захаваны асобна ў дакументацыі; дыяпазон на картцы абагульняе межы прачытаных апісанняў без сцвярджэння аднароднасці матэрыялу.
Ёдная рэакцыя: Запіс I− атласа SMNF адносіцца да сумак. Ён захаваны як зыходны адмоўны вынік з няпоўным літаратурным пратаколам, без дадумвання рэактыва Мельцэра, IKI, канцэнтрацыі ці часу. Гэта не вынік тэсціравання спор або ўсяго пладовага цела.
Эксперымент з выкарыстаннем меласы
Першаснае даследаванне: Dedousi і суаўтары ў 2021 г. даследавалі M. vulgaris AMRL 36 у вадкіх асяроддзях з меласай або сахарозай. Вымяраліся біямаса, поліцукрыды, бялок, антіоксідантныя паказчыкі і зніжэнне ўтрымання фенолаў. У гэтай працы не прыведзены ні паслядоўнасці, ні новая шматгенная верыфікацыя штаму.
Матэрыял і ўмовы: Даследаванне Dedousi і суаўтараў (2021) адрознівае статычныя і перамешваныя культуры, асяроддзі з сахарозай і меласай, а таксама два суадносіны C/N. Пункты табліцы 2 з'яўляюцца сярэднімі як мінімум з трох вымярэнняў з асобна прыведзенымі стандартнымі адхіленнямі. Вынікі розных дзён і ўмоў застаюцца раздзеленымі.
Мяжа аднясення: Рэкордныя лічбы 18,16 г/л біямасы, 56,6% зніжэння фенолаў і 26,7% абескаляроўвання з анатацыі адносяцца да M. conica. Іх не адносілі да M. vulgaris; аўтары атрымалі істотнае абескаляроўванне выключна пры M. conica. Вытворчасць міцэлію не азначае вырошчвання пладовых цел.
Практычнае значэнне: Эксперымент дакументуе магчымасць атрымання міцэлію і памяншэння ўтрымання фенольных злучэнняў у асяроддзі. Ён не з'яўляецца пацвярджэннем прамысловага ўкаранення, лекавага сродку ці эфектыўнасці лячэння. Вынікі іншых даследаваных відаў не пераносіліся на AMRL36.
Традыцыйныя некулінарныя прымяненні
Палявое даследаванне 2013: Pala і суаўтары правялі ў 2010–2011 гадах апытанні жыхароў і традыцыйных лекараў Кашміра. Для матэрыялу пад назвай M. vulgaris яны зафіксавалі выкарыстанне пры рэспіраторных захворваннях і ў якасці афрадызіяку. Гэта дакументацыя практыкі і вераванняў, а не доказ эфектыўнасці.
Палявое даследаванне 2023: Dar і суаўтары адзначылі традыцыйнае прымяненне прэпарата з шапачкі пры рэспіраторных захворваннях і перакананне ва ўмацавальным дзеянні. У радку M. vulgaris прыведзены 8785-KASH, RFC 0,95 і UV 0,12. Паказчыкі датычацца адказаў рэспандэнтаў, а не эфектыўнасці тэрапіі. Рэцэпт з суседняга радка M. esculenta не пераносіўся.
Грыбніца AMRL36 на крухмальных і глюкозных асяроддзях
Матэрыял і метад: Papadaki і суаўтары (2019) даследавалі штамы калекцыі AMRL, у тым ліку пазначаны M. vulgaris AMRL36. Вадкія культуры на PDB і GPYB вырошчвалі статычна пры 26 ±0,5°C на працягу 21 дзён, з трохразовымі паўторамі адбору проб. Асобна даследавалі культуры на агары, таксама з мембранай PET. Метады і пажыўныя асяроддзі не з'яўляюцца характарыстыкамі прыроднага асяроддзя пасялення віду.
Вымярэнні: Біямасу вызначалі як сухую масу; утрыманне глюказаміну — пасля гідролізу і каляровай рэакцыі, а поліцукрыды — антронавым метадам. У табліцы 2 для AMRL36 прыведзены вынікі сёмага дня ў двух асяроддзях. Знакі ± захаваны з лікамі, але тэкст каля табліцы не называе адназначна від гэтай статыстыкі. Іх не лічылі мінімумам і максімумам выбаркі.
Прымяненне і межы: Аўтары даследавалі глюказамін як ускосны паказчык колькасці міцэлію і правяралі магчымасць выкарыстання аграхарчовых асяроддзяў. Гэта не вынікі складу пладовых цел і не пацверджаная клінічная эфектыўнасць прэпарата. Максімальныя вынікі іншых штамаў не пераносіліся на AMRL36.
Публікацыя з Кашміра: нявырашаная ідэнтыфікацыя
Прачытанне: Talie і суаўтары (2024) прадстаўляюць узор, падпісаны M. vulgaris, і макра- і мікраскапічнае апісанне ў табліцы 3. Аднак у выніках ідэнтыфікацыі M6 яны паказваюць толькі 95,44% падабенства ITS да M. vulgaris. У некалькіх радках таксама сустракаюцца паўтораныя абазначэнні ўзораў. Такіх даных недастаткова, каб аднесці ўсе вымярэнні да вузка разуменага таксону гэтага запісу.
Захаваны вынік: Арыгінальныя дыяпазоны, інфармацыя пра восем спор у сумцы і апісанні гіфаў і пладовых цел застаюцца ў крыніцы. Яны не замянілі даных пра высветленую ідэнтычнасць і не разглядаліся як незалежнае пацверджанне назвы. Вырашэнне пытання патрабуе праверкі матэрыялу і паслядоўнасцей; фіктыўнае выпраўленне нумара GenBank не дапісвалася.
Паведамленне пра сімптомы: першакрынічны шлях
Праверанае звяно: Piqueras (2021) апісвае паведамленне пра сямейную пару з Кантабрыі, у якой у 1992 г. узніклі неўралагічныя сімптомы пасля добра звараных смаржкоў пад назвай M. vulgaris. Аўтар спасылаецца на Ruiza Fernándeza (1997), раздзел Las «estupendas» morchellas у Las Setas en la Naturaleza, том II, с.548–549.
Пункт перапынення: Раздзел 1997 г. не быў прачытаны ў поўным тэксце. У правераным звяне няма ні ўзораў, ні сучаснай ДНК-ідэнтыфікацыі; гэта гістарычнае паведамленне, прыведзенае аўтарам агляду. Яно не з'яўляецца незалежным эксперыментам, які дэманструе таксін гэтага віду, але і не было адхілена як несапраўднае.
Верыфікацыя распаўсюджання — абсяг і абмежаванні
Матэрыял: Przegląd KPNG5/2025 oraz zachowanego zapytania GBIF dla Polski: 9 zgłoszeń obserwacyjnych, isSequenced=false we wszystkich wynikach.
Ахоп прачытання: Фрагменты крыніц.
Прачытаны фрагмент крыніцы; поўны тэкст і метады не былі верыфікаваны.
Дата агляду: 18.10.2026.
Абмежаванні: Паведамленні застаюцца ў дакументацыі. Іх не палічылі даследаваннямі ўзораў, якія вырашаюць пытанне вузкага таксону. Адсутнасць пацверджання не з'яўляецца доказам адсутнасці; агляд абмяжоўваецца пазначанымі крыніцамі.
Чыстая культура міцэлію — матэрыял і абмежаванні
Матэрыял: Soylu 2024, §3.4: культура 976-Kg 187, атрыманая з матэрыялу GBK976, Manisa-Osmancalı, Турцыя. Аўтар вызначае M. vulgaris/M. spongiola на падставе ITS; асяроддзе PDA.
Ахоп прачытання: Фрагменты крыніц.
Прачытаны фрагмент крыніцы; поўны тэкст і метады не былі верыфікаваны.
Абмежаванні: Датычыцца культываванага міцэлію, а не пладовага цела. У выніках культура шчыльная, у абмеркаванні — рэдкая; крыніца не тлумачыць гэтай супярэчнасці. Яе не адносілі да выдуманых этапаў паспявання. Склероцыі не пераймяноўваліся ў мікрасклероцыі; назіранне мітаспор не вызначае тып канідыяўтварэння.
Чыстая культура міцэлію — пратакол вынікаў
Умовы вырошчвання: На асяроддзі PDA, першапачаткова. Вынікі ў гэтых умовах:
Soylu 2024: initially off-white. Не афарбоўка спелага пладовага цела.
Умовы вырошчвання: На асяроддзі PDA, на 10-ы дзень культывавання. Вынікі ў гэтых умовах:
Soylu 2024: senescent culture turned brown by the 10th day.
Умовы вырошчвання: На асяроддзі PDA, у частцы «Вынікі». Вынікі ў гэтых умовах:
Soylu 2024: супярэчлівыя апісанні шчыльнасці ў выніках і абмеркаванні; захаваны абодва.
Умовы вырошчвання: На асяроддзі PDA, у частцы «Абмеркаванне». Вынікі ў гэтых умовах:
Soylu 2024: супярэчлівыя апісанні шчыльнасці ў выніках і абмеркаванні; захаваны абодва.
Умовы вырошчвання: На асяроддзі PDA. Вынікі ў гэтых умовах:
Калонія разрастаецца радыяльна.
Прысутнічае паверхневы і пагружаны міцэлій.
У культуры ўтвараюцца склероцыі.
Склероцыі маюць шчыльную будову.
Склероцыі сустракаюцца вакол інакулюма і каля краю чашкі.
Склероцыі шматлікія.
На паверхні культуры назіраліся мітаспоры.
У даследаванай культуры выдзяленняў не назіралася.
Склероцыі бледна-жоўтыя.
Пігмент, які выдзяляецца, светла-карычневы.
Чыстая культура міцэлію — матэрыял і абмежаванні
Матэрыял: Dedousi і інш. 2021, Applied Sciences 11:9481; M. vulgaris AMRL36. Табліца 2(b): культуры на сахарозе або меласе, C/N20 або 25, статычныя і перамешваныя.
Ахоп чытання: Поўны тэкст.
Абмежаванні: Вынік лабараторнага эксперыменту; не пацверджанае ўкараненне на ачышчальных збудаваннях і не лячэбнае прымяненне. Найбольшае выдаленне фенолаў і абясколерванне M. conica не было прыпісана M. vulgaris.
Чыстая культура міцэлію — пратакол вынікаў
Умовы вырошчвання: На асяроддзі з сахарозай, на 19-ы дзень культывавання, у перамешванай культуры, пры C/N роўным 20. Вынікі ў гэтых умовах:
PDF с. 7, табліца 2(b), варыянт перамешваны sucrose C/N=20, дзень 19.
Умовы вырошчвання: На асяроддзі з сахарозай, на 35-ы дзень культывавання, у перамешванай культуры, пры C/N роўным 25. Вынікі ў гэтых умовах:
PDF с. 7, табліца 2(b), варыянт перамешваны sucrose C/N=25, дзень 35.
Умовы вырошчвання: На асяроддзі з меласай, на 19-ы дзень культывавання, у перамешванай культуры, пры C/N роўным 20. Вынікі ў гэтых умовах:
PDF с. 7, табліца 2(b), варыянт перамешваны molasses C/N=20, дзень 19.
Умовы вырошчвання: На асяроддзі з меласай, на 35-ы дзень культывавання, у перамешванай культуры, пры C/N роўным 25. Вынікі ў гэтых умовах:
PDF с. 7, табліца 2(b), варыянт перамешваны molasses C/N=25, дзень 35.
Чыстая культура міцэлію — матэрыял і абмежаванні
Матэрыял: Papadaki і інш. 2019, Foods 8:239, табліца 1: M. vulgaris AMRL36. Табліца 2, вадкія культуры, 7-ы дзень. Біямаса сухая, глюказамін вызначаўся пасля гідролізу, поліцукрыды — антронавым метадам.
Ахоп прачытанага: Поўны тэкст.
Абмежаванні: Гэта калекцыйная культура AMRL36, не ўзор пладовага цела; праца не заменена новым вызначэннем віду. Значэнні ± застаюцца асобнай статыстыкай, а не межамі вымярэнняў асобін. Іншыя штамы не з'яўляюцца вынікамі AMRL36.
Чыстая культура міцэлію — пратакол вынікаў
Умовы вырошчвання: На асяроддзі PDB, на 7-ы дзень культывавання, у статычнай культуры. Вынікі ў гэтых умовах:
PDF с. 6, табліца 2, AMRL36: PDB, 7 дзён. Значэнне і лік пасля ± асобна; працы не прыпісваўся незазначаны тып статыстыкі.
Умовы вырошчвання: На асяроддзі GPYB, на 7-ы дзень культывавання, у статычнай культуры. Вынікі ў гэтых умовах:
PDF с. 6, табліца 2, AMRL36: GPYB, 7 дзён. Значэнне і лік пасля ± асобна; працы не прыпісваўся незазначаны тып статыстыкі.
Абсяг распрацоўкі
Патрабаваныя праверкі ўрэгуляваны.
Прававая аснова і абсяг ацэнкі
Аналітычныя вынікі
Склад і лабараторная актыўнасць
- Актыўнасць даследаванага экстракту
- Актыўнасць даследаванага экстракту: антыаксідантная актыўнасць. [29]
Актыўнасць даследаванага экстракту: антыбактэрыяльная актыўнасць (панэль бактэрый з табліцы II). [21] [12]
Актыўнасць даследаванага экстракту: супрацьгрыбковая актыўнасць (шэсць ніткаватых грыбоў). [21] [12]
Актыўнасць даследаванага экстракту: цытатаксічнасць у дачыненні да клетак (клетачная лінія Ca Ski, не адпавядала крытэрыю актыўнасці, прынятаму аўтарамі). [21] [12] - Класы злучэнняў, выяўленыя ў экстракце
- Класы злучэнняў, выяўленыя ў экстракце: фенолы, фенольныя кіслоты і кумарыны. [21] [12]
- Адносная распаўсюджанасць злучэння ў GC–MS
- Адносная распаўсюджанасць злучэння ў GC–MS: 2,7 % (метылпальмітат, прыведзенае значэнне). [21] [12]
Адносная распаўсюджанасць злучэння ў GC–MS: 0,8 % (нонадэкан, прыведзенае значэнне). [21] [12]
Адносная распаўсюджанасць злучэння ў GC–MS: 24,5 % (метылаалеат, прыведзенае значэнне). [21] [12]
Адносная распаўсюджанасць злучэння ў GC–MS: 0,29 % (метылаалеат, прыведзенае значэнне). [21] [12]
Адносная распаўсюджанасць злучэння ў GC–MS: 14,8 % (метылстэарат, прыведзенае значэнне). [21] [12]
Адносная распаўсюджанасць злучэння ў GC–MS: 0,37 % (нонадэкан, прыведзенае значэнне). [21] [12]
Адносная распаўсюджанасць злучэння ў GC–MS: 0,11 % (метыл-12-метылтрыдэканоат, прыведзенае значэнне). [21] [12]
Адносная распаўсюджанасць злучэння ў GC–MS: 0,23 % (метыл-16-метылгептадэканоат, прыведзенае значэнне). [21] [12]
Адносная распаўсюджанасць злучэння ў GC–MS: 23,5 % (метылавы эфір актадэка-8,11-дыенавай кіслаты, прыведзенае значэнне). [21] [12]
Адносная распаўсюджанасць злучэння ў GC–MS: 8 % (метылэлаідат, прыведзенае значэнне). [21] [12]
Адносная распаўсюджанасць злучэння ў GC–MS: 0,19 % (метылавы эфір цыс-актадэц-13-энавай кіслаты, прыведзенае значэнне). [21] [12]
Адносная распаўсюджанасць злучэння ў GC–MS: 17,08 % (метылпальмітат, прыведзенае значэнне). [21] [12]
Адносная распаўсюджанасць злучэння ў GC–MS: 51,18 % (метылліналеат, прыведзенае значэнне). [21] [12] - Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле
- Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 9,7 % (агульныя поліцукрыды, міцэлій, неўдакладненая мера роскіду, пазначаная як ±, антронавае вызначэнне, у пераліку на сухую масу, культура штама AMRL36 у асяроддзі PDB, 7-ы дзень (Papadaki і інш., 2019), прыведзенае значэнне пасля знака ±: 0,02, прыведзенае значэнне). [9] [12]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 2,5 % (глюказамін, міцэлій, неўдакладненая мера роскіду, пазначаная як ±, вызначэнне пасля гідролізу, у пераліку на сухую масу, культура штама AMRL36 у асяроддзі PDB, 7-ы дзень (Papadaki і інш., 2019), прыведзенае значэнне пасля знака ±: 0,07, прыведзенае значэнне). [9] [12]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 2,3 % (глюказамін, міцэлій, неўдакладненая мера роскіду, пазначаная як ±, вызначэнне пасля гідролізу, у пераліку на сухую масу, культура штама AMRL36 у асяроддзі GPYB, 7-ы дзень (Papadaki і інш., 2019), прыведзенае значэнне пасля знака ±: 0,08, прыведзенае значэнне). [9] [12]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 10,8 % (агульныя поліцукрыды, міцэлій, неўдакладненая мера роскіду, пазначаная як ±, антронавае вызначэнне, у пераліку на сухую масу, культура штама AMRL36 у асяроддзі GPYB, 7-ы дзень (Papadaki і інш., 2019), прыведзенае значэнне пасля знака ±: 0,31, прыведзенае значэнне). [9] [12]
Вынікі тэстаў — DPPH
Мексіканскі матэрыял, метады і абмежаванні
Матэрыял і метад: Moctezuma Pérez і суаўтары ў 2017 г. даследавалі пладовыя целы, набытыя ў Santa Ana Jilotzingo ў кастрычніку 2014 г., узор MEXU 29003. ITS KJ741329 (MV-1) параўналі з JQ691493; прыведзена 99,7% адпаведнасці. Прачытанне GenBank пацвярджае ідэнтыфікатары, без новага ўласнага аналізу адносна эпітыпу.
Метады: Аўтары ўжывалі паслядоўную метанольную і водную экстракцыю; склад фракцый аналізавалі таксама з дапамогай GC–MS і HPLC. У эксперыментах даследавалі інгібіраванне бактэрый, ніткаватых грыбоў, актыўнасць DPPH і дзеянне супраць клетак Ca Ski. Адносныя сігналы GC–MS датычацца адпаведнай фракцыі экстракту, а не працэнтнага змяшчэння свабоднай кіслаты ва ўсім пладовым целе. Назвы метылавых эфіраў засталіся назвамі эфіраў.
Неадпаведнасці і межы: Абзац з вынікамі DPPH прыводзіць CA50 у мікраграмах на мілілітр; пазнейшы абзац памылкова выкарыстоўвае тыя ж лікі як працэнты. Адзінка выніку захавана без яе пераліку ў працэнты. Табліца II паказвае актыўнасць воднага экстракту супраць сямі штамаў, а метанольнага — супраць двух. Якасны вынік не атаясамліваўся з вызначанай клінічнай эфектыўнасцю ці ўсталяванай дозай. Класы HPLC не ідэнтыфікуюць асобныя фенольныя кіслоты.
Тэст на клетках: Аўтары палічылі абодва экстракты такімі, што не адпавядаюць крытэрыю актыўнай цытатаксічнасці ў адносінах да Ca Ski. Гэта вынік паводле прынятай ацэнкі, а не сцвярджэнне пра адсутнасць усякага ўплыву на клеткі. У метадзе парог прыведзены як 0,020 мг/мл, а ў выніках — як 2 мкг/мл; гэта розныя значэнні. Таксама запіс адзінак CI50 патрабуе асцярожнасці. Захаваны арыгінал без самастойнага выпраўлення лікаў ці вывядзення з іх бяспекі прадукту.
Ядомасць: доказы і межы
Доказ ужывання: Палявыя даследаванні Pala і суаўтараў ад 2013 г. дакументуюць спажыванне пасля варкі ў Кашміры. Dar і суаўтары ў 2023 г. таксама адзначаюць харчовае выкарыстанне матэрыялу пад назвай M. vulgaris, узор 8785-KASH. Ідэнтыфікацыя абедзвюх прац не з'яўляецца сучасным шматгенным параўнаннем з еўрапейскім эпітыпам.
Бяспека: Даследаванне экстрактаў 2017 г. не з'яўляецца харчовым выпрабаваннем на людзях. Вынік тэсту на ракавых клетках нельга пераносіць на бясшкоднасць сырога ці варанага пладовага цела. У гэтым аглядзе не знойдзена відавочна адназначнага выпрабавання, якое б вызначала бяспечны час апрацоўкі, дозу спажывання альбо канкрэтны таксін гэтага вузкага таксону.
Кансультатыўная ацэнка: Венская кансультацыйная служба па грыбах паведамляе пра ядомасць пасля апрацоўкі і рызыку ўжывання ў сырым выглядзе. Яна не паказвае ідэнтыфікаванай рэчывы, адказнай за сімптомы. Сцвярджэнне SMNF пра тэрмалабільныя гемалізіны не змяшчае на старонцы спасылкі на канкрэтнае даследаванне злучэння; яно не разглядалася як ідэнтыфікацыя таксіну.
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
У фітахімічным аналізе ўзору дзікарослых пладовых цел Morchella vulgaris, атрыманага (набытага) у кастрычніку 2014 г. у ваколіцах Санта-Ана-Хілатсінга ў штаце Мексіка (гербарны ўзор MEXU 29003, вызначаны макраскапічна і з выкарыстаннем секвенавання ITS; Moctezuma Pérez і інш. 2017), вызначаны наступны склад:
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
- Аскарбінавая кіслата (вітамін C): 2,6%
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
- Агульны бялок: 8,2%
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
- Вугляводы: 25,4%
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
- Профіль вымераных тлустых кіслот: лінолевая кіслата 51,18%, алеінавая кіслата 24,54% і пальміцінавая кіслата 2,7%.
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
З таго ж узору былі падрыхтаваны лабараторныя экстракты:
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
- У тэсце звязвання свабодных радыкалаў DPPH выяўлена антыаксідантная актыўнасць з паказчыкам інгібіруючай канцэнтрацыі CA50, які складае 43,23 µg/ml для воднага экстракта і 53,17 µg/ml для метанольнага экстракта.
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
- У скрынінгавым даследаванні in vitro пратэставана дзеянне супраць 15 штамаў бактэрый і ніткаватых грыбоў, з адзначэннем рознай ступені інгібіравання ў залежнасці ад выкарыстанага экстракта.
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
- Elmastaş і інш. (2006) даследавалі этанольныя экстракты двух дзікарослых таксонаў смаржкоў (Morchella vulgaris і Morchella esculenta) з паўночнай Турцыі, выявіўшы іх антыаксідантную актыўнасць у мадэльных тэстах in vitro пры пэўных канцэнтрацыях экстракта.
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
Вышэйпрыведзеныя даныя датычацца складу і параметраў канкрэтных лабараторных узораў і тэстаў in vitro. Яны не з'яўляюцца доказам фармакалагічнага або тэрапеўтычнага дзеяння ў людзей і не могуць разглядацца як аздараўленчыя або медыцынскія рэкамендацыі.
Экалагічныя даследаванні
Распаўсюджанне і плоданашэнне ў Польшчы
Агляд літаратуры: Рэкамендацыя PTMyk 2025 г. адзначае адсутнасць інфармацыі пра апублікаваныя месцазнаходжанні M. vulgaris у Польшчы. Гэта вынік бібліяграфічнага пошуку камісіі, а не доказ біялагічнай адсутнасці.
Паведамленні пра назіранні: Выгрузка GBIF ад 18 кастрычніка 2026 г. вярнула дзевяць польскіх паведамленняў, якія паходзяць з назіранняў iNaturalist. Ва ўсіх isSequenced=false; адсутнічае далучаная паслядоўнасць ДНК і гербарны ўзор. Захаваны спасылкі і ўзровень верыфікацыі. Аматарскае вызначэнне супольнасці не атаясамлівалася з пацверджаным месцазнаходжаннем вузкага таксона.
Сезон: Адсутнічае пацверджаны дыяпазон месяцаў плоданашэння смаржка цёмнага ў Польшчы. Даты асобных паведамленняў не ператвараліся ў межы сезону; замежныя месяцы застаюцца пры сваім матэрыяле.
Нарвежская калекцыя і ідэнтыфікацыя
Матэрыял і метад: Weholt і суаўтары (2021) аналізавалі ITS калекцый жоўтых смаржкоў з нарвежскіх збораў і новага матэрыялу. Матэрыял, пазначаны як var. vulgaris, прадстаўляла адна калекцыя ALV21016 з Karmøy, Rogaland, ад 31 сакавіка 2019 г.; паслядоўнасць MW307518. Табліца 2 не прыводзіць для яе захаванага нумара ўзору фунгарыя. Даныя гэтага месцазнаходжання не апісваюць частату сустракальнасці віду ў Польшчы.
Ахоп: Апісанне var. vulgaris і матэрыял, які аўтары разглядаюць як var. dunensis, застаюцца раздзеленымі. Тэрмін ад пачатку сакавіка да пачатку ліпеня ў рэзюмэ датычыцца разам трох таксонаў жоўтых смаржкоў; ён не з'яўляецца сезонам самога смаржка цёмнага. У артыкуле не прыведзены дадатковы відавы пратакол вымярэнняў спор.
Рэгіянальныя апісанні і іншамоўныя тэрміны плоданашэння
Вена: Гарадская кансультацыйная служба па грыбах апісвае M. vulgaris як ядомы від, які патрабуе тэрмічнай апрацоўкі. Гэта кансультатыўная ацэнка, без указання таксікалагічнага эксперыменту для гэтага запісу. Аўстрыйскі дыяпазон красавік–сярэдзіна мая адносіцца да аўстрыйскага рэгіёна; ён не вызначае сезон у Польшчы.
Арагон: Апісанне Javiera Marcosa Martíneza ў MicoAragon адносіцца да мясцовых назіранняў і фатаграфій M. vulgaris. У ім указваюцца сакавік–май, а таксама дрэвы і кусты прыбярэжных месцапражыванняў. Суседства раслін не даказвае мікарызы. Азначэнні шчолачнай або слабакіслай глебы не ўтрымліваюць лікавых парогаў pH.
Узровень верыфікацыі: Абодва апісанні даступныя ў першакрыніцах, але сярод прыкмет не прыводзяць матэрыялу, верыфікаванага па ДНК. Яны захаваны як экспертныя апісанні з асобным месцам, ахопам і паходжаннем; іх не залічвалі як малекулярныя даследаванні.
Асяроддзе пражывання і распаўсюджанне
Асяроддзе пражывання, рэгіён і пара года
Morchella vulgaris была ў рэгіянальных даследаваннях апісана як наземны сапратрофны грыб. Справаздача Палі і інш. (2013) з рэгіёна Кашмір у Гімалаях дакументуе прысутнасць гэтага таксона ў хвойных лясах на чатырох месцазнаходжаннях: Hirpora, Yusmarg, Ferozpur і Aharbal, са зборам пладовых цел у перыяд з сакавіка па май (месяцы 3–5). У фларыстычна-этнамікалагічным даследаванні ў Паўднёвым Кашміры Дар і інш. (2023) задакументавалі месцазнаходжанне, пацверджанае гербарным узорам, перададзеным у гербарый пад нумарам 8785-KASH, з перыядам з'яўлення пладовых цел, зафіксаваным у сакавіку і красавіку (месяцы 3–4), а таксама значэннямі апытальных паказчыкаў RFC = 0,95 і UV = 0,12. У даследаваннях у Нарвегіі Вехольт і інш. (2021) улічылі 46 калекцый смаржкоў з секцыі Morchella, даследаваных малекулярна па ITS рДНК; гэтае даследаванне датычыцца нарвежскага матэрыялу і не з'яўляецца падставай для вызначэння глабальнага арэала або месцазнаходжанняў у Польшчы.
Potwierdzony zasięg występowania
Wszystkie obszary potwierdzone w zapisanych danych źródłowych.
| Kraj | Regiony i stanowiska | Утварэнне пладовых цел | Крыніцы |
|---|---|---|---|
| Аўстрыя | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | IV–V |
|
| Іспанія | Nie ustalono regionów w zapisanych danych | III–V |
|
Матэрыялы
Гербарныя калекцыі
- Калекцыя
Нарвегія; Rogaland, Karmøy, Åkra, Støvegen 12; 2019-03-31; Terje Mikkelsen
[34]
Крыніцы
- NDFF/NMV — Morchella vulgaris, krajowa ocena rzadkości dla obserwacji 2004–2023; utrwalona wersja 2025.
- archive-morchella-vulgaris-profile
- Moctezuma Pérez et al. (2017). Nutraceutical Properties of Morchella vulgaris. Interciencia 42:423–429. — uporządkowane wyniki tego samego badania (także [21])
- KPNG PTMyk, Rekomendacja 5/2025 (także [19])
- loizides 2016
- src-eli-protection-2014
- src-eli-trade-2026
- MicoAragon, species-specific regional observations
- Papadaki et al. 2019, Evaluation of Biomass and Chitin Production
- SMNF, documented collections and microscopic measurements
- Smardz ciemny — materiał, metody i wyniki źródłowe: w10-nr10-completion-smnf-ascal-count
- Smardz ciemny — materiał, metody i wyniki źródłowe: w10-nr10-completion-structured-results
- Talie et al. 2024, A Checklist of Ascomycetous mushrooms from North Kashmir
- Morel toxicity update 2021, trace cited case reports separately
- Weholt et al. 2021, Agarica 42, original full issue
- Stadt Wien, Graue Morchel, official mushroom advice
- Pala i in. 2013; Dar i in. 2023; niezależny atlas Jezioro; Elmastaş i in. 2006. Odczyty WWW.
- GBIF occurrences in Poland; exact accepted species lookup 8071344.
- Smardz ciemny — weryfikacja polskich wykazów, 18.10.2026
- Dedousi et al. (2021). Detoxification of Molasses and Production of Mycelial Mass and Valuable Metabolites by Morchella Species. DOI 10.3390/app11209481.
- Læssøe & Petersen (2026). Morels and the like, MycoKey.
- GenBank JQ691493, original identification reference accession.
- GenBank KJ741329, original Mexican ITS accession.
- Senk-Szelągiewicz (2016). Dysertacje Wydziału Neofilologii UAM 8; Polish/Russian mushroom names.
- ELI status aktu ochrony.
- Dz.U. 2014 poz. 1408 — ochrona gatunkowa grzybów.
- Smardz ciemny — źródłowe wyniki i materiał: w10-nr10-structured-source-results
- Loizides et al. (2022). Has taxonomic vandalism gone too far?
- ELI status tekstu jednolitego handlu.
- Dz.U. 2026 poz. 258 — tekst jednolity wykazu handlowego.
- Odczyty źródeł pierwotnych: Soylu 2024, Pala 2013, Dar 2023 i Index Fungorum.
- Weholt, Alvarado, Kristiansen, Gulden (2021), The genus Morchella section Morchella in Norway, Agarica 42:55–64