Ядомы
Патрабуе апрацоўкі
Вызначце месцазнаходжанне, каб убачыць даныя для свайго рэгіёна.










Вожычнік рудаваты (Hydnum rufescens) — шапкавы грыб з характэрным шыпаватым гіменафорам замест звыклых пласцінак ці трубачак. Ён вылучаецца цёплай рудавата-вохрыстай або рыжаватай шапкай і далікатнымі ломкімі шыпікамі на ніжнім баку. Гэты ядомы мікарызны від сустракаецца ў хвойных і лісцевых лясах умеранага пояса, дзе ўтварае сімбіёз з рознымі пародамі дрэў. Маладыя пладовыя целы маюць прыемны грыбны пах і шчыльную мякаць, што робіць іх папулярнымі сярод аматараў лясных дароў.
Распазнаванне, месцапражыванне і найважнейшыя адрозненні.
Грыбнік
Будова пладовага цела
- Тып будовы пладовага цела
- Тып будовы пладовага цела: Шапка.
Тып будовы пладовага цела: ножка. - Кансістэнцыя ўсяго пладовага цела
- Кансістэнцыя ўсяго пладовага цела: мясісты.
Кансістэнцыя ўсяго пладовага цела: цвёрды.
Шапка
- Форма капялюшыка
- у маладых пладовых цел: Форма капялюшыка: выпуклы.
у спелых пладовых цел: Форма капялюшыка: плоскі.
Форма капялюшыка: выпуклы.
у старых пладовых цел: Форма капялюшыка: няправільны.
Форма капялюшыка: няправільны. - Паверхня капялюшыка
- Паверхня капялюшыка: сухі.
- Рэльеф паверхні капялюшыка
- Рэльеф паверхні капялюшыка: гарбкаватая.
Рэльеф паверхні капялюшыка: гладкі. - Покрыва капялюшыка
- Покрыва капялюшыка: голая.
у маладых пладовых цел: Покрыва капялюшыка: замшавая.
у старых пладовых цел: Покрыва капялюшыка: лускаватая. - Бляск паверхні капялюшыка
- Бляск паверхні капялюшыка: матавы.
- Колер капялюшыка
- Колер капялюшыка: аранжава-карычневы.
Колер капялюшыка: насычана-аранжавы (чырванаватае адценне).
Колер капялюшыка: жоўта-аранжавы.
Колер капялюшыка: аранжавы.
Колер капялюшыка: аранжава-вохрысты.
Колер капялюшыка: чырванаваты.
Колер капялюшыка: светла-руды.
Колер капялюшыка: вохрыста-жоўты. - Размяшчэнне краю
- Размяшчэнне краю: падгорнуты ўнутр.
- Абрыс краю капялюшыка
- у спелых пладовых цел: Абрыс краю капялюшыка: хвалісты.
Абрыс краю капялюшыка: роўны.
у старых пладовых цел: Абрыс краю капялюшыка: хвалісты.
у старых пладовых цел: Абрыс краю капялюшыка: лопасцепадобны. - Дыяметр капялюшыка
- Дыяметр капялюшыка складае 23 mm (сярэдняе значэнне).
Дыяметр капялюшыка складае да 80 mm. - Цэнтр капялюшыка
- Цэнтр капялюшыка: Уціснуты.
Цэнтр капялюшыка: плоскі.
Цэнтр капялюшыка: прыпадняты. - Аддзяляльнасць скуркі капялюшыка
- Аддзяляльнасць скуркі капялюшыка: не здымаецца.
Ніз шапкі
- Тып гіменафора
- Тып гіменафора: шыпікі.
- Прымацаванне гіменафора да ножкі
- Прымацаванне гіменафора да ножкі: прырослы да ножкі (шыпікі).
- Нызыходжанне гіменафора па ножцы
- Нызыходжанне гіменафора па ножцы: не спускаецца на ножку (шыпікі).
Нызыходжанне гіменафора па ножцы: сыходны (шыпікі). - Колер гіменафора
- Колер гіменафора: аранжавы (светлае адценне).
Колер гіменафора: белаватая.
Колер гіменафора: светла-аранжава-вохрысты.
у маладых пладовых цел: Колер гіменафора: белаватая.
у спелых пладовых цел: Колер гіменафора: ласасёвага колеру.
Ножка і аснова
- Становішча ножкі
- Становішча ножкі: цэнтральны.
- Форма ножкі
- Форма ножкі: цыліндрычны.
Форма ножкі: булавападобны. - Аснова ножкі
- Аснова ножкі: звужаецца.
- Колер ножкі
- Колер ножкі: белы.
Колер ножкі: бледна-вохрысты.
Колер ножкі: крэмавы.
Колер ножкі: аранжавы (светлае адценне).
Колер ножкі: белаватая.
Колер ножкі: аранжавы.
у маладых пладовых цел: Колер ножкі: белаватая.
Колер ножкі: светла-аранжава-вохрысты.
Колер ножкі: ружаваты. - Унутраная будова ножкі
- Унутраная будова ножкі: суцэльны.
- Афарбоўка паверхні ножкі пасля пашкоджання
- Афарбоўка паверхні ножкі пасля пашкоджання: аранжава-карычневы (паверхня ножкі).
- Даўжыня ножкі
- Даўжыня ножкі: 20–70 mm.
- Дыяметр ножкі
- у верхняй частцы ножкі: Дыяметр ножкі: 4–15 mm.
Дыяметр ножкі: да 20 mm.
Кольца
- Наяўнасць кольца
- Наяўнасць кольца: без кольца.
- Устойлівасць мякаці ножкі да пералому або разрыву
- Устойлівасць мякаці ножкі да пералому або разрыву: крохкі.
- Каржакаватасць ножкі
- Каржакаватасць ножкі: стройны.
- Вольва
- Вольва: адсутны.
Мякаць
- Колер мякаці
- Колер мякаці: жаўтаваты.
Колер мякаці: аранжавы.
Колер мякаці: белаватая.
Колер мякаці: крэмавы. - Шчыльнасць мякаці
- Шчыльнасць мякаці: шчыльны.
- Смак мякаці
- Смак мякаці: слабы.
Смак мякаці: горкі, слабы.
у старых пладовых цел: Смак мякаці: горкі, слабы. - Устойлівасць мякаці да пералому або разрыву
- Устойлівасць мякаці да пералому або разрыву: крохкі.
- Колер мякаці пасля пашкоджання
- Колер мякаці пасля пашкоджання: аранжавы.
- Пах мякаці
- Пах мякаці: невыразны.
Пах мякаці: прыемны.
Пах мякаці: слабы.
Дзе і калі расце
- Месцапражыванне
- Месцапражыванне: лісцевы лес.
Месцапражыванне: хвойны лес.
Месцапражыванне: змешаны лес. - Субстрат
- Субстрат: глеба.
- Характар росту пладовых цел
- Характар росту пладовых цел: невялікімі групамі.
Характар росту пладовых цел: паасобку.
Характар росту пладовых цел: групамі.
Характар росту пладовых цел: рассеяныя групы.
Характар росту пладовых цел: кругамі.
Характар росту пладовых цел: радамі.
Характар росту пладовых цел: зрослыя пладовыя целы. - Перыяд плоданашэння
- Пладовыя целы з’яўляюцца з ліпеня да кастрычніка.
- Арэал распаўсюджання
Ядомасць і кулінарыя
- Ядомасць
- Ядомы
- Патрэбная апрацоўка
- Патрабуе апрацоўкі
Права
- Ахова
- Від не ўключаны ў польскі пералік ахоўных відаў грыбоў.
- Гандаль
- Від не ўключаны ў польскі пералік грыбоў, дапушчаных да абароту.
- Ахова
- Германія: Від не ўключаны ў федэральны пералік ахоўных відаў грыбоў.
- Ахова
- Чэхія: Від не ўключаны ў афіцыйны пералік ахоўных відаў грыбоў.
- Ахова
- Славакія: Від не ўключаны ў пералік ахоўных відаў грыбоў.
- Ахова
- Украіна: Від не ўключаны ў нацыянальны пералік ахоўных відаў грыбоў.
- Ахова
- Беларусь: Від не ўключаны ў нацыянальны пералік ахоўных відаў грыбоў.
- Ахова
- Літва: Від не ўключаны ў нацыянальны пералік ахоўных відаў грыбоў.
- Ахова
- Расія: Від не ўключаны ў федэральны пералік ахоўных відаў грыбоў.
З чым можна паблытаць
Hydnum repandum
Найбольш важныя адрозненні
Гіднум рудаваты (Hydnum rufescens) вылучаецца больш інтэнсіўнай, аранжава-рудаватай афарбоўкай і больш стройнай ножкай. У літаратуры існуюць разыходжанні датычна спосабу прымацавання гіменафора: Снаварскі і атлас ČMS адзначаюць, што шыпікі гіднума рудаватага не сыходзяць на ножку, у той час як Зажыньскі прыводзіць супрацьлеглую прыкмету — мацнейшае сыходжанне шыпікаў, чым у вожычніка выемчатага. Таму само сыходжанне шыпікаў не з'яўляецца адназначным крытэрыем адрознення ва ўсіх трактоўках.
Вожычнік выемчаты (Hydnum repandum) адрозніваецца звычайна буйнейшымі і больш светлымі пладовымі целамі, больш каржакаватай ножкай, якая плаўна пераходзіць у шапку, і больш выразнымі сыходнымі шыпікамі. Паводле даных AMINT пладовыя целы H. repandum часта зрастаюцца між сабой, што ў H. rufescens сустракаецца рэдка. Іншае апісанне ступені сыходжання шыпікаў у публікацыі Зажыньскага застаецца адзінкавым разыходжаннем.
Cantharellus cibarius
Найбольш важныя адрозненні
Лісічка звычайная (Cantharellus cibarius) пры поглядзе зверху можа нагадваць рыжаваты вожык колерам і паверхняй капялюшыка, а абодва віды часам трапляюцца ў адных і тых жа лясных мясцінах. Ніжні бок капялюшыка дазваляе адразу іх адрозніць: у лісічкі тоўстыя, вільчаста разгалінаваныя складкі, а ў вожыка — крохкія шыпы.
FAQ
Ці з'яўляецца вожычнік рудаваты ядомым грыбам?
Так, гэта добры ядомы від. У ежу спажываюць пераважна маладыя экзэмпляры з далікатнай мякаццю, якія пасля тэрмічнай апрацоўкі маюць прыемны мяккі смак.
Ці трэба адварваць гэты грыб перад ужываннем?
Папярэдняе адварванне на працягу дзесяці-пятнаццаці хвілін рэкамендуецца, бо яно надзейна прыбірае прыродную гаркавасць, якая часам з'яўляецца ў сталых пладовых целах.
Які смак мае вожычнік рудаваты?
Маладыя грыбы маюць далікатны арэхава-грыбны смак і слабы прыемны водар. У перарослых экзэмпляраў можа адчувацца лёгкая вастравітая гаркаватасць.
Ці трэба зчышчаць шыпікі з ніжняга боку шапкі?
У маладых грыбоў шыпікі пакідаюць. У больш спелых экзэмпляраў іх пажадана акуратна выдаліць нажом ці пальцамі, каб пазбегнуць горкага прысмаку і каламутнасці стравы.
У якіх лясах часцей за ўсё расце гэты від?
Грыб утварае мікарызу з сасной, елкай, букам і дубам. Ён расце ў хвойных, мяшаных і шырокалісцевых лясах на вільготных імхах ці лясным подсціле.
Калі пачынаецца і заканчваецца сезон яго плоданашэння?
Асноўны перыяд плоданашэння цягнецца з канца ліпеня ці жніўня да лістапада, а пры мяккім надвор'і адзінкавыя асобнікі трапляюцца нават у пачатку снежня.
Ці выкарыстоўваецца вожычнік рудаваты для фарбавання тканін?
Так, майстры традыцыйных рамёстваў выкарыстоўваюць яго як прыродны фарбавальнік для воўны і шоўку, што дае ўстойлівыя мяккія бэжавыя і жаўтлява-рудыя адценні.
Ці можна ўжываць гэты грыб у сырым выглядзе?
У сырым выглядзе ўжываць яго не варта. Свежая мякаць можа выклікаць лёгкія страўнікавыя расстройствы і мае непрыемны даўкі прысмак без апрацоўкі.
Чаму гэты грыб атрымаў назву «вожычнік»?
Народная назва паходзіць ад густых завостраных шыпікаў пад шапкай, якія нагадваюць іголкі вожыка і адрозніваюць яго ад пласціністых і трубчастых грыбоў.
Як ставяцца да спажывання гэтага грыба ў краінах Еўропы?
У многіх еўрапейскіх краінах, асабліва ў Францыі, Італіі і Польшчы, яго высока цэняць за шчыльную кансістэнцыю і часта прадаюць на восеньскіх рынках.
Аматар
Назвы і гісторыя
- Афіцыйная нацыянальная назва
- Kolczak rudawy
- Афіцыйная таксанамічная назва
- Hydnum rufescens
Назіранні дома
Адбітак спораў
- Патрэбныя матэрыялы
- свежая, спелая шапка, аркуш паперы, шклянка або місачка, вада
- Час
- 2–24 h
- Выкананне
- Пакладзі шапку ніжнім бокам на паперу.
- Дадай кроплю вады наверх і накрый.
- Праз 2–24 гадзін паднімі шапку і разгледзь асадак.
Што шукаць
- Колер споравага адбітка
- Колер споравага адбітка: белы.
- Адценне споравага адбітка
- Адценне споравага адбітка: белаваты. Адценне споравага адбітка: белы.
Пад мікраскопам
- Патрэбныя матэрыялы
- светлавы мікраскоп, прадметнае і покрыўнае шкельцы, іголка, вада, споры з адбітка
- Выкананне
- Перанясі іголкай крыху адбітка на шкельца.
- Дадай кроплю вады, накрый шкельцам і разгледзь споры.
Што шукаць
- Форма споры
- Форма споры: амаль шарападобны. Форма споры: шырокаэліпсоідны. Форма споры: амаль шарападобны. Форма споры: шарападобны. Форма споры: яйкападобны (шырокі).
- Паверхня споры
- Паверхня споры: гладкі. Паверхня споры: гладкі.
- Памеры споры
- Даўжыня 5,5–9,6 µm, шырыня 5–9 µm.
- Памеры споры
- Даўжыня 8–8,2 µm, шырыня 6,4–6,8 µm.
- Памеры споры
- Даўжыня 7,4 µm, шырыня 6,1 µm.
- Памеры споры
- Даўжыня 7,9 µm, шырыня 6,8 µm.
- Памеры споры
- Даўжыня 8,2 µm, шырыня 6,7 µm.
- Памеры споры
- Даўжыня 8,4 µm, шырыня 7 µm.
Памеры параўноўвай пасля каліброўкі шкалы мікраскопа.
Экалогія і распаўсюджванне
- Рэакцыя глебы
- Рэакцыя глебы: кіслы.
- Лісцевыя дрэвы ў наваколлі
- Лісцевыя дрэвы ў наваколлі: бук.
Лісцевыя дрэвы ў наваколлі: дуб.
Лісцевыя дрэвы ў наваколлі: Tilia cordata.
Лісцевыя дрэвы ў наваколлі: ліпа.
Лісцевыя дрэвы ў наваколлі: бяроза.
Лісцевыя дрэвы ў наваколлі: таполі, у тым ліку асіна. - Хвойныя дрэвы ў наваколлі
- Хвойныя дрэвы ў наваколлі: Picea abies.
Хвойныя дрэвы ў наваколлі: елка. - Кусты ў наваколлі
- Кусты ў наваколлі: ляшчына.
- Расліны травянога яруса паблізу
- Расліны травянога яруса паблізу: імхі.
- Мікарызныя партнёры
- Агульная сувязь віду: Мікарызныя партнёры: Fagus (агульны пералік партнёраў).
Агульная сувязь віду: Мікарызныя партнёры: Quercus (агульны пералік партнёраў).
Агульная сувязь віду: Мікарызныя партнёры: Picea (агульны пералік партнёраў).
Агульная сувязь віду: Мікарызныя партнёры: Abies (агульны пералік партнёраў).
Агульная сувязь віду: Мікарызныя партнёры: Carpinus (агульны пералік партнёраў). - Тып жыўлення
- Тып жыўлення: эктамікарызны.
Некулінарнае ўжыванне
Некулінарнае прымяненне вожычніка рудаватага звязана з народнымі рамёствамі, мастацтвам і адукацыяй:
- Традыцыйнае фарбаванне тэкстылю:
Гэты від здаўна цэніцца майстрамі натуральнага фарбавання воўны і шоўку. Пладовыя целы ўтрымліваюць устойлівыя прыродныя фарбавальныя пігменты. З іх дапамогай атрымліваюць прыгожую палітру натуральных адценняў — ад крэмавага і цёплага вохрыстага да мяккага рудавата-карычневага. Афарбаваная пража вылучаецца добрай святлаўстойлівасцю і шырока выкарыстоўваецца ў сучасным экалагічным ткацтве.
- Мастацкія пігменты і рамеснае таніраванне:
Высушаны парашок з грыба прымяняецца рамеснікамі для стварэння натуральных фарбаў, а таксама для экалагічнага таніравання вырабаў з дрэва і паперы ручной работы.
- Фларыстыка і адукацыйныя калекцыі:
- Шчыльныя высушаныя пладовыя целы выкарыстоўваюцца ў фларыстыцы для стварэння сухіх восеньскіх букетаў, пано і прыродных дэкарацый.
- Від служыць выдатным наглядным матэрыялам у мікалагічных музеях, навучальных калекцыях і батанічных гербарыях для дэманстрацыі будовы шыпаватага споранаснага пласта.
Гісторыя і культура
Вожычнік рудаваты займае адметнае месца ў еўрапейскай мікалагічнай гісторыі і народнай культуры:
Навуковая гісторыя і найменне: Навуковае апісанне віду бярэ пачатак у класічных мікалагічных працах XVIII–XIX стагоддзяў. Першапачаткова ён быў зафіксаваны нямецкім прыродазнаўцам Якабам Крысціянам Шэферам у 1774 годзе, а пазней падрабязна вывучаны выбітным міколагам Крысціянам Хендрыкам Персанам. Назва роду паходзіць ад старажытнагрэчаскага слова «hydnon», якім у антычнасці пазначалі ядомыя грыбы. Відавы эпітэт «rufescens» адсылае да характэрнага рудога ці рыжаватага колеру шапкі.
Народныя традыцыі і сімволіка:
- У славянскай і агульнаеўрапейскай традыцыях вонкавы выгляд грыба выклікаў трывалыя асацыяцыі з лясным вожыкам. Гэта знайшло адлюстраванне ў народных назвах у розных рэгіёнах, дзе грыб ласкава клікалі «вожыкам» або «ігольчакам».
- У вясковым фальклоры і паданнях гэты грыб часта надзялялі сімволікай лясной хітрасці і сціпласці. Лічылася, што маленькія рудыя «вожыкі» хаваюцца пад імхамі па волі лясных духаў, аберагаючы спакой старажытных пушчаў.
- У краязнаўчай і прыродазнаўчай літаратуры мінулых стагоддзяў вожычнік рудаваты нязменна апісваўся як узор незвычайнай прыроднай гармоніі і жывы сведка багацця спрадвечных еўрапейскіх лясоў.
Ядомасць і бяспека
Вожычнік рудаваты лічыцца паўнавартасным ядомым грыбам, які мае высокую гастранамічную каштоўнасць у многіх краінах свету. Яго мякаць шчыльная, пругкая і не губляе сваёй структуры пры тэрмічнай апрацоўцы, дзякуючы чаму грыб карыстаецца вялікім попытам на рынках Францыі, Італіі, Іспаніі і іншых еўрапейскіх рэгіёнаў.
Смакавыя ўласцівасці гэтага віду маюць свае адметнасці:
- Маладыя пладовыя целы валодаюць далікатным, прыемным арэхава-грыбным смакам з ледзь саладкаватым адценнем.
- У сталым веку мякаць набывае прыкметную гаркаватасць і даўкасць, таму смакавыя перавагі аддаюцца менавіта маладым грыбам.
Правілы бяспечнага спажывання і падрыхтоўкі:
- Ужыванне ў сырым выглядзе выключаецца, бо свежая мякаць можа справакаваць дыскамфорт у страўніку і засмучэнне стрававання.
- Абавязковай з'яўляецца тэрмічная апрацоўка: папярэдняе адварванне на працягу 10–15 хвілін з наступным зліваннем вады цалкам нейтралізуе прыродныя горкія рэчывы.
- Зняцце ломкіх шыпікаў пад шапкай у больш спелых пладовых цел дапамагае пазбавіцца ад гаркаватасці і паляпшае канчатковы смак стравы.
- Пры правільным папярэднім адварванні грыб становіцца абсалютна бяспечным, лёгказасваяльным і захоўвае выдатны грыбны водар.
Месцапражыванне і сустракальнасць
Вожычнік рудаваты шырока распаўсюджаны ва ўмеранай кліматычнай зоне Паўночнага паўшар'я:
Геаграфічнае пашырэнне і тыповыя біятопы: Від сустракаецца па ўсёй лясной зоне Еўропы, у тым ліку ў Беларусі і суседніх краінах Цэнтральнай і Усходняй Еўропы, а таксама ў адпаведных шыротах Азіі і Паўночнай Амерыкі. Яго натуральным асяроддзем з'яўляюцца:
- Хвойныя лясы, асабліва старыя імшыстыя сасоннікі і ельнікі.
- Мяшаныя масівы з удзелам бярозы, асіны, елкі і хвоі.
- Шырокалісцевыя лясы, у прыватнасці букавыя і дубовыя гаі.
Субстрат і звязаныя пароды дрэў: Грыб з'яўляецца мікарызаўтваральнікам і фармуе ўстойлівы сімбіёз як з іглічнымі (хвоя звычайная, елка еўрапейская), так і з лісцевымі пародамі (дуб, бук лясны). Пладовыя целы фармуюцца на глебе, багатай на гумус, аддаючы перавагу ўмерана вільготным або кіслым грунтовым участкам, пакрытым тоўстым пластом зялёных імхоў або іглічна-лісцевым подсцілам.
Сезоннасць і перыяд плоданашэння:
- Плоданашэнне пачынаецца ў другой палове лета (з канца ліпеня або пачатку жніўня).
- Пік актыўнага ўтварэння пладовых цел прыпадае на верасень і кастрычнік.
- Завяршаецца сезон у лістападзе з надыходам устойлівых замаразкаў, хоць у перыяды мяккіх зацяжных восеньскіх сезонаў асобныя экзэмпляры могуць захоўвацца да пачатку снежня.
Крыніцы
- Karel Tejkal, ČMS, Hydnum rufescens — lišák ryšavý
- Huhtinen, S. & Ruotsalainen, J. (2006). Variability of Hydnum rufescens in Finland: three taxa hidden under one name – and appearance? Karstenia, 46, 17–24.
- Tuula Niskanen i współautorzy 2018, Identifying and naming the currently known diversity of the genus Hydnum, Mycologia110(5): 890–918, DOI 10.1080/00275514.2018.1477004
- Marek Snowarski, Hydnum rufescens — kolczak rudawy
- Xu, Y.-H., Zeng, L., Xu, T.-M., Song, C.-G., Shen, L.-L., Sun, Y.-F. & Cui, B.-K. (2026). Supplementary spreadsheet (Supplementary material 1) for: Multi-gene phylogeny and taxonomy of Hydnum (Hydnaceae, Cantharellales) including a global phylogeny of ITS sequences for the genus. IMA Fungus, 17.
- Paweł Zarzyński 2021, Grzyby polskich lasów, CILP, porównanie kolczaka rudawego w haśle Kolczak obłączasty, druk190–191
Даследчык
Ядомасць і кулінарыя
Высновы крыніц: ядомасць, ужыванне і выкарыстанне
- Ядомасць
- Ядомы — крыніца вызначэння
Marek Snowarski, Hydnum rufescens — kolczak rudawy · Раздзел ядомасці атласа прама: ядомы; старэйшыя пладовыя целы гаркаватыя.
Hydnum rufescens - Fungipedia Mushroom Guide · Атлас прама падае статус ядомы; адзначае магчымы комплекс відаў.
- Патрэбная апрацоўка
- Патрабуе апрацоўкі
Hydnum rufescens – Steccherino arancio - funghi commestibili - Funghi Magazine · Крыніца рэкамендуе працяглае гарачае прыгатаванне і не раіць ужываць сырым; патрабаванне адварвання ў вадзе або час у хвілінах не вызначаны.
Навуковыя назвы і таксанамія
- Цяперашняя навуковая назва
Hydnum rufescens
Навуковыя назвы і таксанамія
Навуковая назва віду — Hydnum rufescens Pers., апублікаваная ў працы Observationes mycologicae (том 2, с. 95, 1800 [1799]). Да таго ж самага разумення Персана адносіцца тыпіфікацыя, праведзеная ў 2018 годзе Нісканен і суаўтарамі. Таксон належыць да сямейства гіднавых (Hydnaceae), парадку лісічкавых (Cantharellales), класа агарыкаміцэтаў (Agaricomycetes) і тыпу базідыяміцэтаў (Basidiomycota).
Навуковыя назвы і таксанамія
У мікалагічнай літаратуры адзначаны гістарычныя наменклатурныя камбінацыі: Dentinum rufescens (Pers.) Gray ад 1821 года, Hydnum repandum subsp. rufescens (Pers.) Pers. ад 1825 года, H. repandum var. rufescens (Pers.) Barla ад 1859 года, Tyrodon rufescens (Pers.) P. Karst. ад 1889 года і H. repandum f. rufescens (Pers.) Nikol. ад 1961 года. Сінонімам таксама з'яўляецца Hydnum sulcatipes Peck ад 1907 года. Даўнейшыя разуменні ў рангу падвіду, варыетэту або формы захоўваюць асобнае аўтарства і даты публікацыі і не азначаюць аўтаматычнага аб'яднання H. repandum і H. rufescens у адзін від.
Задакументаваныя звычайныя назвы
Афіцыйнай польскай атласнай назвай з'яўляецца kolczak rudawy, ужываная між іншым Маркам Снаварскім і Паўлам Зажыньскім. У атласе Чэшскага мікалагічнага таварыства від фігуруе пад чэшскай назвай lišák ryšavý, між тым як у слоўніку італьянскай асацыяцыі AMINT Алесандра Франкаліні адзначае гутарковую італьянскую назву Steccherino rosso.
Задакументаваныя звычайныя назвы
У англамоўнай літаратуры ўвесь род Hydnum, які ўключае шматлікія роднасныя віды, звычайна называюць «hedgehogs» (вожыкі), «sweet tooth» (салодкі зуб) і «wood urchins» (лясныя марскія вожыкі).
Абсяг таксона і абмежаванні вызначэння
У таксанамічных зводках Species Fungorum маецца несупадзенне паміж асноўнай назвай Hydnum rufescens і прыпісваннем у іерархіі да роду Dentinum. Сучасная манаграфія роду ад 2018 года адназначна класіфікуе гэты від у межах Hydnum, паказваючы яго як тыпавы від падроду, секцыі і падсекцыі Rufescentia. Аўтарства Pers. удакладняе, да якой назвы адносіцца гэтае таксанамічнае апісанне.
Абсяг таксона і абмежаванні вызначэння
Філагенетычная рэвізія роду Hydnum ад 2018 года ахапіла 132 паслядоўнасці ITS, у тым ліку 46 новых паслядоўнасцей, якія прадстаўляюць 18 відаў. Выраўноўванне паслядоўнасцей было выканана з дапамогай алгарытму MUSCLE з ручной карэкцыяй у праграме SeaView і налічвала 695 пазіцый разам з пропускі. Філагенетычнае дрэва было пабудавана на падставе аналізу максімальнай праўдападобнасці ў праграме RAxML 8 з мадэллю замяшчэнняў GTRGAMMA і 1000 бутстрэп-паўторамі. У выніку гэтых даследаванняў вылучана 49 відаў, у тым ліку апісана 22 новых для навукі.
Абсяг таксона і абмежаванні вызначэння
У генетычным аналізе ДНК была выдзелена з шыпікаў высушаных пладовых цел з выкарыстаннем набору NucleoSpin Plant і праймераў ITS1F і ITS4. Паслядоўнасць эпітыпу H. rufescens (KX388688) адрозніваецца ад сястрынскага паўночнаамерыканскага H. subrufescens (KX388649) 18 нуклеатыднымі пазіцыямі (заменамі і індэлямі).
Абсяг таксона і абмежаванні вызначэння
Таксанамічныя і наменклатурныя даныя заснаваныя на рэсурсах Species Fungorum і манаграфічнай рэвізіі роду Hydnum Нісканен і суаўтараў ад 2018 года. Макраскапічныя прыкметы і распаўсюджванне супастаўленыя з апісаннямі Марка Снаварскага, Чэшскага мікалагічнага таварыства, асацыяцыі AMINT і распрацоўкай Паўла Зажыньскага. Прававы статус верыфікаваны ў польскіх нарматыўных актах, якія тычацца аховы відаў і абароту грыбоў.
- Zakres ujęcia taksonomicznego
Hydnum rufescens Pers. w europejskim ujęciu opisanym i typifikowanym przez Niskanena i in. 2018, z epitypem H6003708 i ITS KX388688. Starsze i wyłącznie morfologiczne oznaczenia są zachowane przy własnych źródłach; sama nazwa historyczna nie potwierdza automatycznie ich tożsamości z epitypem.
[73]
Экалогія і распаўсюджванне
- Грануламетрычны склад глебы
- Грануламетрычны склад глебы: гліністая (назва віду ў крыніцы: H. rufescens (23)). [80]
Лабараторная дыягностыка
Структураваныя даныя
Базідыі
- Даўжыня стэрыгмы базідыі
- Даўжыня стэрыгмы базідыі: 3–5 µm. [73]
- Колькасць спор на базідыі
- Колькасць спор на базідыі складае 3. [73]
Колькасць спор на базідыі складае 4. [73]
Колькасць спор на базідыі складае 5. [73] - Даўжыня базідыі
- Даўжыня базідыі: 35–40 µm. [73]
- Шырыня базідыі
- Шырыня базідыі: 7,5–9 µm. [73]
Астатнія лабараторныя прыкметы
- Наяўнасць рызаморф
- Наяўнасць рызаморф: наяўны. [74]
Споры
- Сярэднія суадносіны даўжыні і шырыні споры
- Сярэднія суадносіны даўжыні і шырыні споры: 1,21 (сярэдняе значэнне). [73]
Сярэднія суадносіны даўжыні і шырыні споры: 1,23 (сярэдняе значэнне). [73]
Сярэднія суадносіны даўжыні і шырыні споры: 1,2 (сярэдняе значэнне). [79] - Колер спор пад мікраскопам
- Колер спор пад мікраскопам: гіялінавы. [67]
Колер спор пад мікраскопам: гіялінавы. [79] - Даўжыня споры
- Даўжыня споры: 8–8,2 µm (дыяпазон сярэдніх значэнняў для збораў). [73]
Даўжыня споры: 5,5–9,5 µm. [71]
Даўжыня споры: 7,9 µm (сярэдняе значэнне). [71]
Даўжыня споры: 6,6–8,1 µm. [79]
Даўжыня споры: 6,5–9 µm. [79]
Даўжыня споры: 7,4 µm (сярэдняе значэнне). [79]
Даўжыня споры: 6,5–9 µm. [67]
Даўжыня споры: 8,2 µm (сярэдняе значэнне). [73]
Даўжыня споры: 7–9 µm. [73]
Даўжыня споры: 8,4 µm (сярэдняе значэнне). [73]
Даўжыня споры: 7–9,6 µm. [73]
Даўжыня споры: 7,4–8,8 µm. [73] - Суадносіны даўжыні і шырыні споры
- Суадносіны даўжыні і шырыні споры: 1,1–1,5. [79]
Суадносіны даўжыні і шырыні споры: 1,19–1,28 (дыяпазон сярэдніх значэнняў для збораў). [73]
Суадносіны даўжыні і шырыні споры: 1,03–1,35. [73]
Суадносіны даўжыні і шырыні споры: 1,1–1,35. [73]
Суадносіны даўжыні і шырыні споры: 1,05–1,47. [73] - Форма споры
- Форма споры: амаль шарападобны. [73]
Форма споры: шырокаэліпсоідны. [73]
Форма споры: амаль шарападобны. [67]
Форма споры: шарападобны. [79]
Форма споры: яйкападобны (шырокі). [79] - Аб'ём споры
- Аб'ём споры: 82,8–394,6 µm³. [71]
- Таўшчыня сценкі споры
- Таўшчыня сценкі споры: танкасценны. [73]
- Шырыня споры
- Шырыня споры: 6–7,5 µm. [73]
Шырыня споры: 7 µm (сярэдняе значэнне). [73]
Шырыня споры: 5,5–7 µm. [79]
Шырыня споры: 5,3–8,8 µm. [73]
Шырыня споры: 5,7–7,2 µm. [73]
Шырыня споры: 5–9 µm. [71]
Шырыня споры: 6,7 µm (сярэдняе значэнне). [73]
Шырыня споры: 6,8 µm (сярэдняе значэнне). [71]
Шырыня споры: 5,3–6,7 µm. [79]
Шырыня споры: 6,1 µm (сярэдняе значэнне). [79]
Шырыня споры: 5,5–8 µm. [67]
Шырыня споры: 6,4–6,8 µm (дыяпазон сярэдніх значэнняў для збораў). [73]
Матэрыял і метады даследаванняў
Мікраскапічныя даныя — крыніца і абмежаванні
Матэрыял: Адзін збор GRej 372973 на тэрыторыі Польшчы ад 3.10.2023; крыніца асобна падае больш за дзясятак пладовых цел на месцы.
Абсяг прачытання: Поўны тэкст.
Абмежаванні: Сярэдняе канкрэтнага збору, не сярэдняе для ўсяго віду. Не дапісаны верыфікацыя ITS або колькасць вымераных спор.
Мікраскапічныя даныя — крыніца і абмежаванні
Матэрыял: Гістарычны гербарны збор L0116296, уключаны асобна ў аналіз Нісканен і інш.
Абсяг прачытання: Поўны тэкст.
Мікраскапічныя даныя — крыніца і абмежаванні
Матэрыял: Гістарычны гербарны збор L0116295, уключаны асобна ў аналіз Нісканен і інш.
Абсяг прачытання: Поўны тэкст.
Агульныя абмежаванні прачытання крыніцы
Абмежаванні: Сярэдняе для адной гістарычнай калекцыі, не сярэдняе для ўсяго віду; збор не з'яўляецца эпітыпам і не дапісана пацвярджэнне ITS. Не дапісана колькасць асобнай выбаркі, якую крыніца тут не прыводзіць.
Даследаванне складу і актыўнасці — Aliaño-González
Матэрыял: Гамагенізаваны ўзор, пазначаны аўтарамі як H. rufescens, Вальдэінфіерна, Андалусія; узоры ў працы рыхтаваліся як мінімум з 15 пладовых цел кожны, без указання дакладнай колькасці для гэтага ўзору.
Абсяг прачытання: Поўны тэкст.
Падрыхтоўка матэрыялу: Экстракт з ліяфілізаванага і здробненага ў парашок узору, вызначанага як H. rufescens. 1. экстракцыя — метанол, 60 градусаў Цэльсія.
Абмежаванні: Матэрыял пад назвай, пададзенай аўтарамі, адсутнічае апісанне верыфікацыі ITS у артыкуле. Табліца 5 не падае асобнага стандартнага адхілення або колькасці паўтораў для гэтага радка. Адзін гамагенізаваны ўзор не апісвае ўсіх пладовых цел віду. Фолін–Чакальтэу — гэта вынік тэсту для экстракта, а не колькасць асобнага злучэння або клінічны доказ.
Даследаванне складу і актыўнасці — Yıldız (2017)
Матэрыял: 11 марфалагічна вызначаных H. rufescens з Гёкчэ, Кастаману, Турцыя, 10.10.2014; матэрыял высушаны і здробнены.
Абсяг прачытання: Поўны тэкст.
Падрыхтоўка матэрыялу: Метанольны экстракт з сушаных пладовых цел, вызначаных як H. rufescens. 1. экстракцыя — метанол.
Падрыхтоўка матэрыялу: Цэлыя пладовыя целы сушыліся на працягу 24 гадзін пры 40°C, затым былі здробненыя. 1. сушка, 40 градусаў Цэльсія, 24 гадзіны.
Абмежаванні: Марфалагічнае вызначэнне да тыпіфікацыі ад 2018 г.; ідэнтыфікацыя ITS не апісана. Тры аналітычныя паўторы не з'яўляюцца колькасцю пладовых цел.
- Вынікі, пададзеныя ў крыніцах — Колькасць спор на базідыі
- Materiał badania: Badane owocniki i historyczne kolekcje w opisie gatunku; zbiór epitypowy H6003708 jest wskazany osobno, nie jako źródło wszystkich zakresów. Liczba zarodników na jednej podstawce wynosi 3. [73]
Materiał badania: Badane owocniki i historyczne kolekcje w opisie gatunku; zbiór epitypowy H6003708 jest wskazany osobno, nie jako źródło wszystkich zakresów. Liczba zarodników na jednej podstawce wynosi 4. [73]
Materiał badania: Badane owocniki i historyczne kolekcje w opisie gatunku; zbiór epitypowy H6003708 jest wskazany osobno, nie jako źródło wszystkich zakresów. Liczba zarodników na jednej podstawce wynosi 5. [73] - Вынікі, пададзеныя ў крыніцах — Даўжыня споры
- 7–9,6 µm [73]
Materiał badania: Badane owocniki i historyczne kolekcje w opisie gatunku; zbiór epitypowy H6003708 jest wskazany osobno, nie jako źródło wszystkich zakresów. Średnie długości zarodników z badanych kolekcji mogą wynosić od 8 do 8,2 mikrometra. [73]
Średnia długość zarodnika w badanym materiale wynosi 7,9 mikrometra. [71]
Średnia długość zarodnika w badanym materiale wynosi 8,4 mikrometra. [73]
Średnia długość zarodnika w badanym materiale wynosi 7,4 mikrometra. [79]
7–9 µm [73]
5,5–9,5 µm [71]
7,4–8,8 µm [73]
6,5–9 µm [67] [79]
6,6–8,1 µm [79]
Średnia długość zarodnika w badanym materiale wynosi 8,2 mikrometra. [73] - Вынікі, пададзеныя ў крыніцах — Суадносіны даўжыні і шырыні споры
- Materiał badania: Badane owocniki i historyczne kolekcje w opisie gatunku; zbiór epitypowy H6003708 jest wskazany osobno, nie jako źródło wszystkich zakresów. Średnie ilorazy długości i szerokości zarodników z badanych kolekcji mogą wynosić od 1,19 do 1,28. [73]
1,1–1,35 [73]
1,05–1,47 [73]
1,03–1,35 [73]
1,1–1,5 [79] - Вынікі, пададзеныя ў крыніцах — Шырыня споры
- 5,7–7,2 µm [73]
5–9 µm [71]
Średnia szerokość zarodnika w badanym materiale wynosi 7,0 mikrometra. [73]
5,5–8 µm [67]
6–7,5 µm [73]
Materiał badania: Badane owocniki i historyczne kolekcje w opisie gatunku; zbiór epitypowy H6003708 jest wskazany osobno, nie jako źródło wszystkich zakresów. Średnie szerokości zarodników z badanych kolekcji mogą wynosić od 6,4 do 6,8 mikrometra. [73]
Średnia szerokość zarodnika w badanym materiale wynosi 6,8 mikrometra. [71]
Średnia szerokość zarodnika w badanym materiale wynosi 6,1 mikrometra. [79]
Średnia szerokość zarodnika w badanym materiale wynosi 6,7 mikrometra. [73]
5,3–8,8 µm [73]
5,3–6,7 µm [79]
5,5–7 µm [79]
Metody i zapisy źródłowe — Badane owocniki i historyczne kolekcje w opisie gatunku; zbiór epitypowy H6003708 jest wskazany osobno, nie jako źródło wszystkich zakresów.
Długość sterygmy podstawki — zapis źródłowy: „Sterygmy podstawki: 3–5 µm.” [73]
Liczba zarodników na jednej podstawce — zapis źródłowy: „Basidia 4-spored, rarely 3- or 5-spored.” [73]
Długość podstawki; Szerokość podstawki — zapis źródłowy: „Basidia 35–40 × 7.5–9.0 µm.” [73]
Długość zarodnika; Kształt zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „PDF s. 22 (druk 910), opis H. rufescens; PDF s. 3, metody.” [73]
Długość zarodnika — zapis źródłowy: „Średnie długości różnych kolekcji: 8.0–8.2 µm.” [73]
Iloraz długości i szerokości zarodnika — zapis źródłowy: „Q=(1.03)1.10–1.28(1.35); granice od minimum do maksimum wraz ze skrajnymi.” [73]
Iloraz długości i szerokości zarodnika — zapis źródłowy: „Średnie Q z różnych kolekcji: 1.19–1.28.” [73]
Grubość ściany zarodnika — zapis źródłowy: „Basidiospores thin-walled.” [73]
Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Średnie szerokości różnych kolekcji: 6.4–6.8 µm.” [73]
Metody i zapisy źródłowe — Wtórne podsumowanie starszych badań materiału nazywanego H. rufescens; numerów okazów i gospodarza tego wyniku nie podano w cytowanym fragmencie.
Obecność ryzomorf — zapis źródłowy: „Autorzy wtórnie wskazują ryzomorfy u materiału nazwanego Hydnum rufescens, cytując starsze badania; szczegóły poszczególnych próbek nie są tu podane.” [74]
Metody i zapisy źródłowe — Opis atlasowy; nie deklaruje jednoznacznej liczebności badanych okazów ani ich weryfikacji ITS.
Barwa zarodnika w mikroskopie — zapis źródłowy: „Výtrusy průsvitné; medium nieokreślone.” [67]
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Popis: výtrusy téměř kulovité, 6,5–9 × 5,5–8 µm, průsvitné, hladké.” [67]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „Výtrusy téměř kulovité.” [67]
Powierzchnia zarodnika — zapis źródłowy: „Výtrusy hladké.” [67]
Metody i zapisy źródłowe — Ogólny opis atlasowy; oddzielny od pojedynczego zbioru GRej 372973.
Barwa zarodnika w mikroskopie — zapis źródłowy: „Zarodniki bezbarwne; medium nieokreślone.” [79]
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Zarodniki: kuliste lub szeroko jajowate, gładkie, bezbarwne; 6,5–9 × 5,5–7 µm.” [79]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „Zarodniki kuliste.” [79]
Kształt zarodnika — zapis źródłowy: „Zarodniki szeroko jajowate.” [79]
Powierzchnia zarodnika — zapis źródłowy: „Zarodniki gładkie.” [79]
Metody i zapisy źródłowe — Jeden opisany zbiór GRej 372973 z 3.10.2023; miejsce podane w źródle na terenie Polski, bez podanej liczby mierzonych zarodników ani weryfikacji ITS.
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „GRej ID 372973: zarodniki 6,6–8,1 × 5,3–6,7 µm, średnio 7,4 × 6,1 µm; Q 1,1–1,5, średnio 1,2.” [79]
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „GRej 372973: średnia danego wymiaru zarodników w tym zbiorze.” [79]
Iloraz długości i szerokości zarodnika — zapis źródłowy: „GRej 372973: Q 1,1–1,5; dane pojedynczego zbioru.” [79]
Metody i zapisy źródłowe — Zagregowane i zaokrąglone wyniki dostępnych kolekcji kladu RU5 z Grebenc i in. 2009; Niskanen i in. 2018 wskazują RU5 sensu Grebenc jako odpowiadający H. rufescens. Nie jest to jedna kolekcja ani epityp.
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „PDF s. 11, druk s. 129, tabela 2: dane zgrupowane dla kladu RU5; metody PDF s. 5, druk s. 123.” [71]
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „Tabela 2: zaokrąglona średnia dla dostępnych kolekcji kladu RU5, nie średnia pojedynczego owocnika.” [71]
Objętość zarodnika — zapis źródłowy: „Tabela 2: zakres objętości dla dostępnych kolekcji RU5; średnią 219,3 µm³ zachowano w źródle, ponieważ pole nie przyjmuje statystyki mean.” [71]
Metody i zapisy źródłowe — Historyczna kolekcja L0116295 z Francji, wymieniona przez Niskanena i in. osobno w Notes.
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „PDF s. 22 (druk 910), Notes: pomiary kolekcji L0116295.” [73]
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „PDF s. 22 (druk 910), Notes: pomiary kolekcji L0116295. Średnia z tej kolekcji.” [73]
Iloraz długości i szerokości zarodnika — zapis źródłowy: „PDF s. 22 (druk 910), Notes: pomiary kolekcji L0116295. Włączono wartości skrajne podane w nawiasie.” [73]
Metody i zapisy źródłowe — Historyczna kolekcja L0116296, miejsce pochodzenia nieznane, wymieniona przez Niskanena i in. osobno w Notes.
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „PDF s. 22 (druk 910), Notes: pomiary kolekcji L0116296.” [73]
Długość zarodnika; Szerokość zarodnika — zapis źródłowy: „PDF s. 22 (druk 910), Notes: pomiary kolekcji L0116296. Średnia z tej kolekcji.” [73]
Iloraz długości i szerokości zarodnika — zapis źródłowy: „PDF s. 22 (druk 910), Notes: pomiary kolekcji L0116296. Włączono wartości skrajne podane w nawiasie.” [73]
Верыфікацыя наяўнасці — аб'ём і абмежаванні
Матэрыял: Snowarski / GRej: Hydnum rufescens — 19990905.6.99
Аб'ём прачытанага: Фрагменты крыніц.
Прачытаны фрагмент крыніцы; поўны тэкст і метады не правяраліся.
Дата прагляду: 01.11.2026.
Абмежаванні: Вызначэнні, прыведзеныя ў крыніцах, не з'яўляюцца аўтаматычным пацвярджэннем адпаведнасці эпітыпу ад 2018 г.
Верыфікацыя наяўнасці — аб'ём і абмежаванні
Матэрыял: Snowarski / GRej: Hydnum rufescens — GRej 372973
Аб'ём прачытанага: Фрагменты крыніц.
Прачытаны фрагмент крыніцы; поўны тэкст і метады не правяраліся.
Дата прагляду: 01.11.2026.
Абмежаванні: Вызначэнні, прыведзеныя ў крыніцах, не з'яўляюцца аўтаматычным пацвярджэннем адпаведнасці эпітыпу ад 2018 г.
Верыфікацыя наяўнасці — аб'ём і абмежаванні
Матэрыял: Helmuth Schmid-Heckel (1985), Zur Kenntnis der Pilze in den Nördlichen Kalkalpen, Forschungsberichte 8
Аб'ём прачытанага: Фрагменты крыніц.
Прачытаны фрагмент крыніцы; поўны тэкст і метады не правяраліся.
Дата прагляду: 01.11.2026.
Абмежаванні: Вызначэнні, прыведзеныя ў крыніцах, не з'яўляюцца аўтаматычным пацвярджэннем адпаведнасці эпітыпу ад 2018 г.
Верыфікацыя наяўнасці — аб'ём і абмежаванні
Матэрыял: Myko Atlas: Hydnum rufescens
Аб'ём прачытанага: Фрагменты крыніц.
Прачытаны фрагмент крыніцы; поўны тэкст і метады не правяраліся.
Дата прагляду: 01.11.2026.
Абмежаванні: Вызначэнні, прыведзеныя ў крыніцах, не з'яўляюцца аўтаматычным пацвярджэннем адпаведнасці эпітыпу ад 2018 г.
Верыфікацыя наяўнасці — аб'ём і абмежаванні
Матэрыял: Nahuby.sk Atlas húb, specimen/photo record 95353
Аб'ём прачытанага: Фрагменты крыніц.
Прачытаны фрагмент крыніцы; поўны тэкст і метады не правяраліся.
Дата прагляду: 01.11.2026.
Абмежаванні: Вызначэнні, прыведзеныя ў крыніцах, не з'яўляюцца аўтаматычным пацвярджэннем адпаведнасці эпітыпу ад 2018 г.
Верыфікацыя наяўнасці — аб'ём і абмежаванні
Матэрыял: Nahuby.sk Atlas húb, record 124194
Аб'ём прачытанага: Фрагменты крыніц.
Прачытаны фрагмент крыніцы; поўны тэкст і метады не правяраліся.
Дата прагляду: 01.11.2026.
Абмежаванні: Вызначэнні, прыведзеныя ў крыніцах, не з'яўляюцца аўтаматычным пацвярджэннем адпаведнасці эпітыпу ад 2018 г.
Верыфікацыя наяўнасці — аб'ём і абмежаванні
Матэрыял: Nahuby.sk Atlas húb, record 227718
Аб'ём прачытанага: Фрагменты крыніц.
Прачытаны фрагмент крыніцы; поўны тэкст і метады не правяраліся.
Дата прагляду: 01.11.2026.
Абмежаванні: Вызначэнні, прыведзеныя ў крыніцах, не з'яўляюцца аўтаматычным пацвярджэннем адпаведнасці эпітыпу ад 2018 г.
Верыфікацыя наяўнасці — аб'ём і абмежаванні
Матэрыял: UkrBIN observation
Аб'ём прачытанага: Фрагменты крыніц.
Прачытаны фрагмент крыніцы; поўны тэкст і метады не правяраліся.
Дата прагляду: 01.11.2026.
Абмежаванні: Вызначэнні, прыведзеныя ў крыніцах, не з'яўляюцца аўтаматычным пацвярджэннем адпаведнасці эпітыпу ад 2018 г.
Верыфікацыя наяўнасці — аб'ём і абмежаванні
Матэрыял: V.P. Heluta et al. (eds. V.P. Heluta), Гриби Правобережного Полісся України, National Academy of Sciences of Ukraine / M.G. Kholodny Institute of Botany, 2024
Аб'ём прачытанага: Фрагменты крыніц.
Прачытаны фрагмент крыніцы; поўны тэкст і метады не правяраліся.
Дата прагляду: 01.11.2026.
Абмежаванні: Вызначэнні, прыведзеныя ў крыніцах, не з'яўляюцца аўтаматычным пацвярджэннем адпаведнасці эпітыпу ад 2018 г.
Верыфікацыя наяўнасці — аб'ём і абмежаванні
Матэрыял: GBIF: i Naturalist research-grade observations — Belarus
Аб'ём прачытанага: Фрагменты крыніц.
Прачытаны фрагмент крыніцы; поўны тэкст і метады не правяраліся.
Дата прагляду: 01.11.2026.
Абмежаванні: Вызначэнні, прыведзеныя ў крыніцах, не з'яўляюцца аўтаматычным пацвярджэннем адпаведнасці эпітыпу ад 2018 г.
Верыфікацыя наяўнасці — аб'ём і абмежаванні
Матэрыял: Compendium of Lithuanian macroscopic fungi and lichens (2024)
Аб'ём прачытанага: Фрагменты крыніц.
Прачытаны фрагмент крыніцы; поўны тэкст і метады не правяраліся.
Дата прагляду: 01.11.2026.
Абмежаванні: Вызначэнні, прыведзеныя ў крыніцах, не з'яўляюцца аўтаматычным пацвярджэннем адпаведнасці эпітыпу ад 2018 г.
Верыфікацыя наяўнасці — аб'ём і абмежаванні
Матэрыял: Aplinkos ministro order D1-184 (2012), Dūkštų ąžuolynas and Dūkštos river valley management plan
Аб'ём прачытанага: Фрагменты крыніц.
Прачытаны фрагмент крыніцы; поўны тэкст і метады не правяраліся.
Дата прагляду: 01.11.2026.
Абмежаванні: Вызначэнні, прыведзеныя ў крыніцах, не з'яўляюцца аўтаматычным пацвярджэннем адпаведнасці эпітыпу ад 2018 г.
Верыфікацыя наяўнасці — аб'ём і абмежаванні
Матэрыял: BIN RAN-authored Aphyllophoroid fungi of European Russia (2022)
Аб'ём прачытанага: Фрагменты крыніц.
Прачытаны фрагмент крыніцы; поўны тэкст і метады не правяраліся.
Дата прагляду: 01.11.2026.
Абмежаванні: Вызначэнні, прыведзеныя ў крыніцах, не з'яўляюцца аўтаматычным пацвярджэннем адпаведнасці эпітыпу ад 2018 г.
Верыфікацыя наяўнасці — аб'ём і абмежаванні
Матэрыял: Ageev and Bulonkova, Hydnum rufescens s.l., Mushrooms of Siberia
Аб'ём прачытанага: Фрагменты крыніц.
Прачытаны фрагмент крыніцы; поўны тэкст і метады не правяраліся.
Дата прагляду: 01.11.2026.
Абмежаванні: Вызначэнні, прыведзеныя ў крыніцах, не з'яўляюцца аўтаматычным пацвярджэннем адпаведнасці эпітыпу ад 2018 г.
Верыфікацыя наяўнасці — аб'ём і абмежаванні
Матэрыял: S.Yu. Bolshakov et al., Aphyllophoroid fungi of Mordovsky Nature Reserve (annotated checklist), BIN RAN, 2015
Аб'ём прачытанага: Фрагменты крыніц.
Прачытаны фрагмент крыніцы; поўны тэкст і метады не правяраліся.
Дата прагляду: 01.11.2026.
Абмежаванні: Вызначэнні, прыведзеныя ў крыніцах, не з'яўляюцца аўтаматычным пацвярджэннем адпаведнасці эпітыпу ад 2018 г.
Верыфікацыя наяўнасці — аб'ём і абмежаванні
Матэрыял: Beiträge zu bemerkenswerten Familien, Ordnungen, Gattungen und Arten, Nationalpark Harz, Schriftenreihe Band 23
Аб'ём прачытанага: Фрагменты крыніц.
Прачытаны фрагмент крыніцы; поўны тэкст і метады не правяраліся.
Дата прагляду: 01.11.2026.
Абмежаванні: Вызначэнні, прыведзеныя ў крыніцах, не з'яўляюцца аўтаматычным пацвярджэннем адпаведнасці эпітыпу ад 2018 г.
Абсяг апрацоўкі
Перад завяршэннем запіс патрабуе дапаўнення або ўліку.
- Новыя крыніцы патрабуюць уліку інфармацыі, выяўленай падчас агляду.
Прававая аснова і абсяг ацэнкі
Правілы для лакацыі: Польшча
Падстава звестак пра ахову
Правераны спіс аховы відаў для Польшчы не змяшчае Hydnum rufescens або зводнага запісу, які б яго ахопліваў. Вынік датычыцца гэтага спіса; тэрытарыяльныя абмежаванні і правілы збору дзейнічаюць асобна.
Падстава звестак пра гандаль
Дадатак 1 да польскай пастановы аб абароце ад 2026 г. пералічвае Hydnum repandum L. у пазіцыі 14; ён не ўключае асобны Hydnum rufescens.
Падстава звестак пра ахову
Правераны спіс аховы відаў для Германіі не змяшчае Hydnum rufescens або зводнага запісу, які б яго ахопліваў. Вынік датычыцца гэтага спіса; тэрытарыяльныя абмежаванні і правілы збору дзейнічаюць асобна.
Падстава звестак пра ахову
Правераны спіс аховы відаў для Чэхіі не змяшчае Hydnum rufescens або зводнага запісу, які б яго ахопліваў. Вынік датычыцца гэтага спіса; тэрытарыяльныя абмежаванні і правілы збору дзейнічаюць асобна.
Падстава звестак пра ахову
Правераны спіс аховы відаў для Славакіі не змяшчае Hydnum rufescens або зводнага запісу, які б яго ахопліваў. Вынік датычыцца гэтага спіса; тэрытарыяльныя абмежаванні і правілы збору дзейнічаюць асобна.
Падстава звестак пра ахову
Правераны спіс аховы відаў для Украіны не змяшчае Hydnum rufescens або зводнага запісу, які б яго ахопліваў. Вынік датычыцца гэтага спіса; тэрытарыяльныя абмежаванні і правілы збору дзейнічаюць асобна.
Падстава звестак пра ахову
Правераны спіс аховы відаў для Беларусі не змяшчае Hydnum rufescens або зводнага запісу, які б яго ахопліваў. Вынік датычыцца гэтага спіса; тэрытарыяльныя абмежаванні і правілы збору дзейнічаюць асобна.
Падстава звестак пра ахову
Ва ўсім дзеючым раздзеле грыбоў спіса 504, кансалідацыя ад 2026-01-28, не згаданы Hydnum rufescens, Dentinum rufescens, Tyrodon rufescens або зборны запіс, які ахоплівае гэты від.
Падстава звестак пра ахову
Федэральны спіс 320/2023, увесь раздзел грыбоў 700–741, не змяшчае Hydnum rufescens або зборнага запісу, які яго ахоплівае. Вынік датычыцца федэральнага спіса; рэгіянальная ахова з'яўляецца асобнай.
Профіль краіны — Польшча
У польскіх спісах аховы відаў гэты від не названы. Збор для ўласных патрэб у агульнадаступных лясах Дзяржаўнага казначэйства падлягае абмежаванням доступу. У нацыянальных парках і запаведніках дзейнічае забарона на збор па-за адведзенымі месцамі. У спісе грыбоў, дазволеных да абароту ад 2026 г., пазіцыя 14 уключае Hydnum repandum, а не асобны від Hydnum rufescens.
Профіль краіны — Германія
Від не знаходзіцца ў федэральным спісе BArtSchV. §39 абз. 3 BNatSchG дазваляе асцярожны збор невялікіх колькасцей для ўласных патрэб у месцах без забароны на ўваход. Норма не ўстанаўлівае адзінай агульнанацыянальнай колькасці кілаграмаў; спецыяльныя нормы мясцовасці і федэральнай зямлі могуць і надалей абмяжоўваць збор.
Профіль краіны — Чэхія
Від не знаходзіцца ў правераным афіцыйным спісе ахоўных відаў. §19 Ляснога закона дазваляе збор лясных дароў для ўласных патрэб з абавязкам аховы лесу. Правілы чэшскіх нацыянальных паркаў, нацыянальных запаведнікаў і іншых прыродных рэзерватаў розныя; няма падстаў атаясамліваць іх з адной усеагульнай забаронай.
Профіль краіны — Славакія
Від не знаходзіцца ў частцы, якая датычыцца грыбоў, дадатку 4 да пастановы 170/2021. Лясны закон рэгулюе доступ з абмежаваннямі. Закон 543/2002 адносіць грыбы да раслін для мэт сваіх палажэнняў; забарона на збор паводле §14 абз. 1 літ. h датычыцца трэцяй ступені аховы і пераймаецца чацвёртай і пятай ступенямі, з выключэннямі паводле §14 абз. 5.
Профіль краіны — Украіна
Від не знаходзіцца ў поўным афіцыйным раздзеле грыбоў, уключаных ва ўкраінскі ахоўны спіс ад 2021 г. А арт. 66 Ляснога кодэкса дазваляе збор для ўласнага спажывання ў дзяржаўных і камунальных лясах; прыватныя лясы патрабуюць згоды ўласніка. Дзейнічаюць ліміты, ахова рэсурсаў і асобныя забароны. Не высветлены ўсе бягучыя рэгіянальныя ці ваенныя абмежаванні доступу.
Профіль краіны — Беларусь
Від не знаходзіцца ў поўным раздзеле грыбоў афіцыйнага беларускага спіса ад 2025 г. А арт. 44 Ляснога кодэкса рэгулюе бясплатны збор фізічнымі асобамі па-за межамі індывідуальнай прадпрымальніцкай дзейнасці. Застаюцца выключэнні, якія тычацца ахоўных відаў, катэгорый лясоў і абмежаванняў доступу. Гэта не з'яўляецца дазволам на збор у кожным парку і запаведніку або поўнай ацэнкай камерцыйнага выкарыстання.
Профіль краіны — Літва
Калючнік рудаваты не згаданы ў дзеючым літоўскім спісе 504, у кансалідацыі, якая дзейнічае ад 28 студзеня 2026 г. Гістарычны запіс з гадоў 2010–2011 не апісвае цяперашняга статусу. Пкт 6 правіл D1-310 дазваляе збор, продаж і закуп грыбоў па-за гэтым спісам, а пкт 7 патрабуе захавання лясной падсцілкі. Доступ да лесу, а таксама абмежаванні запаведнікаў і іншых ахоўных тэрыторый застаюцца асобнымі. Пкт 4.6 адсылае гандаль да правіл D1-713; гэта не з'яўляецца поўнай ацэнкай патрабаванняў канкрэтнай камерцыйнай дзейнасці.
Профіль краіны — Расія
Калючнік рудаваты не згаданы ў федэральным спісе 320/2023; правераны ўвесь раздзел грыбоў, пазіцыі 700–741 афіцыйнага PDF Міністэрства юстыцыі. Дзеючая старонка Распрыроднагляду паказвае гэты акт як аснову спіса. Не вызначана актуальная рэгіянальная ахова ў Калінінградскай вобласці: кніга з 2010 г. і праект з кастрычніка 2026 г. не замяняюць дзеючага дадатку. Арт. 11 Ляснога кодэкса прадугледжвае збор для ўласных патрэб з выключэннямі для ахоўных відаў і абмежаваннямі доступу. Рэгіянальныя правілы і правілы абароту патрабуюць асобнага прымянення.
Аналітычныя вынікі
Склад і лабараторная актыўнасць
- Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле
- Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 3,66 g/100g (азот, прэпарат з пладовых цел, у пераліку на сухую масу, высушаныя пладовыя целы (Yildiz і інш., 2017), прыведзенае значэнне). [81]
Колькаснае ўтрыманне кампанента ў матэрыяле: 16,03 g/100g (бялкі, прэпарат з пладовых цел, у пераліку на сухую масу, высушаныя пладовыя целы (Yildiz і інш., 2017), прыведзенае значэнне). [81] - Аднаўленчая здольнасць у аналізе Фоліна–Чакальтэу
- Аднаўленчая здольнасць у аналізе Фоліна–Чакальтэу: 11,47 mgGAE/g (метад Фоліна–Чакальтэу, экстракт, у пераліку на масу зыходнага матэрыялу, у пераліку на сухую масу, метанольны экстракт ліяфілізаванага і здробненага ўзору, вызначанага як H. rufescens, калібравальны стандарт: галавая кіслата, прыведзенае значэнне, вызначэнне паводле аўтараў даследавання, малекулярнае вызначэнне не пазначана). [65]
Аднаўленчая здольнасць у аналізе Фоліна–Чакальтэу: 1,05 mgGAE/g (метад Фоліна–Чакальтэу, экстракт, у пераліку на масу зыходнага матэрыялу, паўторныя вымярэнні, колькасць паўтораў: 3, у пераліку на сухую масу, стандартнае адхіленне: 0,013, метанольны экстракт з высушаных пладовых цел, вызначаных як H. rufescens, калібравальны стандарт: галавая кіслата, сярэдняе значэнне, вызначэнне паводле аўтараў даследавання, малекулярнае вызначэнне не пазначана). [81]
Hydnum rufescens; Ліяфілізаваныя і здробненыя ў парашок пладовыя целы; Valdeinfierno, Los Barrios, Cádiz, Іспанія; сухая маса
Hydnum rufescens; Цэлыя пладовыя целы высушаныя і здробненыя ў парашок; вынік FRAP датычыцца экстракту і пералічаны на сухую масу пладовых цел; Gökçe, Doğanyurt, Kastamonu, Турцыя; 2014-10-10; сухая маса
- Водарад
- 6,41 %; элементарны аналіз метадам Дзюма.[81]
- Вуглярод
- 43,96 %; элементарны аналіз метадам Дзюма.[81]
- Аднаўленчая здольнасць FRAP
- 2,028 ± 0,009 мкмоль FeSO₄·7H₂O/г; FRAP; метанольны экстракт з сушаных пладовых цел. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[81]
Hydnum repandum var. rufescens; Высушаныя і гамагенізаваныя пладовыя целы; гістарычнае марфалагічнае вызначэнне; рэгіён Bolu, Турцыя; сухая маса
- Кадмій
- 0,09 ± 0 мг/кг; ICP-OES пасля мінералізацыі ўзору пладовых цел. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[77]
- Кобальт
- 0,16 ± 0,01 мг/кг; ICP-OES пасля мінералізацыі ўзору пладовых цел. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[77]
- Хром
- 2,23 ± 0,67 мг/кг; ICP-OES пасля мінералізацыі ўзору пладовых цел. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[77]
- Медзь
- 2,19 ± 0,28 мг/кг; ICP-OES пасля мінералізацыі ўзору пладовых цел. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[77]
- Жалеза
- 17,76 ± 2,13 мг/кг; ICP-OES пасля мінералізацыі ўзору пладовых цел. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[77]
- Нікель
- 3,59 ± 0,39 мг/кг; ICP-OES пасля мінералізацыі ўзору пладовых цел. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[77]
- Свінец
- 4,59 ± 1,02 мг/кг; ICP-OES пасля мінералізацыі ўзору пладовых цел. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[77]
- Цынк
- 2,26 ± 0,01 мг/кг; ICP-OES пасля мінералізацыі ўзору пладовых цел. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[77]
Hydnum rufescens; Высушаныя і здробненыя ў парашок пладовыя целы; марфалагічнае вызначэнне; Grandais, Партугалія; сухая маса
- Капронавая кіслата
- 0,068 ± 0,001 мг/кг; GC–MS метылавых эфіраў пасля гідролізу экстракта. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[76]
- Капрылавая кіслата
- 0,089 ± 0,001 мг/кг; GC–MS метылавых эфіраў пасля гідролізу экстракта. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[76]
- Лаўрынавая кіслата
- 0,029 ± 0,002 мг/кг; GC–MS метылавых эфіраў пасля гідролізу экстракта. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[76]
- Трыдэканавая кіслата
- 0,009 ± 0 мг/кг; GC–MS метылавых эфіраў пасля гідролізу экстракта. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[76]
- Мірыстынавая кіслата
- 0,298 ± 0,032 мг/кг; GC–MS метылавых эфіраў пасля гідролізу экстракта. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[76]
- Пентадэканавая кіслата
- 0,75 ± 0,068 мг/кг; GC–MS метылавых эфіраў пасля гідролізу экстракта. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[76]
- Пальміцінавая кіслата
- 9,933 ± 0,2 мг/кг; GC–MS метылавых эфіраў пасля гідролізу экстракта. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[76]
- Пальміталеінавая кіслата
- 1,862 ± 0,158 мг/кг; GC–MS метылавых эфіраў пасля гідролізу экстракта. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[76]
- Гептадэканавая кіслата
- 0,442 ± 0,05 мг/кг; GC–MS метылавых эфіраў пасля гідролізу экстракта. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[76]
- Кіслата cis-10-heptadecenowy
- 0,04 ± 0,001 мг/кг; GC–MS метылавых эфіраў пасля гідролізу экстракта. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[76]
- Стэарынавая кіслата
- 4,066 ± 0,263 мг/кг; GC–MS метылавых эфіраў пасля гідролізу экстракта. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[76]
- Алеінавая кіслата
- 11,798 ± 0,344 мг/кг; GC–MS метылавых эфіраў пасля гідролізу экстракта. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[76]
- Лінолевая кіслата
- 7,885 ± 0,1 мг/кг; GC–MS метылавых эфіраў пасля гідролізу экстракта. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[76]
- cis-11,14-эйказадыенавая кіслата
- 0,033 ± 0,002 мг/кг; GC–MS метылавых эфіраў пасля гідролізу экстракта. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[76]
- cis-5,8,11,14,17-эйказапентаенавая кіслата
- 0,044 ± 0,002 мг/кг; GC–MS метылавых эфіраў пасля гідролізу экстракта. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[76]
- Бегенавая кіслата
- 0,216 ± 0,001 мг/кг; GC–MS метылавых эфіраў пасля гідролізу экстракта. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[76]
- Эрукавая кіслата
- 0,038 ± 0 мг/кг; GC–MS метылавых эфіраў пасля гідролізу экстракта. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[76]
- Трыказанавая кіслата
- 0,06 ± 0,001 мг/кг; GC–MS метылавых эфіраў пасля гідролізу экстракта. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[76]
- Лігнацэрынавая кіслата
- 0,342 ± 0,012 мг/кг; GC–MS метылавых эфіраў пасля гідролізу экстракта. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[76]
- Нервонавая кіслата
- 3,247 ± 0,104 мг/кг; GC–MS метылавых эфіраў пасля гідролізу экстракта. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[76]
- Сума вызначаных тлустых кіслот
- 41,252 ± 1,3 мг/кг; GC–MS метылавых эфіраў пасля гідролізу экстракта. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[76]
- Сума насычаных тлустых кіслот
- 16,305 ± 0,938 мг/кг; GC–MS метылавых эфіраў пасля гідролізу экстракта. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[76]
- Сума монаненасычаных тлустых кіслот
- 16,985 ± 0,861 мг/кг; GC–MS метылавых эфіраў пасля гідролізу экстракта. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[76]
- Сума поліненасычаных тлустых кіслот
- 7,962 ± 0,5 мг/кг; GC–MS метылавых эфіраў пасля гідролізу экстракта. Статыстыка: сярэдняе; стандартнае адхіленне. n = 3 (паўторы, прыведзеныя ў крыніцы; біяхімічныя вымярэнні).[76]
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
Найважнейшыя рэчывы і іх дзеянне
Малекулярныя даследаванні Нісканен і суаўтараў ад 2018 года былі засяроджаныя на зменлівасці паслядоўнасці рэгіёна ITS і мікрамарфалогіі дзеля ўпарадкавання таксанаміі роду Hydnum. Гэтыя аналізы мелі выключна філагенетычны характар і не тычыліся профілю біялагічна актыўных рэчываў, лячэбнага дзеяння або хімічнага складу экстрактаў з H. rufescens.
Месцапражыванне і сустракальнасць
Месцапражыванне, арэал і пара года
У Чэхіі гэты від з'яўляецца месцамі багата, часцей за ўсё невялікімі групамі, у лісцевых і хвойных лясах. У якасці галоўных мікарызных партнёраў там адзначаны перш за ўсё бук, а далей дуб і елка.
Месцапражыванне, арэал і пара года
Згодна з манаграфічнай трактоўкай, звязанай з эпітыпам, від распаўсюджаны ў Еўропе. Яго збіралі ў дрэвастоях з дамінаваннем елкі еўрапейскай (Picea abies), а таксама ў прысутнасці бука (Fagus), ляшчыны (Corylus), дуба (Quercus) і на плантацыях ліпы драбналістай (Tilia cordata). Прысутнасць гэтых дрэў у месцы пражывання паказвае на шырокі экалагічны спектр і меншую выбіральнасць да месцапражывання, чым у іншых груп грыбоў, што не з'яўляецца прамым доказам фізіялагічнай мікарызы з усімі пералічанымі відамі.
Месцапражыванне, арэал і пара года
Перыяд плоданашэння гіднума рудаватага прыпадае на лета і восень. Марэк Снаварскі прыводзіць для Польшчы месяцы з ліпеня па кастрычнік, тады як Павел Зажыньскі паказвае перыяд з чэрвеня па лістапад. Чэшскі атлас вызначае час сустракальнасці з ліпеня па лістапад. Паводле манаграфіі ад 2018 года від плоданасіць у Еўропе восенню.
Месцапражыванне, арэал і пара года
У чэшскім мікалагічным рэестры задакументаваныя канкрэтныя палявыя знаходкі: экзэмпляр ад 12 ліпеня 2020 года ў Сярэднечэшскім краі (запіс № 0066-2020-0080) і ад 6 кастрычніка 2023 года ў Злінскім краі (запіс № 0066-2023-0292).
Месцапражыванне, арэал і пара года
Эпітып віду сабралі Карэ Лііматайнэн і Туула Нісканен 2 верасня 2008 года ў Кухагене (Мусціа, Кар’яа, рэгіён Варсінайс-Суомі ў Фінляндыі). Месцазнаходжанне ўяўляла сабой багаты на травяністую расліннасць яловы лес з прымессю ляшчыны, бярозы і таполі. Збор, пазначаны як 08-050, перададзены ў гербарый пад нумарам H6003708 (ізаэпітып K(M)248981, паслядоўнасць ITS пад нумарам KX388688).
Пацверджаны арэал распаўсюджання
Усе тэрыторыі пацверджаны ў захаваных зыходных даных.
| Краіна | Рэгіёны і месцазнаходжанні | Утварэнне пладовых цел | Крыніцы |
|---|---|---|---|
| Беларусь | Мінск; Брэст; Гомель; Гродна; Віцебск | Не вызначана |
|
| Чэхія | Сярэднечэшскі край; Злінскі край | VII–XI |
|
| Германія | Нацыянальны парк Берхтэсгадэн, Фішункель; Нацыянальны парк Берхтэсгадэн, Ау каля Рамзау; Нацыянальны парк Берхтэсгадэн, каля Шнайбштайнхаўса; Нацыянальны парк Берхтэсгадэн, каля Кюрайнта; Нацыянальны парк Берхтэсгадэн, уздым на Грунштайн; Ройт; ніжэй Шрайнбахальма; Малервінкель; Гарц (VII–XI) | Не вызначана |
|
| Літва | Dūkštų girininkija, шыракалістыя і мяшаныя лясныя біятопы, у межах тэрыторыі Dūkštų ąžuolynas і даліны ракі Dūkšta, Вільнюскі раён, рэгіянальны парк Нерыс | Не вызначана |
|
| Польшча | Ніжняя Сілезія — абсяг названы крыніцай; Заходнепаморскае ваяводства | VII–X |
|
| Расія | Архангельская вобласць; Ленінградская вобласць; Рэспубліка Карэлія; Рэспубліка Татарстан; Санкт-Пецярбург; Ханты-Мансійская аўтаномная акруга — Югра; Сургуцкі / Ханты-Мансійскі раёны (VII–IX); Валагодская вобласць; Варонежская вобласць; Кіраўская вобласць; Ліпецкая вобласць; Маскоўская вобласць; Мурманская вобласць; Ніжагародская вобласць; Арлоўская вобласць; Пензенская вобласць; Пскоўская вобласць; Рэспубліка Мардовія; Разанская вобласць; Саратаўская вобласць; Свярдлоўская вобласць; Цвярская вобласць; Удмурцкая Рэспубліка; Чувашская Рэспубліка; Рэспубліка Мардовія; Мардоўскі прыродны запаведнік (некалькі лясных кварталаў) | Не вызначана |
|
| Славакія | Высока-над-Кісуцаў; Брэзна; Хцельніца | VII–XI |
|
| Украіна | Івана-Франкоўская вобласць; Калускі раён; вёска Цінева; Валынская вобласць; Ковельскі раён; вёска Мельнікі; Шацкі нацыянальны прыродны парк | Не вызначана |
|
Крыніцы
- Lietuvos saugomų rūšių sąrašas Nr.504 — redakcija nuo 2026-01-28
- E-TAR Nr.504 — historia wersji do 2026-01-28
- Laukinių augalų ir grybų naudojimo tvarkos aprašas, D1-310/2023
- Prekybos laukiniais gyvūnais, augalais ir grybais taisyklės, D1-713/2021
- Lankymosi miške taisyklės — dostęp i zbiór w lasach Litwy
- Росприроднадзор: действующий перечень растений и грибов, приказ320/2023
- Минюст: регистрация приказа320/2023 №74362
- Минприроды России, приказ320 от23.05.2023; Минюст74362
- Przegląd źródeł prawa obwodu królewieckiego — stan nierozstrzygnięty
- Zákon326/2005 Z.z., §30
- Ustawa o lasach, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 663
- Verkhovna Rada — aktualność nakazu111/2021
- Beiträge zu bemerkenswerten Familien, Ordnungen, Gattungen und Arten, Nationalpark Harz, Schriftenreihe Band 23
- Snowarski / GRej: Hydnum rufescens
- BIN RAN-authored Aphyllophoroid fungi of European Russia (2022)
- BNatSchG §39
- 114/1992 Sb., §29, MZe
- UkrBIN observation
- Минприроды Республики Беларусь, постановление14.03.2025 №10
- 114/1992 Sb., §34, MZe
- Mіндовкілля, наказ111 z 15.02.2021 — pełny załącznik wpisanych roślin i grzybów
- 114/1992 Sb., §3, MZe
- Ustawa o ochronie przyrody, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1315
- Закон Республики Беларусь от14.06.2003 №205-З «О растительном мире»
- Ageev and Bulonkova, Hydnum rufescens s.l., Mushrooms of Siberia
- Helmuth Schmid-Heckel (1985), Zur Kenntnis der Pilze in den Nördlichen Kalkalpen, Forschungsberichte 8
- Nahuby.sk Atlas húb, record 124194
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z 9.10.2014, Dz.U. 2014 poz. 1408
- BArtSchV §§1–2
- Лесной кодекс Республики Беларусь24.12.2015 №332-З
- Vyhláška395/1992 Sb., přílohaII; urzędowy rejestr AOPK
- Vyhláška170/2021 Z.z., príloha4
- Державне агентство лісових ресурсів України — Najczęściej żądane informacje
- Compendium of Lithuanian macroscopic fungi and lichens (2024)
- Myko Atlas: Hydnum rufescens (таксама [67])
- Lesní zákon289/1995 Sb., §19, MZe
- Snowarski / GRej: Hydnum rufescens
- Aplinkos ministro order D1-184 (2012), Dūkštų ąžuolynas and Dūkštos river valley management plan
- Лесной кодекс Российской Федерации от04.12.2006 №200-ФЗ, art.11
- V.P. Heluta et al. (eds. V.P. Heluta), Гриби Правобережного Полісся України, National Academy of Sciences of Ukraine / M.G. Kholodny Institute of Botany, 2024
- 114/1992 Sb., §16, MZe
- GBIF: iNaturalist research-grade observations — Belarus
- BArtSchV Anlage1
- Лісовий кодекс України, art.66
- Zákon543/2002 Z.z., wersja 2026-01-01
- S.Yu. Bolshakov et al., Aphyllophoroid fungi of Mordovsky Nature Reserve (annotated checklist), BIN RAN, 2015
- Jednolity tekst rozporządzenia grzybowego, Dz.U. 2026 poz. 258
- Nahuby.sk Atlas húb, record 227718
- Nahuby.sk Atlas húb, specimen/photo record 95353
- Aliaño-González, M. J., Barea-Sepúlveda, M., Espada-Bellido, E., Ferreiro-González, M., López-Castillo, J. G., Palma, M., Barbero, G. F. & Carrera, C. (2022). Ultrasound-Assisted Extraction of Total Phenolic Compounds and Antioxidant Activity in Mushrooms. Agronomy, 12, 1812.
- Alessandro Francolini, AMINT, Rufescens / Rufescentis, Glossario Illustrato Micologico, hasło 1689
- Rozporządzenie Ministra Środowiska 9.10.2014, Dz.U. 2014 poz. 1408
- Obwieszczenie Ministra Zdrowia 13.02.2026, Dz.U. 2026 poz. 258; tekst jednolity rozporządzenia 17.05.2011
- Grebenc, T., Martín, M. P. & Kraigher, H. (2009). Ribosomal ITS diversity among the European species of the genus Hydnum. Anales del Jardín Botánico de Madrid, 66(S1), 121–132.
- Tuula Niskanen i współautorzy 2018, Identifying and naming the currently known diversity of the genus Hydnum, Mycologia110(5): 890–918, DOI 10.1080/00275514.2018.1477004
- Ostrow, H. & Beenken, L. (2004). Hydnum ellipsosporum spec. nov. (Basidiomycetes, Cantharellales) – ein Doppelgänger von Hydnum rufescens Fr. Zeitschrift für Mykologie, 70(2), 137–156.
- Wikimedia Commons, File:Hydnum_rufescens_a1.JPG
- Ribeiro, B. et al. (2009). Fatty acid composition of wild edible mushrooms species: A comparative study. Microchemical Journal, 93, 29–35.
- Severoğlu, Z., Sumer, S., Yalcin, B., Leblebici, Z. & Aksoy, A. (2013). Trace metal levels in edible wild fungi. International Journal of Environmental Science and Technology, 10, 295–304.
- Species Fungorum, Hydnum rufescens Pers., rekord 296549
- Marek Snowarski, Hydnum rufescens — kolczak rudawy
- Xu, Y.-H., Zeng, L., Xu, T.-M., Song, C.-G., Shen, L.-L., Sun, Y.-F. & Cui, B.-K. (2026). Supplementary spreadsheet (Supplementary material 1) for: Multi-gene phylogeny and taxonomy of Hydnum (Hydnaceae, Cantharellales) including a global phylogeny of ITS sequences for the genus. IMA Fungus, 17.
- Yıldız, S., Gürgen, A. & Can, Z. (2017). In vitro bioactive properties of some wild mushrooms collected from Kastamonu province. Kastamonu University Journal of Forestry Faculty, 17(3), 523–530.
- Paweł Zarzyński 2021, Grzyby polskich lasów, CILP, porównanie kolczaka rudawego w haśle Kolczak obłączasty, druk190–191