Przejdź do treści
JakiToGrzyb

Smardz wyniosły

Morchella elata

Jadalny
Jadalny
Wymaga obróbki
Wymaga obróbki
Na surowo trujący
Na surowo trującyOcena autora źródła.
Chroniony
ChronionyOchrona częściowa. Kraj: PL. Ochrona częściowa poza ogrodami, uprawami ogrodniczymi, szkółkami leśnymi i terenami zieleni.

Ustaw lokalizację, żeby zobaczyć dane dla swojego regionu.

Smardz wyniosły (Morchella elata) to ceniony grzyb wiosenny z rodziny smardzowatych. Wyróżnia się wydłużoną, stożkowatą główką o wyraźnych, podłużnych żebrach tworzących ciemne, niemal czarne jamki przypominające plaster miodu. Całe wnętrze owocnika oraz jasnego, kremowego trzonu jest puste. Wyrasta od kwietnia do maja w lasach iglastych, na porębach oraz w parkach i w ogrodach na ściółce z kory. To wyśmienity grzyb jadalny po obróbce termicznej; w Polsce objęty jest częściową ochroną gatunkową.

Rozpoznawanie, siedlisko i najważniejsze różnice.

Grzybiarz

Budowa owocnika

Typ budowy
Owocnik ma kapelusz i trzon.

Kapelusz

Kształt
Kapelusz może mieć kształt stożkowaty lub jajowaty; może mieć kształt stożkowaty.
Ukształtowanie powierzchni
Powierzchnia kapelusza może być jamkowata lub żeberkowana.
Kolor
We wnętrzu jamki kapelusz może być szary lub jasnobrązowy.
Średnica
Kapelusz może mieć średnicę od 30 do 80 milimetrów.
Kierunek zmiany barwy główki z wiekiem
We wnętrzu jamki barwa kapelusza ciemnieje wraz z wiekiem.
Wysokość
Kapelusz może mieć wysokość od 60 do 80 milimetrów.
Wnętrze główki / kapelusza
Wnętrze główki lub kapelusza jest puste.
Wyrównanie przebiegu żeber główki
Zwykle żebra główki mają wyrównany przebieg. Żebra mają kierunek pionowy.
Ciągłość żeber główki
Żebra główki są ciągłe. Żebra mają kierunek pionowy.
Kierunek żeber główki
Żebra główki mogą być pionowe lub poprzeczne / poziome.
Względna szerokość żeber główki
Żebra główki są węższe od wskazanego drugiego układu. Żebra mają kierunek poziomy / poprzeczny. Porównywane żebra mają kierunek pionowy.
Rozmieszczenie żeber główki
Żebra główki są rozmieszczone w nieregularnych odstępach. Żebra mają kierunek poziomy / poprzeczny.

Spód kapelusza

Typ
Hymenofor ma budowę jamkowatą.
Barwa
Hymenofor jest żółty.

Trzon i podstawa

Ukształtowanie powierzchni
U góry powierzchnia trzonu może być gładka, a u dołu może być bruzdowana.
Wnętrze
Trzon jest pusty.
Długość
Trzon może mieć długość od 40 do 100 milimetrów.
Grubość
Trzon może mieć grubość od 10 do 30 milimetrów.
Liczba komór wewnątrz trzonu
Liczba komór wewnątrz trzonu wynosi 1.

Gdzie i kiedy rośnie

Siedlisko
Grzyb może występować w parkach i ogrodach.
Podłoże
Bezpośrednim podłożem wzrostu może być gleba lub ściółka z kory.
Bezpośrednim podłożem wzrostu może być gleba.
Sposób wyrastania
Owocniki mogą wyrastać w grupach.
Owocniki mogą wyrastać pojedynczo.
Częstość
Gatunek może być rzadki.
Owocnikowanie
Owocniki mogą pojawiać się od marca do maja.

Jadalność i kuchnia

Jadalność
Jadalny
Wymagana obróbka
Wymaga obróbki
Spożycie na surowo
Na surowo trujący

Prawo

Handel
Smardz wyniosły nie figuruje w polskim wykazie grzybów dopuszczonych do obrotu.

Z czym można pomylić

FAQ

Czy smardz wyniosły jest grzybem jadalnym?

Tak, to wyśmienity grzyb jadalny o wysokich walorach smakowych. Wymaga jednak obróbki cieplnej, ponieważ w stanie surowym zawiera szkodliwe substancje mogące wywołać dolegliwości żołądkowe.

W jakim okresie i gdzie najczęściej wyrasta smardz wyniosły?

Owocniki pojawiają się wiosną, głównie od kwietnia do maja. Występuje w lasach iglastych, na zrębach, w zaroślach, a także w parkach i ogrodach na rabatach ściółkowanych korą drzewną.

Jak odróżnić smardza wyniosłego od trującej piestrzenicy kasztanowatej?

Smardz ma stożkowatą główkę z regularnymi żebrami przypominającymi plaster miodu i puste wnętrze. Piestrzenica ma główkę silnie pofałdowaną na kształt mózgu oraz komorowate wnętrze.

Czy w Polsce można legalnie zbierać smardze wyniosłe ze stanowisk naturalnych?

W Polsce gatunek ten objęty jest ochroną częściową. Zbiór ze stanowisk naturalnych w lasach jest zabroniony; dozwolone jest natomiast pozyskiwanie owocników rosnących w prywatnych ogrodach.

Jak wygląda wnętrze owocnika smardza wyniosłego?

Całe wnętrze owocnika, obejmujące zarówno główkę, jak i trzon, stanowi jedną ciągłą, pustą komorę. Jest to kluczowa cecha rozpoznawcza odróżniająca smardze od grzybów fałdowanych.

Dlaczego nie wolno spożywać smardzów na surowo?

Surowe owocniki zawierają toksyny termolabilne rozkładające się pod wpływem wysokiej temperatury. Dokładne ugotowanie lub usmażenie neutralizuje te związki i czyni grzyb bezpiecznym.

Do jakich potraw najlepiej nadaje się smardz wyniosły?

Świetnie sprawdza się duszony na maśle, w sosach śmietanowych, jako dodatek do jajecznicy, drobiu czy cielęciny. Doskonale nadaje się również do suszenia, zyskując głęboki, korzenny aromat.

Jakie są charakterystyczne cechy główki tego gatunku?

Główka jest wydłużona, wąskostożkowata, zrośnięta u podstawy z trzonem. Posiada wydatne pionowe żebra główne, połączone niższymi poprzecznymi żeberkami tworzącymi podłużne jamki.