Przejdź do treści
JakiToGrzyb

Koźlarz różnobarwny

Leccinum variicolor

Jadalny
JadalnyOcena autora źródła.
Wymaga obróbki
Wymaga obróbkiOcena autora źródła.
Na surowo trujący
Na surowo trującyOcena autora źródła.

Ustaw lokalizację, żeby zobaczyć dane dla swojego regionu.

Koźlarz różnobarwny (Leccinum variicolor) to jadalny grzyb rurkowy z rodziny borowikowatych, związany mikoryzowo wyłącznie z brzozami. Wyróżnia się szarobrązowym, nakrapianym kapeluszem o marmurkowym deseniu oraz trzonem pokrytym ciemnymi łuseczkami. U podstawy trzonu jego miąższ po uszkodzeniu barwi się na odcień niebieskozielony. Gatunek ten preferuje siedliska wilgotne, kwaśne i torfiaste. Młode owocniki są cenione za łagodny, przyjemny smak oraz zwartą strukturę miąższu.

Rozpoznawanie, siedlisko i najważniejsze różnice.

Grzybiarz

Budowa owocnika

Typ budowy
Owocnik ma kapelusz i trzon.

Kapelusz

Kształt
Kapelusz może mieć kształt półkulisty lub płaskowypukły.
Pokrycie
Powierzchnia kapelusza może być zamszowa, a u młodych owocników może być filcowata.
Lepkość i śluzowatość
Powierzchnia kapelusza jest nieco lepka.
Kolor
Kapelusz może być czarniawy, szary lub szarobrązowy.
Średnica
Kapelusz może mieć średnicę od 30 do 120 milimetrów.

Spód kapelusza

Typ
Hymenofor ma budowę rurkową.

Rurki przy trzonie

Profil przy trzonie
Rurki są wycięte przy trzonie.
Naturalna barwa porów
Pory są kremowobiałe.
Naturalna barwa rurek
Rurki mogą być kremowobiałe lub szarawe.

Trzon i podstawa

Kształt
Trzon może mieć kształt walcowaty lub maczugowaty.
Kolor
Trzon może być białawy lub szarawy.
Pokrycie powierzchni
Powierzchnia trzonu ma brązowoczarne łuseczki.
Długość
Trzon może mieć długość od 70 do 180 milimetrów.
Grubość
Trzon może mieć grubość od 10 do 30 milimetrów.

Miąższ

Barwa
Miąższ jest białawy.
Smak
Ma słaby smak.
Zmiana koloru
U podstawy trzonu po uszkodzeniu barwa miąższu jest niebieskozielona.
Zapach
Zapach jest niewyróżniający się.

Gdzie i kiedy rośnie

Siedlisko
Grzyb występuje w lasach mieszanych.
Podłoże
Bezpośrednim podłożem wzrostu może być gleba.
Sposób wyrastania
Owocniki mogą wyrastać pojedynczo lub w grupach.
Owocnikowanie
Owocniki mogą pojawiać się od lipca do września.

Jadalność i kuchnia

Jadalność
Jadalny
Wymagana obróbka
Wymaga obróbki
Spożycie na surowo
Na surowo trujący

Z czym można pomylić

FAQ

Czy koźlarz różnobarwny jest grzybem jadalnym?

Tak, to smaczny grzyb jadalny. Wymaga jednak dokładnej obróbki cieplnej, a do celów kulinarnych najlepiej przeznaczać młode, jędrne owocniki.

Pod jakimi drzewami rośnie koźlarz różnobarwny?

Rośnie wyłącznie w mikoryzie z brzozami, w tym z brzozą brodawkowatą, omszoną oraz karłowatą, najczęściej na wilgotnych i podmokłych stanowiskach.

W jakich miesiącach można go spotkać w polskich lasach?

Owocniki pojawiają się od wczesnego lata do późnej jesieni, zazwyczaj od lipca do października, a przy sprzyjającej pogodzie także w listopadzie.

Dlaczego miąższ u podstawy trzonu sinieje lub zielenieje?

Zmiana barwy miąższu na zielonkawoniebieską jest naturalną reakcją utleniania barwników po uszkodzeniu tkanek i stanowi ważną cechę gatunkową.

Czy koźlarza różnobarwnego można jeść na surowo?

Nie, surowe owocniki mogą wywołać dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Zawsze wymaga obróbki termicznej, na przykład gotowania lub smażenia.

Czym różni się od typowego koźlarza babki?

Koźlarz różnobarwny ma marmurkowy, nakrapiany kapelusz z jasnymi plamami oraz zielononiebieskie przebarwienie miąższu w dolnej części trzonu.

Czy ciemnienie miąższu podczas gotowania oznacza zepsucie?

Nie, ciemnienie lub szarzenie miąższu podczas obróbki termicznej to zjawisko typowe dla koźlarzy i nie wpływa ujemnie na smak ani bezpieczeństwo.

Czy trzony starych owocników nadają się do jedzenia?

U starszych okazów trzony stają się twarde, silnie włókniste i zdrewniałe, dlatego zazwyczaj zbiera się tylko kapelusze lub młode grzyby.

Czy koźlarz różnobarwny ma trujące sobowtóry?

W Polsce nie ma śmiertelnie trujących grzybów o rurkowym hymenoforze pod brzozami. Pomyłka możliwa jest głównie z innymi jadalnymi koźlarzami.

Do czego poza kuchnią bywa wykorzystywany ten gatunek?

Bywa używany w rękodziele do naturalnego barwienia wełny i jedwabiu na odcienie beżu, szarości i brązu oraz jako pomoc w edukacji przyrodniczej.