Maślakowate
Suillaceae Besl & Bresinsky
Niewielka, ale bardzo popularna rodzina grzybów rurkowych. Skórka kapelusza w wilgotną pogodę pokryta jest grubą powłoką śluzu. Posiadają często pierścień lub jego pozostałości na trzonie.
🔬 Kluczowe cechy diagnostyczne rodziny
- 1 Skórka kapelusza śluzowata, łatwo schodząca w całości z miąższu
- 2 Rurki drobne, żółte lub oliwkowe
- 3 Ścisła mikoryza z drzewami iglastymi (sosna, modrzew)
- 4 Obecność pierścienia u niektórych gatunków (np. maślak zwyczajny, maślak żółty)
Terenowa zasada bezpieczeństwa
Wszystkie maślaki w Polsce są jadalne! Zasada kulinarna: przed obróbką ZAWSZE należy zdjąć śluzowatą skórkę z kapelusza, ponieważ zawarty w niej śluz może powodować rozstrój żołądka.
🍄 Gatunki z rodziny Maślakowate (13)
Wszystkie rodziny →
Maślak zwyczajny
Suillus luteus
Rośnie wyłącznie pod sosnami. Kapelusz ciemnobrązowy, pokryty grubą warstwą lepkiego śluzu (skórka schodzi gładko w całości). Na trzonie obecny błoniasty, białawocielisty pierścień. Rurki drobne, żółte do oliwkowych.
Maślak żółty
Suillus grevillei
Żyje w wyłącznej mikoryzie z modrzewiami. Kapelusz złocistożółty lub pomarańczowożółty, lśniący, śluzowaty w deszczu. Na trzonie wyraźny białożółty pierścień. Rurki drobne, jaskrawożółte, po ugnieceniu lekko brązowieją.
Maślak ziarnisty
Suillus granulatus
Rośnie pod sosnami. Kapelusz żółtobrązowy, śluzowaty. Rurki żółte, z których u młodych okazów wydzielają się mlecznobiałe kropelki płynu. Trzon żółtawy, bez pierścienia, w górnej części pokryty drobnymi brązowawymi ziarenkami (kropeleczkami).
Maślak sitarz
Suillus bovinus
Występuje gromadnie w młodych borach sosnowych na piaszczystej glebie. Kapelusz płaski, żółtobrązowy, w deszczu lepki. Pory rurek duże, kanciaste, ułożone promieniście jak w sicie, żółtooliwkowe. Trzon cienki, sprężysty.
Maślak pstry (jakubek)
Suillus variegatus
Kapelusz żółtobrązowy, filcowaty, matowy, pokryty drobnymi łuseczkami (nie jest typowo śluzowaty). Rurki brudnooliwkowe, drobne, po ugnieceniu lekko błękitnieją. Miąższ twardy, lekko siniejący po przekrojeniu, o iglastym zapachu.
Maślak limbowy
Suillus plorans
Wysokogórski maślak rosnący wyłącznie pod sosną limbą (Pinus cembra). Kapelusz brązowy, w wilgoci śluzowaty. Pory drobne, oliwkowobrązowe, z których u młodych okazów wydzielają się mlecznobiałe kropelki płynu (stąd nazwa "płaczący"). Trzon bez pierścienia.
Maślak syberyjski
Suillus sibiricus
Reliktowy gatunek rosnący pod limbami. Kapelusz brudnożółty z czerwonobrązowymi plamkami i włókienkami. Trzon posiada wyraźny, wełnisty pierścień.
Borowiczak dęty
Suillus cavipes
Rośnie wyłącznie pod modrzewiami. Kapelusz suchy, pokryty gęstymi, wełnistymi łuseczkami o barwie cynamonoworudej lub żółtej. Pory bardzo duże, kanciaste, promieniście ułożone. Trzon posiada wełnisty pierścień, a wewnątrz jest CAŁKOWICIE PUSTY (dęty) jak rurka!
Maślak żółtawy
Suillus flavidus
Rzadki maślak torfowiskowy rosnący w symbiozie z sosną (często sosną błotną i kosodrzewiną) na kwaśnych torfowiskach wysokich. Kapelusz śluzowaty, stożkowato wypukły z wyraźnym garbkiem, barwy żółtawoochrowej do słomkowej. Pory duże, kanciaste, żółte. Trzon smukły, z trwałym pierścieniem śluzowatym.
Maślak lepki (szary)
Suillus viscidus
Rośnie wyłącznie pod modrzewiami. Kapelusz popielatoszary, szarobrązowy, silnie śluzowaty. Pory szarawe, duże, kanciaste. Trzon z pierścieniem. Miąższ białawy, po przekrojeniu przebarwia się na zielonkawoniebiesko (sinieje).
Maślak trydencki
Suillus tridentinus
Ciepłolubny maślak górski rosnący pod modrzewiami na podłożu wapiennym. Kapelusz pomarańczowordzawy z włókienkami. Pory jaskrawo rdzawopomarańczowe, kanciaste. Trzon z pierścieniem.
Maślak Belliniego
Suillus bellinii
Ciepłolubny maślak rosnący pod sosnami dwuigielnymi. Kapelusz w młodości bardzo jasny, białawy, pokryty grubą warstwą bezbarwnego śluzu, później brązowiejący od środka. Trzon krótki, bez pierścienia, gęsto pokryty czerwonobrązowymi ziarenkami.
Maślak rdzawobrązowy
Suillus collinitus
Bardzo podobny do maślaka ziarnistego, lecz rośnie na glebach wapiennych pod sosnami. Kluczowa cecha diagnostyczna: u podstawy trzonu grzybnia jest WYRAŹNIE RÓŻOWA LUB LILIOWA (wystarczy delikatnie wyjąć okaz z podłoża). Kapelusz ciemniejszy, rdzawobrązowy, ze smugami.